جواب درس ۴ بخش چهارم فرهنگ و هنر هفتم 🫟 شکل (فرم)

جواب درس 4 بخش چهارم فرهنگ و هنر هفتم : در این نوشتار پاسخ سوالات و تمرینات صفحه ۱۱۱ ، ۱۱۲ و ۱۱۳ درس ۴ چهارم شکل (فرم) بخش چهارم کتاب فرهنگ و هنر هفتم پایه هفتم متوسطه اول را برایتان آماده کرده‌ایم. با بخش آموزش و پرورش ماگرتا همراه شوید.

همچنین بخوانید: گام به گام کتاب فرهنگ و هنر هفتم متوسطه اول

جواب فکر کنید صفحه ۱۱۱ درس چهارم بخش چهارم فرهنگ و هنر هفتم

برای شناخت هر شیء به چه چیز یا چیزهایی نیاز داریم؟

پاسخ: برای شناخت هر شیء در اطراف خود، به «نشانه‌ها»، «ویژگی‌های ظاهری» و «حواس پنج‌گانه» (به‌ویژه بینایی و بساوایی یا همان لمس کردن) نیاز داریم؛ مثل شکل هندسی، اندازه، رنگ، جنس و بافت آن شیء که به ما کمک می‌کند آن را از سایر اشیاء تشخیص دهیم.

به این عکس نگاه کنید؛ آیا می‌توانید یک تکه‌سنگ را، که هیچ نشانه‌ای ندارد، از میان صدها تکه‌سنگ دیگر جدا کنید؟ بر چه اساسی؟

پاسخ: خیر؛ اگر تکه‌سنگ هیچ‌گونه نشانه، تفاوت یا ویژگی متمایزی نداشته باشد، عملاً نمی‌توانیم آن را از میان صدها سنگ دیگر تشخیص دهیم و جدا کنیم. برای شناخت و جداسازی هر چیز، حتماً به نشانه‌های خاص (مانند تفاوت در رنگ، اندازه، شکستگی‌ها، لکه‌ها، خطوط روی سنگ و بافت آن) نیاز داریم.

با نگاه کردن به تصویر روبه‌رو، نشانه‌ها و تفاوت سنگ‌ها را بیان کنید.

پاسخ: با نگاه کردن به تصویر سنگ‌ها، متوجه می‌شویم که هیچ‌کدام کاملاً شبیه دیگری نیستند. نشانه‌ها و تفاوت‌های آن‌ها عبارتند از:

۱. تفاوت در رنگ: بعضی سنگ‌ها سفید، برخی خاکستری، گروهی قهوه‌ای و تعدادی تیره یا رنگی هستند.
۲. تفاوت در شکل و اندازه: بعضی سنگ‌ها بزرگ و پهن، برخی کوچک و ریز، و برخی کشیده یا گرد هستند.
۳. تفاوت در بافت و سطح سنگ: سطح بعضی از سنگ‌ها صاف و صیقلی است و سطح برخی دیگر ناهموار، زبر، ترک‌خورده یا دارای خطوط و لکه‌های طبیعی است که هر کدام به سنگ، هویت و «نشانه»ی خاصی می‌بخشد.

شکلی که در تصویر روبه‌رو می‌بینید، چه نشانهٔ مهمی دارد؟ شما این نشانهٔ برجسته را چه می‌نامید؟

پاسخ: این تصویر یک صدف حلزونی (ناتیلوس) را نشان می‌دهد که مهم‌ترین نشانهٔ آن داشتن یک خطوط مارپیچی منظم و موزون است که از مرکز به بیرون رشد کرده‌اند. ما این نشانهٔ برجسته را «الگوی مارپیچی»، «فرم حلزونی» یا «تکرار منظم خطوط و فرم‌ها» می‌نامیم.

به نظر شما مهم‌ترین ویژگی آن، به شکلش مربوط است یا رنگش؟

پاسخ: مهم‌ترین ویژگی برای بازشناسی هر جسم و شیء، «شکل یا فرم» آن است. اگرچه رنگ‌های گرم و زیبای صدف به جذابیت آن کمک می‌کنند، اما نشانهٔ اصلی و اساسی این تصویر همان شکل مارپیچی و نظم هندسی آن است که چشم انسان به‌وسیلهٔ آن شکل جسم را تشخیص می‌دهد؛ دقیقاً مانند موسیقی و اصوات که مغز ما برای شناختن و به خاطر سپردن آن‌ها به الگوها و تکرار منظم (شکل صوتی) نیاز دارد.

جواب پرسش‌های صفحه ۱۱۱ و ۱۱۲ درس ۴ بخش چهارم فرهنگ و هنر هفتم

فرم یا شکل

باید بدانیم که مهم‌ترین نشانه در بازشناسی هر جسم، شکل یا صورت آن است. اگر چشم ما به‌راحتی می‌تواند اجسام را بازشناسد، تنها و تنها به کمک شکل آن‌هاست.

آیا تا به حال فکر کرده‌اید که چگونه به اصوات هم می‌توان شکل داد؟

پاسخ: بر خلاف اشیاء مادی که با چشم دیده و با دست لمس می‌شوند، صداها غیرمرئی و زودگذر هستند و بلافاصله پس از تولید از بین می‌روند. ما با استفاده از «الگوهای صوتی» (شامل زیر و بمی، ریتم و ملودی) و به کمک «حافظه» می‌توانیم به صداها شکل بدهیم؛ درست همان‌طور که طراحان با خطوط و اشکال هندسی (مانند صدف حلزونی) شکل خلق می‌کنند.

چگونه می‌توان صوتی را که به‌محض تولید شدن از بین می‌رود، نگه داشت و در قالب یک شکل به شنونده ارائه کرد؟

پاسخ: با استفاده از حافظه و تکرار الگوهای منظم. مغز ما می‌تواند الگوهای ضربی (ریتم) و ملودیک (لحن) را به خاطر بسپارد. وقتی یک الگوی صوتی بارها تکرار می‌شود، در ذهن ماندگار می‌شود و به شکل یک نغمه یا قطعهٔ موسیقی قابل تشخیص درمی‌آید.

برای اینکه بتوان به اصوات شکل داد، باید از یک ویژگی مهم مغز استفاده کرد و آن حافظه است.
با استفاده از آنچه در فصول قبل آموخته‌اید، به یاد آورید چگونه اصوات شکل پیدا می‌کردند؟

پاسخ: اصوات با ترکیب شدن منظم کشش‌ها (ریتم و ضرب) و زیر و بمی‌ها (ملودی) در کنار یکدیگر شکل پیدا می‌کنند. همان‌طور که در فصل‌های قبل دیدیم، حرکت صداها در زمان و سکوت‌هاست که به صوت، وزن و هویت می‌بخشد.

چگونه می‌توان صوتی را که به‌محض تولید شدن از بین می‌رود، نگه داشت و در قالب یک شکل به شنونده ارائه کرد؟

پاسخ: برای نگه داشتن صوتی که بلافاصله بعد از تولید محو می‌شود، از «حافظه» و «تکرار الگوهای منظم» استفاده می‌کنیم. مغز انسان می‌تواند الگوهای ضربی (ریتم) و لحنی (ملودی) را به خاطر بسپارد. وقتی یک الگوی صوتی (مانند زیر و بمی‌ها و کشش‌ها) با ترتیبی مشخص تکرار می‌شود، مغز ما آن را به شکل یک «نغمه یا آهنگ معین» در حافظه ثبت می‌کند و می‌تواند آن را بازشناسد و در قالب یک شکل صوتی به شنونده ارائه دهد.

تکرار و شکل

مغز ما می‌تواند الگوهای ضربی و لحنی را راحت به خاطر بسپارد. اینجاست که حافظه به کار می‌آید! شاید به همین دلیل برای ما شناختن یک لحن که الگوهای ضربی مشخص دارد، ساده‌تر است؛ چرا که با تکرار این الگوها، مغز به‌راحتی آن‌ها را به خاطر می‌سپارد و می‌شناسد؛ درست مانند عکس حلزونی صفحهٔ قبل که در ترسیم آن از الگوهای بسیار مشخصی استفاده شده است. اما تنها داشتن الگوهای ضربی یا ملودیک برای بازشناسی و درک نوا کافی نیست. یک عامل مهم دیگر وجود دارد که به مغز ما کمک می‌کند تا به شکل اصوات پی ببریم. آن عامل مهم، تکرار است. درواقع، اگر ما الگویی داشته باشیم ولی تکرار نشود، خیلی سریع از ذهنمان پاک می‌شود؛ اما به‌محض تکرار این الگو را می‌شنویم، آن را بازمی‌شناسیم و از شنیدن دوبارهٔ آن لذت می‌بریم. بر همین اساس، آواها می‌توانند شکل‌های بسیار ساده یا بسیار پیچیده داشته باشند. بیایید از ساده‌ترین شکل‌ها آغاز کنیم.

همهٔ ما اثر زیبای محلی خراسانی، «نوایی نوایی» را می‌شناسیم.
در این نمونه، کدام‌یک دائماً تکرار می‌شود و کدام‌یک تغییر می‌کند؟ علامت بزنید.

☑️ ملودی  ✅ متن یا شعر

پاسخ: در آهنگ «نوایی»، خط ملودیک و لحنِ اصلی ثابت است و مدام تکرار می‌شود، اما شاعر در هر بیت شعر جدیدی روی آن می‌خواند. همین تکرار ملودی باعث می‌شود که ما با وجود تغییر شعر، بلافاصله آهنگ «نوایی» را بشناسیم.

ملاحظه می‌کنید که می‌توان با تکرار یک نوا آن را شناخت. اگر متن را از این آواز حذف و ملودی آن را زمزمه کنیم، می‌توانیم بفهمیم که دائماً در حال تکرار یک خط ملودیک هستیم. همین امر باعث می‌شود که شنونده بتواند این نغمهٔ محلی را با وجود تغییر دائم شعر بشناسد. همین کار را با ملودی نوایی انجام دهید و بدون اینکه متن آن را بخوانید، لحن آن را زمزمه کنید.

پاسخ تجربه کنید صفحه ۱۱۲ درس چهارم بخش چهارم فرهنگ و هنر هفتم

🔸 بیایید یک مورد جالب دیگر را هم در این لحن پیدا کنیم. وزن عبارت «نوایی نوایی» را به‌آرامی روی پای خود بزنید. نَـ / وا / یی / نَـ / وا / یی در برابر هر بخش، ضربه‌ای به میز یا پای خود بزنید. آیا الگویی را که تکرار می‌شود، می‌شنوید؟

پاسخ: بله، کاملاً شنیده می‌شود.

توضیح کامل: وقتی عبارت «نوایی نوایی» را بخش می‌کنیم، متوجه می‌شویم که این عبارت از دو بخشِ کاملاً یکسان و متقارن تشکیل شده است:

نَـ / وا / یی + نَـ / وا / یی

هنگام زدن ضربه‌ها:

۱. یک ضربهٔ کوتاه و سبک برای «نَـ»، و دو ضربهٔ کشیده‌تر برای «وا» و «یی» می‌زنیم: (کوتاه – بلند – بلند).
۲. دقیقاً همین الگوی سه‌تایی دوباره عیناً برای کلمهٔ دوم یعنی «نَـ / وا / یی» تکرار می‌شود.

این تکرارِ منظم ضربی به مغز و گوش ما کمک می‌کند تا یک «الگوی ریتمیک (ضربی) مشخص» را حس کند و به راحتی آن را به خاطر بسپارد. دقیقاً همین الگوهای ضربی منظم هستند که به نغمه‌ها و قطعات موسیقی شکل و هویت می‌دهند.

پاسخ خودارزیابی صفحه درس ۴ بخش چهارم فرهنگ و هنر هفتم

🔸 فرم قطعهٔ نوایی نوایی را با توجه به دستورالعمل زیر نام‌گذاری کنید و کنار هر بند از شعر بنویسید.

در ملودی نوایی نوایی دو لحن تکرارشونده وجود دارد.

لحن ۱ یا A به همراه این بند خوانده می‌شود:
[نوایی نوایی، نوایی نوایی  همه با وفای تو، گل بی‌وفایی] A

و لحن دوم یا B به همراه این بند خوانده می‌شود:
[غمت در نهان‌خانهٔ دل نشیند  بنازی که لیلی به محمل نشیند] B

حالا به این اثر گوش کنید و در کنار هر بند از شعر آن که در زیر آمده، بنویسید کدام لحن آمده است: A یا B.

جاهای خالی را برای تکمیل شکل نهایی اثر پر کنید:

پاسخ درس بعدی:

پاسخ درس قبلی: جواب درس ۳ بخش چهارم فرهنگ و هنر هفتم

✅ در این مطلب گام به گام درس ۴ چهارم بخش چهارم فرهنگ و هنر پایه هفتم متوسطه اول را مرور کردیم. جهت مشاهده گام به گام سایر دروس کافیست نام آن را به همراه عبارت ماگرتا در گوگل جست و جو نمایید. همچنین اگر سوالی دارید آن را از قسمت دیدگاه با سایر دانش آموزان به اشتراک بگذارید.