چرا از پنجره دوجداره باد میاد؟ ضعفهای پنهان در عایق بندی
ایرادهایی که در نگاه اول دیده نمیشوند ؛ نقصهای فنی در نصب یا ساخت
پنجره دوجداره در ذهن خیلیها مساوی با «کاملاً بیباد و بیدرز» است، اما در عمل ممکن است از یک پنجره دوجداره هم باد یا هوای سرد حس شود. دلیلش این است که دوجداره بودن، بیشتر به واحد شیشه اشاره دارد، یعنی دو لایه شیشه با فاصله مشخص، اما «هوابندی» و «درزبندی» به مجموعه کامل پنجره، یراقآلات، لاستیکها و نحوه نصب به دیوار وابسته است.
پس اگر احساس میکنید از پنجره دوجداره باد میآید، لزوماً به معنی بیکیفیت بودن شیشه نیست. در بیشتر مواقع، یک یا چند ایراد قابل تعمیر در تنظیم لنگه، فشردگی قفلها، سلامت لاستیکها یا درزهای اطراف قاب باعث ایجاد جریان هوا میشود. در این مقاله از بخش سبک زندگی ماگرتا، علتهای رایج، روش تشخیص محل درز و راهکارهای اصولی رفع مشکل را مرحله به مرحله توضیح میدهم.
تصور رایج درباره دوجداره بودن و واقعیت فنی آن
دوجداره بودن باعث کاهش انتقال حرارت از طریق شیشه و کم شدن بخشی از صدا میشود، اما جلوی ورود هوا را فقط زمانی میگیرد که لنگه پنجره هنگام بسته شدن به صورت یکنواخت روی لاستیکها فشرده شود و دور تا دور قاب هیچ شکافی نماند. یعنی ممکن است واحد شیشه کاملاً سالم باشد ولی لنگه کمی افت کرده باشد، قفلها خوب نکشند یا لاستیکها خشک و کوتاه شده باشند و در نتیجه هوا از دور قاب عبور کند.
نکته مهم دیگر این است که «حس باد» همیشه فقط از بیرون نیست. گاهی جریان هوای داخل دیوار یا دور قاب که به دلیل درزبندی ناقص ایجاد شده، مثل باد از کنار پنجره حس میشود. این حالت بیشتر در ساختمانهایی دیده میشود که پشت قاب، فضای خالی یا درزهای ناتمام در گچ و قابگیری وجود دارد.
دلایل اصلی ورود باد از پنجره دوجداره
برای اینکه سریعتر مشکل مشخص شود، جدول زیر خلاصهای از علل و راهحلها را نشان میدهد:
| مشکل مشاهده شده | دلایل احتمالی | راهحل پیشنهادی |
|---|---|---|
| شنیدن صدای زوزه باد | عدم نصب استاندارد، خرابی یراقآلات، عایقبندی نامناسب | رگلاژ پنجره، تعویض یراقآلات، بررسی عایقبندی |
| ورود گردوغبار یا آب | فرسودگی یا خرابی لاستیکهای درزبند (EPDM) | تعویض لاستیکهای درزبند |
| سختی در باز و بسته شدن | عدم رگلاژ یراقآلات، مشکل در لولاها | روغنکاری لولاها، رگلاژ مجدد پنجره |
| بخار بین دو شیشه | خرابی عایقبندی واحد دوجداره | تعویض شیشه دوجداره |
علت اول، تنظیم نبودن لنگه و افتادگی پنجره
یکی از شایعترین علتها این است که لنگه پنجره دقیق روی قاب نمینشیند. با گذشت زمان و استفاده مداوم، لولاها ممکن است کمی شل شوند، لنگه اندکی افت کند یا به سمت دستگیره از قاب فاصله بگیرد. نتیجه این میشود که لاستیک فقط در یک بخش فشرده میشود و در بخش دیگر «فاصله ریز» باقی میماند. همین فاصله کوچک در روزهای بادخیز میتواند مثل یک مسیر عبور هوا عمل کند و شما آن را به شکل باد سرد یا حتی صدای سوت احساس کنید.
گاهی این تنظیم نبودن خودش را با سخت بسته شدن دستگیره یا گیر کردن لنگه هنگام بستن نشان میدهد. در بعضی موارد هم برعکس، لنگه خیلی راحت بسته میشود ولی چون فشار کافی روی لاستیک ایجاد نمیکند، درزبندی ضعیف میشود. این موارد معمولاً با تنظیم دقیق لولاها و رگلاژ یراقآلات برطرف میشود.
علت دوم، کم بودن فشار قفل و تنظیم نبودن «کشش» هنگام بسته شدن
در بسیاری از پنجرههای یو پی وی سی یا آلومینیومی، مکانیزمی وجود دارد که هنگام قفل شدن، لنگه را به سمت قاب میکشد تا لاستیکها فشرده شوند. اگر این فشار کم باشد، پنجره ظاهراً بسته است اما لبهها به اندازه کافی روی لاستیک ننشستهاند. نتیجه، ورود هوای سرد از گوشهها یا سمت دستگیره است.
این مشکل معمولاً زمانی پررنگ میشود که تغییرات دما باعث انبساط و انقباض قطعات شود یا پنجره مدت طولانی رگلاژ نشده باشد. در خیلی از مدلها امکان تنظیم میزان فشردگی وجود دارد و با یک رگلاژ دقیق میتوان درزبندی را بهتر کرد، بدون اینکه پنجره بیش از حد سفت شود و به یراقآلات فشار بیاورد.
علت سوم، فرسوده شدن لاستیکهای دور لنگه یا قاب
لاستیکهای درزبندی، قطعات مصرفیاند. با گذشت زمان، نور آفتاب، گرد و خاک، مواد شوینده نامناسب و خشک شدن هوا میتواند باعث سفت شدن، ترک خوردن یا کوتاه شدن لاستیک شود. وقتی لاستیک حالت ارتجاعی خود را از دست بدهد، حتی اگر پنجره به ظاهر درست بسته شود، درزهای ریز باقی میماند و هوا نفوذ میکند.
یک نشانه رایج این است که وقتی دستتان را دور قاب میکشید، در بعضی نقاط «سردی موضعی» یا جریان ضعیف هوا حس میکنید. گاهی هم با نگاه کردن میبینید لاستیک از شیار خودش بیرون زده یا گوشههایش جمع شده است. در این حالت، بهترین راه معمولاً تعویض لاستیک یا استفاده از لاستیک استاندارد همان پروفیل است، چون چسباندن تکههای متفرقه معمولاً دوام و کیفیت لازم را ندارد.
علت چهارم، خرابی یا لق شدن یراقآلات، دستگیره و لولاها
اگر لولاها، زبانهها، قفلها یا قطعات کششی لق شوند، پنجره در لحظه بسته شدن به اندازه کافی «جمع» نمیشود. گاهی یک پیچ شل در قسمت لولا یا یک زبانه فرسوده در قفل، میتواند درزبندی را خراب کند. این مورد مخصوصاً زمانی خودش را نشان میدهد که با دست به لنگه فشار میدهید و ناگهان حس میکنید باد کم میشود. یعنی پنجره با فشار دست بهتر آببندی میشود و مشکل از میزان کشش یراقآلات است.
در بعضی پنجرهها، روان نبودن مکانیزم هم مشکل ایجاد میکند. اگر قطعات خشک و سفت باشند، دستگیره کامل درگیر نمیشود و پنجره نیمهکاره میبندد. سرویس و تنظیم یراقآلات، بهخصوص در پنجرههای پرکاربرد، میتواند هم کیفیت آببندی را بهتر کند و هم عمر قطعات را بالا ببرد.
علت پنجم، درز بین قاب پنجره و دیوار
گاهی اصلاً مشکل از خود پنجره نیست، بلکه از اطراف قاب است. اگر هنگام نصب، فاصله بین قاب و دیوار با فوم، عایق و درزگیر مناسب پر نشده باشد، یا درزگیر بیرونی ترک خورده و جدا شده باشد، باد از پشت قاب وارد فضای داخلی میشود. در این حالت معمولاً باد از کنار قاب، پایین پنجره، یا گوشههای محل اتصال قابپوش و دیوار حس میشود، نه از وسط لنگه.
این نوع نشتی هوا میتواند باعث سرد شدن دیوار اطراف پنجره، ایجاد لکههای رطوبت، یا حتی صدای سوت در باد شدید شود. گاهی هم فقط با لمس قابپوش داخلی متوجه میشوید که هوای سرد از همان ناحیه بالا میآید. رفع اصولی آن به ترمیم درزها و آببندی صحیح بیرونی و داخلی وابسته است، نه تعویض شیشه.
علت ششم، باز بودن یا خراب بودن دریچه تهویه
برخی پنجرههای دوجداره، دریچه تهویه دارند که برای ورود کنترلشده هوای تازه طراحی شده است. اگر این دریچه باز باشد یا درست تنظیم نشود، ممکن است شما آن را به شکل باد سرد احساس کنید و فکر کنید پنجره ایراد دارد. این مورد در فصلهای سرد بیشتر به چشم میآید، چون اختلاف دمای داخل و بیرون زیاد است و جریان هوا واضحتر حس میشود.
نکته مهم این است که تهویه پسزمینه برای کنترل رطوبت و کاهش بخارگرفتگی مفید است، اما باید درست استفاده شود. اگر دریچه در محل نامناسب یا با قطعه معیوب نصب شده باشد، میتواند صدای باد و حس جریان مستقیم ایجاد کند. در این حالت، بررسی وضعیت دریچه و قطعات آن کمک میکند مشخص شود باد از مسیر طراحیشده تهویه میآید یا از درزبندی خراب.
علت هفتم، سوراخهای تخلیه آب و برداشت اشتباه از آنها
روی برخی قابها، سوراخهای تخلیه آب وجود دارد تا رطوبت و آب باران که وارد شیارهای طراحیشده میشود، از مسیر مشخص خارج شود. بعضی افراد این سوراخها را «درز» تصور میکنند و میبندند، یا برعکس، فکر میکنند همین سوراخها علت اصلی باد است. واقعیت این است که سوراخ تخلیه آب نقش ضروری در دوام پنجره دارد، اما اگر قطعات تکمیلی آن سر جای خود نباشد، اگر مسیر داخلی قاب ایراد طراحی یا نصب داشته باشد، یا اگر درزهای دیگر نزدیک آن وجود داشته باشد، ممکن است در باد شدید حس جریان هوا تقویت شود.
پس راه درست این نیست که سوراخهای تخلیه را مسدود کنید، چون میتواند مشکل آبگرفتگی و آسیب به قاب ایجاد کند. راه درست این است که اول محل دقیق ورود هوا مشخص شود و بعد اگر مسیر باد از اطراف این ناحیه است، درزبندی و قطعات مربوط به مسیر تخلیه بررسی و اصلاح شود.
دلایل تکمیلی و راهحلها
۱. نصب غیراستاندارد و عدم رگلاژ
اگر پنجره در ابتدا به درستی نصب نشده یا فاصله بین قاب پنجره و دیوار به خوبی پر نشده باشد، باد به راحتی از این درزها نفوذ میکند. همچنین، با گذشت زمان ممکن است یراقآلات شل شوند و لنگه پنجره کاملاً در جای خود ننشیند و فاصلهای بین آن و فریم اصلی ایجاد شود.
راهحل: بهترین کار فراخواندن نصاب متخصص برای رگلاژ مجدد پنجره است. آنها میتوانند زاماکها (قفلها) و لولاها را تنظیم کرده و درزهای موجود با دیوار را با فوم پلیاورتان یا چسبهای مخصوص پر کنند.
۲. فرسودگی و خرابی لاستیکهای درزبند
لاستیکهای سیاهرنگی که دور شیشه و روی فریم قرار دارند (نوارهای عایق EPDM)، نقش اصلی در جلوگیری از نفوذ هوا و آب دارند. این لاستیکها در برابر تغییرات دما و نور خورشید به مرور زمان خشک، ترکخورده یا سفت میشوند و کارایی خود را از دست میدهند.
راهحل: تعویض لاستیکهای درزبند ضروری است. این کار معمولاً توسط تکنسینها انجام میشود و شامل خارج کردن لاستیک قدیمی از شیار و نصب لاستیک جدید است.
۳. کیفیت پایین یراقآلات
یراقآلات نامرغوب (دستگیره، لولا، قفلها) ممکن است دوام کافی نداشته باشند و زودتر شل یا خراب شوند. این موضوع باعث میشود پنجره به درستی بسته نشود و درز ایجاد شود.
راهحل: در صورت خرابی، بهتر است یراقآلات را با برندهای باکیفیت تعویض کنید. این کار در بلندمدت باعث صرفهجویی در هزینههای انرژی میشود.
۴. مشکلات ساختاری و فرسودگی
در مواردی نادر، ممکن است پروفیل UPVC دچار تغییر شکل شده یا شیشه به درستی در جای خود قرار نگرفته باشد. همچنین، اگر عمر پنجره بیش از ۱۰ سال باشد، احتمال خرابی کلی واحد دوجداره و ورود هوا وجود دارد.
راهحل: این موارد نیاز به بررسی دقیق توسط متخصص دارد. گاهی تعمیر مقرونبهصرفه نیست و تعویض کل پنجره بهترین گزینه خواهد بود.
چرا گاهی «باد» بیشتر حس میشود حتی اگر درز خیلی کوچک باشد
دو عامل فیزیکی باعث میشود یک درز کوچک هم آزاردهنده شود. اول اختلاف فشار هواست. در روزهای بادخیز، فشار بیرون در یک سمت ساختمان بالا میرود و در سمت دیگر پایین میآید و هوا دنبال مسیر عبور میگردد. دوم اختلاف دماست. هوای گرم داخل سبکتر است و تمایل دارد بالا برود و خارج شود، در نتیجه از نقاط پایینتر، هوای سرد جایگزین میشود. به همین دلیل، درزهای پایین پنجره یا اطراف سِل پنجره میتواند جریان محسوستری ایجاد کند.
گاهی هم جریان هوای داخل ساختمان، مثلاً به خاطر هود آشپزخانه یا فن سرویس، فشار داخل را منفی میکند و هوا را از هر شکافی به داخل میکشد. در این حالت ممکن است در یک زمان خاص، باد از پنجره بیشتر حس شود و در زمان دیگر کمتر.
روش تشخیص محل دقیق نفوذ هوا در خانه
برای اینکه هزینه و تعمیر درست انجام شود، باید دقیقاً بدانید باد از کجا میآید. یک روش ساده این است که در یک روز بادخیز، دستتان را با فاصله کم دور تا دور قاب و لنگه حرکت دهید و نقطهای را که تغییر دما یا جریان هوا حس میشود پیدا کنید. اگر در بخش خاصی مثل سمت دستگیره یا گوشه بالا بیشتر است، معمولاً مشکل از رگلاژ و لاستیک است. اگر از کنار قاب و دیوار یا پایین قابپوشهاست، احتمال درز نصب و دیوار بالاتر میرود.
روش دیگر استفاده از یک نخ سبک یا تکه دستمال کاغذی است که کنار درز نگه دارید تا حرکتش محل جریان را نشان دهد. اگر امکانش را دارید، بررسی با دوربین حرارتی هم میتواند نقاط سرد و مسیرهای نفوذ را واضح کند، چون نفوذ هوا معمولاً با لکههای سرد در اطراف قاب همراه است.
راهحلهای اصولی، از کمهزینه تا تخصصی
اگر مشکل از تنظیم لنگه یا فشار قفل باشد، رگلاژ یراقآلات معمولاً اولین و منطقیترین قدم است، چون هم سریعتر است و هم هزینهاش کمتر از تعویض قطعه یا پنجره است. اما رگلاژ باید دقیق انجام شود تا فشار بیش از حد ایجاد نشود و پنجره سفت و آسیبپذیر نشود.
اگر لاستیکها فرسوده شده باشند، تعویض لاستیک دور لنگه یا قاب راهحل پایدارتری است. در این بخش کیفیت لاستیک و سازگاری آن با پروفیل مهم است، چون لاستیک نامناسب یا خیلی سخت ممکن است آببندی را بدتر کند یا باعث سفتی غیرعادی شود.
اگر درز از اطراف قاب و دیوار باشد، باید درزهای داخلی و بیرونی ترمیم شود. معمولاً آببندی بیرونی برای جلوگیری از نفوذ باد و آب و آببندی داخلی برای جلوگیری از نفوذ هوای سرد و ایجاد مسیرهای همرفت اهمیت دارد. اگر قابپوشها جدا شدهاند یا گچ اطراف قاب ترک خورده، بازسازی دقیق این بخشها اثر قابل توجهی دارد.
اگر باد از دریچه تهویه است، بررسی کنید دریچه در چه وضعیتی قرار دارد و آیا قطعات آن سالم است. هدف این است که تهویه به شکل کنترلشده انجام شود، نه اینکه جریان مستقیم و آزاردهنده ایجاد کند. گاهی تنظیم موقعیت دریچه یا استفاده درست از آن، مشکل را حل میکند.
مراحل عیبیابی اولیه
قبل از تماس با تعمیرکار، میتوان این موارد را بررسی کرد:
- بررسی لاستیکها: با دست به آرامی لاستیکهای دور شیشه و روی فریم را لمس کنید. اگر خشک، ترکخورده یا شکننده بودند، نیاز به تعویض دارند.
- تست کاغذی: یک برگ کاغذ را بین لنگه و فریم پنجره قرار دهید و پنجره را قفل کنید. اگر به راحتی بتوان کاغذ را بیرون کشید، یعنی عایقبندی در آن نقطه ضعیف است.
- بررسی یراقآلات: دستگیره را بالا و پایین ببرید و بررسی کنید که آیا همه زاماکها (قفلها) به درستی در جای خود فرو میروند یا خیر. اگر دستگیره شل بود، ممکن است نیاز به سفت کردن پیچها داشته باشد.
نکته مهم: بسیاری از این مشکلات، بهویژه عدم رگلاژ و خرابی لاستیکها، با هزینهای نسبتاً کم قابل حل هستند. پس از مشاهده اولین نشانهها، نسبت به تعمیر آن اقدام شود تا از اتلاف انرژی جلوگیری گردد.
چه زمانی با متخصص تماس بگیریم؟
در صورت مشاهده موارد زیر، بهتر است از تکنسین ماهر کمک گرفته شود:
- پس از رگلاژ، همچنان صدای زوزه باد شنیده میشود.
- لاستیکها به شدت فرسوده شده و تعویض آنها نیاز به ابزار خاصی دارد.
- پنجره به شدت سفت است یا به درستی باز و بسته نمیشود.
- بین دو لایه شیشه بخار یا رطوبت دیده میشود که نشانه خرابی واحد دوجداره است.
چه زمانی تعمیر کافی نیست و باید به تعویض فکر کرد
اگر قاب تاب برداشته باشد، پروفیل ترک خورده باشد، یراقآلات به حدی فرسوده باشند که دیگر تنظیم جواب ندهد، یا اگر نصب اولیه به قدری غلط باشد که اصلاح آن عملاً معادل نصب دوباره باشد، ممکن است تعمیرهای جزئی نتیجه کوتاهمدت بدهد. همچنین اگر پنجره قدیمی باشد و استانداردهای آببندی و یراقآلات آن ضعیف باشد، هزینه تعمیرهای پیاپی میتواند از نظر اقتصادی منطقی نباشد.
با این حال، در اکثر مواردی که مردم گزارش میکنند «از پنجره دوجداره باد میآید»، مشکل با رگلاژ، تعویض لاستیک یا اصلاح درز نصب حل میشود و نیازی به تعویض کامل نیست.
پیشگیری، کارهایی که عمر آببندی را بیشتر میکند
پنجره هم مثل هر قطعه مکانیکی نیاز به مراقبت دورهای دارد. تمیز کردن شیارها از گرد و خاک، جلوگیری از رنگ و گچ گرفتن لاستیکها، و سرویس سبک یراقآلات کمک میکند پنجره با همان فشار طراحیشده بسته شود. همچنین بهتر است هر چند وقت یک بار وضعیت لاستیکها بررسی شود تا قبل از ترک خوردن و کوتاه شدن، اقدامات لازم انجام شود.
اگر در منطقه بادخیز زندگی میکنید یا پنجره رو به جهت باد غالب است، کیفیت نصب و آببندی بیرونی اهمیت بیشتری دارد. در چنین شرایطی، حتی یک نقص کوچک در درزگیر بیرونی میتواند به مرور بازتر شود و نشتی هوا را تشدید کند.
جمعبندی نهایی
ورود باد از پنجره دوجداره معمولاً به عدم رگلاژ، فرسودگی لاستیکها یا نصب غیراستاندارد برمیگردد. خوشبختانه اکثر این مشکلات قابل تعمیر هستند. با بازرسی دورهای و نگهداری بهموقع میتوان عمر پنجرهها را افزایش داد و از مزایای کامل آنها استفاده کرد.
پرسشهای متداول
چرا پنجره دوجداره با وجود بسته بودن باد میدهد؟
معمولاً به خاطر تنظیم نبودن لنگه، کم بودن فشار قفل روی لاستیکها، فرسودگی لاستیک درزبندی یا درز نصب بین قاب و دیوار است.
از کجا بفهمم باد از خود پنجره است یا از اطراف قاب و دیوار؟
اگر باد بیشتر از کنار قابپوشها و اتصال به دیوار حس شود احتمالاً نصب و درزبندی اطراف قاب مشکل دارد، اگر از دور لنگه و سمت دستگیره باشد بیشتر به رگلاژ و لاستیک مربوط است.
آیا باز بودن دریچه تهویه میتواند مثل باد از پنجره حس شود؟
بله، برخی پنجرهها دریچه تهویه دارند و اگر باز باشد یا درست تنظیم نشود ممکن است جریان هوای سرد حس شود.
بستن سوراخهای تخلیه آب پنجره کار درستی است؟
خیر، این سوراخها برای خروج آب و رطوبت لازماند و بستنشان میتواند باعث تجمع آب و آسیب به قاب و دیوار شود.
برای رفع باد دادن پنجره، اول تعمیر بهتر است یا تعویض؟
در بیشتر موارد، رگلاژ یراقآلات، تعویض لاستیکها یا اصلاح درز نصب کافی است و تعویض کامل فقط وقتی منطقی است که خرابی ساختاری یا نصب بسیار معیوب وجود داشته باشد.
نتیجهگیری
باد آمدن از پنجره دوجداره معمولاً به معنی خرابی شیشه دوجداره نیست، بلکه اغلب از درزبندی و هوابندی ناقص در مجموعه پنجره ناشی میشود. تنظیم نبودن لنگه، کم بودن فشار قفل، فرسودگی لاستیکها، خرابی یراقآلات و درزهای اطراف قاب و دیوار، رایجترین علتها هستند.
بهترین مسیر این است که ابتدا محل دقیق نفوذ هوا را پیدا کنید و بعد متناسب با همان نقطه اقدام کنید. خیلی وقتها با یک رگلاژ دقیق یا تعویض لاستیک، مشکل کاملاً رفع میشود و خانه هم گرمتر و هم کمصداتر میشود.
به اشتراک گذاری نظرات شما
اگر شما هم تجربه باد دادن پنجره دوجداره را داشتهاید، بگویید باد را بیشتر از کدام قسمت حس میکردید و چه کاری برایتان جواب داد. تجربههای شما میتواند به دیگران کمک کند سریعتر علت را پیدا کنند و هزینه اضافی ندهند.
