۱۴ نکته ناب برای ساماندهی که روش مرتبکردن خانه را برای همیشه عوض میکند
راهکارهایی الهامبخش برای نظم دائمی بدون وسواس
آن یک نکته ساماندهی را یادتان هست که بالاخره باعث شد کمدتان را خلوت کنید؟ یا همان حقیقت سادهای که قانعتان کرد نشیمن را جمعوجورتر کنید؟ یا ترفند جمعکردن کابلها که بالاخره آن گره و درهمریختگی سیمهای تلویزیون را تمام کرد؟ دقیقاً همین جنس تجربههاست که فرق ایجاد میکند.
به همین دلیل، از چند ساماندهنده حرفهای خانه خواسته شد ترفندهایی در همان سطح معرفی کنند؛ بهترین و اثرگذارترین توصیههایی که تا امروز به دیگران ارائه دادهاند. اینها همان نکتههایی است که برای خیلی از افراد «لحظه آها» میسازد، و حالا میتواند برای شما هم همان اثر را داشته باشد.در ادامه با خانه داری ماگرتا با ما همراه باشید.
چرا بعضی ترفندها واقعاً نقطه عطف میشوند
اگر میخواهید مرتبکردن خانه از یک پروژه سنگین به یک روتین سریع و کمتنش تبدیل شود، دو اهرم اصلی دارید: زمانبندی کوتاه و تکرارشونده، و سادهسازی تصمیمها.
برای سبکتر کردن فضاها، به جای تصمیمهای مبهم و احساسی، از روشهای مشخص و قابل اجرا استفاده کنید؛ مثل سطل «در حال تصمیمگیری» یا «تست لمس» برای حذف اقلامی که واقعاً به آنها نیاز ندارید.
برای حفظ نظم در طول سال، مثل یک فرد منظم فکر کنید، اقلام ضروری را برچسبگذاری کنید، و قوانین خرید آگاهانه را بهصورت ثابت اجرا کنید تا بیصدا از بازگشت شلوغی جلوگیری شود.
معرفی متخصصان این توصیهها
لیزا زسلو ساماندهنده حرفهای و چهره پشت یک مجموعه تخصصی ساماندهی است.
الیز هی ساماندهنده حرفهای و بنیانگذار یک مجموعه ساماندهی و نظمدهی خانگی است.
نیکی بوید ساماندهنده حرفهای و نویسنده کتابی در حوزه خانه منظم است.
جیمی هورد بنیانگذار یک کسبوکار ساماندهی حرفهای است.
آنیتا یوکوتا متخصص ساماندهی خانه، طراح، و نویسنده کتابی درباره بهبود حال خانه و زندگی است.
تایمر بگذارید
به گفته لیزا زسلو، خیلی از مراجعان وقتی میبینند کاری که در ذهنشان «ترسناک و طولانی» بوده، در زمانی کوتاه تمام میشود، واقعاً شگفتزده میشوند. ایده ساده است: یک تایمر تنظیم کنید و همان کاری را شروع کنید که مدتهاست عقب انداختهاید. وقتی زماندار میشوید، احتمال حواسپرتی کم میشود و کمتر از کاری به کار دیگر میپرید.
او نمونهای هم تعریف میکند: یکی از مراجعانش میگفت میز اتوی داخل اتاق خواب ماهها آزارش میداد، اما جمعکردنش حدود ۴۰ ثانیه زمان برد. تایمر با یک محدوده زمانی مشخص، برای زمانی که فرد گیر کرده یا حس درماندگی دارد هم مفید است.
اگر کسی احساس میکند نمیتواند شروع کند، پیشنهاد میشود فقط با ۵ دقیقه آغاز کند. وقتی در چند دقیقه پیشرفت دیده میشود، انگیزه بالا میرود و حالوهوای فرد هم به شکل محسوسی بهتر میشود.
ده دقیقه قبل از خواب
تا به حال دقت کردهاید که آخر روز، سطح کانترها و میزها چقدر سریع شلوغ میشود؟ الیز هی پیشنهاد میکند روش «ده دقیقه قبل از خواب» را به یک عادت تبدیل کنید؛ یعنی قبل از خواب، ۱۰ دقیقه را به جمعکردن و خلوتسازی یکی از سطوحی اختصاص دهید که معمولاً شلوغ میشود.
به گفته او، بیشترین گلهای که از مراجعان میشنود مربوط به کانتر آشپزخانه است. پیشنهادش این است که گوشی را کنار بگذارید و قبل از آمادهشدن برای خواب، ۱۰ دقیقه را صرف خالیکردن کانتر کنید تا صبح با سطحی تمیز و خلوت روبهرو شوید، نه با شلوغی که از همان اول روز فشار روانی ایجاد میکند.
چنین روتینهایی کمک میکند کارهایی که «زیاد و سنگین» به نظر میرسند، قابل مدیریت شوند. وقتی همه سطوح افقی خانه شلوغ میشود، حس میکنید هرچه جمع میکنید جای دیگری بههم میریزد و ماجرا تمام نمیشود؛
درست مثل یک بازی بیپایان. به همین خاطر است که داشتن روتینهایی که با سبک زندگی شما سازگار است، اهمیت عملی دارد.
همین روش را میتوانید برای فضاهای دیگر هم اجرا کنید. برای مثال، ۱۰ دقیقه قبل از خواب نشیمن را جمع کنید: خردهریزها را سر جای خود بگذارید، کوسنها را مرتب کنید، پتوها را تا بزنید، و اجازه ندهید فردا با انباشت دیشب شروع شود.
یک سبد «روزمره» بسازید
برای روانتر شدن روتین صبحگاهی، نیکی بوید پیشنهاد میکند یک نقطه مرکزی برای اقلام ضروری آمادهشدن ایجاد کنید. منظور یک سبد یا باکس است که فقط چیزهایی داخلش قرار میگیرد که هر صبح واقعاً استفاده میکنید؛ مثل مسواک، خمیردندان، اسپری مو، رژلب یا هر مورد مشابه.
مزیت این کار از نظر کارکردی روشن است: تعداد تصمیمهای ریز صبحگاهی کم میشود، زمان رفتوآمد بین نقاط مختلف خانه کاهش پیدا میکند، و احتمال جا گذاشتن یا گمکردن اقلام ضروری هم پایین میآید. به زبان ساده، یک «پایگاه آمادهسازی» دارید که همه چیز سر جای خودش است.
مثل یک فرد منظم فکر کنید
برای اینکه اهداف نظمدهی در طول سال حفظ شود، زسلو توصیه میکند از خودتان بپرسید: یک فرد منظم در این موقعیت چه کار میکند؟ وقتی وسوسه میشوید شلوار را به جای کمد روی صندلی بیندازید، یک مکث کوتاه کنید و تصمیم درست را همان لحظه اجرا کنید.
بعد از خرید هم، با دقت اقلام را جوری سر جای خودشان بگذارید که «همجنس کنار همجنس» قرار بگیرد. حتی درباره مدارک هم همین نگاه کاربرد دارد: وقتی بیمهنامه جدید میآید، چند لحظه وقت بگذارید و نسخه قدیمی را به شکل ایمن از چرخه خارج کنید. افراد منظم میدانند همان چند دقیقه نظمدهی، در ادامه زندگی را بسیار سادهتر میکند.
نامهها و کاغذهای اضافه را همان دمِ در حذف کنید
کاغذها اگر همان ابتدا مدیریت نشوند، خیلی سریع روی هم تلنبار میشوند. الیز هی پیشنهاد میکند کنار درِ ورودی یک سطل یا باکس مخصوص بگذارید تا نامههای غیرضروری و کاغذهای اضافه همانجا متوقف شوند و به کانترها و میزها راه پیدا نکنند.
برای مجلهها و روزنامهها هم یک قاعده ساده پیشنهاد میشود: با رسیدن نسخه جدید، نسخه قبلی را همان لحظه برای بازیافت یا خروج از چرخه نگهداری آماده کنید. همچنین منطقی است عضویتهایی را که باعث ارسال اقلام غیرضروری میشود، بهصورت دورهای بازبینی و لغو کنید تا ورودی کاغذ از اساس کمتر شود.
قانون «یکی وارد، یکی خارج» را اجرا کنید
به گفته جیمی هورد، راز حفظ خانه مرتب، حتی قبل از ورود به خانه اتفاق میافتد. نظم داشتن به خرید آگاهانه و توجه به چیزهایی که وارد خانه میکنید وابسته است.
یکی از توصیههای اثرگذار در این زمینه، قانون «یکی وارد، یکی خارج» است: اگر قرار است چیزی جدید وارد شود، باید چیزی قدیمی از همان گروه خارج شود. این قانون شما را مجبور میکند قبل از خرید، دقیقاً بدانید چه چیزی را قرار است کنار بگذارید. نتیجه عملی آن این است که خیلی وقتها، همان لحظه به این جمعبندی میرسید که اصلاً نیازی به خرید جدید نیست.
قبل از خرید، نقد و دقیق فکر کنید
مشابه قانون قبلی، یک راه پایدار برای مرتب ماندن خانه این است که از ابتدا «کمتر» وارد خانه کنید. خرید اینترنتی این کار را سختتر میکند، چون فاصله تصمیم تا خرید فقط چند کلیک است. الیز هی پیشنهاد میکند قبل از هر خرید، چند پرسش مشخص را از خودتان بپرسید و با پاسخ دادن واقعی، جلوی تصمیمهای هیجانی را بگیرید.
چرا این را میخواهم؟
آیا چیزی شبیه به آن را از قبل دارم؟
سالها بدون این زندگی کردهام؛ چرا باید همین حالا اضافه شود؟
اگر آن را بخرم، دقیقاً کجا نگهش میدارم؟
این خرید چه حسی در من ایجاد میکند؟
این پرسشها خرید را از حالت واکنشی خارج میکند و به یک تصمیم قابل دفاع تبدیل میکند.
«تست لمس» را به عادت روزانه تبدیل کنید
برای خلوت نگه داشتن خانه، الیز هی روش «تست لمس» را پیشنهاد میکند. اگر چیزی را لمس میکنید و حستان نسبت به آن خنثی است، آن را دوباره به کشو یا قفسه برنگردانید. به جای آن، همان لحظه آن را وارد چرخه خروج کنید؛ یا در سطل اهدایی بگذارید یا اگر واقعاً بلااستفاده است، کنار بگذارید تا دور انداخته شود. از نظر زمانی هم منطقی است؛ چون قرار نیست برای چیزی که دوستش ندارید یا استفادهاش نمیکنید، وقت بگذارید تا فقط «جایی را اشغال کند».
وقتی یک وسیله را دست میگیرید، از خودتان بپرسید: آیا کارکردش را برای من انجام داده و دورهاش تمام شده؟ آیا واقعاً خوشحالم میکند؟ آیا هنوز بهطور منظم از آن استفاده میکنم؟
در توضیح کاربردی این نگاه، مثالهایی هم مطرح میشود: رژلبی که چهره را بیحال نشان میدهد، کتابی که کودکان دیگر از آن خسته شدهاند، یا قمقمهای که هر بار میبینیدش یادآوری میشود که دوست ندارید از آن استفاده کنید. چنین مواردی را برنگردانید؛ برایشان یک «خانه جدید» خارج از خانه خودتان تعریف کنید.
برای اجرای آسانتر، داشتن یک سطل یا باکس مخصوص اهدایی در یک نقطه در دسترس توصیه میشود تا اقلام خروجی بهجای پراکنده شدن، در یک مسیر مشخص جمع شوند. وقتی باکس پر شد، آن را تخلیه کنید و دوباره چرخه را تکرار کنید. استمرار، اینجا حرف اول را میزند.
سطل «در حال تصمیمگیری» راه بیندازید
زسلو توضیح میدهد که تصمیمگیری درباره بعضی وسایل واقعاً سخت است، مخصوصاً وقتی وابستگی یا تردید وجود دارد. به جای فشار برای تصمیم فوری که میتواند استرسزا باشد، او یک سطل «در حال تصمیمگیری» پیشنهاد میکند.
هر چیزی که درباره نگهداشتن یا کنار گذاشتنش مطمئن نیستید، موقتاً داخل این سطل قرار میگیرد تا تصمیم به زمان مناسبتری منتقل شود.
گاهی تا پایان همان جلسه نظمدهی، فرد آماده رها کردن میشود، اما گاهی هم در جلسه بعد دوباره به آن برمیگردد. برای اینکه این سطل به «برزخ همیشگی» تبدیل نشود، توصیه میشود برای چند روز بعد، یک یادآور تنظیم کنید تا تکلیف اقلام مشخص شود و تصمیم دائماً عقب نیفتد.
کابلها و سیمها را پنهان کنید
اگر هدف شما یک خانه واقعاً مرتب و تمیز از نظر بصری است، کابلها و سیمهای فناوری باید از دید خارج شوند. جیمی هورد چند راهکار کاربردی را مطرح میکند: قرار دادن تجهیزات کوچک در سبدها، نگهداری دستگاههای بزرگتر مثل پرینتر داخل کمد، و استفاده از قلابهای مناسب برای نگه داشتن سیمها پشت مبلمان.
همچنین راهحل ایدهآلتر، طراحی فضایی است که شارژ و اتصال دستگاهها داخل کشو انجام شود، نه در فضای باز. این رویکرد هم نظم بصری ایجاد میکند و هم نقاط تجمع گردوغبار و آشفتگی را کاهش میدهد.
برچسبگذاری را جدی بگیرید
به گفته زسلو، چه پوشه پرونده باشد، چه سبد داخل کابینت، چه لبه طبقه کمد یا حتی یک جعبه اسباببازی، برچسب واضح و بادوام سیستم نظمدهی را حرفهایتر میکند و ظاهر منسجمتری میسازد. این کار یک «پرداخت نهایی» است که هم یادآور زحمتی است که برای نظم کشیدهاید و هم پایبندی به نظم را آسانتر میکند.
هورد هم بهخصوص برای خانههایی که چند نفر از یک فضا استفاده میکنند برچسب را ضروری میداند. ممکن است شما بدانید هر چیز کجا قرار دارد، اما این به معنی دانستن دیگران نیست. نظم زمانی پایدار میماند که همه اعضای خانه روی یک نقشه مشترک عمل کنند و هر چیز به جای درست برگردد.
سبد «یادم نره» کنار در بگذارید
بوید این ترفند را برای افرادی که در لحظه خروج از خانه مدام دنبال وسایل میگردند، بسیار مؤثر میداند. ایده این است که یک سبد روی در یا نزدیک دستگیره نصب شود تا چیزهایی که همیشه دمِ رفتن لازم میشود همانجا قرار بگیرد؛ مثل کلیدها یا برگههای امضاشده مدرسه کودکان.
وقتی سبد درست روی مسیر خروج قرار دارد، احتمال فراموشی کاهش پیدا میکند و ورودی خانه هم خلوتتر میماند. پیشنهاد میشود سبد نزدیک دری نصب شود که بیشترین استفاده را دارد. اضافه کردن یک سطح کوچک برای یادداشتهای کوتاه هم میتواند به اجرای دقیقتر این روش کمک کند.
روش «شیب پیست اسکی» را امتحان کنید
وقتی مشخص شد آنیتا یوکوتا قرار است کتابی منتشر کند، انتظار میرفت نکات عملی فراوانی در آن باشد. یکی از تکنیکهایی که واقعاً توجه را جلب میکند، روش «شیب پیست اسکی» است؛ یک راهبرد برای زمانی که از حجم کار نظمدهی احساس فشار میکنید.
منطق این روش شبیه اسکی است: شما از یک کوه بزرگ مستقیم پایین نمیآیید، چون احتمال زمین خوردن زیاد است. در نظمدهی هم به جای اینکه کل اتاق را یکباره هدف بگیرید، از یک گوشه شروع میکنید
سپس به گوشه دیگر میروید و بخش بعدی را انجام میدهید. بهاینترتیب، اتاق را با حرکت رفتوبرگشتی و بخشهای کوچک پیش میبرید تا در نهایت کل فضا مرتب شود. نفس راحت؛ کار قابل کنترلتر میشود.
فقط شروع کنید
بوید میگوید یکی از پرتکرارترین پرسشهایی که میشنود این است که «از کجا شروع کنم؟» وقتی قرار است کل خانه خلوتسازی شود، کار میتواند بسیار بزرگ و ترسناک به نظر برسد، و حقیقت این است که یک نقطه «درست» واحد برای شروع وجود ندارد.
برای شکستن مقاومت ذهنی و به تعویق انداختن، او راهکاری طراحی کرده است که تصمیمِ شروع را ساده میکند: هر هفته یک کار کوچک و مشخص انتخاب شود و همان کار طی همان هفته انجام شود. هدف این است که یک پروژه بزرگ مثل «مرتب کردن کل خانه» به وظایف قابل اجرا و محدود تقسیم شود.
جمعبندی عملی این توصیهها هم روشن است: همین حالا یک نقطه را انتخاب کنید، تایمر را تنظیم کنید، ابزار برچسبگذاری یا سبدهای نظمدهی را آماده کنید، و شروع کنید. با همین شروع ساده، بقیه مسیر هم قابل مدیریتتر میشود.
