معنی شعر و جواب درس ۵ فارسی و نگارش یازدهم فنی حرفه ای ❤️ پرورده عشق

معنی شعر و جواب درس پنجم فارسی و نگارش یازدهم فنی حرفه ای؛ در این نوشته معنی شعر درس پرورده عشق صفحه ۶۱ و ۶۲ و جواب کارگاه درس پژوهی صفحه ۶۳ و ۶۴ و معنی شعرخوانی آفتاب حسن صفحه ۶۶ و درک و دریافت صفحه ۶۷ کتاب فارسی و نگارش یازدهم هنرستان را در اختیار شما دانش آموزان عزیز قرار داده‌ایم. در ادامه با بخش آموزش و پرورش ماگرتا همراه ما باشید.

پاسخ درس بعدی: جواب درس ۶ فارسی یازدهم فنی حرفه‌ای

معنی پرورده عشق صفحه ۶۱ فارسی و نگارش یازدهم فنی حرفه ای

چون رایت عشق آن جهانگیر / شد چون مه لیلی آسمان گیر
معنی: زمانی که آوازه‌ی عشق مجنون همانند زیبایی لیلی در جهان پیچید و معروف شد.

هر روز خَنیده نام‌تر گشت / در شیفتگی تمام تر گشت
معنی: مجنون هر روز معروف‌تر می‌شد و عشق و شیفتگی‌اش نسبت به لیلی افزایش می‌یافت.

برداشته دل ز کار او بخت / درمانده پدر به کار او سخت
معنی: (حتی) بخت و اقبال هم در کار او ناامید شده بود و پدرش نيز به شدت در کار او گرفتار شده بود (نمی دانست برای حل مشکل او چه کاری انجام بدهد).

خویشان همه در نیاز با او / هر یک شده چاره‌ساز با او
معنی: همه قوم و خویش‌ها برای همراهی پدر، هر کدام به فکر راه چاره‌ای برای مشکل او بودند.

بیچارگی  ورا چو دیدند / در چاره‌گری زبان کشیدند
معنی: بستگان و خویشاوندان مجنون با پدر مجنون دعا می‌کردند و در فکر راه چاره بودند.

گفتند به اتفاق یک سر / کز کعبه گشاده گردد این در
معنی: همگی به اتّفاق گفتند که مشکل او فقط با رفتن به زیارت کعبه حل می‌شود.

حاجت گـه جمله جهان اوست / محراب زمین و آسمان اوست
معنی: کعبه محل برآورده شدن خواسته همه جهانیان و عبادتگاه همه مردم است.

چون موسم حج رسید برخاست / اشتر طلبید و محمل آراست
معنی: وقتی زمان حج فرا رسید، پدر مجنون شتری آماده کرد و کجاوه‌ای بر روی آن گذاشت.

فرزند عزیز را به صد جهد / بنشاند چو ماه در یکی مهد
معنی: فرزند گرامی خود (مجنون) را با تلاش فراوان، مانند ماه بر کجاوه‌ای نشاند (سوار کرد).

آمد سوی کعبه سینه پر جوش / چون کعبه نهاد حلقه بر گوش
معنی: پدر با سینه‌ای پر از درد و ناله، به سوی کعبه آمد و خانه خدا را همچون غلامی حلقه به گوش در آغوش کشید و به آن متوسل شد.

گفت ای پسر این نه جای بازی است / بشتاب که جای چاره سازی است
معنی: پدر به مجنون گفت: فرزندم این جا محل شوخی نیست. تلاش کن تا چاره‌ای برای درد خود بیابی.

گو یا رب از این گزاف کاری / توفیق دهم به رستگاری
معنی: فرزندم پروردگار خود را صدا بزن و از او بخواه که از این کار بیهوده عشق نجاتت دهد و توفیق رستگاری ارزانی‌ات کند.

دریاب که مبتلای عشقم / آزاد کن از بلای عشقم
معنی: بگو خدایا گرفتار عشق هستم. با عنایت و لطف خود، مرا از این بلا رها کن.

مجنون چو حدیث عشق بشنید / اوّل بگریست پس بخندید
معنی: وقتی که مجنون از عشق سخنی شنيد، ابتدا گريه کرد و سپس خنديد.

ز جای چو مار حلقه برجست / در حلقه زلف کعبه زد دست
معنی: مجنون مانند مار چنبره زده پرید و حلقه در خانه خدا را به دست گرفت.

می‌گفت گرفته حلقه در بر / کامروز منم چو حلقه بر در
معنی: مجنون در حالی که حلقه‌ کعبه را در دست گرفته بود ‌گفت: امروز به کعبه متوسل شده‌ام.

گویند ز عشق کن جدایی / این نیست طـریق آشنایی
معنی: خدایا، به من می‌گویند که از عشق دوری کن! اما این راه و رسم عاشقی نیست.

پرورده عشق شد سرشتم / جز عشق مباد سرنوشتم
معنی: جان من با عشق پرورش یافته است و (آرزو دارم) سرنوشتم بجز عشق نباشد.

یارب به خدایی خداییت / وانگه به کمال پادشاییت
معنی: پروردگارا تو را به مقام خداوندیت سوگند می‌دهم؛ همچنین به کامل بودن پادشاهی ات تو را سوگند می‌دهم.

کز عشق به غایتی رسانم / کاو ماند اگر چه من نمانم
معنی: مرا در راه عشق به جایی برسان که عشق بماند، هر چند که من نابود شوم.

گرچه ز شراب عشق مستم / عاشق‌تر ازین کنم که هستم
معنی: خدایا، هر چند وجودم از عشق سرشار است، اما از این هم مرا عاشق‌تر و سر‌مست‌تر کن.

از عمر من آنچه هست بر جای / بستان و به عمر لیلی افزای
معنی: هر چه از عمر من باقی مانده است بگیر و به عمر لیلی اضافه کن.

می‌داشت پدر به سوی او گوش / کاین قصه شنید گشت خاموش
معنی: پدر که به رازها و نیازهای عاشقانه مجنون گوش می‌داد، ساکت شد.

دانست که دل اسیر دارد / دردی نه دوا پذیر دارد
معنی: فهمید که دل مجنون اسیر عشق است و درد او دردی است که درمانی ندارد.

معنی کلمات و واژه های شعر پرورده عشق فارسی و نگارش یازدهم فنی حرفه ای

رایت: علامت
خنیده: معروف
شیفتگی: عاشقی
بخت: طالع
چاره‌گری: تدبیر و تأمل

محراب: عبادتگاه
موسم: وقت و زمان
اشتر: شتر
محمل: کجاوه، (محمل بستن = آماده کردن کاروان برای حرکت)
جهد: تلاش

مهد: کجاوه
گزاف کاری: زیاده روی
توفیق: کامیابی و پیروزی
رستگاری: رهایی و فلاح
دریاب: به من کمک کن

مبتلا: گرفتار
حدیث: سخن
زلف: موی سر
طریق: راه و روش
پرورده: پرورش یافته

سرشت: خوی و طینت
سرنوشت: آنچه از روز ازل برای انسان مقدر شده است. بخت
کمال: بالاترین مرتبه چیزی
غایت: فرجام و نهایت

جواب کارگاه درس پژوهی صفحه ۶۳ و ۶۴ فارسی و نگارش یازدهم فنی حرفه ای

۱) معنای واژه‌های مشخّص شده را بنویسید.

🟦 جهد برتوست و بر خدا توفیق / زانکه توفیق و جهد هست رفیق _(سنایی)
✅ جواب:
جهاد: تلاش و کوشش
توفیق: سازگار گردانیدن

🟦 خنیده به گیتی به مهر و وفا / ز اهریمنی دور و دور از جفا _{(فردوسی)}
✅ جواب: خنیده: مشهور، بلند آوازه، معروف

مطابق با نوشتار معیار،در متن آموزشی ، نهاد در آغاز جمله، و فعل در پايان آن قرار می گیرد.
🟦 اجزای بیت زیر را طبق زبان معیار مرتّب کنید.
گفتند به اتّفاق یک سر / کز کعبه گشاده گردد این در
✅ جواب:
گفتند: فعل نهاد
که: حرف نهاد
این در از کعبه گشاده می‌گردد: مفعول
نکته: مصراع دوم مفعول مصراع اوّل واقع شده است؛ در عین حال خود یک جمله است که می‌توان ارکان آن را به ترتیب زیر مشخّص کرد:
که: حرف ربط
این در: نهاد
کعبه: متمم
گشاده: مسند
می‌گردد: فعل اسنادی

۳) در بیت‌های زیر، نقش «ـَـ م» را بررسی کنید.

الف) دریاب که مبتلای عشقم / آزاد کن از بلای عشقم
✅ جواب: «-َ م» نخست: فعل اسنادی / «-َ م» دوم: مفعول (من را از بلای عشق آزاد کن)

ب) پرورده عشق شد سرشتم / جز عشق مباد سرنوشتم
✅ جواب:
سرشتم: سرشت من (مضاف الیه)
سرنوشتم: سرنوشت من (مضاف الیه)

۴) شاعران، در سرودن منظومه‌های داستانی، غالباً از قالب «مثنوی» بهره می‌گیرند؛ مهم‌ترین دلیل آن را بنویسید.
✅ جواب: زیرا به خلاف قالبهای دیگر تغییر قافیه در مثنوی آسان است. هر بیت قافیه جداگانه‌ای دارد و داستان سرا می تواند بی هیچ تنگنایی هزارها بیت بسراید.

۵) هر یک از بیت‌های زیر را از نظر کاربرد آرایه‌های ادبی بررسی کنید.

🟦 چون رایت عشق آن جهان گیر / شد چون مه لیلی آسمان گیر
✅ جواب:
رایت عشق: اضافه تشبیهی
«چون» نخست و دوم: جناس همسان
چون مه لیلی: تشبیه
مه: استعاره از جمال و کمال لیلی
آسمان گیر: کنایه از پرآوازه

🟦 برداشته دل ز کار او، بخت / درماند پدر به کار او سخت
✅ جواب:
بخت دل از کار او برداشته: جانبخشی، کنایه از ناامید شدن
بخت، سخت:‌ جناس
واژه آرایی: کار، او

۶) معنی و مفهوم بیت زیر را به نثر روان بنویسید.
حاجت گهِ جملهٔ جهان اوست / محراب زمین و آسمان اوست
✅ جواب: خداوند برطرف کننده‌ی حاجات و نیاز همه‌ی مردم و معبود و معشوق همه‌ی مخلوقات است.

۷) در بیت‌های هفدهم و بیستم، کدام ویژگی‌های «مجنون» بارز است؟
✅ جواب:
بیت ۱۷: وفاداری و ثابت قدم بودن در عشق
بیت ۲۰: از خودگذشتگی در راه عشق

۸) بر مبنای درس و با توجّه به بیت‌های زیر، تحلیلی از سیر فکری پدر مجنون ارائه دهید.

🟧 عشق بازی، کار بیکاران بُوَد / عاقلش با کار بیکاران چه کار؟ _{(نعمت الله ولی)}
🟧 از سر تعمیر دل بگذر که معماران عشق / روز اوّل، رنگ این ویرانه، ویران ریختند _(بیدل)

✅ جواب: پدر مجنون عشق را کار بیهوده و باعث رسوایی می دانست و در پی خلاصی مجنون است؛ ولی دلشده عشق را یک موهبت می داند و زندگانی اش را صرف آن می کند.

معنی شعرخوانی آفتاب حسن صفحه ۶۶ فارسی و نگارش یازدهم فنی حرفه ای

بنمای رخ که باغ و گلستانم آرزوست / بگشای لب که قند فراوانم آرزوسـت
معنی: ای محبوب من، چهره زیبایت را نشان بده، زیرا آرزوی باغ و گلستان دارم (و چهره ی تو همچون باغ و گلستان است). دهان باز کن و سخن بگو، زیرا آرزوی درک سخنان تو را که همچون قند شیرین است دارم.

ای آفتاب حســــــن برون آ دمی ز ابر / کان چهره مشعــشع تابانم آرزوسـت
معنی: ای آنکه در زیبایی، همچون آفتاب درخشانی! کمی از پشت ابر غیبت در بیا و پنهان نشو. چرا که مشتاقم چهره ی تابان و درخشانت را ببینم.

گفتی ز ناز بیش مـــرنجان مـــرا برو / آن گفتنت که بیش مرنجانم آرزوست
معنی: از روی ناز گفتی: (مرا بیشتر از این آزار نده، برو) آرزوی شنیدن همان (بیشتر آزارم نده) را دارم.

زین همرهان سست‌عناصر دلم گرفت / شیر خدا و رســتم دســتانم آرزوست
معنی: از این همراهان ضعیف ناراحت هستم و آرزوی همراهی علی (ع) و رستم را دارم.

دی شیخ با چراغ همی‌گشت گرد شهر / کز دیو و دد ملولم وانسانم آرزوسـت
معنی: دیروز آن فیلسوف بزرگ با چراغ در شهر می‌گشت و می‌گفت از انسان‌های درنده‌خو و ظالم بیزارم و به دنبال انسان واقعی می‌گردم.

گــفتند یافت می‌نشود جــسته‌ایم ما / گفت آنکه یافت می‌نشود آنم آرزوست
معنی: گفتند چنین کسی پیدا نمی‌شود، ما همه جا را جستجو کرده‌ایم. گفت آن کسی که یافت نمی‌شود، همان را می‌خواهم.

پنهان ز دیده‌ها و همه دیده‌ها از اوست / آن آشکــار صنعت پنهــانم آرزوست
معنی: خداوند از چشم همگان پنهان است و همه چشم ها و دیده ها از خداست. آرزوی کسی را دارم که آفریده هایش آشکار اند اما خودش پنهان است.

معنی کلمات و واژه های شعر آفتاب حسن صفحه ۶۶ فارسی و نگارش یازدهم فنی حرفه ای

نمودن: نشان دادن
رخ: چهره، رخسار، صورت، عذار
که: زیرا
حُسن: خوبی، زیبایی
دم: وقت، زمان، لحظه
مشعشع: درخشان، تابان
ناز: عشوه، کرشمه، لطف
ز ناز: از روی ناز
همره: همروش
سست عناصر: بی اراده، بی غیرت
دستان: لقب زال، پدر رستم
دی: دیشب، شب گذشته، روز قبل
شیخ: پیر، مرشد، عالِم دین
دد: جانور درّنده
ملول: غمگین
یافت می نشود: پیدا نمی شود
جُستن: جستجو کردن، طلب کردن
دیده: چشم
آشکار صنعت: آفریننده ای که آفرینش او آشکار است

جواب درک و دریافت صفحه ۶۷ فارسی و نگارش یازدهم فنی حرفه ای

۱) سه بیت نخستین این شعر را با توجه به گونهٔ «ادب غنایی» بررسی کنید.
✅ جواب:
پاسخ: این بیت ها عارفانه به شمار می رود.
پاسخ دیگر: شاعر در این بیت ها به بیان عواطف، احساسات و ابراز محبّت و عشق خود نسبت به معشوق می گوید و امیدها و آرزوهای خویش را با زبانی نرم و لطیف بیان می کند.

۲) درباره‌ٔ دنیای آرمانی شاعر توضیح دهید.
✅ جواب:
پاسخ: مولانا فردی سخنور و سراینده در پی رسیدن به انسان اهورایی است؛ انسانی تابنده و خداخوی. او از اینکه با مردمی نادان و خاکی زیست می کند دلگیر شده و در پی انسانی خداخوی است.
پاسخ دیگر: مولانا از همراهان سست عنصر و حاکمان ظالم خسته شده و زندگی برای او در این دنیا مشکل شده است. فردی با روح لطیف عارفانه همچون مولانا طاقت دیدن وحشی‌گری‌ها، درنده‌خویی‌ها و ستم‌های هم‌نوعان خود را ندارد. روح بزرگ او این خشونت‌ها را بر نمی‌تابد؛ بنابراین، خالصانه آرزوی دیدار «انسان و انسانیت» را می‌کند و امیدوار است دنیایی را تجربه کند که در آن عدالت پیامبران، صلح‌طلبی عارفان، وفای به عهد اسطوره‌ها و در یک کلام «انسان کامل» وجود داشته باشد.
پاسخ دیگر: مولانا در این سروده، از پلیدی و ناپاکی بیزار و به دنبال صداقت و پاکی است که در انسان‌های آرمانی تجلّی می یابد.

🔔 توجه: شما دانش آموزان عزیز و کوشا می توانید برای دسترسی سریع‌تر و بهتر به مطالب کمک درسی کتاب فارسی پایه یازدهم هنرستان، کلمه و عبارت «ماگرتا» را به همراه مطلب مورد نظر خود جستجو کنید.

پاسخ درس قبلی: جواب درس ۴ فارسی و نگارش یازدهم فنی حرفه ای

ℹ️ در انتها امیدواریم که مقاله معنی شعر و جواب درس ۵ فارسی و نگارش یازدهم هنرستان، برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد. نظرات خود را در بخش دیدگاه به اشتراک بگذارید.