معنی شعر یاد حسین (ع) درس چهاردهم ۱۴ فارسی هشتم + آرایه های ادبی

معنی شعر یاد حسین (ع) صفحه ۹۹ و کلمه های سخت های سخت متن درس ۱۴ چهاردهم کتاب فارسی هشتم به همراه آرایه های بیت ۱ تا ۹ در ادامه در بخش آموزش و پرورش ماگرتا به عنوان کمک درسی برای شما آماده شده است.

بعدی: معنی کلمات روان خوانی شوق آموختن فارسی هشتم
جواب فرصتی برای اندیشیدن روان خوانی شوق آموختن فارسی هشتم
جواب درس ۱۵ آزاد فارسی هشتم
معنی کلمات روان خوانی نام ها و جای ها فارسی هشتم
معنی کلمات درس شانزدهم فارسی هشتم
جواب سوالات درس شانزدهم فارسی هشتم

معنی و آرایه های ادبی شعر یاد حسین صفحه ۹۹ فارسی هشتم

شد چنان از تف دل، کام سخنور، تشنه / که ردیف سخنش آمده یک سر، تشنه
معنی: از شدت گرمای دل دهان سخنگو آنقدر تشنه شد که تمام ردیف شعرش کلمه ی تشنه شد

آرایه‌های ادبی: تف دل: اضافه استعاری
دل مثل آتشی تف (گرما) دارد. آتش: مشبه به
دل: مجاز از وجود شاعر
کام و دل: تناسب
تکرار: تشنه
تف دل: كنايه از ناراحتی شدید

دانش زبانی: کام سخنور: ترکیب اضافی
ردیف سخن: ترکیب اضافی
سخنش: ترکیب اضافی
چنان: قید تأکید
کام: نهاد
سخنور: مضاف الیه
تف: متمم
سخنور: مضاف الیه
تشنه: مسند
یک سر: قید
تشنه دوم: مسند
ردیف سخن: نهاد
آمده در معنی شده: فعل اسنادی
تعداد جملات: ۲

خشک گردید هم از دود دل و دیده، دوات / خامه با سوز، رقم کرد به دفتر تشنه
معنی: جوهر قلم از شدت غم دل و اندوه زیاد، خشک شد. قلم به جای جوهر با اشک و آه خود، تشنگی را بر دفتر نوشت.

آرایه‌های ادبی: دود: استعاره از غم و غصه
دود دل: اضافه استعاری
دود: استعاره از اشک
دود دیده: اضافه استعاری
خامه، دوات، دفتر: تناسب
دل و دیده: تناسب
واج آرایی: صامت «د»
خامه با سوز رقم کرد: تشخیص
نوشتن قلم با سوز: تشخیص
دوات، خامه، قلم: مراعات نظیر
ناراحتی قلم: تشخیص
سوز دل خامه: تشخیص

دانش زبانی: دوات: نهاد
دود: متمم
دل: مضاف الیه
دیده: مضاف الیه
خشک: مسند
خامه: نهاد
سوز: متمم
دفتر: متمم
تشنه: مفعول
رقم کرد: فعل مرکب
تعداد جملات: ۲

آه و افسوس از آن روز که در دشت بلا / بود آن خسرو بی لشکر و یاور تشنه
معنی: افسوس از آن روز که در کربلا، آن پادشاه (امام حسین) بدون لشکر و یاور و تشنه بود.

آرایه‌های ادبی: دشت بلا: اضافه تشبیهی (بلا به دشت تشبیه شده است)
آن و آه: جناس
خسرو: استعاره از امام حسین(ع)
تلمیح به روز عاشورا
دود: استعاره از آه و ناله

دانش زبانی: آه و افسوس: شبه جمله و ۲ جمله
آن خسرو: نهاد
تشنه: مسند
بی لشکر و یاور: مسند
تعداد جملات: ۲

با لب خشک و دل سوخته و دیده تر / غرقه بحر بلا بود در آن بر تشنه
معنی: با لب های خشک و دلی سوخته و چشمانی گریان در آن بیابان، در حالی که دچار مصیبت های زیادی شده بود لب تشنه بود.

آرایه‌های ادبی: لب، دیده، دل: مراعات نظیر
بحر و بر: تضاد و جناس
تر، بر، در: جناس
بحر بالا: اضافه تشبیهی (بلا به بحر تشبیه شده است)
دل سوخته: کنایه از رنج و ناراحتی داشتن
تشنه: استعاره از امام حسین (ع)
لب، دل، دیده: مراعات نظير

دانش زبانی: تشنه: نهاد
آن بر: متمم، آن: وابسته ی پیشین، صفت اشاره
لب: متمم
خشک: صفت
دل: متمم
سوخته: صفت
دیده: متمم
تر: صفت
غرقه: مسند
بحر: مضاف الیه
بلا: مضاف الیه
تعداد جملات: ۱

همچو ماهی که فتد ز آب برون، آل نبی / می تپیدی دلشان، سوخته در بر تشنه
معنی: مثل ماهی که از آب بیرون افتاده است، اهل بیت پیامبر دلشان از تشنگی در سینه می سوخت و می تپید.

آرایه‌های ادبی: تشبیه: آل نبی همچو ماهی که از آب بیرون افتاده آرام و قرار نداشتند.
ركن اول (مشبه): آل نبی / ركن دوم (مشبه به): ماهی / ركن سوم (وجه شبه): از شدت تشنگی بالا و پایین پریدن / رکن چهارم (ادات تشبيه): همچو
آب و ماهی: تناسب
آب و تشنه: تناسب
تلمیح: به تشنگی اهل بیت پیامبر در کربلا
دل سوختن: کنایه از ناراحتی زیاد
دل تپیدن: کنایه از اضطراب از ترس و ناراحتی

دانش زبانی: ماهی: متمم
همچو در معنی مانند: حرف اضافه
ال نبی: نهاد
دل: نهاد
شان: مضاف الیه
سوخته و تشنه: قید
می تپیدی: فعل ماضی استمراری.
تعداد جملات: ۲

آل احمد همه عظمشان ز بزرگ و کوچک / نسل حیدر همه از اکبر و اصغر تشنه
معنی: خاندان پیامبر و فرزندان حضرت علی از بزرگ تا کوچک، همه تشنه بودند.

آرایه‌های ادبی: تضاد: بزرگ و کوچک؛ اصغر و اکبر
مترادف عطشان: تشنه
اصغر: کوچک
اکبر: بزرگ
اکبر و اصغر: ایهام حضرت علی اکبر و علی اصغر، همه ی بزرگان و بچه ها
بزرگ و کوچک: مجاز از همه
تلميح: آل احمد و نسل حيدر اكبر و اصغر

دانش زبانی: حذف فعل از هر دو جمله به قرینه معنایی (بودن)
عطشان و تشنه: مترادف
اكبر و بزرگ: مترادف
اصغر و کوچک: مترادف
آل احمد: نهاد
عطشان: مسند
نسل حیدر: نهاد
تشنه: مسند
تعداد جملات: ۲

تشنه لب کشته شود در لب شط از چه گناه / آنکه سیراب کند در لب کوثر تشنه؟
معنی: آن کسی که در بهشت همه‌ را تشنگان را سیراب می کند بخاطر چه گناهی باید در کنار آب فرات و در حالی که تشنه است، کشته شد؟

آرایه‌های ادبی: تشنه لب: کنایه از امام حسین (ع)
تشنه و سیراب: تضاد
لب (تشنه لب) و لب (لبِ شط): چناس تام
تکرار: لب اول و آخر
واج آرایی (ش)

دانش زبانی: آن که: نهاد
تشنه: مفعول
لب: متمم
کوثر: مضاف الیه
سیراب: مسند
کند به معنای گرداند فعل اسنادی است
تشنه لب: قید
لب و گناه: متمم
چه: صفت پرسشی، وابسته پسین
تعداد جملات: ۲

برد عباس جوان، ره چو سوی آب فرات / ماند بر یاد حسین تا صف محشر تشنه
معنی: وقتی که عباس جوان به آب فرات رسید، به یاد تشنگی امام حسین، تا قیامت تشنه ماند.

آرایه‌های ادبی: عباس و حسین: تناسب
آب، فرات، تشنه: تناسب
تلمیح: به سقایی حضرت ابوالفضل عباس(ع)

دانش زبانی: تا: حرف اضافه
صف: متمم
محشر: مضاف الیه
یاد: متمم
حسین: مضاف الیه
تشنه: مسند
عباس جوان: نهاد
ره: مفعول
چو: قید زمان(وقتی که)
سوی: حرف اضافه
آب: متمم
فرات: مضاف الیه
تعداد جملات: ۲

گشت از کلک «فدایی» چو دلش دود بلند / بر ورق کرد رقم، بس که مکرر تشنه
معنی: از قلم فدایی مانند دلش آه بلند شد که پی در پی بر روی کاغذ کلمه تشنه را نوشت.

آرایه‌های ادبی: از دل دود بلند شدن: کنایه از غم و ناراحتی زیاد
تشبیه: چو دل / كلک (قلم) به دل
تناسب: کلک و ورق
تخلص: فدایی
ایهام: فدایی (تخلص شاعر)، (قربانی)
مبالغه در بلند شدن دود از قلم
دود: استعاره از آه و ناله
کلک: مجاز از شعر شاعر

دانش زبانی: کلک فدایی: متمم
دود: نهاد
دلش: متمم
بلند: مسند
بس: قید
مکرر: قید
تشنه: مفعول
ورق: متمم
رقم کرد: فعل
تعداد جملات: ۲

معنی کلمات درس چهاردهم فارسی هشتم شعر یاد حسین (ع)

در این بخش معنی لغات سخت درس شعر یاد حسین صفحه ۹۹ فارسی هشتم را با هم مرور می کنیم.

بیت اول:
شد: گردید، به وجود آمد.
تف: گرما و حرارت.
کام سخنور: دهان یا آرزوی شاعر.
ردیف: کلمه یا عبارتی که در پایان مصراع‌ها تکرار می‌شود.
یک سر: به طور کامل، همه.

بیت دوم:
خشک گردید: خشک شد.
دود دل و دیده: کنایه از شدت غم و اندوه که باعث اشک و سوز دل می‌شود.
دوات: ظرف مرکب‌دان که برای نوشتن استفاده می‌شود.
خامه: قلم.
سوز: غم و اندوه شدید.
رقم کرد: نوشت.
دفتر: دفتر یا کتاب.

بیت سوم:
آه و افسوس: حسرت و اندوه.
دشت بلا: صحرای کربلا، جایی که امام حسین و یارانش به شهادت رسیدند.
خسرو: پادشاه، اشاره به امام حسین (ع).
بی لشکر و یاور: بدون یاران و کمک‌کنندگان.

بیت چهارم:
لب خشک: کنایه از تشنگی.
دل سوخته: اندوهگین و غمگین.
دیده تر: چشمی که اشک می‌ریزد.
بحر بلا: دریای مصیبت، کنایه از شدت سختی‌ها.
بر: کنار یا ساحل، خشکی
بحر: دریا

بیت پنجم:
همچو ماهی: مانند ماهی، تشبیه.
فتد ز آب برون: از آب بیرون بیفتد، اشاره به حالتی که ماهی در خشکی می‌ماند و می‌تپد.
آل نبی: خاندان پیامبر (ص).
می‌تپیدی: در حال اضطراب و ناآرامی بودن.
دل سوخته: اندوهگین.

بیت ششم:
آل احمد: خاندان پیامبر اسلام (ص).
عظمشان: بزرگی و عظمت آنها.
بزرگ و کوچک: اشاره به تمام اعضای خاندان پیامبر، از کودکان تا بزرگسالان.
نسل حیدر: نسل حضرت علی (ع).
اکبر و اصغر: اشاره به حضرت علی‌اکبر و حضرت علی‌اصغر.

بیت هفتم:
تشنه لب: کنایه از تشنگی زیاد.
شط: رودخانه، اشاره به فرات.
از چه گناه: به چه دلیل و چه گناهی.
سیراب کند: آب دادن و رفع تشنگی کردن.
لب کوثر: اشاره به حوض کوثر در بهشت.

بیت هشتم:
عباس جوان: اشاره به حضرت عباس (ع).
ره: راه.
آب فرات: رود فرات در کربلا.
یاد حسین: یاد امام حسین (ع).
صف محشر: روز قیامت.

بیت نهم:
کلک: قلم.
فدایی: نام شاعر.
دود بلند: کنایه از اندوه شدید.
ورق: صفحه کاغذ.
مکرر: بارها و بارها.

تاریخ ادبیات درس چهاردهم فارسی هشتم شعر یاد حسین (ع)

میرزا محمود فدایی مازندرانی (حدود ۱۲۰۰ – ۱۲۸۰ هـ.ق): از شاعران و مرثیه سرایان بزرگ عاشورایی در عصر قاجار است که در منطقه دودانگه شهر ساری می زیست و واقعه کربلا را بر پایه اسناد معتبر تاریخی به نظم درآورده است. بخش نخست دیوان شعر او مقتل منظوم) در قالب ترکیب بند سروده شده است که حدود ۴۲۰۰ بیت دارد. بخش دوم نزدیک به سه هزار بیت است که در قالب های گوناگون به بیان مفاهیم ادبیات عاشورایی پرداخته است. شعر «یاد حسین (ع)» گزینشی از قصیده ای بلند و شکوهمند است که از طولانی ترین قصاید استوار عاشورایی به شمار می آید. هنر شاعری فدایی در تصویر آفرینی های بدیع است. کلیات سروده های وی با عنوان «سوگنامه عاشورایی» یا « مقتل منظوم فدایی» اولین بار در سال ۱۳۸۸ به چاپ رسیده است.

قصیده ی «تشنه» (از کتاب مقتل منظوم فدایی مازندرانی) از قصاید بلند در ادب فارسی است، شش بار تجدید مطلع شده است و ۳۱۴ بیت دارد توان شعری و قدرت آفرینشگری میرزا محمود فدایی(سوگ سرای روزگار قاجار) را در این شعر می توان دید.

توجه: برای مشاهده پاسخ سوالات درس چهاردهم فارسی هشتم، وارد لینک «جواب سوالات درس ۱۴ فارسی هشتم» شوید.

قبلی: جواب سوالات درس ۱۳ فارسی هشتم
معنی کلمات درس ۱۳ فارسی هشتم
معنی حکایت انشاالله فارسی هشتم
جواب سوالات درس ۱۲ فارسی هشتم
معنی کلمات و شعر شیر حق درس ۱۲ فارسی هشتم
معنی شعر ای وطن من فارسی هشتم

دانش آموز عزیز شما می توانید با جست و جوی نام درس های مختلف به همراه عبارت «ماگرتا» ‌در گوگل، به گنجینه مطالب درسی سایت ما دسترسی پیدا کنید.

✅ در این مقاله معنی شعر یاد حسین (ع) از درس چهاردهم ۱۴ فارسی هشتم را بررسی کردیم، اگر سوالی دارید کافیست از قسمت نظرات آن را از ما یا سایر دانش‌ آموزان بپرسید.