بررسی بازی Undertale؛ چرا نباید گول گرافیک پیکسلی این شاهکار را بخورید؟

در دورانی که استودیوهای بزرگ بودجههای چند صد میلیون دلاری را صرف واقعیتر کردن گرافیک و رندر بافتهای صورت کاراکترها میکنند، مواجهه با ظاهر پیکسلی Undertale میتواند شبیه یک شوخی به نظر برسد. خیلی از گیمرها با دیدن این گرافیک 8 بیتی که یادآور بازیهای کلاسیک دهه 90 میلادی است، در همان چند دقیقه اول از تجربه آن منصرف میشوند؛ اما این دقیقا همان تلهای است که توبی فاکس (Toby Fox) برای مخاطب پهن کرده است.
ظاهر به شدت ساده بازی، در واقع سرپوشی برای یکی از پیچیدهترین، روانشناختیترین و ساختارشکنترین تجربههای تاریخ ویدیوگیم است. عنوانی که تمام قواعد آشنای ژانر نقشآفرینی (RPG) را زیر سوال میبرد و به جای گرافیک پرزرقوبرق، با احساسات، منطق و حتی عذاب وجدان شما بازی میکند. در این مطلب قصد داریم بدون لو دادن داستان، بررسی کنیم که چرا پشت کردن به این ظاهر پیکسلی، به معنای از دست دادن یکی از ماندگارترین شاهکارهای دنیای گیم است.
| شناسنامه بازی | توضیحات |
|---|---|
| سازنده و آهنگساز | Toby Fox |
| سبک | نقشآفرینی (RPG) / ایندی |
| میانگین زمان پایان بازی | 6 تا 8 ساعت (برای یک مسیر داستانی) |
| تعداد مسیرهای اصلی | 3 مسیر کاملا مجزا |
سیستم مبارزات نوآورانه؛ بکشید یا ببخشید، انتخاب با شماست
اولین قانونی که بازیهای نقشآفرینی (RPG) در تمام این سالها به ما یاد دادهاند چیست؟ هر موجودی که سر راهت سبز شد را بکش، امتیاز تجربه (EXP) بگیر و لولآپ شو. اما Undertale در همان نیم ساعت اول، این قانون نانوشته را کاملا دور میریزد. این تنها بازی نقشآفرینی است که برای تمام کردن آن، نیازی به ریختن حتی یک قطره خون ندارید.

اگر در گیم پلی به دنبال یک اکشن پر زد و خورد هستید، احتمالا غافلگیر میشوید. شما همیشه گزینه Fight را برای حمله و نابود کردن دشمنان در اختیار دارید، اما تکتک هیولاهایی که با آنها روبهرو میشوید، صرفا اهدافی برای کشتن نیستند؛ آنها شخصیت، دغدغهها، علاقهمندیها و حتی مشکلات روحی خاص خودشان را دارند.
برای پیروزی بدون کشتار، باید به جای ضربه زدن، از منوی Act استفاده کنید و با هر رویارویی مثل یک پازل روانشناختی برخورد کنید. گاهی باید با یک روح خجالتی همدردی کنید تا اعتماد به نفسش برگردد، سگ نگهبانی که قصد جانتان را دارد نوازش کنید، یا حتی وسط میدان مبارزه برای یک هیولای بیاعصاب جوک بگویید! وقتی از طریق این منو واکنش درستی نشان دهید، اسم دشمن به رنگ زرد درمیآید؛ این یعنی او دیگر تمایلی به جنگیدن ندارد و تازه اینجاست که پای گزینهای به نام Mercy (بخشش) به میان میآید تا با انتخاب آن، هیولا را زنده رها کنید و نبرد را مسالمتآمیز به پایان برسانید.
البته این صلحطلبی به هیچوجه به معنای آسان بودن بازی نیست. چه بخواهید دشمنان را بکشید و چه تصمیم به بخشش آنها بگیرید، باید در نوبت حمله آنها از جان خود دفاع کنید. در این فاز، بازی ناگهان به یک شوتر مهارتی (Bullet-hell) تبدیل میشود؛ شما کنترل یک قلب کوچک را در یک کادر مربعی بر عهده میگیرید و باید با سرعت عمل بالا، از حملات منحصربهفرد هر دشمن جاخالی بدهید.

این ترکیب عجیب اما به شدت کارآمد از دیالوگهای طنزآمیز، مینیگیمهای چالشبرانگیز و انتخابهای اخلاقی، باعث شده تا مبارزات Undertale دیگر یک پروسه تکراری و خستهکننده نباشد. بازی به شما یاد میدهد که قبل از فشردن دکمه حمله، اول به این فکر کنید که شاید دشمن روبهروی شما فقط به یک آغوش یا شنیدن یک حرف امیدوارکننده نیاز داشته باشد.
شکستن دیوار چهارم؛ وقتی بازی فایلهای Save شما را میخواند!
در دنیای ویدیوگیم، گزینههای Save و Load همیشه یک حاشیه امن و غیرقابل نفوذ برای بازیکنان بودهاند. ما عادت کردهایم که اگر اشتباهی مرتکب شدیم، دیالوگ بدی انتخاب کردیم یا صرفا از سر کنجکاوی یک کاراکتر بیگناه را کشتیم، با بارگذاری فایل ذخیره قبلی همه چیز را پاک کنیم و انگار هیچ اتفاقی نیفتاده است. اما Undertale این توهم امنیت را به عجیبترین شکل ممکن در هم میشکند. در این بازی، سیستم ذخیرهسازی صرفا یک ابزار فنی در منوی تنظیمات نیست، بلکه کلید اصلی درک داستان بازی Undertale است که کاراکترهای دنیای زیرزمین از وجود آن کاملا آگاه هستند.
وقتی دیوار چهارم در Undertale میشکند، بازی مستقیما ذهن شما را هدف میگیرد. فرض کنید در ساعات اولیه، یک هیولای مهم را از روی ناآگاهی میکشید. بلافاصله عذاب وجدان به سراغتان میآید، بازی را میبندید و فایل Save قبلی را بارگذاری میکنید تا این بار او را ببخشید. در هر عنوان نقشآفرینی دیگری، این ترفند به راحتی سیستم را فریب میدهد. اما در اینجا، وقتی دوباره با گل شرور داستان یعنی Flowey روبهرو میشوید، او با یک لبخند ترسناک مستقیما به شما میگوید: «فکر کردی نمیدونم چیکار کردی؟ تو اونو کشتی و بعد برگشتی تا نجاتش بدی!»

این خودآگاهی در کاراکترهایی مثل Sans به اوج میرسد. او نه تنها رفتارها و انتخابهای شما را در رانهای گذشته به دقت تحلیل میکند، بلکه در طول نبردها دقیقا میداند تا الان چند بار شما را کشته است و با طعنههایش تعداد دفعات مرگ شما را به رختان میکشد. بازی به معنای واقعی کلمه، سیوهای شما را اسکن کرده و رفتار کاراکترها را بر اساس همان دادهها تنظیم میکند.
ترسناکترین بخش این طراحی روانشناختی زمانی خودش را نشان میدهد که متوجه میشوید پاک کردن سیوها، گناهانتان را پاک نمیکند. اگر در یک دور از بازی مسیر کشتار (Genocide) را پیش بگیرید و همه را نابود کنید، بازی تغییراتی ساختاری در فایلهای سیستم ایجاد میکند که حتی با زدن دکمه True Reset هم از بین نمیروند. این یعنی در دور بعدی که بخواهید نقش یک قهرمان مهربان و صلحطلب را بازی کنید، پایان داستان برای همیشه تحت تاثیر آن قتلعام قبلی دگرگون خواهد شد. توبی فاکس با این مکانیک بینظیر ثابت میکند که انتخابهای تاریک عواقب دائمی دارند و نمیتوان با فشردن یک دکمه، از زیر بار مسئولیت کارهای گذشته فرار کرد.
جادوی موسیقی توبی فاکس؛ روایتی شنیداری با طعم نوستالژی
طراحی بصری بازی هرچقدر هم که مینیمال و ساده باشد، موسیقی آن بار اصلی فضاسازی و روایت احساسی را به دوش میکشد. جادوی موسیقی 8 بیتی (Chiptune) در ساختن اتمسفر، اتفاق جدیدی در دنیای ویدیوگیم نیست. همانطور که دههها پیش آهنگ ماریو قارچ خور توانست تنها با چند افکت صوتی ساده، برای همیشه در ذهن گیمرها ماندگار شود، توبی فاکس نیز دقیقا از همین فرمول اما با عمق روانشناختی بسیار بیشتری استفاده کرده است. او ثابت میکند که برای ساخت یک شاهکار صوتی نیازی به ارکسترهای بزرگ سمفونیک ندارید و چند نت دیجیتالی اگر در جای درست خود بنشینند، میتوانند تا مغز استخوان بازیکن نفوذ کنند.

وسعت و تنوع قطعات در این عنوان مستقل به قدری بالاست که حتی بعد از گذشت سالها از انتشار آن، همچنان به عنوان یک کلاس درس در طراحی صدای تعاملی شناخته میشود. حضور این آلبوم در بین محبوبترینهای مراجع بزرگ موسیقی بازی مثل رسانه بازیکاچو نشان میدهد که یک سازنده مستقل چطور توانسته با دست خالی، مرزهای محدودیت بودجه را بشکند و با آثار پرهزینه استودیوهای بزرگ رقابت کند. هر منطقه از دنیای زیرزمین، هر باسفایت و حتی هر رویارویی ساده با یک هیولا، تم موسیقی مخصوص به خودش را دارد که مستقیما با شخصیت و وضعیت داستانی آن لحظه گره خورده است.
این پیوند عمیق میان موسیقی و احساسات بازیکن را میتوان در دو طیف کاملا متضاد حس کرد. از یک سو با قطعات فوقالعاده آرامشبخشی روبهرو هستیم که حس امنیت، غم پنهان و خانه را منتقل میکنند؛ به عنوان مثال، با دانلود آهنگ fallen down و گوش دادن به ترکیب ملایم آن، به خوبی متوجه میشوید که بازی چطور در برخورد با کاراکتری مثل Toriel، آغوشی گرم برای مخاطب باز میکند. اما از سوی دیگر، وقتی پای تنش، مسیر تاریک و نبردهای حیاتی به میان میآید، همین ساندترک با قطعههای دیوانهواری مثل Megalovania، هیجان بازی را چند برابر میکند. این تضاد هنرمندانه باعث شده تا موسیقی Undertale صرفا یک پسزمینه صوتی نباشد، بلکه به یکی از راویان اصلی داستان تبدیل شود.
ارزش تکرار بالا در زمان کوتاه؛ سه مسیر کاملا متفاوت
یکی از بزرگترین دغدغههای گیمرهای امروزی، کمبود وقت است. وقتی اسم بازی نقشآفرینی میآید، ناخودآگاه یاد عناوین سنگین و جهانبازی میافتیم که برای تمام کردنشان باید حداقل 100 ساعت زمان بگذاریم و درگیر ماموریتهای فرعی خستهکننده شویم. اما Undertale به شدت برای وقت شما ارزش قائل است. یک دور تمام کردن این بازی معمولا چیزی بین 6 تا 8 ساعت طول میکشد؛ زمانی که شاید برای یک عنوان RPG بیش از حد کوتاه به نظر برسد، اما توبی فاکس این کوتاهی را به یکی از بزرگترین نقاط قوت بازی تبدیل کرده است.
دلیل اصلی این زمان کوتاه، تشویق بازیکن به تکرار بازی است. در Undertale پایان داستان صرفا به تماشای یک کاتسین متفاوت ختم نمیشود؛ بلکه کل تجربه شما بر اساس مسیری که انتخاب میکنید از ریشه تغییر میکند. بازی 3 مسیر کاملا مجزا دارد:
- مسیر خنثی (Neutral): این مسیر معمولا در تجربه اول رقم میخورد و خروجی تصمیمات تصادفی شما در کشتن یا بخشیدن هیولاها است.
- مسیر صلحطلبانه (Pacifist): مسیری که در آن با تمام هیولاها دوست میشوید و بدون ریختن حتی یک قطره خون، بازی را به پایان میرسانید.
- مسیر کشتار (Genocide): این انتخاب، بازی را از یک ماجراجویی بامزه به تجربهای دلهرهآور با باسفایتهای بینهایت سخت و بیرحم تبدیل میکند.
ارزش تکرار در این بازی به حدی بالاست که تمام کردن آن فقط برای یک بار، به این معنی است که بیش از نیمی از محتوای شاهکار بازی را ندیدهاید. دیالوگها، موسیقی محیط، طراحی پازلها و رفتار تمام کاراکترهای اصلی در مسیر کشتار با مسیر صلحطلبانه زمین تا آسمان فرق دارد. اینجاست که زمان کوتاه بازی کاملا منطقی و حسابشده به نظر میرسد؛ شما میتوانید با صرف چیزی حدود 20 ساعت، هر 3 مسیر را تجربه کنید و پازل داستانی دنیای زیرزمین را به طور کامل کشف کنید، بدون اینکه حتی برای یک ثانیه احساس کنید در حال انجام کارهای تکراری هستید.

جمعبندی؛ آیا Undertale ارزش تجربه کردن را دارد؟
اگر هنوز به خاطر گرافیک پیکسلی و قدیمی بازی برای رفتن به سراغ آن تردید دارید، وقت آن است که این گارد ذهنی را برای همیشه کنار بگذارید. Undertale از آن دسته آثاری نیست که فقط برای پر کردن وقت آزاد ساخته شده باشند؛ این عنوان یک کلاس درس واقعی برای تمام استودیوهای بازیسازی است که نشان میدهد درگیر کردن احساسات بازیکن و روایت یک داستان عمیق، لزوما نیازی به تکسچرهای واقعگرایانه ندارد.
این شاهکار مستقل در همان 8 ساعت اول کاری با شما میکند که خیلی از بازیهای پرخرج 100 ساعته از انجام آن عاجزند. اگر به دنبال تجربهای هستید که تا مدتها بعد از بستن بازی ذهنتان را درگیر نگه دارد، شما را با عواقب انتخابهایتان روبهرو کند و موسیقی آن مدام در سرتان تکرار شود، به دنیای زیرزمینی توبی فاکس فرصت بدهید. Undertale نه تنها ارزش تجربه کردن را دارد، بلکه قطعا به یکی از ماندگارترین خاطرات گیمینگ شما تبدیل خواهد شد.











