«طلای ۱۸ عیار» عبارتی است که تقریباً همه هنگام خرید زیورآلات میشنوند، اما خیلیها دقیق نمیدانند عیار یعنی چه و چرا اصلاً طلا را با عدد ۱۸ معرفی میکنند. بعضیها تصور میکنند هرچه عدد عیار بالاتر باشد، طلا الزاماً بهتر است و همیشه باید همان را خرید. بعضیها هم فکر میکنند ۱۸ عیار یعنی ۱۸ درصد طلا، در حالی که این برداشت درست نیست و میتواند باعث سوءتفاهم در ارزشگذاری و خرید شود.
در این مقاله از بخش اقتصادی ماگرتا، دقیق توضیح میدهم طلای ۱۸ عیار چیست، چطور محاسبه میشود، چرا به جای طلای کاملاً خالص از آلیاژ استفاده میکنند، چه تفاوتی با عیارهای رایج دیگر دارد، و هنگام خرید چه نکاتی را باید بدانید تا هم از نظر کیفیت و هم از نظر هزینه، انتخاب درستی داشته باشید.
عیار طلا یعنی چه
عیار، واحدی برای بیان میزان خلوص طلا در یک قطعه است. طلا به خودی خود فلزی نرم و شکلپذیر است. اگر طلا را کاملاً خالص استفاده کنیم، خیلی راحت خط میافتد، تغییر شکل میدهد و در استفاده روزمره دوام کمتری خواهد داشت. به همین دلیل، برای ساخت زیورآلات معمولاً طلا را با فلزات دیگر ترکیب میکنند تا سختتر و مقاومتر شود.
عیار به شما میگوید از کل ترکیبِ یک قطعه طلا، چه سهمی واقعاً طلا است و چه سهمی فلزات دیگر. این فلزات میتواند مس، نقره، روی، پالادیوم یا ترکیبات دیگر باشد. نوع و نسبت این فلزات علاوه بر استحکام، روی رنگ نهایی طلا هم اثر میگذارد.
منظور از طلای ۱۸ عیار چیست
طلای ۱۸ عیار یعنی از ۲۴ سهم فرضی، ۱۸ سهم طلا و ۶ سهم فلزات دیگر است. چون مبنای سنجش عیار در این سیستم عدد ۲۴ است، طلای ۲۴ عیار یعنی تقریباً طلا خالص، و ۱۸ عیار یعنی خلوص پایینتر اما کاربردیتر برای زیورآلات.
اگر این موضوع را به درصد تبدیل کنیم، ۱۸ از ۲۴ برابر با ۷۵ درصد است. یعنی طلای ۱۸ عیار حدود ۷۵ درصد طلای خالص و حدود ۲۵ درصد فلزات دیگر دارد. همین ۲۵ درصد است که قطعه را برای استفاده روزمره مقاومتر میکند و در عین حال ارزش ذاتی آن را همچنان بالا نگه میدارد.
طلای ۱۸ عیار، یک تعادل رایج بین «ارزش طلا» و «استحکام و کاربری» ایجاد میکند. نه آن قدر نرم است که مثل طلای خالص سریع آسیب ببیند، و نه آن قدر ناخالص است که ارزش طلا بودنش پایین بیاید.
تفاوت ۱۸ عیار با ۲۴ عیار
طلای ۲۴ عیار به عنوان طلای تقریباً خالص شناخته میشود و حدود ۹۹ درصد یا نزدیک به آن خلوص دارد. این نوع طلا بسیار نرم است و بیشتر برای شمش، سکههای خاص یا مواردی که نیاز به شکلپذیری بالا و مقاومت مکانیکی کمتر است کاربرد دارد.
در مقابل، طلای ۱۸ عیار به دلیل وجود فلزات دیگر، سختتر و مناسبتر برای حلقه، دستبند، گردنبند و زیورآلاتی است که هر روز استفاده میشوند. از نظر رنگ هم طلای ۲۴ عیار زردتر و درخشانتر به نظر میرسد، اما ۱۸ عیار بسته به آلیاژ میتواند زرد ملایمتر، سفیدتر یا متمایل به رزگلد باشد.
از نظر قیمت، چون ۲۴ عیار طلای خالصتری دارد، ارزش ذاتی هر گرم آن بیشتر است. با این حال قیمت یک قطعه زیورآلات فقط به خلوص طلا مربوط نیست و اجرت ساخت و سود هم روی قیمت نهایی اثر میگذارد.
تفاوت ۱۸ عیار با ۲۱ و ۱۴ عیار
طلای ۲۱ عیار خلوص بیشتری از ۱۸ عیار دارد. ۲۱ از ۲۴ یعنی حدود ۸۷.۵ درصد طلا. در برخی کشورها، بهخصوص در زیورآلات سنتی، ۲۱ عیار رایجتر است چون هم رنگ زردتر دارد و هم ارزش ذاتی بالاتری نسبت به ۱۸ عیار ایجاد میکند، اما همچنان از طلای خالص مقاومتر است.
طلای ۱۴ عیار یعنی ۱۴ از ۲۴ که حدود ۵۸.۵ درصد طلا است. این نوع طلا سختتر و مقاومتر میشود، ولی درصد طلای خالص آن کمتر است و رنگ و ارزش ذاتی پایینتری نسبت به ۱۸ عیار دارد. در بعضی بازارها، ۱۴ عیار برای زیورآلات اقتصادیتر یا برای کسانی که دوام و مقاومت را ترجیح میدهند، انتخاب رایجی است.
به زبان ساده، هرچه عیار بالاتر برود، طلا خالصتر و نرمتر میشود و معمولاً رنگ زرد پررنگتری دارد. هرچه عیار پایینتر بیاید، طلا سختتر میشود اما سهم طلای خالص کمتر است و رنگ و ارزش ذاتی میتواند تغییر کند.
چرا زیورآلات معمولاً ۱۸ عیار ساخته میشوند
دلیل اصلی محبوبیت ۱۸ عیار این است که برای استفاده روزمره گزینه متعادلتری است. حلقه و دستبند دائماً با سطوح مختلف تماس دارند و اگر طلا خیلی نرم باشد، سریع خش میافتد یا تغییر شکل میدهد. آلیاژ ۱۸ عیار کمک میکند قطعه در برابر ضربههای معمولی، ساییدگی و تغییر شکل مقاومتر باشد.
از طرف دیگر، ۱۸ عیار هنوز آن قدر طلای خالص دارد که ارزش اقتصادی قابل توجهی داشته باشد. به همین علت در بسیاری از بازارها، ۱۸ عیار به عنوان استاندارد عمومی زیورآلات جا افتاده است. همچنین در طراحیهای ظریف، سنگگذاری و ساخت قطعاتی با جزئیات ریز، آلیاژ مقاومتر کمک میکند نگینها بهتر در جای خود بمانند و فرم کار پایدارتر باشد.
چرا فلزات دیگر به طلا اضافه میکنند؟
طلای خالص (۲۴ عیار) برای ساخت زیورآلات کاربردی نیست، زیرا:
- بسیار نرم است: به راحتی خم میشود.
- به راحتی خط و خش میافتد.
- مقاومت کمی در برابر ضربه دارد.
با اضافه کردن فلزات آلیاژی (مثل مس، نقره، روی، نیکل یا پالادیوم)، خواص طلا بهبود مییابد:
- افزایش سختی و استحکام: جواهر مقاومتر شده و دیرتر فرسوده میشود.
- تغییر رنگ: فلزات اضافه شده رنگ طلا را مشخص میکنند.
- مس رنگ طلا را به سمت زرد-قرمز (صورتی) میبرد.
- نقره، پالادیوم یا نیکل رنگ طلا را به سمت سفید میبرند.
- ترکیب مس و نقره رنگ زرد معمولی را ایجاد میکند.
- کاهش قیمت: چون مقداری از طلای گرانقیمت با فلزات ارزانتر جایگزین شده، قیمت تمامشده آن کاهش مییابد.
ویژگیها، مزایا و معایب طلای ۱۸ عیار
طلای ۱۸ عیار یک تعادل عالی بین خلوص و دوام است و به همین دلیل محبوبترین و پرکاربردترین عیار برای ساخت جواهرات در سراسر جهان است.
مزایا:
- مقاومت و دوام بالا: به اندازهای سخت است که برای استفاده روزمره مناسب باشد و به راحتی آسیب نمیبیند.
- رنگ غنی و درخشان: به دلیل درصد بالای طلا (۷۵٪)، رنگ آن بسیار نزدیک به طلای خالص و جذاب است.
- مناسب برای پوستهای حساس: معمولاً نیکل کمی در آلیاژ آن به کار میرود و احتمال ایجاد حساسیت کمتر است (هرچند صفر نیست).
- ارزش سرمایهگذاری خوبی دارد: چون درصد طلای خالص بالایی دارد، ارزش آن به خوبی حفظ میشود.
معایب:
- گرانتر از عیارهای پایینتر: نسبت به طلای ۱۴ یا ۱۰ عیار قیمت بالاتری دارد.
- نرمتر از عیارهای پایینتر: هنوز هم نسبت به طلای ۱۴ عیار نرمتر است و اگر مراقبت نشود، ممکن است در طول زمان خط و خش بردارد.
طلای ۱۸ عیار و مفهوم «هزارم» یا «فایننس»
علاوه بر سیستم ۲۴ عیار، روی برخی طلاها عددهایی مثل ۷۵۰ هم دیده میشود. این عدد به سیستم «هزارم» مربوط است. وقتی نوشته میشود ۷۵۰ یعنی از هزار واحد، ۷۵۰ واحد طلا خالص است. این همان ۷۵ درصد است که معادل طلای ۱۸ عیار میشود.
بنابراین اگر روی قطعهای عدد ۷۵۰ دیدید، یعنی آن قطعه ۱۸ عیار است. در بعضی بازارها ممکن است عددهای دیگری مثل ۵۸۵ برای ۱۴ عیار یا ۹۱۶ برای ۲۲ عیار هم دیده شود. شناخت این عددها به شما کمک میکند هنگام خرید، عیار را سریعتر تشخیص دهید و فریب نوشتههای غیرشفاف را نخورید.
طلای سفید، زرد و رزگلد در ۱۸ عیار چه تفاوتی دارند
وقتی میگوییم «طلای سفید ۱۸ عیار» یا «طلای زرد ۱۸ عیار»، منظور این نیست که خلوص طلا تغییر کرده است. ۱۸ عیار بودن یعنی همان ۷۵ درصد طلا ثابت است. تفاوت در آن ۲۵ درصد باقیمانده است که از چه فلزاتی تشکیل شده و چه رنگی ایجاد کرده است.
در طلای زرد، معمولاً ترکیبی از نقره و مس در آلیاژ دیده میشود تا رنگ زرد حفظ شود. در رزگلد، سهم مس بیشتر میشود و رنگ به سمت صورتی و قرمز میرود. در طلای سفید، فلزاتی استفاده میشود که رنگ را روشنتر میکنند و گاهی هم روی سطح با پوششهایی مثل رودیوم پرداخت میشود تا سفیدی بیشتر و براقتر به نظر برسد.
نکته مهم این است که رنگ، یک انتخاب سلیقهای است اما میتواند روی حساسیت پوستی و دوام سطحی اثر بگذارد. مثلاً برخی افراد به بعضی آلیاژها حساسیت دارند یا در طلای سفید ممکن است با گذشت زمان نیاز به تجدید پرداخت سطحی داشته باشید تا ظاهر اولیه بهتر حفظ شود.
طلای ۱۸ عیار چطور روی قیمت اثر میگذارد
قیمت طلای خام معمولاً بر اساس وزن و عیار محاسبه میشود. چون ۱۸ عیار ۷۵ درصد طلا دارد، ارزش طلای خالص در هر گرم آن کمتر از ۲۴ عیار است. به همین دلیل «قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار» شاخص رایجی برای بازار است و بسیاری از قیمتگذاریها بر پایه همین عدد انجام میشود.
اما در خرید زیورآلات، شما فقط طلا نمیخرید. اجرت ساخت، هزینه طراحی، سنگ و نگین، مالیات و سود فروشنده هم میتواند به قیمت اضافه شود. بنابراین ممکن است دو قطعه ۱۸ عیار با وزن یکسان، قیمتهای متفاوتی داشته باشند چون یکی طراحی پیچیدهتر یا اجرت بیشتری دارد.
برای فهم بهتر، خوب است بدانید ارزش ذاتی قطعه به وزن و عیار مربوط است، اما قیمت پرداختی شما به ارزش ذاتی به علاوه هزینههای ساخت و فروش مربوط میشود. اگر هدف شما سرمایهگذاری کوتاهمدت یا نقدشوندگی بالاتر است، معمولاً خرید قطعات کماجرتتر منطقیتر میشود، ولی اگر هدف زیبایی و استفاده است، اجرت و طراحی هم اهمیت پیدا میکند.
جدول مقایسه عیارهای رایج
| ویژگی | طلای ۱۸ عیار | طلای ۱۴ عیار | طلای ۲۴ عیار |
|---|---|---|---|
| درصد خلوص طلا | ۷۵٪ | ۵۸.۳٪ | ۹۹.۹٪ |
| میزان فلزات آلیاژی | ۲۵٪ | ۴۱.۷٪ | تقریباً ۰٪ |
| مقاومت و دوام | بالا (متعادل) | بسیار بالا | بسیار پایین |
| مناسب برای | انگشتر، گردنبند، دستبند (استفاده روزمره) | جواهراتی که نیاز به دوام بسیار بالایی دارند | سرمایهگذاری، شمش طلا |
| رنگ | زرد غنی، سفید، صورتی | زرد روشنتر، سفید، صورتی | زرد بسیار درخشان و نرم |
| قیمت | بالا | متوسط | بسیار بالا |
تشخیص طلای ۱۸ عیار هنگام خرید
اولین نشانه، وجود کد عیار روی قطعه است. بسیاری از طلاها دارای حک ۷۵۰ یا نشان استاندارد کارگاه هستند. البته حک به تنهایی کافی نیست، چون امکان تقلب هم وجود دارد. راه مطمئنتر این است که از فروشگاه معتبر خرید کنید و فاکتور دقیق بگیرید که در آن وزن، عیار و جزئیات اجرت مشخص باشد.
در موارد حرفهایتر، آزمایش عیار با دستگاه یا روشهای تخصصی انجام میشود. اما برای یک خریدار معمولی، انتخاب فروشنده معتبر، دریافت فاکتور رسمی و توجه به نشانههای رایج، بسیار مهمتر و عملیتر است.
همچنین اگر قطعهای «بیش از حد ارزان» به نظر میرسد، باید حساس شوید. قیمت پایین غیرعادی میتواند نشانه عیار کمتر، وزن کمتر از اعلام شده، یا کیفیت پایین ساخت باشد. در بازار طلا، اختلافهای جزئی طبیعی است، اما اختلافهای عجیب معمولاً دلیل دارد.
طلای ۱۸ عیار برای چه کسانی مناسبتر است
اگر شما زیورآلات را برای استفاده روزمره میخواهید، ۱۸ عیار معمولاً انتخاب مناسبی است چون هم ارزش قابل توجهی دارد و هم دوام خوبی ارائه میدهد. حلقهها، دستبندهای مصرفی و گردنبندهایی که زیاد استفاده میشوند در ۱۸ عیار کمتر دچار تغییر شکل میشوند و نگهداری آسانتری دارند.
اگر تمرکز شما بیشتر روی طلا به عنوان ذخیره ارزش است، ممکن است به سراغ گزینههایی بروید که اجرت کمتری دارند و در خرید و فروش اختلاف کمتری ایجاد میکنند. با این حال در بسیاری از بازارها همچنان ۱۸ عیار پرمعامله است و نقدشوندگی خوبی دارد، به شرطی که خرید شما با فاکتور و از محل معتبر انجام شده باشد.
اگر پوست حساسی دارید، نوع آلیاژ مهم است. برخی افراد با بعضی فلزات موجود در آلیاژ واکنش نشان میدهند. در چنین شرایطی، بهتر است قبل از خرید مداوم یک رنگ یا یک نوع آلیاژ، تجربه استفاده را بسنجید یا با فروشنده درباره ترکیبات رایج آن نوع طلا صحبت کنید.
مراقبت از طلای ۱۸ عیار و حفظ ظاهر آن
طلای ۱۸ عیار مقاومتر از طلای خالص است، اما همچنان ممکن است خط و خش بگیرد، مخصوصاً اگر روزانه استفاده شود. تماس با مواد شوینده قوی، عطر، اسپری مو و مواد شیمیایی میتواند درخشش سطح را کم کند یا روی برخی پوششها اثر بگذارد. بهتر است هنگام کارهای سنگین یا تماس با مواد شیمیایی، زیورآلات را کنار بگذارید.
تمیز کردن با آب ولرم و شوینده ملایم و یک پارچه نرم معمولاً کافی است. اگر طلای سفید دارید و درخشش اولیه کم شده، ممکن است با یک سرویس پرداخت در طلافروشی ظاهر آن بهتر شود. نگهداری جداگانه در جعبه یا کیسه نرم هم جلوی برخورد و خط افتادن بین قطعات را میگیرد.
نکات پایانی و هنگام خرید
علامت یا پلاک (Hallmark): طلای ۱۸ عیار معمولاً با علامتهایی مانند ۱۸K، ۱۸Kt، ۷۵۰ یا ۷۵٪ روی آن حک میشود. عدد ۷۵۰ نشاندهنده ۷۵ بخش طلای خالص از هر ۱۰۰۰ بخش است.
طلای سفید ۱۸ عیار: معمولاً با روکش رودیوم (یک فلز سفیدرنگ و درخشان) پوشانده میشود تا درخشش و سفیدی آن بیشتر شود. این روکش در طول زمان ممکن است ساییده شود و نیاز به تجدید داشته باشد.
انتخاب نهایی: انتخاب بین عیارهای مختلف به سلیقه شخصی، بودجه و کاربرد جواهر بستگی دارد. اما طلای ۱۸ عیار به عنوان یک استاندارد طلایی برای زیبایی و دوام شناخته میشود.
پرسشهای متداول
طلای ۱۸ عیار یعنی چند درصد طلا دارد؟
طلای ۱۸ عیار یعنی حدود ۷۵ درصد طلا خالص و حدود ۲۵ درصد فلزات دیگر دارد.
عدد ۷۵۰ روی طلا یعنی چیست؟
عدد ۷۵۰ یعنی خلوص طلا ۷۵۰ در هزار است و معادل طلای ۱۸ عیار محسوب میشود.
طلای ۱۸ عیار بهتر است یا ۲۴ عیار؟
برای زیورآلات روزمره معمولاً ۱۸ عیار بهتر است چون مقاومتر است، اما ۲۴ عیار خالصتر و نرمتر است و بیشتر برای طلا خام کاربرد دارد.
طلای سفید ۱۸ عیار با طلای زرد ۱۸ عیار فرق عیار دارد؟
خیر. هر دو ۱۸ عیار هستند و خلوص طلا یکسان است، تفاوت در نوع فلزات آلیاژی و ظاهر رنگ است.
آیا طلای ۱۸ عیار برای سرمایهگذاری مناسب است؟
میتواند مناسب باشد، اما بهتر است قطعات کماجرتتر و با فاکتور رسمی خریداری شود تا اختلاف خرید و فروش کمتر شود.
نتیجهگیری
منظور از طلای ۱۸ عیار این است که در ترکیب آن حدود ۷۵ درصد طلا خالص وجود دارد و بقیه از فلزات دیگر تشکیل شده است. این ترکیب باعث میشود طلا برای زیورآلات کاربردیتر و مقاومتر شود و در عین حال ارزش اقتصادی بالایی داشته باشد.
با شناخت مفهوم عیار، تفاوت سیستم ۲۴ و هزارم، و توجه به فاکتور و اعتبار فروشنده، میتوانید انتخاب دقیقتری داشته باشید و تفاوت قیمتها را منطقیتر تحلیل کنید.
به اشتراک گذاری نظرات شما
شما هنگام خرید طلا بیشتر به عیار اهمیت میدهید یا به رنگ و طراحی؟ تجربهتان از خرید طلای ۱۸ عیار چه بوده و چه نکتهای را برای انتخاب بهتر مهمتر میدانید؟
