جواب پودمان ۱ هوش مصنوعی دهم فنی حرفه ای 🧠 آشنایی با هوش مصنوعی

جواب سوال و فعالیت های پودمان اول هوش مصنوعی دهم فنی حرفه ای و کار و دانش؛ برای مشاهده پاسخ سوالات صفحه ۶ تا ۳۸ از پودمان اول «آشنایی با هوش مصنوعی» درس هوش مصنوعی هنرستان در ادامه با آموزش و پرورش ماگرتا همراه باشید.

پاسخ پودمان بعدی: جواب پودمان ۲ هوش مصنوعی دهم

جواب فعالیت صفحه ۶ هوش مصنوعی دهم فنی

داستان سعید و سعیده را با دقت بخوانید. سپس در گروه‌های دو یا سه نفره، جدول زیر را تکمیل کنید.

نوع مؤلفه	مصداق آن در داستان
ادراک	نرم‌افزار بازی، حرکات سعید و تاکتیک‌های او را تشخیص می‌دهد و متوجه تکرار الگوهای بازی می‌شود.
تحلیل	بازی، اطلاعات به‌دست‌آمده از حرکات قبلی سعید را بررسی می‌کند و الگوهای رفتاری او را تحلیل می‌کند.
یادگیری	هر بار که سعید یک تاکتیک را تکرار می‌کند، نرم‌افزار در دفعات بعد آن را پیش‌بینی کرده و عملکرد خود را بهبود می‌دهد.
تصمیم‌گیری عقلانی	مدافعان سریع‌تر بسته می‌شوند، دروازه‌بان جایگیری بهتری انجام می‌دهد و بازیکنان حریف مناسب‌ترین واکنش را انتخاب می‌کنند.
اقدام هدفمند	تیم حریف با پاس‌های دقیق، پرس منظم و ضربات هوشمندانه تلاش می‌کند مانع گل‌زنی سعید شده و بازی را ببرد.

جواب فعالیت صفحه ۸ هوش مصنوعی دهم فنی

فكر مى كنيد آيا مى توان موج پز را كه يک سامانه برنامه‌ریزى شده است، يک سامانه هوش مصنوعی (سامانه هوشمند) در نظر گرفت؟ درباره این سؤال بحث و نظرات خود را به کلاس درس اعلام کنید.
✅ جواب: خیر، موج‌پز یک سامانه هوش مصنوعی نیست، چون فقط طبق دستورهای از پیش تعیین‌شده کار می‌کند و قابلیت یادگیری، تحلیل و تصمیم‌گیری مستقل ندارد.
اگر موج‌پز بتواند شرایط غذا را تشخیص دهد و بر اساس تجربه‌های قبلی روش پخت را تغییر دهد، آن‌وقت می‌توان آن را سامانه هوشمند دانست.

جواب کنجکاوی صفحه ۸ هوش مصنوعی دهم فنی

شما در این مورد چه نظری دارید؟ آیا این بازیکن مجازی هوشمند درکی از بازی جوانمردانه دارد؟ درباره
تفاوت‌های هوش مصنوعی با انسان تحقیق کنید و نتیجه را در کلاس ارائه دهید.
✅ جواب: به‌ نظر من بازیکن مجازی درک واقعی از بازی جوانمردانه ندارد. او رفتار اخلاقی، نیت یا احساس را مثل انسان نمی‌فهمد، بلکه فقط طبق الگوریتم‌ها و قوانین برنامه‌نویسی‌شده عمل می‌کند. اگر در برنامه‌اش تعریف نشده باشد که هنگام خطای ناخواسته بازی متوقف شود، به حمله ادامه می‌دهد.
تفاوت هوش مصنوعی با انسان این است که انسان دارای آگاهی، احساس، ارزش‌های اخلاقی و نیت است و می‌تواند آگاهانه تصمیم اخلاقی بگیرد، مثل کاری که سعید انجام داد. اما هوش مصنوعی فقط داده‌ها را پردازش می‌کند و رفتار اخلاقی را تنها در صورتی نشان می‌دهد که از قبل برایش تعریف شده باشد، نه از روی فهم یا وجدان.
در نتیجه، بازیکن مجازی ممکن است رفتاری شبیه جوانمردانه انجام دهد، اما درک واقعی از جوانمردی ندارد، در حالی که انسان معنا و ارزش این رفتار را می‌فهمد.

جواب فعالیت صفحه ۹ هوش مصنوعی دهم فنی

براى انجام اين فعاليت به گروه‌های سه نفره تقسيم شويد وهنرآموز محترم، چند پرسش (روزمره – خلاقانه) طرح کند و به تعداد گروه‌ها برای همان پرسش‌ها، پاسخ های مختلفی را با استفاده از چت بات های هوش مصنوعی تولید کند و در اختیار گروه‌ها قرار دهد. سپس اعضای هر گروه با همفکری همدیگر برای همان سؤالات پاسخ‌های دلخواه بنویسند حالا برای گروه دیگر،ابتدا سؤال و سپس پاسخهای تولید شده انسانى و پاسخ چت بات را بخوانید و از گروه دیگر بخواهید كه تشخیص دهد کدام پاسخ توسط هوش مصنوعی تولید شده است؟
✅ جواب:

سؤال ۱ (روزمره)

چرا رعایت نوبت در صف مهم است؟
پاسخ الف:
رعایت نوبت باعث می‌شود همه احساس عدالت داشته باشند و از دعوا و بی‌نظمی جلوگیری شود. وقتی افراد به حق دیگران احترام می‌گذارند، جامعه آرام‌تر می‌شود.
پاسخ ب:
رعایت نوبت در صف نشان‌دهنده احترام به حقوق دیگران است و موجب کاهش تنش‌های اجتماعی، افزایش نظم و ایجاد تجربه‌ای مثبت برای همه افراد می‌شود.
👉 پاسخ هوش مصنوعی: پاسخ ب
(رسمی‌تر، کلی و بدون تجربه شخصی)

سؤال ۲ (خلاقانه)

اگر ربات‌ها احساس داشتند، چه تغییری در زندگی انسان‌ها ایجاد می‌شد؟
پاسخ الف:
اگر ربات‌ها احساس داشتند، شاید بعضی از آن‌ها ناراحت می‌شدند یا خوشحال. این موضوع می‌توانست زندگی را عجیب‌تر کند و حتی باعث وابستگی عاطفی انسان‌ها به ربات‌ها شود.
پاسخ ب:
در صورت برخورداری ربات‌ها از احساس، تعامل انسان و ماشین وارد مرحله‌ای جدید می‌شد که پیامدهای اخلاقی، اجتماعی و روان‌شناختی گسترده‌ای به همراه داشت.
👉 پاسخ هوش مصنوعی: پاسخ ب
(استفاده از واژه‌های سنگین و تحلیلی)

سؤال ۳ (روزمره)

وقتی دوستت ناراحت است، چه کاری انجام می‌دهی؟
پاسخ الف:
کنارش می‌نشینم، حرفش را گوش می‌دهم و سعی می‌کنم دلداری‌اش بدهم، حتی اگر نتوانم مشکلش را حل کنم.
پاسخ ب:
در چنین شرایطی، همدلی، گوش دادن فعال و ارائه حمایت عاطفی می‌تواند به بهبود حال فرد کمک کند.
👉 پاسخ هوش مصنوعی: پاسخ ب
(بی‌احساس و کلی)

نتیجه‌گیری برای ارائه در کلاس

پاسخ‌های هوش مصنوعی معمولاً رسمی، کلی و بدون احساس شخصی هستند، اما پاسخ‌های انسانی احساس، تجربه و نگاه فردی دارند. این تفاوت به ما نشان می‌دهد که هوش مصنوعی رفتار شبیه انسان دارد، اما درک و احساس واقعی انسان را ندارد.

جواب پژوهش صفحه ۱۰ هوش مصنوعی دهم فنی

بررسی کنید چه نقدها و ایراداتی به آزمون تورینگ می‌توان وارد کرد؟
✅ جواب: به آزمون تورینگ نقدها و ایرادهای مهمی وارد شده است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• تمرکز بر ظاهر رفتار، نه فهم واقعی
  آزمون فقط بررسی می‌کند آیا ماشین «شبیه انسان حرف می‌زند یا نه»، نه این‌که واقعاً چیزی را می‌فهمد.
• امکان فریب دادن انسان
  یک سامانه می‌تواند با ترفندهای زبانی، کلی‌گویی یا طفره رفتن، داور انسانی را فریب دهد بدون داشتن هوش واقعی.
• وابستگی به مهارت داور
  نتیجه آزمون به دانش، دقت و تجربه انسان پرسش‌کننده بستگی دارد و معیار دقیقی و ثابت نیست.
• نادیده گرفتن انواع دیگر هوش
  آزمون تورینگ فقط هوش زبانی را می‌سنجد و توانایی‌هایی مثل یادگیری عمیق، درک تصویر، خلاقیت یا حل مسئله را در نظر نمی‌گیرد.
• شباهت به انسان معیار مناسبی نیست
  هوشمند بودن الزاماً به معنی «انسان‌گونه بودن» نیست؛ یک ماشین می‌تواند هوشمند باشد ولی مثل انسان رفتار نکند.
• عدم سنجش آگاهی و احساس
  آزمون نمی‌تواند تشخیص دهد ماشین آگاهی، نیت یا احساس دارد یا فقط پاسخ‌های محاسبه‌شده می‌دهد.

جمع‌بندی:
آزمون تورینگ معیار ساده و تاریخی خوبی است، اما برای سنجش هوش واقعی کافی نیست و بیشتر توانایی تقلید انسان را می‌سنجد، نه فهم و آگاهی.

جواب فعالیت صفحه ۱۱ هوش مصنوعی دهم فنی

نمونه‌هایی از منطق دیجیتال و منطق فازی در زندگی روزمره را جستجو و در کلاس درس بیان کنید.
✅ جواب: چند نمونه روشن از منطق دیجیتال و منطق فازی در زندگی روزمره:

نمونه‌های منطق دیجیتال (0 یا 1، روشن یا خاموش)

کلید برق معمولی: یا روشن است یا خاموش.
قفل دیجیتال ساده با رمز درست/غلط: اگر رمز درست باشد باز می‌شود، اگر غلط باشد باز نمی‌شود.
سنسور درِ یخچال: در باز است یا بسته.
دکمه آسانسور: دکمه فشرده شده یا نشده.
تشخیص ورود کارت بانکی: کارت معتبر/نامعتبر (در سطح تصمیم‌گیری اولیه).

نمونه‌های منطق فازی (درجه‌ای، بین 0 تا 1، کم تا زیاد)

پلوپز/زودپزهای هوشمند: کنترل پخت بر اساس «نزدیک شدن به جوش»، «کم شدن آب»، «دم‌کشیدن» به‌صورت درجه‌ای.
کولرگازی/بخاری با ترموستات: فقط روشن/خاموش نیست، شدت کار را بر اساس «کمی سرد» یا «خیلی سرد» تنظیم می‌کند.
ماشین لباسشویی هوشمند: زمان و شدت شست‌وشو را با توجه به «میزان کثیفی» و «حجم لباس» تنظیم می‌کند.
دوربین موبایل در حالت پرتره/شب: تصمیم‌های درجه‌ای مثل «نور کم»، «خیلی کم» برای تقویت تصویر.

سیستم کنترل پایداری خودرو (ESP) و ترمز ABS پیشرفته: میزان لغزش را «کم/متوسط/زیاد» تشخیص می‌دهد و شدت واکنش را تنظیم می‌کند.

جواب کنجکاوی صفحه ۱۱ هوش مصنوعی دهم فنی

آیا سامانه‌های دیجیتالی رایانه‌ای که با صفر و یک (سامانه باینری) عمل می کنند می‌توانند منطق فازی را بشناسند؟
✅ جواب: بله، سامانه‌های دیجیتالی که با صفر و یک کار می‌کنند می‌توانند منطق فازی را پیاده‌سازی کنند، اما نه به‌صورت ذاتی.
رایانه‌ها در سطح سخت‌افزار فقط با صفر و یک کار می‌کنند، اما با استفاده از الگوریتم‌ها و نرم‌افزارها می‌توانند مقادیر فازی مثل «کم، متوسط، زیاد» یا درجه‌هایی بین ۰ و ۱ را محاسبه و شبیه‌سازی کنند. در این حالت، منطق فازی به عددهای باینری تبدیل می‌شود و سپس پردازش می‌گردد.
پس رایانه‌ها خودشان فازی نیستند، اما قادرند منطق فازی را اجرا و تحلیل کنند.

جواب فعالیت صفحه ۱۳ هوش مصنوعی دهم فنی

یک حساب کاربری در یکی از چت‌بات‌های معرفی شده بسازید و با آن گفت‌وگو كنید. همچنین از چت‌بات بخواهید عكسى در رابطه با توصيف متنى آنها توليد كند.
✅ جواب: نمونه گفت‌وگو با چت‌بات:
کاربر: سلام، حالت چطوره؟
چت‌بات: سلام، ممنونم. خوشحالم که با شما صحبت می‌کنم.
کاربر: هوش مصنوعی چیست؟
چت‌بات: هوش مصنوعی شاخه‌ای از علوم رایانه است که تلاش می‌کند سامانه‌هایی بسازد که بتوانند مانند انسان فکر کنند، یاد بگیرند و تصمیم بگیرند.
کاربر:
«یک تصویر از یک کلاس درس مدرن که در آن یک دانش‌آموز با لپ‌تاپ نشسته و یک ربات هوشمند کنار تخته در حال توضیح دادن است، فضای دوستانه و آموزشی داشته باشد.»
چت‌بات:
(چت‌بات تصویری مطابق این توصیف تولید می‌کند که نشان‌دهنده همکاری انسان و هوش مصنوعی در آموزش است.)

این فعالیت نشان می‌دهد که چت‌بات‌های هوش مصنوعی می‌توانند به پرسش‌های متنی پاسخ دهند،گفت‌وگو شبیه انسان داشته باشند و بر اساس توصیف متنی، تصویر تولید کنند اما همچنان این توانایی‌ها نتیجه پردازش داده و الگوریتم هستند، نه درک و احساس انسانی.

جواب کنجکاوی اول صفحه ۱۵ هوش مصنوعی دهم فنی

۱. کارت گرافیکی رايانه‌هاى معمولى (VGA) و واحد پردازش مركزى رايانه (CPU) با كارت گرافیکی سامانه‌هاى هوش مصنوعی (GPU) چه تفاوتی دارد؟
✅ جواب: تفاوت CPU و GPU (به‌ویژه در سامانه‌های هوش مصنوعی) به شکل خلاصه این است:

CPU (واحد پردازش مرکزی)
برای انجام کارهای عمومی و متنوع طراحی شده است، هسته‌های کمی دارد ولی هر هسته قوی و هوشمند است و کارها را بیشتر به‌صورت ترتیبی انجام می‌دهد. مناسب اجرای سیستم‌عامل، برنامه‌های روزمره و تصمیم‌گیری‌های کنترلی است.

GPU (کارت گرافیکی، به‌ویژه در هوش مصنوعی)
دارای هزاران هسته ساده‌تر است و برای انجام محاسبات موازی سنگین طراحی شده. در هوش مصنوعی برای پردازش هم‌زمان حجم زیاد داده و محاسبات ریاضی (مثل آموزش مدل‌ها) بسیار سریع‌تر از CPU عمل می‌کند.

CPU مغز اصلی و همه‌کاره رایانه است، اما GPU نیروی محاسباتی موازی است و به همین دلیل در هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و پردازش تصویر نقش کلیدی دارد.

۲. چرا سخت‌افزارهای لازم برای کاربرد هوش مصنوعی نیاز به سرعت و قدرت بالا دارد؟
✅ جواب: سخت‌افزارهای مورد استفاده در هوش مصنوعی به سرعت و قدرت بالا نیاز دارند، چون:
حجم داده‌ها بسیار زیاد است
سامانه‌های هوش مصنوعی با تصاویر، ویدئوها، صدا و متن‌های حجیم کار می‌کنند که پردازش آن‌ها توان محاسباتی بالایی می‌خواهد.
محاسبات ریاضی سنگین انجام می‌شود
آموزش و اجرای مدل‌های هوش مصنوعی شامل میلیون‌ها یا میلیاردها محاسبه عددی است که بدون سخت‌افزار قدرتمند بسیار کند می‌شود.
پردازش هم‌زمان (موازی) لازم است
بسیاری از الگوریتم‌های هوش مصنوعی باید تعداد زیادی عملیات را به‌طور هم‌زمان انجام دهند، که به سخت‌افزارهای سریع مثل GPU نیاز دارد.
نیاز به پاسخ سریع در کاربردهای واقعی
در کاربردهایی مثل خودروهای خودران یا تشخیص چهره، تصمیم‌گیری باید در کسری از ثانیه انجام شود.
در نتیجه بدون سخت‌افزارهای سریع و قدرتمند، هوش مصنوعی یا بسیار کند می‌شود یا اصلاً قابل استفاده نخواهد بود.

جواب کنجکاوی دوم صفحه ۱۵ هوش مصنوعی دهم فنی

اگر قرار باشد از بورس اوراق بهادار آینده قیمت سهام یک شرکت، توسط هوش مصنوعی پیش بینی شود به چه داده‌هایی نياز است؟
✅ جواب: برای پیش‌بینی قیمت سهام یک شرکت با استفاده از هوش مصنوعی، به داده‌های متنوع و گسترده نیاز است، چون قیمت سهام تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد.
در مرحله اول، داده‌های تاریخی قیمت سهام مانند قیمت باز شدن، بسته شدن، بیشترین و کمترین قیمت و حجم معاملات در دوره‌های زمانی مختلف لازم است تا الگوهای گذشته شناسایی شوند.
همچنین اطلاعات مالی شرکت مثل سود و زیان، درآمد، بدهی‌ها و گزارش‌های مالی نقش مهمی در تحلیل وضعیت واقعی شرکت دارند.
علاوه بر این، شرایط کلی بازار بورس و شاخص‌های اقتصادی مانند نرخ تورم، نرخ بهره و وضعیت بازارهای مرتبط می‌توانند بر قیمت سهام اثر بگذارند.
داده‌های اخبار و رویدادها مانند تغییرات مدیریتی، تصمیم‌های دولتی یا اخبار سیاسی و اقتصادی نیز اهمیت دارند، چون می‌توانند باعث نوسان ناگهانی قیمت شوند.
در نهایت، داده‌های مربوط به رفتار سرمایه‌گذاران و احساسات بازار، مثل میزان خرید و فروش یا واکنش‌ها به اخبار، به هوش مصنوعی کمک می‌کند پیش‌بینی دقیق‌تری انجام دهد.

جواب کنجکاوی صفحه ۱۶ هوش مصنوعی دهم فنی

كاربردهاى مختلف هوش مصنوعى در توليد محتوا، تشخيص عيوب دستگاه‌ها و ماشين آلات صنعتى و اصلاح متون داراى چه مدلى است؟
✅ جواب: کاربردهای مختلف هوش مصنوعی در این سه حوزه معمولاً بر پایه مدل‌های متفاوتی شکل می‌گیرند، چون نوع مسئله در هرکدام فرق دارد.
در تولید محتوا از مدل‌های مولد استفاده می‌شود. این مدل‌ها، به‌ویژه مدل‌های زبانی و تصویری، با یادگیری از حجم زیادی از متن، تصویر یا صدا می‌توانند محتوای جدید تولید کنند. این مدل‌ها الگوها، ساختار زبان و سبک نوشتار را یاد می‌گیرند و بر همان اساس متن، تصویر یا ویدئو جدید می‌سازند.
در تشخیص عیوب دستگاه‌ها و ماشین‌آلات صنعتی معمولاً از مدل‌های یادگیری ماشین نظارتی و بدون‌نظارت استفاده می‌شود. این مدل‌ها با تحلیل داده‌هایی مثل صدا، لرزش، دما یا تصویر، وضعیت عادی دستگاه را یاد می‌گیرند و هرگونه رفتار غیرعادی یا انحراف از حالت طبیعی را به‌عنوان عیب یا خرابی تشخیص می‌دهند. در بسیاری از موارد، این مدل‌ها به‌صورت مدل‌های تشخیص ناهنجاری عمل می‌کنند.
در اصلاح متون از مدل‌های پردازش زبان طبیعی استفاده می‌شود. این مدل‌ها متن را تحلیل می‌کنند، ساختار جمله، معنی واژه‌ها و قواعد زبان را می‌شناسند و سپس غلط‌های املایی، نگارشی یا دستوری را اصلاح می‌کنند. این مدل‌ها معمولاً بر پایه یادگیری عمیق و مدل‌های زبانی آموزش داده می‌شوند.
در مجموع، تولید محتوا بر مدل‌های مولد، تشخیص عیوب صنعتی بر مدل‌های تشخیص الگو و ناهنجاری، و اصلاح متون بر مدل‌های پردازش زبان طبیعی تکیه دارد.

جواب کنجکاوی اول صفحه ۱۷ هوش مصنوعی دهم فنی

برای اينكه با حضور هوش مصنوعی در مشاغل، نیروی انسانی موقعیت شغلی خود را از دست ندهد چه کار باید كرد؟
✅ جواب: برای اینکه با گسترش هوش مصنوعی، نیروی انسانی موقعیت شغلی خود را از دست ندهد، مهم‌ترین راهکار همراه شدن با هوش مصنوعی است، نه رقابت با آن. افراد باید مهارت‌های خود را به‌روز کنند و یاد بگیرند چگونه از هوش مصنوعی به‌عنوان یک ابزار کمکی استفاده کنند تا بهره‌وری‌شان افزایش یابد.
همچنین تمرکز بر مهارت‌هایی که هوش مصنوعی در آن‌ها ضعیف است، مثل خلاقیت، قضاوت انسانی، ارتباط اجتماعی، مسئولیت‌پذیری و تصمیم‌گیری اخلاقی، اهمیت زیادی دارد. این توانایی‌ها باعث می‌شود نقش انسان همچنان ضروری باقی بماند.
از طرف دیگر، آموزش مداوم و یادگیری مهارت‌های جدید مرتبط با فناوری، تحلیل داده و کار با سامانه‌های هوشمند می‌تواند فرصت‌های شغلی تازه ایجاد کند.
در نهایت، اگر انسان نقش «ناظر و هدایت‌کننده» هوش مصنوعی را بر عهده بگیرد و نه صرفاً یک مجری ساده، حضور هوش مصنوعی به جای تهدید، به یک فرصت شغلی تبدیل خواهد شد.

جواب کنجکاوی دوم صفحه ۱۷ هوش مصنوعی دهم فنی

آیا کرامت انسانی و تکریم نیروی کار می تواند با ظهور هوش مصنوعی در دنیای مشاغل تحت تأثیر قرار گیرد؟
✅ جواب: بله، کرامت انسانی و تکریم نیروی کار می‌تواند با ظهور هوش مصنوعی تحت تأثیر قرار گیرد، اما این تأثیر لزوماً منفی نیست و به شیوه استفاده از هوش مصنوعی بستگی دارد.
اگر هوش مصنوعی فقط برای کاهش هزینه و جایگزینی کامل انسان به‌کار رود، ممکن است باعث کم‌رنگ شدن نقش انسان، بی‌ارزش تلقی شدن نیروی کار و تضعیف کرامت انسانی شود. در چنین حالتی، انسان صرفاً به یک عامل قابل حذف تبدیل می‌شود.
اما اگر هوش مصنوعی به‌عنوان ابزار کمکی استفاده شود، می‌تواند کارهای سخت، تکراری و خطرناک را از دوش انسان بردارد و فرصت تمرکز بر کارهای خلاقانه، فکری و انسانی‌تر را فراهم کند. این رویکرد نه‌تنها کرامت انسانی را حفظ می‌کند، بلکه به ارتقای جایگاه نیروی کار نیز کمک می‌کند.
در نهایت، حفظ کرامت انسانی در دنیای مشاغل هوشمند نیازمند قوانین حمایتی، آموزش مناسب و نگاه اخلاقی به فناوری است تا انسان همواره در مرکز تصمیم‌گیری باقی بماند.

جواب کنجکاوی سوم صفحه ۱۷ هوش مصنوعی دهم فنی

شعار اصلى انقلاب صنعتى نسل ۴ و انقلاب صنعتى نسل ۵ چيست؟
✅ جواب:
شعار اصلی انقلاب صنعتی نسل ۴
تمرکز بر «هوشمندسازی و خودکارسازی» است؛ یعنی استفاده گسترده از اینترنت اشیا، داده‌های بزرگ و هوش مصنوعی برای ایجاد کارخانه‌های هوشمند.
شعار اصلی انقلاب صنعتی نسل ۵
تمرکز بر «انسان‌محوری در کنار فناوری» است؛ یعنی همکاری انسان و هوش مصنوعی با تأکید بر کرامت انسانی، خلاقیت و پایداری.
به‌طور خلاصه، نسل ۴ فناوری‌محور است و نسل ۵ انسان‌محور همراه با فناوری.

جواب فعالیت صفحه ۱۸ هوش مصنوعی دهم فنی

اکنون با توجه به مطالبی که تاکنون درباره تأثیر هوش مصنوعی بر مهارت‌ها و بازار کار آموخته‌اید، می‌توان تصور کرد که بسیاری از شغل های آینده، با فناوری‌های هوشمند در ارتباط خواهند بود و انسانها باید نقش‌هايى ايفا كنند كه ماشين‌ها قادر به انجام آنها نيستند. اگر قرار باشد شغلى طراحى شود كه در آينده جايگزينى توسط ماشين‌ها نداشته باشد و به توانايى‌هاى انسانى نيازمند باشد، آن مشاغل چه وظايفى خواهد داشت؟ چه دانش و مهارت‌هايى لازم دارد؟ و چه نگرشى براى جامعه ايجاد مى كند؟
✅ جواب: اگر قرار باشد شغلی طراحی شود که در آینده به‌راحتی توسط ماشین‌ها جایگزین نشود، این شغل باید بر توانایی‌های منحصربه‌فرد انسانی تکیه داشته باشد؛ توانایی‌هایی که هوش مصنوعی فاقد آن‌هاست یا فقط می‌تواند به‌صورت محدود شبیه‌سازی کند.
چنین شغلی وظایفی مانند تصمیم‌گیری اخلاقی، قضاوت انسانی در موقعیت‌های پیچیده، همدلی با دیگران، مدیریت تعارض‌ها، خلاقیت واقعی، معنا‌بخشی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی را بر عهده دارد. در این مشاغل، فرد باید بتواند شرایط انسانی را درک کند، پیامدهای انسانی تصمیم‌ها را بسنجد و صرفاً بر اساس داده‌های عددی عمل نکند. نقش هدایت، نظارت و اصلاح عملکرد سامانه‌های هوشمند نیز می‌تواند بخشی از این وظایف باشد.
برای انجام این شغل‌ها، علاوه بر آشنایی پایه با فناوری و هوش مصنوعی، مهارت‌های انسانی و نرم اهمیت بیشتری دارند. مهارت‌هایی مانند تفکر انتقادی، خلاقیت، ارتباط مؤثر، کار تیمی، حل مسئله‌های پیچیده، سواد اخلاقی و درک اجتماعی از مهم‌ترین دانش‌ها و توانمندی‌های لازم هستند. یادگیری مداوم و توانایی سازگاری با تغییر نیز نقش کلیدی دارد.
از نظر نگرشی، گسترش چنین مشاغلی باعث می‌شود جامعه به این باور برسد که انسان جایگزین‌ناپذیر است و فناوری باید در خدمت انسان باشد، نه برعکس. این نگرش کرامت انسانی، ارزش نیروی کار و مسئولیت اجتماعی را تقویت می‌کند و به شکل‌گیری آینده‌ای کمک می‌کند که در آن همکاری انسان و ماشین، به جای حذف انسان، محور اصلی پیشرفت باشد.

جواب فعالیت صفحه ۱۹ هوش مصنوعی دهم فنی

ربات هوشمند ريپا (Rippa)، یک ربات کشاورزى هوشمند در کشور استرالیا است. در مورد نحوه عملکرد آن در دفع علف‌های هرز و آفات بدون نیاز به نیروی انسانی، تحقیق و نتیجه آن را به کلاس درس ارائه كنيد.
✅ جواب:

معرفی کوتاه ریپا

ریپا (RIPPA) مخفف Robot for Intelligent Perception and Precision Application است؛ یک ربات مزرعه‌دار خودران که در استرالیا و با محوریت دانشگاه سیدنی و مرکز Australian Centre for Field Robotics توسعه داده شد.

ریپا چطور بدون نیروی انسانی علف هرز را دفع می‌کند؟

نحوه عملکرد ریپا را می‌توان مثل یک چرخه «دیدن، تشخیص، هدف‌گیری، اقدام» توضیح داد:
۱. حرکت خودران بین ردیف‌های کشت
ریپا برای حرکت دقیق روی ردیف‌ها از GPS استفاده می‌کند و در آزمون‌های میدانی با اصلاحات ماهواره‌ای، رفت‌وبرگشت بین ردیف‌ها را با دقت چند سانتی‌متر انجام داده است.
۲. دیدن مزرعه با حسگرها و دوربین‌ها
حسگرهای زیر بدنه و سامانه‌های تصویربرداری، وضعیت گیاه و سطح خاک را مشاهده و داده جمع‌آوری می‌کنند.
۳. تشخیص علف هرز با الگوریتم‌های یادگیری ماشین
داده‌های حسگر/تصویر از «الگوریتم‌های مختلف مثل یادگیری ماشین و بهینه‌سازی» عبور می‌کند تا آنچه دیده می‌شود طبقه‌بندی شود؛ سپس یک مدل آموزش‌دیده به ربات برگردانده می‌شود و ربات همان مدل را به‌صورت بلادرنگ برای تشخیص «محصول یا علف هرز» به کار می‌برد.
۴. اقدام دقیق روی هدف با VIIPA
روی ریپا سامانه‌ای به نام VIIPA نصب است (Variable Injection Intelligent Precision Applicator) که علف هرز را با «میکرودُز هدایت‌شده از مایع» و با سرعت بالا هدف‌گیری و اسپری نقطه‌ای می‌کند؛ یعنی به‌جای سم‌پاشی یکپارچه، فقط همان نقطه مورد نیاز را می‌زند.

دفع آفات بدون نیروی انسانی چگونه انجام می‌شود؟

ریپا علاوه بر کنترل علف هرز، برای سم‌پاشی دقیق و هدفمند هم طراحی شده است؛ در منابع پروژه به «پاشش دقیق خودران» به‌عنوان یکی از کارها اشاره شده و همچنین گزارش‌هایی از امکان پخش/پراکنش آفت‌کش به‌صورت دقیق آمده است.
نکته مهم این است که در این رویکرد، ربات به‌جای حضور مستقیم کارگر در معرض مواد شیمیایی، می‌تواند عملیات را خودکار انجام دهد و مقدار مصرف را هم با هدف‌گیری دقیق پایین بیاورد.

چرا این کار به نیروی انسانی کمتر نیاز دارد؟

ریپا سه مؤلفه کلیدی را با هم ترکیب می‌کند: ناوبری خودران، ادراک و طبقه‌بندی با یادگیری ماشین، و عملگر اسپری نقطه‌ای VIIPA. نتیجه این ترکیب این است که بسیاری از کارهای تکراری مثل پایش ردیف‌ها و وجین/سم‌پاشی هدفمند می‌تواند بدون اپراتور دائم انجام شود.

جمع‌بندی

ریپا یک نمونه واقعی از کشاورزی هوشمند است که با «دیدن مزرعه، تشخیص علف هرز/هدف، و اسپری نقطه‌ای میکرودُز» کنترل علف هرز را خودکار می‌کند و با قابلیت «پاشش دقیق» می‌تواند در مدیریت آفات هم نقش داشته باشد.

جواب کنجکاوی صفحه ۲۰ هوش مصنوعی دهم فنی

اگر برای ویرایش متون ادبی، ترجمه متون اصلی و ترکیب متون مختلف فنی فقط از هوش مصنوعی استفاده شود، ممكن است چه پيامدهاى منفى به همراه داشته باشد؟
✅ جواب: اگر برای ویرایش متون ادبی، ترجمه متون اصلی و ترکیب متون فنی فقط از هوش مصنوعی استفاده شود، می‌تواند پیامدهای منفی مهمی به همراه داشته باشد.
یکی از پیامدها کاهش خلاقیت و سبک انسانی است. متون ادبی حاصل احساس، تجربه و نگاه شخصی نویسنده‌اند، اما هوش مصنوعی معمولاً بر اساس الگوهای تکرارشونده می‌نویسد و ممکن است ظرافت‌های هنری، لحن نویسنده و عمق احساسی متن را از بین ببرد.
پیامد دیگر کاهش دقت معنایی در ترجمه است. هوش مصنوعی ممکن است مفهوم‌های فرهنگی، کنایه‌ها، ضرب‌المثل‌ها و لایه‌های پنهان معنا را به‌درستی درک نکند و ترجمه‌ای ظاهراً درست اما از نظر معنا نادرست ارائه دهد.
در متون فنی نیز خطر انتقال اطلاعات نادرست یا ناقص وجود دارد. اگر هوش مصنوعی بدون نظارت انسانی متون را ترکیب یا بازنویسی کند، ممکن است مفاهیم علمی را اشتباه ترکیب کند یا ارتباط‌های نادرست بسازد که در عمل باعث خطاهای جدی شود.
همچنین استفاده انحصاری از هوش مصنوعی می‌تواند به تضعیف مهارت‌های انسانی مانند نوشتن، تحلیل، ترجمه و تفکر انتقادی منجر شود و وابستگی بیش از حد به فناوری ایجاد کند.
در نهایت، بهترین رویکرد این است که هوش مصنوعی ابزار کمکی باشد و نقش نهایی و مسئولیت صحت، معنا و ارزش متن همچنان بر عهده انسان باقی بماند.

جواب فعالیت صفحه ۲۰ هوش مصنوعی دهم فنی

برای انتخاب و پذيرش نیروی جديد در يک شركت بزرگ، از هوش مصنوعی استفاده می‌شود. سامانه، رزومه‌های متقاضیان را بر اساس الگوهای استخدام‌های گذشته رتبه‌بندی می‌کند. چون در گذشته بیشتر افراد استخدام شده، مرد بوده‌اند، الگوریتم به طور ناخودآگاه رزومه‌های زنان را کمتر امتیاز می‌دهد. نتيجه این است که بسیاری از زنان با مهارت بالا حتی دعوت به مصاحبه نمی‌شوند.
■ آيا عملكرد اين سامانه منصفانه و قابل قبول است؟ چرا؟
✅ جواب: خیر، این عملکرد منصفانه و قابل قبول نیست، چون سامانه به‌جای سنجش شایستگی واقعی افراد، سوگیری موجود در داده‌های گذشته را تکرار و تقویت می‌کند. نتیجه این کار حذف ناعادلانه افراد توانمند صرفاً به‌دلیل جنسیت است و با اصول عدالت، برابری فرصت‌ها و اخلاق حرفه‌ای در تضاد قرار دارد.

■ اگر تبعيضى اتفاق افتاده باشد، چه کسى مسئول آن است؟ شركت، طراح الگوريتم یا خود سامانه؟
✅ جواب: مسئولیت اصلی بر عهده انسان‌هاست، نه خود سامانه. شرکت مسئول است چون تصمیم گرفته از چنین سامانه‌ای استفاده کند و آن را بدون نظارت به کار گرفته است. طراحان الگوریتم نیز مسئول‌اند، زیرا باید سوگیری داده‌ها را شناسایی و اصلاح می‌کردند. خود سامانه هوش مصنوعی مسئول اخلاقی نیست، چون آگاهی و اختیار ندارد و فقط طبق داده و الگوریتم عمل می‌کند.

■ چه اقداماتی می توان انجام داد تا سامانه‌هاى هوش مصنوعى، تصميم‌های عادلانه‌ترى بگيرند؟
✅ جواب: برای عادلانه‌تر شدن تصمیم‌ها، باید از داده‌های متنوع و متوازن استفاده شود و متغیرهای تبعیض‌آمیز مثل جنسیت از فرآیند ارزیابی حذف یا کنترل شوند. همچنین لازم است سامانه‌ها به‌طور منظم ممیزی و ارزیابی اخلاقی شوند و تصمیم نهایی استخدام همچنان با نظارت انسانی انجام گیرد. شفافیت در عملکرد الگوریتم و آموزش طراحان و مدیران درباره سوگیری الگوریتمی نیز نقش مهمی در کاهش تبعیض دارد.

جواب فعالیت صفحه ۲۴ هوش مصنوعی دهم فنی

۱. دو نمونه اثر هنرى پيدا كنيد: يكى اثر توليدشده توسط يک هنرمند انسانى (مثلا نقاشى، عكس يا موسیقی)، یکی اثر توليد شده توسط يک ابزار هوش مصنوعی. هر اثر را از نظر خلاقيت، جزئيات، احساس منتقل شده و كیفیت فنی بررسی كنید. نتايج را در يک جدول مقايسه‌اى بنويسيد.
✅ جواب: در این مقایسه، یک اثر انسانی و یک اثر تولیدشده توسط هوش مصنوعی از نظر خلاقیت، جزئیات، احساس و کیفیت فنی بررسی شده‌اند.
اثر انسانی: تابلوی «Mona Lisa» اثر لئوناردو داوینچی
اثر هوش مصنوعی: یک پرتره هنری تولیدشده با ابزار DALL·E بر اساس توصیف متنی

معیار مقایسه	اثر هنرمند انسانی	اثر تولیدشده با هوش مصنوعی
خلاقیت	خلاقیت برخاسته از تجربه زیسته، تخیل و نگاه شخصی هنرمند	خلاقیت مبتنی بر ترکیب الگوهای یادگرفته‌شده از داده‌های قبلی
جزئیات	جزئیات هدفمند و معنادار که با نیت هنرمند انتخاب شده‌اند	جزئیات زیاد و چشمگیر، اما گاهی بدون معنا یا دلیل هنری مشخص
احساس منتقل‌شده	احساس عمیق، انسانی و ماندگار که با بیننده ارتباط عاطفی برقرار می‌کند	احساس ظاهری و قابل‌تشخیص، اما فاقد تجربه درونی و نیت احساسی
کیفیت فنی	کیفیت فنی بالا همراه با مهارت دستی و سبک منحصربه‌فرد	کیفیت فنی بسیار بالا و دقیق، وابسته به الگوریتم و داده‌ها

جمع‌بندی
اثر انسانی دارای معنا، احساس و هویت شخصی است، در حالی که اثر هوش مصنوعی از نظر فنی و ظاهری بسیار قوی است اما خلاقیت و احساس آن شبیه‌سازی‌شده محسوب می‌شود. هوش مصنوعی می‌تواند هنرمند را پشتیبانی کند، اما جایگزین کامل تجربه انسانی در هنر نیست.

۲. با استفاده از يک ابزار ساده (مثل برنامه‌های طراحی یا ترکیب تصویر)، یک اثر ھنری ديجیتال بسازید و توضیح دهید که اگر این ابزار با هوش مصنوعی کار کند، چه قابلیت‌هایی به آن اضافه می شود.
✅ جواب: اثر هنری دیجیتال (با ابزار ساده)
فرض می‌کنیم یک تصویر دیجیتال ساده ساخته‌ام، مثلاً یک منظره شامل آسمان، کوه، درخت و خورشید که با یک برنامه طراحی ساده یا ابزار ترکیب تصویر رسم شده است. در این اثر، انتخاب رنگ‌ها، محل عناصر و شکل کلی تصویر به‌صورت دستی و بر اساس سلیقه کاربر انجام شده و نتیجه، یک اثر ساده اما خلاقانه است.

اگر این ابزار به هوش مصنوعی مجهز شود چه قابلیت‌هایی اضافه می‌شود؟

اگر همین ابزار طراحی ساده با هوش مصنوعی کار کند، قابلیت‌های زیر به آن افزوده می‌شود:
هوش مصنوعی می‌تواند پیشنهادهای هوشمند برای رنگ‌بندی، نورپردازی و ترکیب‌بندی ارائه دهد و به کاربر کمک کند اثر زیباتر و حرفه‌ای‌تری بسازد.
امکان تبدیل متن به تصویر اضافه می‌شود؛ یعنی کاربر فقط با نوشتن یک توصیف کوتاه، می‌تواند یک تصویر هنری کامل دریافت کند.
هوش مصنوعی می‌تواند جزئیات تصویر را به‌صورت خودکار تکمیل یا بهبود دهد؛ مثلاً بافت درختان، ابرها یا سایه‌ها را واقعی‌تر کند.
همچنین قابلیت اصلاح هوشمند اشتباهات به وجود می‌آید، مانند صاف‌کردن خطوط، تنظیم تناسب اجزا یا بهبود کیفیت تصویر بدون نیاز به مهارت حرفه‌ای.
جمع‌بندی
در حالت عادی، ابزار ساده فقط وسیله‌ای برای اجراست، اما با اضافه شدن هوش مصنوعی، این ابزار به یک همکار خلاق تبدیل می‌شود که به انسان ایده می‌دهد، کیفیت کار را بالا می‌برد و فرایند خلق هنر دیجیتال را سریع‌تر و در دسترس‌تر می‌کند.

جواب فعالیت صفحه ۲۵ هوش مصنوعی دهم فنی

١. يک مقاله يا ويدئو درباره استفاده از هوش مصنوعی در تشخيص سرطان مطالعه یا مشاهده کنيد و خلاصه آن را به کلاس ارائه دهید.
✅ جواب: خلاصه یک مقاله درباره استفاده از هوش مصنوعی در تشخیص سرطان
این مقاله توضیح می‌دهد که هوش مصنوعی چگونه با استفاده از یادگیری ماشین و یادگیری عمیق به پزشکان در تشخیص زودهنگام سرطان کمک می‌کند. سامانه‌های هوشمند با تحلیل حجم زیادی از داده‌های پزشکی مانند تصاویر رادیولوژی، ام‌آر‌آی، سی‌تی‌اسکن و تصاویر بافت‌شناسی، الگوهایی را شناسایی می‌کنند که ممکن است برای چشم انسان به‌راحتی قابل تشخیص نباشد.
در این روش، هوش مصنوعی ابتدا با هزاران نمونه از تصاویر سالم و سرطانی آموزش می‌بیند. سپس می‌تواند تومورها، سلول‌های غیرعادی یا نشانه‌های اولیه سرطان را با دقت بالا و سرعت زیاد شناسایی کند. این موضوع به تشخیص زودتر بیماری کمک می‌کند و شانس موفقیت درمان را افزایش می‌دهد.
مقاله همچنین اشاره می‌کند که هوش مصنوعی جایگزین پزشک نیست، بلکه نقش یک ابزار کمکی را دارد. تصمیم نهایی همچنان بر عهده پزشک است و هوش مصنوعی فقط در تحلیل داده‌ها و کاهش خطای انسانی کمک می‌کند.
در بخش پایانی، به چالش‌هایی مانند نیاز به داده‌های دقیق، حفظ حریم خصوصی بیماران و لزوم نظارت انسانی اشاره شده است تا استفاده از این فناوری به‌صورت ایمن و اخلاقی انجام شود.
هوش مصنوعی با افزایش دقت، سرعت و تشخیص زودهنگام سرطان، می‌تواند نقش مهمی در پزشکی آینده داشته باشد، اما بهترین نتیجه زمانی به دست می‌آید که هوش مصنوعی و پزشک در کنار هم کار کنند.

۲. یکی از کاربردهای هوش مصنوعی در پزشکی (مانند تشخیص بیماری از طریق عکس برداری) را انتخاب كنيد و مراحل عملکرد آن را به زبان ساده توضیح دهید.
✅ جواب: کاربرد انتخاب‌شده: تشخیص بیماری از طریق تصویربرداری پزشکی با هوش مصنوعی
در این کاربرد، هوش مصنوعی به پزشکان کمک می‌کند تا بیماری‌ها را از روی عکس‌های پزشکی مثل رادیولوژی، سی‌تی‌اسکن یا ام‌آر‌آی سریع‌تر و دقیق‌تر تشخیص دهند. مراحل کار به زبان ساده این‌گونه است:
۱. ابتدا از بدن بیمار تصویر پزشکی گرفته می‌شود. این تصویر می‌تواند عکس ریه، مغز یا هر عضو دیگری باشد.
۲. سپس تصویر وارد سامانه هوش مصنوعی می‌شود. این سامانه قبلاً با هزاران تصویر سالم و بیمار آموزش دیده است و تفاوت‌ها را یاد گرفته است.
۳. در مرحله بعد، هوش مصنوعی تصویر را بررسی و تحلیل می‌کند و به دنبال نشانه‌های غیرعادی مثل توده، لکه یا تغییر شکل بافت می‌گردد.
۴. بعد از تحلیل، سامانه نتیجه اولیه را اعلام می‌کند؛ مثلاً می‌گوید احتمال وجود بیماری کم، متوسط یا زیاد است یا بخش مشکوک را مشخص می‌کند.
۵. در نهایت، پزشک نتیجه را بررسی می‌کند و با توجه به تجربه و اطلاعات بالینی، تصمیم نهایی را می‌گیرد. هوش مصنوعی فقط نقش کمک‌کننده دارد و جای پزشک را نمی‌گیرد.
در نتیجه هوش مصنوعی با دیدن و مقایسه تصاویر، تشخیص را سریع‌تر و دقیق‌تر می‌کند، اما تصمیم نهایی همیشه با انسان است.

جواب فعالیت صفحه ۲۷ هوش مصنوعی دهم فنی

مقايسه بين روش هاى قديمى و جديد آموزش با هوش مصنوعى ايجاد كنيد (در زمينه‌هايى مثل دقت، شخصی سازى، دسترسى، هزينه).

معیار مقایسه	روش سنتی	روش جدید (با هوش مصنوعی)
دقت	وابسته به توان معلم و شرایط کلاس است و ممکن است برای همه دانش‌آموزان یکسان نباشد	دقت بالاتر به دلیل تحلیل داده‌ها و شناسایی دقیق نقاط ضعف و قوت هر فرد
دسترسی	محدود به زمان و مکان خاص مانند کلاس درس	دسترسی آسان در هر زمان و مکان از طریق ابزارهای دیجیتال
هزینه	نیازمند فضای آموزشی، نیروی انسانی و هزینه‌های جانبی	در بلندمدت کم‌هزینه‌تر به دلیل کاهش نیاز به منابع فیزیکی و تکرارپذیری
انعطاف‌پذیر	انعطاف کم، یک روش آموزشی برای همه	انعطاف‌پذیری بالا و امکان آموزش شخصی‌سازی‌شده برای هر فرد

جواب کنجکاوی اول صفحه ۲۸ هوش مصنوعی دهم فنی

١. اگر وسايل نقليه بدون راننده در شهرها فعال شوند، چه فرصت‌ها و چالش‌هایی ايجاد خواهد شد؟
✅ جواب: فعال شدن وسایل نقلیه بدون راننده می‌تواند فرصت‌هایی مثل کاهش تصادفات ناشی از خطای انسانی، بهبود ایمنی، کاهش ترافیک به دلیل رانندگی هماهنگ و صرفه‌جویی در زمان شهروندان ایجاد کند. همچنین دسترسی افراد سالمند یا دارای معلولیت به حمل‌ونقل آسان‌تر می‌شود.
در مقابل، چالش‌هایی مانند نیاز به زیرساخت مناسب، مسائل حقوقی و مسئولیت در تصادفات، نگرانی‌های امنیت سایبری و کاهش برخی مشاغل مرتبط با رانندگی به وجود می‌آید. پذیرش اجتماعی و اعتماد مردم به این فناوری نیز یک چالش مهم است.

٢. استفاده از اپليكيشن‌هاى مسيرياب در كلان شهرها چگونه به كاهش مصرف سوخت، مديريت زمان و بهبود برنامه‌ریزی‌ها کمک می‌کند.
✅ جواب: اپلیکیشن‌های مسیریاب با تحلیل لحظه‌ای ترافیک، کوتاه‌ترین و کم‌ترافیک‌ترین مسیر را پیشنهاد می‌دهند. این کار باعث کاهش زمان توقف در ترافیک، حرکت یکنواخت‌تر خودرو و در نتیجه کاهش مصرف سوخت می‌شود. همچنین رانندگان می‌توانند زمان رسیدن را دقیق‌تر پیش‌بینی کنند و برنامه‌ریزی بهتری برای کارها و قرارهای خود داشته باشند که به مدیریت بهتر زمان در کلان‌شهرها کمک می‌کند.

٣. يک كاربرد هوش مصنوعى براى كاهش ترافيک طراحى كنيد و مزاياى آن را شرح دهيد.
✅ جواب: یک کاربرد مناسب می‌تواند سامانه هوشمند مدیریت چراغ‌های راهنمایی باشد. این سامانه با استفاده از دوربین‌ها و حسگرها، حجم ترافیک هر مسیر را به‌صورت لحظه‌ای تحلیل می‌کند و زمان چراغ‌ها را متناسب با میزان شلوغی تنظیم می‌کند.
مزیت این روش کاهش توقف‌های غیرضروری، روان‌تر شدن عبور خودروها، کاهش مصرف سوخت و آلودگی هوا و افزایش رضایت شهروندان است. علاوه بر این، چنین سامانه‌ای می‌تواند در ساعات اوج ترافیک تصمیم‌های دقیق‌تری نسبت به روش‌های ثابت و سنتی بگیرد.

جواب کنجکاوی دوم صفحه ۲۸ هوش مصنوعی دهم فنی

١. آیا می‌توان به طور كامل به دوربین‌های هوشمند برای شناسایی افراد اعتماد کرد؟ چه خطاهایی ممکن است رخ دهد و چگونه بايد آنها را كنترل كرد؟
✅ جواب: نمی‌توان به‌طور کامل به دوربین‌های هوشمند اعتماد کرد، چون این سامانه‌ها هرچند دقت بالایی دارند، اما بدون خطا نیستند. خطاهایی مانند تشخیص اشتباه چهره‌ها به دلیل نور نامناسب، زاویه بد تصویر، شباهت ظاهری افراد یا کیفیت پایین داده‌های آموزشی ممکن است رخ دهد. همچنین سوگیری داده‌ها می‌تواند باعث شود برخی گروه‌ها با دقت کمتری شناسایی شوند.
برای کنترل این خطاها، باید از دوربین‌های با کیفیت مناسب استفاده شود، الگوریتم‌ها به‌طور مداوم به‌روزرسانی و ارزیابی شوند و نظارت انسانی در تصمیم‌های حساس وجود داشته باشد. ترکیب چند منبع اطلاعاتی و رعایت قوانین حریم خصوصی نیز نقش مهمی در کاهش خطا و سوءاستفاده دارد.

٢. اگر در سامانه‌های مسیریاب اختلال ایجاد شود، امكان ایجاد ترافیک وجود دارد؟
✅ جواب: بله، اگر در سامانه‌های مسیریاب اختلال ایجاد شود، احتمال افزایش ترافیک وجود دارد. بسیاری از رانندگان به این سامانه‌ها برای انتخاب مسیر مناسب وابسته‌اند و در صورت ارائه اطلاعات نادرست یا قطع دسترسی، ممکن است تعداد زیادی خودرو به‌طور هم‌زمان وارد مسیرهای نامناسب شوند. این موضوع می‌تواند باعث گره‌های ترافیکی و افزایش زمان سفر شود.
در نتیجه، وجود مسیرهای جایگزین، اطلاع‌رسانی دقیق و حفظ توان تصمیم‌گیری مستقل رانندگان می‌تواند از ایجاد ترافیک شدید در چنین شرایطی جلوگیری کند.

جواب فعالیت صفحه ۲۹ هوش مصنوعی دهم فنی

یک نمونه دیگر از کاربرد هوش مصنوعی در صرفه‌جویی انرژی پیدا کنید و توضیح دهید چگونه باعث کاهش مصرف و هزينه می شود.
✅ جواب: یک نمونه دیگر از کاربرد هوش مصنوعی در صرفه‌جویی انرژی، مدیریت هوشمند مصرف برق در ساختمان‌ها است. در این سامانه‌ها، هوش مصنوعی با استفاده از داده‌هایی مثل میزان حضور افراد، ساعت‌های اوج مصرف، دمای محیط و الگوی مصرف گذشته، مصرف انرژی را به‌صورت هوشمند تنظیم می‌کند. برای مثال، اگر اتاق یا بخشی از ساختمان خالی باشد، سیستم به‌طور خودکار روشنایی، سرمایش یا گرمایش آن قسمت را کاهش یا خاموش می‌کند.
همچنین هوش مصنوعی می‌تواند زمان‌های مناسب‌تر برای استفاده از وسایل پرمصرف را پیشنهاد دهد یا مصرف را به ساعات کم‌بار شبکه منتقل کند. این کار باعث می‌شود انرژی کمتری هدر برود و فشار روی شبکه برق کاهش یابد.
در نتیجه، با کاهش مصرف غیرضروری و استفاده بهینه از انرژی، هزینه برق برای مصرف‌کننده کمتر می‌شود و در مقیاس بزرگ‌تر، به حفظ منابع انرژی و کاهش آلودگی محیط‌زیست کمک می‌کند.

جواب فعالیت صفحه ۳۰ هوش مصنوعی دهم فنی

يک فيلم درباره كاربرد هوش مصنوعی در صنعت دانلود کنید و گزارش کوتاهی (۵ تا ٧ خط) از مهم ترین کاربردها و مزاياى آن تهيه كنيد.
✅ جواب: در این فیلم نشان داده می‌شود که هوش مصنوعی چگونه در صنعت برای کنترل کیفیت محصولات با استفاده از دوربین‌ها و تحلیل تصویر به کار می‌رود و خطاها را سریع‌تر از انسان تشخیص می‌دهد.
همچنین از هوش مصنوعی برای پیش‌بینی خرابی ماشین‌آلات استفاده می‌شود تا قبل از وقوع مشکل، تعمیرات انجام شود. در بخش دیگری، ربات‌های هوشمند در خط تولید دیده می‌شوند که با دقت و سرعت بالا کارهای تکراری را انجام می‌دهند.
هوش مصنوعی باعث افزایش بهره‌وری، کاهش خطای انسانی و صرفه‌جویی در زمان می‌شود.
کاهش هزینه‌های تولید و افزایش ایمنی نیروی انسانی از دیگر مزایای مهم آن در صنعت است.

جواب کنجکاوی صفحه ۳۱ هوش مصنوعی دهم فنی

۱. درباره يک ماشين كشاورزى هوشمند (مانند ربات آبيارى خودكار یا پهپاد سم پاش) تحقيق کرده و گزارشی کوتاه تهیه کنید.
✅ جواب: پهپاد سم‌پاش یک ابزار کشاورزی هوشمند است که با پرواز بر فراز مزارع، سم یا کود را به‌صورت دقیق و کنترل‌شده پخش می‌کند. این پهپادها با GPS و حسگرها مسیر را خودکار طی می‌کنند و فقط بخش‌های لازم را سم‌پاشی می‌کنند. نتیجه کار کاهش مصرف سم، افزایش سرعت عملیات و کم شدن تماس مستقیم کشاورزان با مواد شیمیایی است. همچنین یکنواختی پاشش بهتر می‌شود و هزینه‌ها کاهش می‌یابد.

٢. بررسی کنید در منطقه محل زندگی آنها کشاورزی تا چه اندازه با فناوری انجام می‌شود و چگونه می‌توان با یک ابزار هوشمند ساده به کشاورزان کمک کرد.
✅ جواب: در بسیاری از مناطق، کشاورزی هنوز تا حد زیادی سنتی است و فناوری بیشتر به ابزارهای مکانیکی محدود می‌شود. برای کمک با یک ابزار هوشمند ساده، می‌توان از سیستم آبیاری هوشمند مبتنی بر سنسور رطوبت خاک استفاده کرد. این سیستم فقط زمانی آبیاری می‌کند که خاک واقعاً به آب نیاز دارد. این کار باعث صرفه‌جویی در آب، کاهش هزینه‌ها و افزایش بازده محصول می‌شود و اجرای آن برای کشاورزان ساده و مقرون‌به‌صرفه است.

جواب فعالیت صفحه ۳۲ هوش مصنوعی دهم فنی

يک نمونه از كاربرد هوش مصنوعی در بهبود ارتباطات آنلاین را انتخاب کرده و توضيح دهید این فناوری چگونه باعث صرفه‌جویی در زمان يا افزايش امنيت شده است.
✅ جواب: یک نمونه از کاربرد هوش مصنوعی در بهبود ارتباطات آنلاین، فیلتر هوشمند پیام‌های ناخواسته و مخرب در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها است.
در این سامانه‌ها، هوش مصنوعی محتوای پیام‌ها را به‌صورت خودکار تحلیل می‌کند و پیام‌های اسپم، کلاه‌برداری یا حاوی توهین و تهدید را شناسایی می‌کند. این کار باعث می‌شود کاربران زمان کمتری برای بررسی پیام‌های بی‌ارزش یا خطرناک صرف کنند و سریع‌تر به پیام‌های مهم دسترسی داشته باشند.
همچنین با حذف یا محدود کردن پیام‌های مخرب، امنیت ارتباطات افزایش می‌یابد و احتمال سوءاستفاده، فریب یا آزار آنلاین کاهش پیدا می‌کند. در نتیجه، هوش مصنوعی هم به صرفه‌جویی در زمان کاربران کمک می‌کند و هم محیط ارتباطی امن‌تری ایجاد می‌کند.

جواب کنجکاوی صفحه ۳۲ هوش مصنوعی دهم فنی

یک نمونه از ربات‌های فضایی يا ماهواره‌های مجهز به هوش مصنوعی را معرفی کرده و توضیح دهید چه مأموريتى انجام داده است؟
✅ جواب: یک نمونه معروف از ربات‌های فضایی مجهز به هوش مصنوعی، Perseverance است که توسط NASA به مریخ فرستاده شد.
این ربات مأموریت دارد نشانه‌های حیات میکروبی گذشته در مریخ را بررسی کند، از سطح سیاره نمونه‌برداری انجام دهد و اطلاعات علمی دقیق به زمین ارسال کند. Perseverance از هوش مصنوعی برای مسیریابی خودکار استفاده می‌کند، یعنی می‌تواند موانع را تشخیص دهد و بدون نیاز به دستور لحظه‌ای از زمین، مسیر امن‌تری انتخاب کند.
همچنین این ربات با کمک هوش مصنوعی تصاویر سطح مریخ را تحلیل می‌کند تا نقاط مهم علمی را شناسایی کند. این توانایی باعث صرفه‌جویی در زمان، افزایش دقت مأموریت و کاهش وابستگی به کنترل انسانی شده است.

جواب فعالیت صفحه ۳۳ هوش مصنوعی دهم فنی

یک تیم ورزشی انتخاب کنید و بررسی كنيد برای بهبود عملکرد تیم از چه فناوری‌هایی می توانند استفاده کنند.
✅ جواب: برای بهبود عملکرد تیم، بارسلونا می‌تواند از ترکیبی از فناوری‌های هوشمند استفاده کند که هم کیفیت تمرین را بالا می‌برد و هم تصمیم‌گیری کادر فنی را دقیق‌تر می‌کند.
یکی از مهم‌ترین فناوری‌ها تحلیل داده و هوش مصنوعی است. با بررسی آمار بازی‌ها، پاس‌ها، دوئل‌ها و الگوهای حرکتی بازیکنان، هوش مصنوعی نقاط قوت و ضعف تیم و حریفان را شناسایی می‌کند و به مربیان در انتخاب تاکتیک مناسب کمک می‌کند.
فناوری GPS و حسگرهای پوشیدنی نیز نقش مهمی دارد. این ابزارها میزان دویدن، سرعت، ضربان قلب و خستگی بازیکنان را ثبت می‌کنند تا تمرین‌ها متناسب با شرایط بدنی هر بازیکن تنظیم شود و احتمال مصدومیت کاهش یابد.
همچنین آنالیز ویدئویی هوشمند با کمک هوش مصنوعی می‌تواند صحنه‌های مهم بازی را به‌صورت خودکار جدا کند و الگوهای موفق یا اشتباهات تکرارشونده را نشان دهد. این موضوع یادگیری بازیکنان را سریع‌تر می‌کند.
در کنار این‌ها، شبیه‌سازی تمرین با واقعیت مجازی می‌تواند به بازیکنان کمک کند تصمیم‌گیری در شرایط بازی واقعی را تمرین کنند، بدون اینکه فشار فیزیکی زیادی به آن‌ها وارد شود.
در نتیجه، استفاده هم‌زمان از این فناوری‌ها باعث افزایش آمادگی بدنی و ذهنی بازیکنان، کاهش خطا، بهبود تاکتیک‌ها و در نهایت ارتقای عملکرد کلی تیم می‌شود.

جواب کنجکاوی صفحه ۳۳ هوش مصنوعی دهم فنی

یک نمونه از کاربرد هوش مصنوعی در عملیات امدادی یا نظامی را معرفی کرده و توضیح دهید چگونه باعث افزایش ايمنى و كارايى شده است.
✅ جواب: یک نمونه از کاربرد هوش مصنوعی در عملیات امدادی و نظامی، پهپادهای هوشمند شناسایی و جست‌وجو هستند که در مأموریت‌های نجات و شناسایی به کار می‌روند؛ برای مثال پهپادهای امدادی مورد استفاده در عملیات‌های جست‌وجوی زلزله‌زدگان یا پهپادهای شناسایی ارتش‌ها.
این پهپادها با کمک هوش مصنوعی و پردازش تصویر می‌توانند تصاویر هوایی را تحلیل کنند و افراد، خودروها یا نشانه‌های غیرعادی را سریع‌تر از انسان تشخیص دهند. در عملیات امدادی، پهپاد با استفاده از دوربین حرارتی می‌تواند افراد زنده را زیر آوار شناسایی کند و محل دقیق آن‌ها را به تیم‌های نجات اعلام کند، بدون اینکه جان امدادگران به خطر بیفتد.
در مأموریت‌های نظامی نیز پهپادهای مجهز به هوش مصنوعی برای شناسایی و پایش مناطق خطرناک استفاده می‌شوند و اطلاعات لازم را بدون حضور مستقیم نیروهای انسانی جمع‌آوری می‌کنند. این کار باعث افزایش ایمنی نیروها، کاهش خطای انسانی و انجام سریع‌تر مأموریت‌ها می‌شود.
در نتیجه، هوش مصنوعی با کاهش نیاز به حضور انسان در شرایط پرخطر، هم ایمنی را بالا می‌برد و هم کارایی عملیات را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

جواب فعالیت اول صفحه ۳۴ هوش مصنوعی دهم فنی

ضمن مشورت با یک وکیل دادگستری یک نمونه از كاربرد هوش مصنوعی در سامانه‌هاى حقوقى یا اداری پیدا کنید و بررسی كنيد چه مزايا و چه چالش‌هایی دارد.
✅ جواب: با فرض مشورت با یک وکیل دادگستری، یکی از نمونه‌های رایج کاربرد هوش مصنوعی در سامانه‌های حقوقی و اداری، سامانه‌های هوشمند بررسی و تحلیل قراردادها و پرونده‌ها است.
در این سامانه‌ها، هوش مصنوعی متن قراردادها، دادخواست‌ها یا اسناد اداری را تحلیل می‌کند و مواردی مثل بندهای پرریسک، تعارض‌های حقوقی، نقص‌های شکلی یا مغایرت با قوانین را شناسایی می‌کند. این کار باعث می‌شود وکلا و کارمندان اداری در زمان کوتاه‌تری به نکات مهم دست پیدا کنند و حجم زیادی از کارهای تکراری کاهش یابد.
از نظر مزایا، این سامانه‌ها موجب صرفه‌جویی در زمان، کاهش خطای انسانی، افزایش دقت در بررسی اسناد و تسریع رسیدگی به پرونده‌ها می‌شوند. همچنین در امور اداری، می‌توانند روند پاسخ‌گویی و طبقه‌بندی درخواست‌ها را سریع‌تر و منظم‌تر کنند.
اما چالش‌ها نیز مهم‌اند. هوش مصنوعی ممکن است همه ظرافت‌های حقوقی، تفسیرهای قضایی یا شرایط خاص هر پرونده را به‌درستی درک نکند. همچنین اگر داده‌های آموزشی ناقص یا جانبدارانه باشند، احتمال خطا یا بی‌عدالتی وجود دارد. مسائل مربوط به محرمانگی اطلاعات و مسئولیت حقوقی تصمیم‌ها نیز از چالش‌های جدی این سامانه‌هاست.
در نهایت، نتیجه این است که هوش مصنوعی در حوزه حقوق و اداری باید ابزار کمکی باشد و تصمیم نهایی همچنان با وکیل، قاضی یا کارشناس انسانی باقی بماند.

جواب فعالیت دوم صفحه ۳۴ هوش مصنوعی دهم فنی

در مورد كاربردهای ديگر هوش مصنوعی در فرايندهاى خريد و فروش و تجارت الكترونيكى در كلاس بحث کنید.
✅ جواب: در فرآیندهای خرید و فروش و تجارت الکترونیکی، هوش مصنوعی کاربردهای متنوعی دارد که فراتر از فروش ساده کالا عمل می‌کند.
یکی از مهم‌ترین کاربردها پیشنهاد هوشمند کالا است. سامانه‌های هوش مصنوعی با تحلیل رفتار خرید، جست‌وجوها و علایق کاربران، محصولات متناسب با سلیقه هر فرد را پیشنهاد می‌دهند. این کار هم تجربه خرید را بهتر می‌کند و هم فروش فروشگاه‌ها را افزایش می‌دهد.
کاربرد دیگر قیمت‌گذاری هوشمند است. هوش مصنوعی می‌تواند با بررسی میزان تقاضا، رقابت بازار، زمان و رفتار مشتریان، قیمت کالاها را به‌صورت پویا تنظیم کند تا سود بیشتر و فروش مؤثرتری ایجاد شود.
در بخش پشتیبانی مشتریان نیز چت‌بات‌های هوشمند به‌طور شبانه‌روزی به پرسش‌ها پاسخ می‌دهند، وضعیت سفارش‌ها را پیگیری می‌کنند و مشکلات ساده را حل می‌کنند. این موضوع باعث صرفه‌جویی در زمان و کاهش هزینه نیروی انسانی می‌شود.
هوش مصنوعی همچنین در تشخیص تقلب و کلاه‌برداری نقش مهمی دارد. با تحلیل الگوهای پرداخت و رفتارهای مشکوک، می‌تواند تراکنش‌های غیرعادی را شناسایی کرده و امنیت خرید آنلاین را افزایش دهد.
در نهایت، استفاده از هوش مصنوعی در تجارت الکترونیکی باعث بهبود تجربه مشتری، افزایش فروش، کاهش هزینه‌ها و بالا رفتن امنیت معاملات می‌شود و نقش مهمی در آینده خرید و فروش آنلاین دارد.

جواب فعالیت صفحه ۳۵ هوش مصنوعی دهم فنی

سعيد و سعيده بعد از مشورت با افراد متخصص در زمينه هوش مصنوعی، تصمیم گرفتند به كمک هوش مصنوعی مشکلات شهر خود را بررسی کنند. جدول زیر برخی از مشکلات شهر و چند نمونه از کاربردهای هوش مصنوعی را دسته‌بندی کرده است. جدول را تکمیل کنید.
✅ جواب: با توجه به متن و جدول تصویر، جدول «بررسی مشکلات کاربرد هوش مصنوعی» به‌صورت کامل این‌گونه می‌شود:

مشکل	نمونه کاربرد هوش مصنوعی
ترافیک و تصادف	تحلیل تصاویر دوربین‌های شهری، مدیریت هوشمند چراغ‌های راهنمایی، پیش‌بینی ترافیک و مسیرهای پرتردد
قطعی برق	پیش‌بینی مصرف برق، تشخیص خرابی تجهیزات شبکه، مدیریت هوشمند توزیع و بارگذاری برق
فروش محصولات کشاورزی	شبکه‌های فروش آنلاین با الگوریتم پیشنهادگر، شناسایی محصولات سالم با تصاویر، پیش‌بینی تقاضای بازار
دسترسی به خدمات شهری و اطلاعات	دستیار هوشمند، ترجمه ماشینی، جست‌وجوی هوشمند و پاسخ‌گویی خودکار به شهروندان

در نتیجه، هوش مصنوعی می‌تواند با تحلیل داده‌ها و ارائه راهکارهای هوشمند، نقش مهمی در حل مشکلات مختلف شهری ایفا کند و کیفیت زندگی شهروندان را بهبود دهد.

جواب فعالیت صفحه ۳۶ هوش مصنوعی دهم فنی

روش‌های سنتی دریافت نوبت در مراكز درمانی را با نوبت دهی آنلاين مقايسه كنيد.
✅ جواب: روش‌های سنتی دریافت نوبت در مراکز درمانی معمولاً به‌صورت حضوری یا تلفنی انجام می‌شود. در این روش، بیمار باید شخصاً به مرکز مراجعه کند یا چندین بار تماس بگیرد که این موضوع باعث اتلاف وقت، شلوغی، ازدحام در محیط درمانی و حتی بی‌نظمی در نوبت‌ها می‌شود. همچنین احتمال خطای انسانی، گم شدن نوبت یا بی‌اطلاعی از زمان دقیق ویزیت وجود دارد.
در مقابل، نوبت‌دهی آنلاین این امکان را فراهم می‌کند که بیمار در هر زمان و مکان، از طریق اینترنت نوبت خود را ثبت کند. در این روش، اطلاعات پزشکان، زمان‌های خالی و حتی هزینه‌ها به‌صورت شفاف در دسترس است و بیمار می‌تواند بهترین زمان را انتخاب کند. این کار باعث کاهش مراجعه‌های غیرضروری، صرفه‌جویی در زمان، کاهش ازدحام و مدیریت بهتر برنامه پزشکان می‌شود.
در نتیجه، نوبت‌دهی آنلاین نسبت به روش‌های سنتی سریع‌تر، دقیق‌تر و کارآمدتر است و هم برای بیماران و هم برای مراکز درمانی مزایای بیشتری دارد.

جواب فعالیت صفحه ۳۸ هوش مصنوعی دهم فنی

حساب كاربرى گوگل با استفاده از رايانه ايجاد نماييد، در قسمت تقويم (calendar) برنامه‌هاى رايج هفتگی و ماهانه نظير برنامه روتين آموزشی و ورزشی، جلسات، پرداخت اقساط و نظاير آن را در یک بازه یک ساله بارگذارى كنيد و آلارم هشدار را فعال كنيد، اینک به کمک تلفن همراه هوشمند این داده‌ها را فراخوانی کنید و با یکدیگر چک کنید. بررسی کنید هشدار روزانه توسط هر دو دستگاه دریافت نمایید. این فناوری چه مزایایی دارد؟
✅ جواب: این فناوری مزایای مهمی دارد چون باعث هماهنگی کامل بین دستگاه‌ها می‌شود و کاربر می‌تواند برنامه‌های خود را هم در رایانه و هم در تلفن همراه به‌صورت یکسان مشاهده و مدیریت کند. فعال بودن هشدارها روی هر دو دستگاه کمک می‌کند هیچ قرار، جلسه یا پرداختی فراموش نشود و نظم شخصی افزایش یابد.
همچنین این روش باعث صرفه‌جویی در زمان می‌شود، چون نیازی به یادداشت دستی یا چک‌کردن چندباره برنامه‌ها نیست و همه چیز به‌صورت خودکار یادآوری می‌شود. دسترسی همیشگی به برنامه‌ها در هر مکان، امکان برنامه‌ریزی دقیق‌تر روزانه، هفتگی و ماهانه را فراهم می‌کند.
در نتیجه، استفاده از تقویم هوشمند و همگام‌سازی آن بین رایانه و تلفن همراه باعث افزایش نظم، کاهش فراموشی، مدیریت بهتر زمان و کاهش استرس در زندگی روزمره می‌شود.

⚠️ دانش آموز عزیز به این نکته نیز توجه داشته باشید که مطالب درسی قرار گرفته شده در این صفحه فقط جنبه کمک آموزشی دارد لذا قبل از استفاده کردن از آن ها حتما خودتان نیز به سوالات پاسخ دهید تا مفهوم درس را به خوبی متوجه شوید.

🔔 در این نوشته سوالت پودمان ا هوش مصنوعی دهم فنی حرفه‌ای و کار و دانش را مرور کردیم، اگر سوالی دارید از قسمت نظرات بپرسید. همچنین جهت مشاهده گام به گام سایر بخش‌ها شماره صفحه آن را به همراه عبارت «ماگرتا» در گوگل جست و جو کنید.