بیرجند در نگاه اول شهری کویری به نظر میرسد، اما در دل خود و اطرافش مکانهای سرسبز و خوشآبوهوایی دارد که برای بسیاری ناشناخته ماندهاند. وجود باغهای تاریخی، روستاهای ییلاقی، درهها و ارتفاعات اطراف باعث شده بیرجند چهرهای متفاوت و آرامشبخش از طبیعت شرق ایران را به نمایش بگذارد. این فضاهای سبز، بهترین انتخاب برای تفریحهای کوتاه، پیکنیکهای خانوادگی و دور شدن از گرمای کویر هستند.
تفریح در طبیعت بیرجند یعنی قدم زدن میان باغهای قدیمی، نشستن کنار قناتها و چشمهها و تجربه هوای خنکتری که در ارتفاعات اطراف شهر جریان دارد. همین تضاد میان کویر و سرسبزی، بیرجند را به مقصدی خاص برای طبیعتگردی تبدیل کرده است. در ادامه در بخش گردشگری ماگرتا همراه ما باشید.
بند دره بیرجند؛ معروفترین فضای سبز اطراف شهر
بند دره شناختهشدهترین و محبوبترین منطقه سرسبز اطراف بیرجند است که خیلیها آن را اولین انتخاب برای تفریح میدانند. وجود سد، فضای سبز اطراف و درختان باعث شده این منطقه حالوهوای متفاوتی نسبت به شهر داشته باشد.
اطراف بند دره جاهای مناسبی برای نشستن، قدمزدن و استراحت وجود دارد. خانوادهها معمولاً برای پیکنیک به اینجا میآیند و فضا برای چند ساعت وقتگذرانی کاملاً مناسب است.
اگر دنبال جایی نزدیک، امن و امتحانپسداده هستی، بند دره بهترین گزینه برای شروع طبیعتگردی اطراف بیرجند محسوب میشود.
پارک توحید بیرجند؛ سبزی شهری با فضای آرام
پارک توحید یکی از بزرگترین و منظمترین پارکهای بیرجند است که فضای سبز قابلتوجهی دارد. درختان، چمنکاری و مسیرهای پیادهروی باعث شده این پارک جای خوبی برای استراحت باشد.
این پارک بیشتر مناسب کسانی است که میخواهند بدون خروج از شهر، چند ساعت در فضای سبز وقت بگذرانند. فضای آن تمیز و خانوادگی است و برای پیادهروی سبک هم انتخاب خوبی است.
پارک توحید برای عصرها و آخر هفتهها گزینهای ساده و در دسترس است، بهخصوص اگر زمان یا حوصله رفتن به مناطق دورتر را نداری.
باغ و عمارت اکبریه؛ ترکیب تاریخ و فضای سبز
باغ اکبریه یکی از زیباترین باغهای تاریخی شرق ایران است که فضای سبز آن نقش مهمی در جذابیتش دارد. درختان قدیمی، مسیرهای باغ و معماری تاریخی حس خاصی به این مجموعه دادهاند.
قدمزدن در باغ اکبریه تجربهای آرام و متفاوت است. فضای سبز اینجا منظم و دلنشین است و میشود بدون عجله در آن گشتوگذار کرد. اگر دوست داری طبیعت و تاریخ را همزمان تجربه کنی، باغ اکبریه یکی از بهترین انتخابها در بیرجند است.
روستای امیر آباد؛ فضای روستایی و سبز اطراف بیرجند
امیرآباد یکی از روستاهای خوشآبوهوا و سرسبز اطراف بیرجند است که باغها و زمینهای کشاورزی آن جلوه خاصی به منطقه دادهاند. این روستا فضای آرام و سادهای دارد.
قدمزدن در اطراف روستا و دیدن باغها حس نزدیکی به زندگی روستایی را منتقل میکند. این منطقه برای کسانی که دنبال آرامش هستند، بسیار مناسب است. امیرآباد برای سفرهای کوتاه و چندساعته انتخاب خوبی است و معمولاً شلوغی مناطق معروفتر را ندارد.
پارک جنگلی قائم بیرجند؛ فضای سبز عمومی و در دسترس
پارک جنگلی قائم یکی از فضاهای سبز شهری بیرجند است که درختان و فضای باز آن، حالوهوای مناسبی برای استراحت ایجاد کرده است. این پارک بیشتر برای استفاده روزمره مردم شهر طراحی شده.
مسیرهای پیادهروی و فضای باز باعث شده این پارک برای قدمزدن و وقتگذرانی کوتاه مناسب باشد. محیط آن ساده و بیدردسر است. اگر دنبال یک فضای سبز سریع و در دسترس هستی، پارک قائم گزینهای کاربردی محسوب میشود.
طبیعت اطراف آبشار گیوک
یکی از جلوههای شگفتانگیز طبیعت بیرجند، آبشار گیوک است که در دل منطقهای سرسبز و پرگل قرار دارد و تضاد زیبایی با فضای کویری اطراف شهر ایجاد میکند. این آبشار نام خود را از روستای گیوگ گرفته که در نزدیکی آن واقع شده و همین نزدیکی، باعث شده آبشار بخشی جدانشدنی از زندگی مردم محلی باشد.
آبشار گیوک از دل کوه سرازیر میشود و با ایجاد حوضچهای زلال، فضایی دلانگیز برای طبیعتگردی به وجود آورده است. برکت آب این آبشار موجب رونق باغهای اطراف شده و محصولاتی مانند زرشک، توت، انگور، بادام و زردآلو در این منطقه رشد میکنند. بسیاری از ساکنان روستا، معیشت خود را از همین باغها تأمین میکنند و آبشار نقش مهمی در پایداری زندگی محلی دارد.
آبشار چهارده
آبشار چهارده یکی دیگر از آبشارهای دیدنی بیرجند است که بهمرور زمان به یکی از جاذبههای گردشگری این منطقه تبدیل شده است. این آبشار با ارتفاعی حدود هفت متر، در روستای چهارده قرار دارد؛ روستایی با خانههای سنتی و زیبا که اغلب با سنگ ساخته شدهاند و جلوهای اصیل و تاریخی دارند.
ترکیب آبشار، بافت روستایی و طبیعت اطراف، فضایی آرام و دلنشین ایجاد کرده که برای گردشگران جذاب است. بازدید از آبشار چهارده فرصتی مناسب برای آشنایی با زندگی روستایی و لذت بردن از طبیعتی ساده اما چشمنواز به شمار میرود.
ارگ کلاهفرنگی
ارگ کلاهفرنگی یکی از شاخصترین بناهای تاریخی بیرجند و نمادی از شکوه معماری ایرانی در این شهر است. این عمارت مجلل با نامهای دیگری مانند ارگ حسامالدوله، قصر بیبی عروس و ارگ سرکار نیز شناخته میشود و بهحق همچون عروسی سفیدپوش در میان بافت شهری بیرجند میدرخشد.
این بنای ششضلعی سفیدرنگ در گذشته کاربری سیاسی داشته و بهعنوان مقر حکومتی در دوره زندیه مورد استفاده قرار میگرفته است. صاحب اصلی آن امیر علم خزیمه بوده که بعدها ارگ را به فرماندار وقت بیرجند واگذار کرده است. ارگ کلاهفرنگی امروز یکی از مهمترین یادگارهای تاریخی شهر محسوب میشود و جلوهای از هنر و ذوق معماران ایرانی را به نمایش میگذارد.
باغ و عمارت معصومیه
باغ و عمارت معصومیه یکی از زیباترین مجموعههای تاریخی و طبیعی بیرجند است که در فاصله حدود پنج کیلومتری غرب شهر قرار دارد. در مقابل عمارت، حوض بزرگی دیده میشود که انعکاس بنای تاریخی در آب آن، تصویری چشمنواز و آرامشبخش ایجاد میکند.
درختان بلند و استوار باغ، جلوهای خاص به این مجموعه بخشیدهاند و فضای آن را برای قدمزدن و استراحت دلپذیر کردهاند. معماری عمارت معصومیه به دوره پهلوی بازمیگردد و ترکیب معماری و طبیعت، این مکان را به یکی از محبوبترین جاهای دیدنی بیرجند تبدیل کرده است.
روستای خراشاد
روستای خراشاد یکی از جذابترین روستاهای اطراف بیرجند است که بهدلیل طبیعت دلنشین و آبوهوای معتدل، جایگاه ویژهای در میان مقاصد گردشگری منطقه دارد. این روستا در دامنه رشتهکوه واقع شده و شرایط مناسبی برای کوهنوردی و طبیعتگردی فراهم میکند.
گذرهای صخرهای، مزارع زعفران، خانههای گلی و پیشینه تاریخی چند هزارساله از ویژگیهای شاخص خراشاد هستند. وجود قبرستان زرتشتیان در این روستا، گواهی بر قدمت و اهمیت تاریخی آن است. خراشاد ترکیبی از طبیعت، تاریخ و فرهنگ را در خود جای داده و تجربهای متفاوت از سفر به بیرجند ارائه میدهد.
نکات مهم برای بازدید از مکانهای سرسبز بیرجند
بهار بهترین زمان برای بازدید از طبیعت سرسبز اطراف بیرجند است؛ در این فصل هوا معتدلتر میشود، بارندگیها جان تازهای به پوشش گیاهی میبخشند و چشماندازها شادابتر و دیدنیتر هستند. اگر به عکاسی یا طبیعتگردی علاقهمند باشی، این زمان بهترین فرصت برای لذت بردن از مناظر اطراف شهر است.
در مناطق ییلاقی و ارتفاعات اطراف بیرجند، اختلاف دمای روز و شب محسوس است و حتی در روزهای گرم هم شبها خنک میشود؛ بنابراین همراه داشتن لباس گرم سبک یا سویشرت میتواند سفرت را راحتتر کند. این موضوع بهویژه برای اقامتهای کوتاه یا نشستن در فضای باز اهمیت دارد.
به دلیل پراکندگی جاذبهها و محدود بودن امکانات رفاهی در برخی مناطق، حتماً آب آشامیدنی و خوراکی ساده همراه داشته باش تا در طول مسیر یا زمان استراحت دچار مشکل نشوی. این موضوع بهخصوص در مسیرهای روستایی و مناطق بکر اهمیت بیشتری دارد.
اگر قصد بازدید از روستاها یا طبیعت اطراف بیرجند را داری، بهتر است پیش از حرکت مسیر رفتوبرگشت را بررسی کنی و از وضعیت جادهها و دسترسیها مطمئن شوی، چون برخی راهها فرعی یا کمتردد هستند.
در نهایت، فراموش نکن که طبیعت این منطقه ارزشمند و حساس است؛ با جمعآوری زبالهها و احترام به محیطزیست، کمک کن این فضاهای سرسبز برای دیگران و نسلهای آینده نیز سالم و زیبا باقی بمانند.
سؤالات متداول
آیا بیرجند واقعاً مناطق سرسبز دارد؟
بله، اطراف بیرجند روستاها، باغها و مناطق ییلاقی وجود دارد که در فصلهای مناسب کاملاً سرسبز میشوند.
معروفترین فضای سبز اطراف بیرجند کدام است؟
بند دره بیرجند معروفترین و پرطرفدارترین منطقه سرسبز اطراف شهر است.
بهترین زمان بازدید از طبیعت بیرجند چه فصلی است؟
بهار و اوایل تابستان بهترین زمان هستند، چون هوا مطبوعتر و طبیعت زندهتر است.
آیا این مناطق برای سفر خانوادگی مناسباند؟
بله، بیشتر مکانهای معرفیشده مثل بند دره، باغ اکبریه و پارکهای شهری برای خانوادهها مناسباند.
برای سفر کوتاه اطراف بیرجند چه وسایلی لازم است؟
لباس مناسب فصل، کفش راحت، آب کافی و خوراکی سبک از ضروریترین وسایل هستند.
جمعبندی
بیرجند و اطراف آن مکانهای سرسبز و دیدنی متعددی دارد که هرکدام حالوهوای خاص خودشان را دارند. از باغ اکبریه بهعنوان شاخصترین فضای سبز تاریخی شهر گرفته تا باغ رحیمآباد، باغ شوکتآباد، بند دره با طبیعت کوهستانی و فضای تفریحی، روستای خراشاد با بافت پلکانی و طبیعت اطراف، دره فورگ، روستای نازدشت، ارتفاعات باقران، طبیعت اطراف مود و دامنههای کوهستانی سربیشه، همگی از بهترین مکانهای سرسبز این منطقه هستند.
این مناطق معمولاً هوای خنکتر نسبت به شهر، مناظر آرام و فضای مناسبی برای پیادهروی، پیکنیک و عکاسی دارند. باغهای تاریخی برای تفریحهای خانوادگی و دسترسی راحت مناسبترند، در حالی که بند دره و روستاهای اطراف بیرجند تجربهای بکرتر و آرامتر ارائه میدهند. رعایت نظافت و احترام به طبیعت، نقش مهمی در حفظ زیبایی این فضاها دارد.
نظر شما چیه؟
شما کدومیک از مکانهای سرسبز بیرجند رو بیشتر دوست دارید؟
باغ اکبریه؟ بند دره؟ خراشاد؟ یا یک جای دنج و کمتر شناختهشده؟
نظرتون رو در بخش کامنتها بنویسید — تجربه شما میتونه بهترین راهنما برای طبیعتگردهای بعدی باشه 🌿✨
