تبریز علاوه بر پیشینه تاریخی و فرهنگی، در دل خود و اطرافش طبیعتی سرسبز و متنوع دارد که آن را به یکی از شهرهای مناسب برای تفریح و طبیعتگردی تبدیل کرده است. قرار گرفتن تبریز در دامنههای سهند باعث شده این شهر از پارکهای بزرگ، درههای طبیعی، ییلاقات خنک و مسیرهای سبز برخوردار باشد؛ فضاهایی که برای استراحت، ورزش و دوری از شلوغی شهری بسیار ایدهآلاند.
تفریح در طبیعت تبریز یعنی قدمزدن در هوای خنک، تماشای کوهستانهای سبز، نشستن کنار رودخانهها و لذت بردن از مناظری که در بهار و تابستان جلوهای تماشایی پیدا میکنند. این شهر برای سفرهای یکروزه و تفریحهای عصرگاهی انتخابهای متنوعی دارد. در ادامه در بخش گردشگری ماگرتا همراه ما باشید.
ائلگلی؛ قلب سبز و زنده تبریز
ائلگلی معروفترین فضای سبز تبریز است که تقریباً همه حداقل یکبار به آن سر زدهاند. دریاچه بزرگ، فضای باز و درختان اطراف باعث شده این مکان همیشه پرطرفدار باشد. اینجا یکی از بهترین جاها برای نفس کشیدن وسط شهر است.
اطراف دریاچه مسیرهای مناسبی برای پیادهروی وجود دارد و میتوان ساعتها بدون خستگی قدم زد. فضای سبز گسترده اجازه میدهد هم خانوادهها و هم جوانها راحت وقت بگذرانند. عصرها حالوهوای ائلگلی خیلی دلنشینتر میشود.
ائلگلی هم برای تفریح کوتاه مناسب است و هم برای وقتگذرانی طولانیتر. این مکان همیشه زنده است و یکی از نمادهای طبیعت شهری تبریز به حساب میآید.
پارک جنگلی عینالی؛ طبیعت کوهستانی با چشمانداز شهر
پارک جنگلی عینالی در ارتفاعات شمال تبریز قرار دارد و فضای کوهستانی آن حس متفاوتی نسبت به پارکهای شهری میدهد. درختان، مسیرهای خاکی و هوای خنکتر باعث شده این منطقه محبوب طبیعتدوستها باشد.
از بخشهای مختلف پارک میتوان منظره زیبایی از شهر تبریز را تماشا کرد. پیادهروی در این مسیرها آرامشبخش است و خستگی روزمره را کم میکند. فضای باز پارک اجازه میدهد بدون شلوغی زیاد وقت بگذرانی.
عینالی انتخاب خوبی برای کسانی است که هم طبیعت میخواهند و هم کمی تحرک. اینجا برای عصرها و آخر هفتهها بسیار مناسب است.
دره لیقوان؛ سرسبز، خنک و روستایی
دره لیقوان یکی از مناطق سرسبز اطراف تبریز است که حالوهوای روستایی و طبیعی دارد. رودخانه، دامنههای سبز و فضای باز باعث شده این منطقه حس آرامش خاصی داشته باشد. اینجا از شلوغی شهر فاصله میگیری.
پیادهروی در اطراف دره و نشستن کنار طبیعت تجربهای ساده اما دلنشین است. هوای این منطقه در فصلهای گرم خنکتر از شهر است و همین موضوع آن را محبوب کرده است.
لیقوان برای سفرهای کوتاه و چندساعته عالی است. اگر دنبال جایی هستی که هم سبز باشد و هم آرام، این منطقه انتخاب خوبی است.
روستای کندوان؛ طبیعت متفاوت و زنده
کندوان یکی از خاصترین روستاهای ایران است که علاوه بر بافت سنگی، طبیعت سرسبزی هم در اطراف خود دارد. دامنههای کوهستانی و فضای سبز اطراف روستا حالوهوای متفاوتی ایجاد کردهاند.
قدمزدن در اطراف روستا و تماشای طبیعت اطراف، تجربهای خاص و متفاوت است. هوای خنک و محیط کوهستانی باعث میشود حضور در اینجا انرژیبخش باشد. کندوان برای یک سفر یکروزه از تبریز بسیار مناسب است و ترکیب طبیعت و معماری آن، این منطقه را خاصتر میکند.
پارک باغلارباغی؛ فضای سبز خانوادگی
پارک باغلارباغی یکی از پارکهای سرسبز و محبوب تبریز است که فضای منظمی دارد. درختان، مسیرهای پیادهروی و فضای باز آن را برای خانوادهها مناسب کرده است. این پارک حالوهوای آرامتری دارد.
اینجا برای نشستن، قدمزدن و استراحت کوتاه گزینه خوبی است. فضای سبز پارک باعث میشود حتی چند ساعت حضور، حال آدم را بهتر کند. باغلارباغی انتخاب مناسبی برای تفریحهای عصرگاهی و خانوادگی در داخل شهر است.
پارک مشروطه؛ سبز و آرام در مرکز شهر
پارک مشروطه یکی از پارکهای قدیمی تبریز است که فضای سبز دلنشینی دارد. درختان کهنسال و مسیرهای ساده آن، حس نوستالژیک خاصی ایجاد کردهاند. این پارک بیشتر برای استراحت آرام مناسب است.
فضای پارک معمولاً شلوغ نیست و میتوان با خیال راحت نشست یا قدم زد. اینجا برای کسانی که دنبال سکوت نسبی هستند، انتخاب خوبی است. پارک مشروطه بیشتر مناسب گشتوگذار کوتاه و دور شدن موقت از شلوغی شهر است.
کوه عونبنعلی؛ طبیعت مرتفع و خنک
کوه عونبنعلی یکی از ارتفاعات معروف تبریز است که طبیعت اطرافش سرسبز و خنکتر از شهر است. مسیرهای پیادهروی و فضای باز آن، این منطقه را برای کوهدوستها جذاب کرده است.
بالا رفتن از مسیرهای مشخص، علاوه بر فعالیت بدنی، منظره زیبایی از تبریز را پیش چشمت میآورد. حضور در این ارتفاعات حس رهایی از فضای شهری میدهد. این منطقه برای کسانی که پیادهروی و طبیعت کوهستانی دوست دارند، انتخاب مناسبی است.
روستای چراغیل تبریز
روستای چراغیل یکی از دیدنیهای خوشآبوهوای اطراف تبریز است که در فاصله حدود ۸۰ کیلومتری جنوبغرب این شهر قرار دارد و بسیاری از مسافران برای دیدن آن راهی این منطقه میشوند. این روستا از توابع شهرستان آذرشهر به شمار میآید و فاصله کمی با این شهر دارد. قرار گرفتن چراغیل در درهای شیبدار و عبور رودخانه فصلی آذرشهر از کنار آن، باعث شکلگیری طبیعتی سرسبز و آبوهوایی ییلاقی و خنک شده است.
چراغیل علاوه بر طبیعت دلانگیز، جاذبههای تاریخی قابل توجهی هم دارد که معروفترین آن مسجد سنگی روستاست. این مسجد با کندن سنگهای کوه ساخته شده و شواهد بهجامانده نشان میدهد که در ساخت آن از ابزارهای دستی و سنتی استفاده شده است.
اگرچه تاریخ دقیق ساخت مسجد مشخص نیست، اما به باور اهالی روستا، قدمت آن به بیش از ۵۰۰ سال پیش بازمیگردد. ورودیها و نورگیرهای مسجد نیز مستقیماً از دل سنگ تراشیده شدهاند. سقف مسجد حدود ۲۲۰ سانتیمتر ارتفاع دارد و دو ستون بزرگ سنگی با قطر حدود ۱.۵ متر، استحکام بنا را تأمین میکنند.
روستای شیران تبریز
روستای شیران یکی دیگر از روستاهای سرسبز اطراف تبریز است که در فاصله حدود ۱۰۵ کیلومتری شهر و در امتداد جاده شیران قرار دارد. طبیعت این روستا با دشتهای سرسبز، پوشش گیاهی متنوع و آبشارهایی که از دل صخرهها و کوهها سرازیر میشوند، حالوهوای خاصی به گردشگران میدهد.
از مهمترین آبشارهای اطراف روستای شیران میتوان به «ساری بره»، «میس دی قلاسی» و «گوران دربندی» اشاره کرد. تنوع گونههای گیاهی و حضور جانوران مختلف از پرندگان گرفته تا پستانداران و دوزیستان، این منطقه را همیشه زنده و پویا نگه داشته است. دشتهای اطراف شیران ییلاق عشایر منطقه محسوب میشوند و همین موضوع هر سال گردشگران زیادی را به این ناحیه میکشاند.
با این حال، شاخصترین جاذبه روستای شیران آبشار شیروان است که در شمال روستا قرار دارد. این آبشار در ارتفاع ۲۲۰۰ متری از سطح دریا واقع شده و ارتفاع آن به حدود ۱۲ متر میرسد. حوضچه پای آبشار در فصلهای بهار و تابستان مکان مناسبی برای آبتنی به شمار میآید.
روستای لیقوان تبریز
در جنوبشرقی تبریز و در دامنههای کوهستان سهند، روستای خوشآبوهوای لیقوان قرار دارد که در فصلهای گرم سال یکی از مقاصد محبوب طبیعتگردی اطراف تبریز است. معماری خانههای این روستا بهصورت پلکانی ساخته شده و شباهت زیادی به معماری ماسوله دارد.
در شرق روستا، درهای زیبا و خوشآبوهوا قرار گرفته که به نام خود لیقوان شناخته میشود. رودخانه لیقوان که از کنار روستا میگذرد، نقش مهمی در تأمین آب شرب و آبیاری زمینهای کشاورزی دارد. طبیعت روستا، دره سرسبز، رودخانه زلال و البته پنیر معروف لیقوان، همگی دستبهدست هم دادهاند تا گردشگران زیادی راهی این روستا شوند.
در میان جاذبههای طبیعی لیقوان، دره لیقوان که در میان مردم محلی با نام «لوان» یا «لیوان» و در بین گردشگران به «دره بهشت» معروف است، بیش از همه خودنمایی میکند. جریان رودخانه و وجود چشمههای آبگرم، این دره را به محل مناسبی برای اتراق عشایر و گردشگران تبدیل کرده است. قبرستان تاریخی لیقوان، عمارت سنگی و پل حاج سالار از آثار تاریخی دیدنی این روستا هستند.
منطقه حفاظتشده سهند تبریز
منطقه حفاظتشده سهند یکی از مهمترین جاهای دیدنی اطراف تبریز است که در فاصله حدود ۶۵ کیلومتری جنوب این شهر و در نواحی کوهستانی سهند قرار دارد. وسعت این منطقه نزدیک به ۶۰ هزار هکتار برآورد شده و بخشهایی از آن در محدوده شهرهای تبریز، مراغه، اسکو، بناب و عجبشیر قرار گرفته است.
ارتفاع این منطقه بین ۱۵۰۰ تا ۳۴۰۰ متر از سطح دریا متغیر است و همین اختلاف ارتفاع، دلیل تنوع بالای پوشش گیاهی و جانوری آن به شمار میآید.
در این منطقه هفت رودخانه دائمی شامل کندوان، لیقوان، قلعهچای، چوانچای، گنبرچای، ملا حیدرچای و رینجناب جریان دارند که نقش مهمی در شکلگیری آبوهوای خنک و طبیعت سرسبز سهند دارند. منطقه حفاظتشده سهند زیستگاه گونههایی چون پلنگ، خرس قهوهای، گربه وحشی، قوچ و میش و پرندگانی مانند عقاب طلایی، کبک، کرکس و بلدرچین است.
منطقه حفاظتشده میشوداغ تبریز
منطقه حفاظتشده میشوداغ در فاصله حدود ۸۰ کیلومتری شمالغرب تبریز و در دامنه کوههایی با همین نام قرار دارد. این منطقه بخشهایی از شرق و غرب تبریز را در بر میگیرد و دشت مرند و جلگه شبستر نیز جزو محدوده آن محسوب میشوند.
چندین رودخانه دائمی از دامنههای شمالی کوهستان میشوداغ سرچشمه میگیرند و باعث خنک شدن آبوهوای منطقه شدهاند. با این حال، آسیبهای انسانی در سالهای اخیر موجب کاهش پوشش گیاهی و تهدید برخی گونههای جانوری شده است. وجود مناطق حفاظتشدهای مانند مرکان، یکانات و پناهگاه حیات وحش کیامکی در اطراف این ناحیه، بر اهمیت زیستمحیطی آن افزوده است.
در این منطقه بیش از ۳۸۵ گونه گیاهی شناسایی شده و جانورانی مانند گرگ، روباه، لاکپشتها و مارهای شنی در آن زندگی میکنند. همچنین پرندگانی چون عقاب، بالابان، کبک، چکاوک و سارگپه در آسمان این منطقه دیده میشوند.
آبشار گل آخور تبریز
آبشار گل آخور یکی از آبشارهای پرآب و دیدنی اطراف تبریز است که در شهرستان ورزقان و در فاصله حدود ۸۵ کیلومتری شمالغرب تبریز قرار دارد. نام این آبشار از روستای گل آخور گرفته شده و به معنای «گلریز» است.
ارتفاع آبشار حدود ۱۲ متر است و سرچشمه آن چشمههایی در ارتفاعات روستای گل آخور هستند. وجود این آبشار و چشمههای متعدد باعث شکلگیری پوشش گیاهی متنوع و سرسبز در اطراف آن شده است.
روستای گل آخور با معماری پلکانی خود نیز از دیگر جذابیتهای این منطقه به شمار میآید. آب آهکی آبشار و فرسایش سنگها، مناظر طبیعی زیبایی را ایجاد کرده و در اطراف آن غارها، چشمهها و آبشارهای کوچک دیگری نیز دیده میشود.
آبشار اسکندر تبریز
آبشار اسکندر از دیگر آبشارهای مرتفع اطراف تبریز است که در فاصله حدود ۴۵ کیلومتری جنوبشرقی شهر و در دامنههای شمالی کوه سهند قرار دارد. این آبشار نزدیک روستای طویقون واقع شده و ارتفاع آن به حدود ۳۰ متر میرسد.
در فصل زمستان آبشار اسکندر یخ میزند و یخنوردی در آن طرفداران خاص خود را دارد. مسیر دسترسی این آبشار از جاده تبریز به اهر است و با ورود به جاده فرعی روستای طویقون میتوان به آن رسید. در اطراف آبشار نیز غارهای طبیعی متعددی وجود دارد که بازدید از آنها خالی از لطف نیست.
آبشار آسیاب خرابه تبریز
آبشار آسیاب خرابه یکی از معروفترین آبشارهای اطراف تبریز است که در فاصله حدود ۱۶۰ کیلومتری شمالغرب شهر و در نزدیکی جلفا قرار دارد. این آبشار در درهای سنگی و زیبا واقع شده و در میان مردم محلی با نام «خارابا دییرمان» شناخته میشود. دلیل این نامگذاری، وجود آسیاب قدیمی در نزدیکی آبشار است.
آبشار آسیاب خرابه از چندین آبشار کوچک و بزرگ تشکیل شده و بلندترین آنها حدود ۱۵ متر ارتفاع دارد. سرچشمه آبشار، چشمهای در کوه کیامکی در منطقه ارسباران است. بهدلیل وجود آبشارهای متعدد، صدای شرشر آب در سراسر دره طنینانداز میشود.
بازدید از این آبشار در زمستان توصیه نمیشود، زیرا یخزدگی و ریزش صخرهها خطرآفرین است. بهترین مسیر دسترسی به این آبشار، جاده هادیشهر است و مسیر پیادهروی سنگفرششده آن، جلوه زیبایی به منطقه بخشیده است.
دره سعیدآباد تبریز
دره سعیدآباد یکی از ییلاقهای معروف استان آذربایجان شرقی است که در فاصله حدود ۴۵ کیلومتری جنوبشرقی تبریز قرار دارد. این دره در نزدیکی روستایی با همین نام واقع شده و رودخانه پرآب سید آواچای از میان آن عبور میکند که باعث سرسبزی و تنوع پوشش گیاهی منطقه شده است.
باغها و کشتزارهای میوه در فصل بهار و تابستان جلوهای زیبا به این دره میدهند. از سوی دیگر، قرار گرفتن دره در پاییندست کوهستان سهند، باعث تأثیرپذیری آن از بارشهای فصلی شده است. پل تاریخی سعیدآباد یا پل شیخ، کاروانسراهای حاج آبابا و قدمگاه از آثار تاریخی ارزشمند این منطقه هستند که بازدید از دره را جذابتر میکنند.
جنگل ارسباران تبریز
جنگل ارسباران که با نامهای قرهداغ و قرهجهداغ نیز شناخته میشود، یکی از بکرترین مناطق طبیعی اطراف تبریز و از زیباترین جنگلهای ایران است. این جنگل ادامه جنگلهای هیرکانی به شمار میآید و بهدلیل تنوع زیستی بالا، مناظر چشمنواز و آبوهوای مطبوع، مقصدی محبوب برای طبیعتگردی است.
درختان انبوه، رودخانههای خروشان، آبشارها و مراتع سرسبز، اکوسیستم کمنظیری را در ارسباران شکل دادهاند. این منطقه در بهار و تابستان هوای خنک و دلپذیری دارد و برای سفرهای نوروزی و سیزدهبدر گزینهای عالی محسوب میشود.
روستای زنوزق تبریز
روستای زنوزق بهعنوان بزرگترین روستای پلکانی ایران شناخته میشود و معماری آن یادآور ماسوله و ابیانه است. بافت پلکانی روستا به چهار محله بدیر، آقا بابا، سیدی و کودهلر تقسیم شده و پشتبام هر خانه، مسیر عبور به محله بالاتر است.
زنوزق در ایام نوروز آبوهوایی نسبتاً خنک دارد و برای علاقهمندان به طبیعت مقصدی ایدهآل به شمار میآید. مسیر دسترسی به این روستا از تبریز به سمت مرند، سپس شهر زنوز و در نهایت روستای زنوزق است.
پارک ملی کنتال تبریز
پارک ملی کنتال با وسعت حدود ۷۰۰۰ هکتار در شمال استان آذربایجان شرقی و در مرز ایران و ارمنستان قرار دارد و بخشی از پناهگاه حیات وحش کیامکی محسوب میشود. این پارک ملی با کوهستانهای صخرهای، درههای عمیق و رودخانههای خروشان، چشماندازهای طبیعی کمنظیری دارد.
پارک ملی کنتال زیستگاه گونههایی مانند پلنگ، خرس قهوهای، گراز و کل و بز وحشی است که در محدوده حفاظتشده زندگی میکنند. برای دسترسی به این منطقه باید به نوردوز سفر کرد و پس از پیادهروی و کوهنوردی کوتاه، به محدوده پارک رسید.
سد امند تبریز
سد امند یا دریاچه امند، یک سد خاکی است که در ۱۵ کیلومتری شمالغرب تبریز و نزدیک روستای امند از توابع صوفیان قرار دارد. این سد روی رود شیخچای ساخته شده که به دریاچه ارومیه میریزد.
سد امند یکی از مکانهای مناسب برای تفریحات خانوادگی است و امکاناتی مانند قایقسواری، جتاسکی، ماهیگیری، زمین گلف، زمین تنیس، رستوران و کافیشاپ دارد. طبیعت سرسبز اطراف سد و حضور پرندگان مهاجر، این منطقه را به مقصدی جذاب برای تفریح و استراحت تبدیل کرده است.
باغ ملی تبریز
باغ ملی تبریز که با نام باغ گلستان نیز شناخته میشود، یکی از قدیمیترین پارکهای شهر است. این باغ در سال ۱۳۰۸ افتتاح شد و اکنون با مساحتی حدود ۵۲ هزار متر مربع، یکی از محبوبترین فضاهای سبز تبریز به شمار میآید.
مسیرهای پیادهروی و دوچرخهسواری، زمینهای بازی کودکان، فضاهای پیکنیک، نیمکتهای متعدد و یادمان شمس تبریزی از جمله امکانات و دیدنیهای باغ ملی هستند که آن را به مکانی مناسب برای تفریحهای شهری و خانوادگی تبدیل کردهاند.
نکات مهم برای بازدید از مکانهای سرسبز تبریز
بهتر است برای لذت بیشتر از طبیعت تبریز، بازدید خود را به صبح زود یا ساعات عصر موکول کنی؛ در این زمانها هوا خنکتر است و فضا آرامتر و دلنشینتر به نظر میرسد.
در مناطق کوهستانی و مرتفع اطراف تبریز، حتی در تابستان هم امکان خنک شدن هوا وجود دارد، بنابراین همراه داشتن لباس گرم سبک میتواند بسیار کاربردی باشد.
کفش راحت و مناسب پیادهروی انتخاب کن، چون بسیاری از مسیرهای طبیعی خاکی، سنگریزهدار یا شیبدار هستند و کفش نامناسب باعث خستگی زودهنگام میشود.
همراه داشتن آب آشامیدنی و خوراکی ساده را فراموش نکن، بهخصوص اگر قصد داری مدت بیشتری در طبیعت بمانی یا به مناطق خارج از شهر بروی.
در نهایت، با احترام گذاشتن به طبیعت و جمعکردن زبالهها، کمک کن این فضاهای سبز برای دیگران و نسلهای بعدی هم سالم و زیبا باقی بمانند.
سؤالات متداول
سرسبزترین مکان تبریز کدام است؟
ائلگلی و پارک جنگلی عینالی از سرسبزترین و محبوبترین مکانهای تبریز هستند.
بهترین زمان بازدید از طبیعت تبریز چه فصلی است؟
بهار و تابستان بهترین زمان هستند، چون هوا مطبوع و طبیعت سرسبزتر است.
آیا مکانهای سرسبز تبریز برای خانوادهها مناسباند؟
بله، مکانهایی مثل ائلگلی، باغلارباغی و پارک مشروطه برای خانوادهها کاملاً مناسباند.
آیا میتوان سفر یکروزه به اطراف تبریز داشت؟
بله، مناطقی مثل کندوان و لیقوان برای سفرهای یکروزه بسیار مناسباند.
برای طبیعتگردی در تبریز چه وسایلی لازم است؟
لباس مناسب فصل، کفش راحت، آب کافی و زیرانداز از وسایل ضروری هستند.
جمعبندی
تبریز و اطراف آن مکانهای سرسبز و دیدنی متعددی دارد که هرکدام حالوهوای خاص خودشان را دارند. از پارک ائلگلی (شاهگلی) بهعنوان معروفترین فضای سبز شهر گرفته تا پارک جنگلی عینالی با چشمانداز گسترده، دره لیقوان با طبیعت کوهستانی، ییلاقات سهند، روستای کندوان با مناظر طبیعی خاص، پارک باغلارباغی، پارک بزرگ تبریز، پارک شمس تبریزی، طبیعت اطراف باسمنج و دامنههای سرسبز اسکو، همگی از محبوبترین مکانهای سبز این منطقه هستند.
این مناطق معمولاً هوای خنک، مناظر کوهستانی زیبا و فضای مناسبی برای پیادهروی، پیکنیک و عکاسی دارند. ائلگلی و باغلارباغی برای تفریحهای خانوادگی و دسترسی آسان مناسبترند، در حالی که عینالی، لیقوان و سهند تجربهای بکرتر و طبیعتمحورتر ارائه میدهند. حفظ پاکیزگی محیط و احترام به طبیعت، نقش مهمی در ماندگاری زیبایی این فضاها دارد.
نظر شما چیه؟
شما کدومیک از مکانهای سرسبز تبریز رو بیشتر دوست دارید؟
ائلگلی؟ عینالی؟ کندوان؟ یا یک جای دنج و کمتر شناختهشده؟
نظر شما چیه؟ تجربهتون رو در بخش کامنتها بنویسید — حتماً میتونه برای بقیه طبیعتدوستها راهنمای خوبی باشه 🌿✨
