بشارت حکومت صالحان طبق آیه ۱۰۵ سوره انبیاء در کدامیک از کتابهای آسمانی آمده است؟
بشارت حکومت صالحان طبق آیه ۱۰۵ سوره انبیاء در کدامیک از کتابهای آسمانی آمده است؟ پاسخ کوتاه، زبور است. این آیه می‌فرماید: «وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ»؛ یعنی خداوند در زبور نوشته است که بندگان شایسته‌اش وارث زمین خواهند شد.
در تفسیر رایج، منظور از زبور، کتاب حضرت داوود(ع) و منظور از ذکر، تورات دانسته شده است؛ هرچند درباره معنای این دو واژه دیدگاه‌های تفسیری دیگری نیز وجود دارد. در این مقاله، پاسخ پرسش را همراه با معنی ساده آیه و توضیح وعده «وارث شدن زمین» مرور می‌کنیم.
یکی از مهم‌ترین آیات قرآن کریم که به موضوع حکومت جهانی صالحان و مهدویت اشاره دارد، آیه ۱۰۵ سوره انبیاء است. خداوند متعال در این آیه می‌فرماید:
«وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ»
ترجمه: «و ما در زبور، پس از ذکر، نوشته‌ایم که زمین را بندگان صالح من به ارث می‌برند.»
این آیه صراحتاً به یکی از کتابهای آسمانی پیشین اشاره می‌کند و بشارت پیروزی و حاکمیت صالحان بر زمین را در آن کتاب ثبت شده معرفی می‌نماید. پرسش اصلی این است که این بشارت در کدام کتاب آسمانی آمده است و چه مفاهیمی را در بر دارد.
کتاب آسمانی زبور
آیه با تعبیر «فِي الزَّبُورِ» آغاز می‌شود و مستقیماً نام کتاب آسمانی زبور را ذکر می‌کند. زبور کتاب آسمانی‌ای است که بر حضرت داوود علیه‌السلام نازل شده است. واژه «زبور» از ریشه «زَبَرَ» به معنای نوشتن و ثبت کردن است و نشانگر مکتوب و ثبت‌شده بودن این بشارت در میان کتابهای پیشین می‌باشد.
معنای «ذکر» در آیه
عبارت «مِن بَعْدِ الذِّكْرِ» در آیه به ترتیب نزول کتابهای آسمانی اشاره دارد. مفسران اسلامی، چه شیعه و چه اهل سنت، اتفاق نظر دارند که منظور از «ذکر» در اینجا تورات است؛ کتاب آسمانی حضرت موسی علیه‌السلام. بنابراین ترتیب نزول به این صورت است:
- ابتدا تورات (ذکر) بر حضرت موسی علیه‌السلام
- سپس زبور بر حضرت داوود علیه‌السلام
این ترتیب نشان می‌دهد که بشارت حکومت صالحان پس از تورات و در کتاب زبور به صورت مکتوب ثبت شده است.
دیدگاه مفسران
مفسران شیعه
علامه طباطبایی در المیزان (جلد ۱۴، صفحه ۴۹۳): ایشان اشاره می‌کند که زبور کتاب داوود پیامبر است و ذکر همان تورات می‌باشد. ایشان بشارت ارث بردن زمین توسط بندگان صالح را به دوران ظهور امام مهدی عجل‌الله‌فرجه تطبیق می‌دهد.
طبرسی در مجمع‌البیان: در تفسیر این آیه تأکید می‌کند که منظور از زبور، کتاب نازل‌شده بر داوود است و ارث بردن زمین توسط صالحان به حکومت حق در عصر ظهور اشاره دارد.
مفسران اهل سنت
ابن‌کثیر: در تفسیر خود می‌نویسد که زبور کتاب داوود است و این بشارت به پیروزی نهایی مؤمنان صالح و حاکمیت حق بر زمین اشاره دارد.
روح‌المعانی (آلوسی): این بشارت را به دوران ظهور منجی موعود و حکومت صالحان نسبت می‌دهد.
تطبیق با کتاب مقدس فعلی
در زبور (مزامیر داوود) موجود در کتاب مقدس فعلی، مضمون «وارث شدن زمین توسط صالحان» در مزمور ۳۷ به صراحت آمده است:
- آیه ۹: «زیرا بدکاران قطع خواهند شد و منتظر خداوند زمین را به ارث می‌برند.»
- آیه ۱۱: «و ملایمان زمین را به ارث می‌برند و از فراوانی سلامتی بهره‌مند خواهند شد.»
- آیه ۲۹: «صالحان زمین را به ارث می‌برند و در آن ساکن خواهند شد.»
تطبیق کامل این عبارات با مفهوم آیه ۱۰۵ سوره انبیاء، نشان‌دهنده اصالت و بقای این بشارت در متن کتاب مقدس است.
ارتباط با مهدویت
مفسران و عالمان اسلامی این آیه را یکی از مهم‌ترین بشارت‌های قرآنی درباره ظهور امام مهدی عجل‌الله‌فرجه می‌دانند. تعبیر «عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ» (بندگان صالح من) به مؤمنانی اشاره دارد که در پرتو حکومت جهانی امام مهدی عجل‌الله‌فرجه به قدرت و حاکمیت می‌رسند. ویژگی‌های این حکومت عبارت است از:
- گسترش عدالت و حق در سراسر زمین
- پایان یافتن ستم و ظلم
- تسلط مؤمنان صالح بر منابع و امکانات زمین
- تحقق وعده الهی درباره پیروزی نهایی حق بر باطل
نتیجه‌گیری
آیه ۱۰۵ سوره انبیاء یکی از روشن‌ترین بشارت‌های قرآنی است که به صراحت به کتاب آسمانی زبور اشاره می‌کند و حکومت نهایی صالحان بر زمین را اعلام می‌دارد. این بشارت که نخست در تورات مطرح و سپس در زبور به صورت مکتوب ثبت شد، در قرآن کریم نیز تأیید و تجدید گردیده است. مفسران شیعه و سنی متفق‌القول هستند که تحقق کامل این بشارت در عصر ظهور امام مهدی عجل‌الله‌فرجه محقق خواهد شد و زمین کرسی توحید و عدالت خواهد گشت.
این آیه نشان می‌دهد که اندیشه حکومت صالحان و پیروزی نهایی حق بر باطل، учمی باشد که در تمامی کتابهای آسمانی تکرار شده و از اهداف اساسی اراده الهی در تاریخ بشریت به شمار می‌آید.
