بهترین روش خواباندن کودک دو ساله و تضمین خواب شبانه
خداحافظی با بیداریهای شبانه ؛ ۱۰ ترفند فوری برای خواباندن کودک دو ساله
کودک دو ساله در نقطهای از رشد قرار دارد که استقلالطلبی و کنجکاوی به اوج میرسد و همین ویژگیها خواب شبانه را به چالشی جدی تبدیل میکند. تغییرات سریع زبانی و حرکتی، دنداندرآوردنهای دیرهنگام، جهشهای رشدی و حتی اضطراب جدایی میتوانند ریتم خواب را ناپایدار کنند. در همین سن، نیاز طبیعی کودک به خواب شبانه و یک چرت روزانه در بیشتر موارد پابرجاست و کیفیت خواب، اثر مستقیم بر خلقوخو، اشتها، رشد مغزی و توان تنظیم هیجان او دارد. بنابراین هدف والدین فقط خواباندن سریع نیست، بلکه ساختن الگویی پایدار و قابلاعتماد است که مغز کودک آن را به عنوان سیگنال خواب بشناسد.
در این مقاله از بخش بارداری و کودک ماگرتا، مجموعهای از روشهای آزموده را با زبان ساده و جزئیات اجرایی گرد آورده است: از برنامه ثابت قبل از خواب و تنظیم چرت تا بهینهسازی اتاق، تغذیه و فعالیت بدنی، مدیریت وابستگی به والد یا شیء، برخورد با بیداریهای نیمهشب و شروع روز. در هر بخش، «روش اجرا» به صورت روشن آمده تا بدون سردرگمی بتوانید همان روز از آن استفاده کنید. سپس مزایا، محدودیتها و نکات مهم مطرح میشود تا متناسب با خلق کودک و سبک زندگی خانواده بهترین انتخاب را داشته باشید.
ریتم خواب مناسب برای کودک دو ساله
در دو سالگی بسیاری از کودکان به ۱۱ تا ۱۳ ساعت خواب در شبانهروز نیاز دارند که معمولاً شامل یک چرت بعدازظهر است. فاصلههای بیداری بین صبح، چرت و شب باید به گونهای تنظیم شود که نه کودک بیش از حد خسته به تخت برود و نه آنقدر سرحال باشد که خوابش نبرد. نقطه تعادل در این سن، آغاز آمادهسازی خواب شب حدود ۳۰ تا ۴۵ دقیقه پیش از زمان هدف است و ثبات ساعت خواب و بیداری، کیفیت خواب را به شکل محسوسی افزایش میدهد.
یلداها، مسافرتها یا بیماریها میتوانند الگو را به هم بزنند، اما با بازگشت به زمانبندی ثابت و کاهش محرکها، معمولاً ظرف چند شب همهچیز به روال برمیگردد. برای کودکی که تازه از تخت محافظدار به تخت معمولی منتقل شده، ممکن است نیاز باشد تا چند شب حضور والد در اتاق تدریجاً کاهش یابد تا وابستگی به حضور شما به عادت تبدیل نشود.
روش ۱: برنامه ثابت و آرامبخش قبل از خواب
پیش از خواب شب، توالیای منظم از فعالیتهای آرام، به مغز کودک علامت میدهد که زمان خاموشکردن سیستمهای بیداری فرارسیده است.
روش اجرا
۳۰ تا ۴۵ دقیقه قبل از زمان هدف خواب، محرکها را کم کنید. نور اتاقهای نشیمن و اتاق کودک را ملایم کنید، نمایشگرها را کنار بگذارید، اسباببازیهای پرصدا را جمع کنید و به فعالیتهای آرامی مثل پازل ساده، ورقزدن کتاب یا نقاشی سبک روی بیاورید. سپس وارد روتین مشخص شوید: دستشویی و مسواک، شستوشوی مختصر یا حمام کوتاه با آب ولرم در صورت نیاز، پوشیدن لباس خواب راحت و انتخاب یک کتاب قصه کوتاه. قصه را با صدای آهسته و یکنواخت بخوانید، تکرار عبارتهای ثابت مانند «حالا وقت خواب است» به شکل قابل پیشبینی، به مغز کودک کمک میکند الگو را رمزگذاری کند.
پس از قصه، چند دقیقه نوازش آرام یا لالایی کوتاه اجرا کنید و سپس چراغ اصلی را خاموش و چراغخواب کمنور را روشن بگذارید. برای کودکانی که اضطراب جدایی دارند، میتوان یک شیء انتقالی مانند عروسک نرم را وارد روتین کرد. تلاش کنید هر شب توالی فعالیتها، ترتیب و حتی واژگان شما تا حد امکان مشابه بماند. اگر کودک درخواست فعالیتهای اضافی کرد، با آرامش به «قوانین خواب» اشاره کنید: یک قصه، یک لیوان آب کوچک کنار تخت، یک بغل، سپس وقت خواب.
مزایا
۱. ایجاد سیگنالهای پایدار عصبی برای خواب.
۲. کاهش درگیری و مذاکرههای طولانی با کودک.
۳. امکان اجرای آسان توسط هر مراقب.
۴. بهبود پیوستگی خواب شب.
محدودیتها
۱. نیاز به نظم خانوادگی و ثبات زمانی.
۲. ممکن است در آغاز با مقاومت کودک روبهرو شود.
۳. سفر یا میهمانی الگو را مختل میکند.
۴. برخی کودکان به تنوع اندکی نیاز دارند که باید مدیریت شود.
نکات مهم
۱. توالی را کوتاه، خوشایند و تکراری نگه دارید.
۲. نمایشگرها را دستکم یک ساعت قبل خاموش کنید.
۳. از عبارتهای ثابت پایانی استفاده کنید.
۴. کارهای بهداشتی را بدون عجله اما دقیق انجام دهید.
روش ۲: بهینهسازی محیط خواب
محیط آرام، تاریک و کمی خنک، یکی از مؤثرترین عوامل برای آغاز سریع خواب و ماندگاری آن است.
روش اجرا
اتاق کودک را از اسباببازیهای خیلی محرک خالی و برای خواب مینیمال کنید. از پرده ضخیم یا نور برای کاهش روشنایی بیرون کمک بگیرید. چراغخواب کمنور انتخاب کنید تا ترس از تاریکی کاهش یابد، اما شدت نور آنقدر نباشد که ملاتونین را مهار کند. دمای اتاق را در محدوده خنک و راحت تنظیم کنید و لباس خواب نخی و تنفسپذیر بپوشانید. اگر صداهای مزاحم در ساختمان وجود دارد، از صدای سفید ملایم استفاده کنید تا تغییرات ناگهانی صدا پوشانده شود.
تخت یا گهواره کودک باید تشک مناسب و محکم داشته باشد. ملحفه تمیز، بدون رایحههای تند و بدون اسباب بزرگ داخل تخت قرار دهید. شیء انتقالی کوچک و ایمن مانند عروسک نرم میتواند در تخت بماند. هر شب قبل از شروع روتین، یک بررسی کوتاه انجام دهید: دما، نور، صدا، و دسترسی آسان به دستمال یا آب کوچک. ثبات این شرایط به کودک حس امنیت میدهد.
مزایا
۱. کاهش زمان به خواب رفتن.
۲. کاهش بیداریهای ناشی از صدا و نور.
۳. افزایش حس امنیت و قابلپیشبینی بودن.
۴. مستقل از حضور والد قابل حفظ است.
محدودیتها
۱. تهیه پرده یا دستگاه صدای سفید ممکن است هزینهبر باشد.
۲. برخی کودکان به نور کمی بیشتر نیاز دارند.
۳. تغییر فصلها نیازمند تنظیم مداوم دماست.
۴. وابستگی به صدای سفید در برخی کودکان ایجاد میشود.
نکات مهم
۱. نور را تا حد امکان کم نگه دارید.
۲. رایحههای تند و نرمکنندهها را محدود کنید.
۳. ایمنی اشیای داخل تخت را رعایت کنید.
۴. دمای اتاق را پایش کنید، لباس زیاد نپوشانید.
روش ۳: تنظیم علمی چرت روزانه
در دو سالگی معمولاً یک چرت روزانه کافی است. زمان نامناسب چرت میتواند خواب شب را قربانی کند یا کودک را بیش از حد خسته روانه تخت کند.
روش اجرا
زمان معمول چرت را بین نیمه روز تا اوایل بعدازظهر بگذارید، طوری که از زمان خواب شب دستکم ۵ تا ۶ ساعت فاصله داشته باشد. مدت چرت را در بازه ۶۰ تا ۹۰ دقیقه نگه دارید. اگر کودک بعدازظهر دیر چرت میزند یا بالای دوساعت میخوابد و شب سخت به خواب میرود، مدت یا زمان چرت را کوتاه و جلوتر بیاورید. روتین کوتاه پیش از چرت تعریف کنید: یک کتاب کوتاه، پرده نیمهکشیده، صدای سفید و جمله نهایی ثابت.
در روزهایی که چرت حذف میشود یا کوتاهتر از معمول است، زمان خواب شب را ۳۰ تا ۶۰ دقیقه زودتر کنید تا خستگی مفرط به قشقرق شبانه تبدیل نشود. اگر کودک روی مسیر حذف چرت روزانه است، جایگزینهایی مانند «زمان آرام» پیشنهاد دهید: در اتاق تاریک با کتابهای پارچهای یا موسیقی ملایم ۲۰ تا ۳۰ دقیقه استراحت کند تا سیستم عصبیاش بازیابی شود.
مزایا
۱. تنظیم فشار خواب و کاهش بیداریهای شب.
۲. بهبود خلق و تمرکز عصرگاهی.
۳. انعطافپذیری برای روزهای پرمشغله.
۴. کاهش وابستگی به کافئین والدین در شوخی اما واقعیت.
محدودیتها
۱. هماهنگکردن چرت با برنامه خانواده دشوار است.
۲. برخی کودکان در مهد یا بیرون از خانه چرت باکیفیت ندارند.
۳. حذف چرت بدون جایگزین، بدخلقی عصرگاهی میآورد.
۴. بازگشت به الگو پس از تعطیلات زمان میبرد.
نکات مهم
۱. چرت دیرهنگام دشمن خواب شب است.
۲. روتین کوتاه و ثابت برای چرت داشته باشید.
۳. زمان خواب شب را با کیفیت چرت تنظیم کنید.
۴. مرحله حذف چرت را تدریجی طی کنید.
روش ۴: تغذیه و فعالیت بدنی هماهنگ با خواب
آنچه کودک میخورد و مینوشد و میزان تحرک روزانه، به طور مستقیم بر کیفیت خواب شب اثر میگذارد.
روش اجرا
شام را حدود ۲ تا ۳ ساعت قبل از خواب شب قرار دهید و از غذاهای خیلی چرب، خیلی شیرین یا حجیم نزدیک خواب اجتناب کنید. اگر کودک گرسنه میشود، میانوعده سبک مانند میوه نرم یا لبنیات کمچرب را ۶۰ تا ۹۰ دقیقه پیش از خواب بدهید. نوشیدنیهای شیرین و شکلاتی را حذف کنید و مصرف مایعات را در ساعت پایانی محدود کنید تا شبانه برای توالت بیدار نشود. مکملها یا نوشیدنیهای گیاهی را بدون نظر متخصص وارد برنامه نکنید.
فعالیت بدنی در فضای باز را در طول روز بگنجانید؛ دویدن، بازی در پارک، سهچرخه یا توپ. این تحرک باید دستکم چند ساعت با زمان خواب فاصله داشته باشد تا تحریک بیش از حد به خوابنرفتن منجر نشود. فعالیت عصرگاهی را آرام کنید: یوگای کودک، کششهای ساده یا بازیهای بیصدا. چند دقیقه تنفس عمیق همراه با کودک، هم تنظیم هیجان را تقویت میکند و هم به آمادهسازی بدن برای خواب کمک میکند.
مزایا
۱. کاهش بیداریهای ناشی از سوءهاضمه یا تشنگی.
۲. افزایش فشار خواب با تحرک روزانه.
۳. ریتم منظم گرسنگی و سیری.
۴. بهبود خلق عصرگاهی و کیفیت خواب.
محدودیتها
۱. کودکان بدغذا نیاز به برنامهریزی دقیقتری دارند.
۲. فعالیت بیرون از خانه همیشه ممکن نیست.
۳. کنترل مایعات در کودکان عاشق آب دشوار است.
۴. برخی کودکان به میانوعده شب حساساند.
نکات مهم
۱. از نوشیدنیهای شیرین و کافئینی اجتناب کنید.
۲. آخرین تحرک شدید را چند ساعت جلوتر تمام کنید.
۳. میانوعده سبک و زودهضم بدهید.
۴. قبل از خواب تنها چند جرعه آب کافی است.
روش ۵: مدیریت وابستگیهای خواب و آموزش تدریجی استقلال
کودکی که فقط با تکاندادن طولانی، شیر خوردن یا حضور دائم والد میخوابد، در بیداریهای طبیعی شب نیز همان شرایط را طلب میکند.
روش اجرا
وابستگیها را فهرست کنید و یکییکی کاهش دهید. اگر کودک با آغوش یا تکان به خواب میرود، این ورودیها را روزبهروز کمتر کنید: از تکانهای شدید به تکانهای آرام، سپس فقط دست روی شانه، و در نهایت نشستن نزدیک تخت. اگر با شیر میخوابد، فاصله بین پایان شیر و قرار گرفتن در تخت را به تدریج زیاد کنید تا ارتباط خواب با شیر خوردن قطع شود. حضور والد را از کنار تخت به صندلی در فاصله یکمتری منتقل کنید و هر چند شب کمی دورتر بنشینید تا کودک یاد بگیرد با نشانههای محیطی بخوابد.
وقتی کودک در تخت قرار گرفت، قوانین خواب را کوتاه و مهربان تکرار کنید: یک قصه، چراغ کم، زمان خواب. اگر از تخت خارج شد، بدون مذاکره، با آرامش او را برگردانید و کمترین گفتوگو را داشته باشید. این ثبات رفتاری به کودک میآموزد که پیگیری و چانهزنی فایده ندارد و تخت، محل خواب است نه بازی.
مزایا
۱. کاهش بیداریهای شبانه وابسته به والد.
۲. افزایش مهارت خودآرامسازی.
۳. قابل اجرا به صورت تدریجی و کماسترس.
۴. سازگار با خلقهای مختلف کودکان.
محدودیتها
۱. چند شب نخست ممکن است دشوار باشد.
۲. نیاز به هماهنگی همه مراقبان دارد.
۳. در بیماری یا سفر ممکن است عقبگرد رخ دهد.
۴. برخی کودکان حساستر به جدایی هستند.
نکات مهم
۱. یک وابستگی را هر بار هدف بگیرید.
۲. پیشرفتهای کوچک را تحسین کنید.
۳. هرگز در نیمه راه به روش قبلی برنگردید.
۴. در بیماریها انعطاف داشته باشید و سپس به برنامه بازگردید.
روش ۶: برخورد با بیداریهای نیمهشب
بیداریهای کوتاه بخشی طبیعی از خواب است، اما تبدیل شدن آنها به گریههای طولانی معمولاً نتیجه عادتهای قبل از خواب یا محرکهای محیطی است.
روش اجرا
وقتی کودک نیمهشب بیدار شد، ابتدا چند ده ثانیه مکث کنید تا فرصت خودآرامسازی داشته باشد. اگر گریه ادامه یافت، به آرامی وارد شوید، بررسی کوتاه انجام دهید: دما، پوشک، عطش، درد احتمالی. از روشن کردن چراغهای شدید یا انجام فعالیت تحریکآمیز پرهیز کنید. صدای آرام و یک جمله ثابت استفاده کنید و سپس بدون بغلهای طولانی در اتاق بمانید، در فاصلهای که کودک ببیند اما شما ورودی تحریککننده ندهید. اگر علت بیداری ترس از تاریکی است، چراغخواب را تنظیم کنید.
برای کودکانی که چند بار در شب برای آب یا دستشویی بیدار میشوند، قبل از خواب مسیر ثابت دستشویی و یک جرعه آب کنار تخت کفایت میکند. اگر کابوس یا رجافشارها رخ داد، اطمینانبخشی کوتاه و ثبات روتین را حفظ کنید. هدف، کمکردن ارتباط بین بیداری و دریافت پاداشهای جذاب مثل بازی، تماشای ویدئو یا خوراکی است.
مزایا
۱. تقویت خودآرامسازی و بازگشت سریع به خواب.
۲. کاهش زمان بیداری شبانه والدین.
۳. پیشگیری از شکلگیری عادتهای مزاحم.
۴. حفظ پیوستگی خواب.
محدودیتها
۱. در شروع ممکن است گریه افزایش یابد.
۲. نیاز به هماهنگی دقیق مراقبان دارد.
۳. بیماریها روند را مختل میکنند.
۴. تشخیص علل جسمانی گاهی دشوار است.
نکات مهم
۱. ورود کوتاه و کمتحریک داشته باشید.
۲. نور و صدا را حداقل نگه دارید.
۳. پیام رفتاری شما باید ثابت باشد.
۴. علائم درد یا تب را جدی بگیرید.
روش ۷: آغاز روز و پنجرههای نور
ثبات ساعت بیداری صبح، موتور تنظیم شبانهروزی کودک را کوک میکند و بهطور غیرمستقیم زمان خواب شب را تثبیت میکند.
روش اجرا
حتی در تعطیلات، ساعت بیداری را در بازه مشخص نگه دارید. پس از بیداری، پرده را کنار بزنید تا نور روز وارد شود و با یک روتین کوتاه شروع کنید: استقبال شاد، پوشک یا دستشویی، صبحانه سبک و تازه. حداقل ۲۰ تا ۳۰ دقیقه نور روز یا فضای باز را در برنامه صبح بگنجانید. این ورودی روشنایی، ترشح ملاتونین شبانه را در ساعت مناسب تقویت میکند و خوابآلودگی غروب را پیشبینیپذیر میسازد.
اگر شب قبل دیرتر از معمول خوابیده، نهایتاً ۳۰ دقیقه دیرتر بیدار کنید و سپس به ریتم معمول بازگردید. قیلوله صبحگاهی را حذف کنید تا فشار خواب برای چرت ظهر باقی بماند. یک جدول ساده روی یخچال بزنید و با برچسبهای کوچک، ثبات بیداریهای صبح را به کودک نشان دهید تا انگیزه همکاری بیشتر شود.
مزایا
۱. تثبیت ساعت داخلی بدن.
۲. آسانتر شدن خواب شب.
۳. بهبود اشتها و خلق صبحگاهی.
۴. کاهش نیاز به تغییرات شدید در برنامه.
محدودیتها
۱. اجرای ثابت در خانوادههای شیفتی دشوار است.
۲. در زمستان نور کافی صبحگاهی کمتر است.
۳. مقاومت کودک در روزهای خستگی طبیعی است.
۴. گاهی نیاز به بیدارباش ملایم و طولانی دارید.
نکات مهم
۱. بلافاصله پس از بیداری نور طبیعی دریافت کنید.
۲. قیلولههای ناخواسته صبحگاهی را حذف کنید.
۳. جدول تصویری برای کودک جذاب است.
۴. انعطاف محدود اما پایدار داشته باشید.
جدول زمانبندی پیشنهادی برای کودک دو ساله
| رویداد | زمان نمونه | توضیح |
|---|---|---|
| بیداری صبح | ۷:۰۰ | نور روز، صبحانه سبک، بازی آزاد |
| چرت روزانه | ۱۲:۳۰ تا ۱۳:۳۰ | ۶۰ تا ۹۰ دقیقه، روتین کوتاه قبل از چرت |
| آغاز روتین شب | ۲۰:۱۵ | نور کم، کتاب، دستشویی، مسواک |
| خواب شب | ۲۱:۰۰ | چراغخواب کمنور، صدای سفید ملایم |
مقایسه روشها بر اساس هدف
| هدف | مؤثرترین روشها | توضیح |
|---|---|---|
| سریعتر خوابیدن | برنامه ثابت، محیط مناسب | سیگنالهای پایدار و نور کم، زمان به خواب را کم میکند |
| کاهش بیداری شب | مدیریت وابستگی، برخورد کمتحریک | بازگشت خودکار به خواب را تقویت میکند |
| بهبود خلق روز | چرت بهموقع، فعالیت بدنی | تنظیم فشار خواب و مصرف انرژی |
| ثبات ریتم شبانهروزی | آغاز روز ثابت، نور صبح | ساعت داخلی بدن را همسو میکند |
پرسشهای متداول
کودک دو ساله چند ساعت باید بخوابد؟
بیشتر کودکان این سن به مجموعاً حدود ۱۱ تا ۱۳ ساعت خواب در شبانهروز نیاز دارند که معمولاً شامل یک چرت روزانه است. برخی اندکی کمتر یا بیشتر میخوابند و معیار نهایی، خلق روزانه و توان تمرکز کودک است.
اگر کودک چرت روزانه را رد کند چه کنیم؟
زمان خواب شب را زودتر کنید و به جای چرت، یک دوره زمان آرام ۲۰ تا ۳۰ دقیقهای در اتاق تاریک با کتابهای بیصدا برقرار کنید تا سیستم عصبی کودک بازتنظیم شود و بدخلقی عصرگاهی کمتر شود.
خاموشکردن نمایشگرها قبل از خواب ضروری است؟
بله. نور آبی نمایشگرها ترشح ملاتونین را مختل میکند. دستکم یک ساعت قبل از خواب، نمایشگرها را کنار بگذارید و به فعالیتهای آرام و کمنور بپردازید.
برای ترس از تاریکی چه راهکاری مؤثرتر است؟
چراغخواب کمنور، قصههایی با پایان امن، شیء انتقالی مانند عروسک نرم و روتین پیشبینیپذیر، مجموعهای مؤثر میسازد. از بازیهای ترسناک یا سایهبازیهای تحریککننده قبل از خواب پرهیز کنید.
بیداریهای نیمهشب را چگونه مدیریت کنیم؟
چند ثانیه فرصت خودآرامسازی بدهید. سپس با بررسی کوتاه و کمنور وارد شوید، دلیل جسمانی را رفع کنید و با پیام ثابت آرام به خواب برگردانید. از گفتگوهای طولانی و روشنایی زیاد پرهیز کنید.
اگر کودک فقط با آغوش یا تکان میخوابد چه کنیم؟
شدت ورودی را تدریجاً کم کنید: از تکان شدید به لمس آرام، از بغل طولانی به نشستن نزدیک تخت و سپس افزایش فاصله. هدف این است که کودک با نشانههای محیطی بخوابد نه با تحریک مستمر والد.
حمام قبل از خواب مفید است؟
حمام کوتاه و ولرم برای برخی کودکان آرامبخش است، اما برای برخی دیگر محرک محسوب میشود. اگر پس از حمام، کودک سرحال میشود، حمام را به ساعات عصر زودتر منتقل کنید.
صدای سفید لازم است؟
الزامی نیست، اما در خانههای پرصدا کمککننده است. شدت صدا باید ملایم و یکنواخت باشد. در صورت استفاده مداوم، در آینده برای قطع آن از کاهش تدریجی شدت بهره بگیرید.
بهترین ساعت خواب شب برای دو سالهها کدام است؟
پاسخ وابسته به زمان بیداری و چرت است، اما بازه ۲۰:۰۰ تا ۲۱:۰۰ برای بسیاری از کودکان مناسب است. مهمتر از ساعت، ثبات روزانه آن است.
کودک نیمهشب آب میخواهد؛ چه کنیم؟
یک جرعه آب کوچک کنار تخت قرار دهید تا بیداریها کوتاه بماند. مصرف مایعات را در ساعت پایانی قبل از خواب محدود کنید تا نیاز به دستشویی کاهش یابد.
نتیجهگیری
خواب باکیفیت کودک دو ساله حاصل همافزایی چند عامل ساده اما دقیق است: روتین آرام و ثابت پیش از خواب، محیط کمنور و خنک، چرتِ بهموقع، تغذیه و تحرک هماهنگ با خواب، کاهش وابستگیهای خواب و مدیریت بیداریهای شب با مداخلههای کوتاه و کمتحریک. اجرای پیگیر همین اصول، بدون روشهای پیچیده، در چند شب روند به خواب رفتن را کوتاه و بیداریها را کاهش میدهد. انعطاف در روزهای بیماری یا مسافرت لازم است، اما بازگشت سریع به برنامه ثابت، کلید پایداری است. با ثبت تغییرات و تنظیم تدریجی زمانها، به الگویی میرسید که هم برای کودک امن و قابل پیشبینی است و هم برای والدین آرامشبخش.
بهاشتراکگذاری نظرات شما
شما تجربه زیسته ارزشمندی دارید که میتواند راهنمای والدین دیگر باشد. بنویسید کدام روتین برای کودک شما مؤثرتر بوده، چه ساعتی را برای خواب شب تنظیم کردهاید، چطور چرت را مدیریت میکنید، با ترس از تاریکی یا بیداریهای نیمهشب چگونه کنار آمدهاید و چه تغییری در تغذیه یا فعالیت روزانه، بیشترین اثر را بر خواب داشته است. اشاره به جزئیاتی مانند بازه زمانی موفقیت، مدت روتین، نوع چراغخواب، استفاده از صدای سفید یا شیء انتقالی و واکنش کودک به هر تغییر، به دیگران کمک میکند انتخابی دقیقتر داشته باشند و از آزمون و خطاهای فرساینده دور بمانند.
