نمونه سوالات متن درس ۱۰ دهم «کشور، یک ناحیه سیاسی» کتاب جغرافیا ۲ پایه یازدهم رشته علوم انسانی متوسطه دوم را می توانید در ادامه این مطلب از بخش آموزش و پرورش ماگرتا ، مشاهده نمایید.
سوال های متن درس بعدی: سوالات متن درس یازدهم جغرافیا یازدهم انسانی
همچنین بخوانید: جواب فعالیت های درس دهم جغرافیا یازدهم انسانی
نمونه سوال های متن امتحانی درس 10 دهم جغرافیا یازدهم انسانی
سوالات متن درس دهم جغرافیا یازدهم انسانی با جواب
۱) سه رکن بنیادی موجودیت یک کشور را نام ببرید؟
پاسخ: ۱- سرزمین ۲- جمعیت ۳- نظام سیاسی
۲) حاکمیت یعنی چه؟
پاسخ: یعنی داشتن استقلال و بی نیاز بودن از نظارت دولتهای خارجی
۳) کشور به چه مکانی گفته می شود؟
پاسخ: عبارت است از یک ناحیه سیاسی مستقل که دار یا سرزمین، جمعیت دائمی و مقیم و حکومت مرکزی است و بر امور داخلی و خارجی خود حاکمیت دارد.
۴) احساس تعلق که به واسطه ارتباط با یک مکان در یک فرد یا گروهی از افراد برانگیخته می شود را ……… گویند.
پاسخ: هویت مکانی
۵) مرز بین کشورها را می توان به دو دسته تقسیم کرد، گزینه صحیح را علامت بزنید؟
الف) مرز هوایی، مرز زمینی ب) مرز طبیعی، مرز غیر طبیعی (مصنوعی)
پ) مرز دریایی، مرز زمینی ت) گزینه الف و ب
پاسخ: ب) مرز طبیعی، مرز غیر طبیعی (مصنوعی)
۶) خطی اعتباری و قراردادی که برا تعیین حدود یک ناحیه سیاسی،از جمله کشور، بر روی زمین مشخص می شود را …… گویند.
پاسخ: مرز
۷) خطی که از متصل کردن نوک بلندترین نقاط کوهستانی به یکدیگر به وجود می آید را چه می گویند؟
الف) خط القعر ب) خط الماء پ) خط الراس ت) خط استوا
پاسخ: پ) خط الراس
۸) اگر یک رود، مرز بین دو کشور باشد، برای تعیین مرز از خط تالوگ یا منصف استفاده می کنند. (ص غ)
پاسخ: صحیح است.
۹) در رودهای قابل کشتیرانی، تالوگ بهترین خط مرزی است. (ص غ)
پاسخ: صحیح است.
۱۰) چرا خط تالوگ بهترین خط مرزی در رودهای قابل کشتیرانی است؟
پاسخ: چون هر دو کشور حق کشتی رانی در دو طرف آن را دارند.
۱۱) مرز کدام کشورها مدار ۴۹ درجه شمالی می باشد؟
الف) کانادا و آمریکا ب) آمریکا و مکزیک پ) نروژ و دانمارک
پاسخ: الف) کانادا و آمریکا
۱۲) انواع مرزها ازنظر پیدایش و شکل گیری را بنویسید.
پاسخ: الف) مرزهای پیشتاز(قبل از سکونت)
ب) مرزهای تطبیقی
پ) مرزها تحمیلی
۱۳) نوع مرزها را با مثال داده شده بطور صحیح به هم وصل نمائید؟
پاسخ: در تصویر زیر می توانید مشاهده کنید:
۱۴) کشور ما حدود ۸۷۵۵ کیلومتر مرز مشترک با کشورهای همسایه دارد و با ………. کشور از راه خشکی و دریا هم مرز است.
الف) ۱۲ کشور ب) ۱۵ کشور پ) ۱۷ کشور ت) ۱۴ کشور
پاسخ: ب) ۱۵ کشور
۱۵) عوامل مختلفی در انتخاب یک مکان بعنوان پایتخت موثرند مهم ترین آنها کدام است؟ گزینه صحیح را علامت بزنید؟
الف) داشتن قابلیت محیطی مناسب ب) داشتن جمعیت قابل توجه
پ) در تقاطع راه ها قرار داشتن ت) تمام گزینه ها
پاسخ: ت) تمام گزینه ها
۱۶) حکومتها از نظر مدیریت فضای جغرافیایی کشور و توزیع قدرت در پهنه سرزمین به سه گروه تقسیم می شوند. نام ببرید.
پاسخ: ۱- نظام سیاسی تک ساخت (یکپارچه)
۲- نظام سیاسی فدرال
۳- نظام سیاسی ناحیه ای و ترکیبی
۱۷) از مهم ترین عوامل پیدایش و بقای کشور می توان …………………………….. را نام برد.
پاسخ: هویت ملی، همبستگی ملی، پیوستگی سرزمینی
۱۸) سرزمین چیست؟
پاسخ: فضا و قلمرو جغرافیایی یک کشور، سرزمین آن است. فضا یا سرزمین یک کشور دارای منابعی است و عرصه ای برای فعالیت های اقتصادی و کار و زندگی مردم آن کشور محسوب می شود.
۱۹) کشور را تعریف کنید.
پاسخ: یک ناحیه سیاسی مستقل که دارای سرزمین مشخص، جمعیت دائمی و مقیم و حکومت مرکزی است و بر امور داخلی و خارجی خود حاکمیت دارد.
۲۰) اهمیت مرزها را بنویسید.
پاسخ: مرزها از این نظر اهمیت دارند که قلمرو رسمی اعمال مدیریت سیاسی هر کشورند و حدود حاکمیت و اداره یک حکومت را تعیین می کنند. مرز، آخرین حد قلمرو زمینی، دریایی و هوایی هر کشور است.
۲۱) علت ارزش حقوقی و بین المللی مرزها چیست؟
پاسخ: زیرا محدوده های کشورهای هم مرز دراسناد سازمان ملل متحد ثبت می شود.
۲۲) مرزهای طبیعی را تعریف کنید.
پاسخ: خطوط مرزی برخی کشورها با استفاده از پدیده های طبیعی مانند رود، کوه، بیابان، دریاچه، تالاب و مشخص می شود. به عبارت دیگر، مبنای تعیین مرز دو کشور، پدیده های طبیعی هستند که بین آن دو قرار گرفته اند.
۲۳) روش تعیین خط مرزی در رشته کوه های مرزی چیست؟
پاسخ: خط الراس
۲۴) خط الراس چیست؟
پاسخ: خط الرأس خطی است که از متصل کردن نوک بلندترین نقاط کوهستانی به یکدیگر به وجود می آید.
۲۵) روش های تعیین خط مرزی در رودها را بنویسید.
پاسخ: الف) اگر یک رود مرز بین دو کشور باشد، برای تعیین مرزاز خط ِ منصف استفاده می کنند. خط منصف خطی است که از وسط رودخانه می گذرد و فاصله مرز از هر دو ساحل به یک اندازه است.
ب) ممکن است خط مرزی عمیق ترین نقاط بستر رود را به هم متصل کند که به آن تالوگ می گویند.
۲۶) خط منصف چیست؟
پاسخ: خطی است که از وسط رودخانه می گذرد و فاصله مرز از هر دو ساحل به یک اندازه است.
۲۷) تالوگ چیست؟
پاسخ: خط مرزی که عمیق ترین نقاط بستر رودرا به هم متصل می کند.
۲۸) چرا بهترین نوع خط مرزی در رودهای قابل کشتی رانی روش تالوگ است؟
پاسخ: چون هر دو کشور حق کشتیرانی در دو طرف آن را دارند.
۲۹) روش تعیین مرز دریایی در دریاها را بنویسید.
پاسخ: برای تعیین مرز دریایی، ابتدا خط مبنا را معین می کنند. خط مبنا پایین ترین حد جزر در دریاست.
۳۰) آب های داخلی را تعریف کنید.
پاسخ: به آب های پشت خط مبنا (به طرف ساحل) آب های داخلی می گویند که کشور مجاور دریا مالک آن هاست.
۳۱) دریای سرزمینی چیست؟
پاسخ: از خط مبنا به سمت دریا تا حدود ۱۲ مایل دریایی (هر مایل دریایی برابر با ۱۸۵۲ متر است) دریای سرزمینی نامیده می شود که آن هم متعلق به کشور مجاور دریاست. اما سایر کشورها در آن منطقه حق عبورومرور بدون ضرر را دارند.
۳۲) آب های آزاد را تعریف کنید.
پاسخ: «آب های آزاد» به بخش هایی از دریا گفته می شود که در مالکیت هیچ کشوری قرار ندارند. در آب های آزاد کشتی رانی، فعالیت نظامی، ماهی گیری، ایجاد تأسیسات و تحقیقات برای همه کشورها آزاد است؛ مشروط به اینکه مخّل دریانوردی بین المللی نباشد.
۳۳) مرزهای غیرطبیعی چیست؟
پاسخ: در بخش هایی از زمین که امکان استفاده از پدیده های طبیعی برای تعیین خطوط مرزی وجود نداشته باشد، با استفاده از مختصات جغرافیایی (مدارها و نصف النهارها،) خط مرزی تعیین می شود؛ مانند مرز بین کانادا و آمریکا روی مدار ۴۹ درجه شمالی.
۳۴) انواع مرزها از نظر پیدایش و شکل گیری را نام ببرید.
پاسخ: مرزهای پیشتاز – مرزهای تطبیقی و مرزهای تحمیلی
۳۵) مرزهای پیشتاز یا قبل از سکونت را تعریف کنید.
پاسخ: مرزهایی هستند که از زمانهای قدیم در نواحی خالی از سکنه ترسیم شده اند و بعدها نیز مورد قبول ساکنان دو کشور همسایه قرار گرفته اند؛ مانند مرز بین کانادا و آلاسکا که بعدها به تدریج مردم در دو طرف آن اسکان یافتند. این نوع مرزها مشکلی ایجاد نمی کنند.
۳۶) مرزهای تطبیقی چیست؟
پاسخ: مرزهایی هستند که با در نظر گرفتن شرایط فرهنگی تعیین می شوند و گروه های انسانی را، که از نظر قومی، زبانی، دینی و غیره متفاوت اند، از یکدیگر جدا می کنند؛ مانند مرز بین هند و پاکستان که پس از جدایی و استقلال پاکستان از هند، در تعیین آن دقت شد تا منطقه مسلمان نشین از هندونشین جدا شود.
۳۷) مرزهای تحمیلی چیست؟
پاسخ: مرزهایی هستند که در تعیین آنها شرایط فرهنگی در نظر گرفته نشده است. در نتیجه، افراد یک ملّت یا قوم را که دارای دین و زبان مشترک اند، از هم جدا می کند و موجب می شود در دو کشور همسایه و در دو حکومت جداگانه قرار بگیرند؛ مانند مرزهایی که کشورهای استعمارگر در قاره افریقا بر مبنای قلمرو نفوذ و حاکمیت خود و بدون توجه به اقوام و فرهنگها ایجاد کردند و یا مرز بین کره شمالی و کره جنوبی.
۳۸) تاریخچه پیدایش مرز کره شمالی و جنوبی را بنویسید.
پاسخ: در سال ۱۹۴۵ میلادی، پس از پایان جنگ جهانی دوم و سالها سیطره ژاپن بر شبه جزیره کره، این کشور به دو کشور کره شمالی و جنوبی تقسیم شد. در آن زمان، کشور کره شمالی به بلوک شرق کمونیستی، یعنی اتحاد جماهیر شوروی و اروپای شرقی، پیوست و کره جنوبی نیز تحت سیطره بلوک غرب، یعنی ایالات متحده امریکا و اروپای غربی قرار گرفت.
در زمان تقسیم کره به دو کشور، آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی سابق توافق کردند مرز دو کشور روی مدار ۳۸ درجه تعیین شود. پس از تقسیم کره، بارها بین دو کشور حمله های نظامی و درگیری های مرزی رخ داده است و اختلافات تا امروز نیز ادامه دارد.
۳۹) مرز هوایی چیست؟
پاسخ: هر کشور علاوه بر اینکه بر مرزهای زمینی و در صورت مجاورت با دریا بر دریای سرزمینی حاکمیت دارد، بر فضای بالای سرزمین خود نیز می تواند ادعای حاکمیت داشته باشد. به عبارت دیگر، مرز هر کشور مانند دیواری فرضی است که دورتادور سرزمین آن را احاطه کرده است و از طرف بالا نیز به سمت جو ادامه دارد. هواپیماها برای عبور از مرزهای هوایی هر کشور باید اجازه بگیرند و ورود خود را به آسمان آن کشور اطلاع دهند.
۴۰) اهمیت مرزها را بنویسید.
پاسخ: الف) مرزها در هر کشوری اهمیت خاصی دارند و امنیت و استقلال هر کشور به مرزهای آن وابسته است. مرزها حد حاکمیت ملی یک کشور محسوب می شوند.
ب) مرزها در روابط یک کشور با کشورهای همسایه تأثیرگذارند و می توانند عاملی برای ثبات و آرامش یا اختلاف و منازعه باشند. به همین دلیل، حساسیت زیادی نسبت به مرزها وجود دارد و نظارت و مراقبت ویژه ای بر آنها اعمال می شود.
پ) مرزها تأثیر بسزایی در جابه جایی مسافران و مبادلات بازرگانی (صادرات و واردات کالا) و توسعه اقتصادی کشورها دارند. به همین دلیل، امن بودن یا ناامن بودن آنها بر رونق اقتصادی کشورها تأثیر می گذارد.
۴۱) حفاظت و مدیریت و کنترل مرزهای کشور برعهده چه کسانی است؟
پاسخ: الف: حفاظت و مدیریت و کنترل مرزهای کشور بر عهده مرزبانان نیروی انتظامی و دفاع از مرزهای زمینی و هوایی و دریایی کشور در برابر تهدیدات خارجی بر عهده نیروهای مسلّح جمهوری اسلامی ایران است. مرزبانان پرتلاش شرایط دشوار محیطی مانند نگهبانی در ارتفاعات و درگرما و سرمای طاقت فرسا را تحمل می کنند تا امنیت در کشور برقرار باشد و مردم بتوانند با آسودگی زندگی کنند.
ب: همچنین ساکنان نواحی مرزی (مرزنشینان) کشور ما همواره با مشارکت و همکاری با مرزبانان، از امنیت و استقلال کشور و مرزها دفاع کرده اند.
۴۲) علل مرزبندی سیاسی – اداری در داخل کشور چیست؟
پاسخ: حکومتها برای اداره آسان تر فضای جغرافیایی کشورها و ارائه خدمات مناسب به شهروندان، به مرزبندی سیاسی – اداری در داخل کشور می پردازند.
۴۳) ویژگی های پایتخت کشور را بنویسید.
پاسخ: الف: پایتخت مرکز اقتدار سیاسی یک کشور است و فرمان ها و تصمیمات سیاسی از این نقطه مرکزی در سراسر آن کشور پخش می شود.
ب: رؤسای قوای مقننه، مجریه و قضائیه و وزارت خانه ها و سازمان های اصلی دولت ها و همچنین سفارتخانه های خارجی در پایتخت ها مستقرند. پایتخت مکان تصمیم گیری های سیاسی و ملاقات سران یک کشور با نمایندگان حکومت های سایر کشورهاست.
پ: پایتخت یک کشور معمولاً به بزرگ ترین و مهم ترین شهر یا کلان شهر آن تبدیل می شود.
۴۴) عوامل موثر در انتخاب یک مکان به عنوان پایتخت را بنویسید.
پاسخ: الف: داشتن قابلیت های محیطی مناسب؛ مانند دسترسی به آب و اراضی حاصلخیز،
ب: داشتن جمعیت قابل توجه،
پ: در تقاطع راه های ارتباطی قرار داشتن، دسترسی آسان به سرتاسر کشور به ویژه مرزها،
ت: داشتن قابلیت دفاعی مناسب و دور بودن از مرزها.
ث: برخی از پایتخت ها قدمت زیادی دارند و موقعیت پایتخت بودن خود را تا سال ها حفظ می کنند؛ مانند شهر پاریس
۴۵) پایتخت دو کشور را نام ببرید که منتقل شده اند؟
پاسخ: شهر ریودوژانیرو به برازیلیا در کشور برزیل یا انتقال پایتخت از کراچی به اسلام آباد در پاکستان.
۴۶) علل تبدیل پایتخت ها به کلان شهر را بنویسید.
پاسخ: به طور معمول، تمرکز قدرت سیاسی و وزارتخانه ها و سازمان های دولتی، تمرکز اقتصادی نهادهای مالی و پولی و شرکت های بزرگ و ثروت و قدرت در پایتخت ها، موجب تبدیل آن ها به کلان شهرها می شود.
۴۷) پیامدهای تبدیل پایتخت ها به کلان شهر را بنویسید.
پاسخ: پیامدهایی چون رشد جمعیت، ترافیک، آلودگی هوا و کمبود مسکن و خدمات را به دنبال دارد.
۴۸) ملت را تعریف کنید.
پاسخ: ملت، عنصر بنیادین یک کشور است و بدون آن کشور معنا و مفهومی ندارد. ملت جمعیتی است که در قلمرو یک سرزمین مشخص مستقرشده اند و اشتراکات تاریخی، زبانی، مذهبی و اقتصادی و آرمان های مشترکی دارند.
۴۹) سه وظیفه مهم حکومت ها را بنویسید.
پاسخ: اداره امور سرزمین – اداره سازه یا ساختار انسانی – روابط خارجی
۵۰) سه گروه عمده حکومت ها از نظر مدیریت فضای جغرافیایی کشور و توزیع قدرت در پهنه سرزمین را نام ببرید.
پاسخ: نظام سیاسی تک ساخت (یکپارچه) – نظام سیاسی فدرال – نظام سیاسی ناحیه ای و ترکیبی
۵۱) نظام سیاسی تک ساخت (یکپارچه) را توضیح دهید.
پاسخ: در این نوع نظام سیاسی، کشور به واحدهای سیاسی واداری کوچک تر مانند استان و شهرستان تقسیم می شود اما حکومت مرکزی حدود اختیارات آنها را تعیین می کند. در این نوع نظام اختیارات محلی محدود و نظام قانون گذاری و سیاست گذاری متمرکز است. قدرت سیاسی از یک کانون، یعنی پایتخت، به سایر نواحی کشور اعمال می شود و مدیریت های محلی، تصمیمات دولت مرکزی را اجرا می کنند. فقط، یک سطح قانون گذاری، یعنی مجلس ملی قانون گذاری، در مرکز وجود دارد و قوانین و مقررات و تشکیلات اداری در تمام کشور همسان است.
۵۲) کشور …………. از پیشگامان الگوی حکومتی تک ساخت است.
پاسخ: فرانسه
۵۳) نظام سیاسی فدرال چیست؟
پاسخ: در این نوع نظام سیاسی، کشور به چند ایالت تقسیم می شود و ایالت ها اختیارات زیادی دارند.
۵۴) دو سطح توزیع قدرت در حکومت فدرال را بنویسید.
پاسخ: الف) سطح فدرال (ملی و حکومت مرکزی)
ب) سطح ایالت (منطقه)
هر ایالت علاوه بر وجود حکومت و نیروی تصمیم گیری در سطح ملی، قوه مقننه و مجریه و قضائیه مستقل نیز دارد. مجلس نمایندگان و سنا در مرکز کشور و مجلس ایالتی در هر ایالت مستقرند و قانون گذاری می کنند. به همین سبب، برخی قوانین ایالت ها با یکدیگر متفاوت اند و هر ایالت در امور و برنامه ریزی توسعه اقتصادی و اجتماعی خود به طور مستقل تصمیم گیری و عمل می کند.
۵۵) نقش حکومت مرکزی در نظام قدرال را توضیح دهید.
پاسخ: در این نوع نظام سیاسی، حکومت مرکزی نقش هماهنگ کننده و ارتباط دهنده ایالت ها را بر عهده دارد و ایالت ها در دفاع، سیاست خارجی و واحد پول ملی از حکومت مرکزی تبعیت می کنند.
۵۶) در نظام سیاسی ناحیه ای و ترکیبی کشور چگونه اداره می شود؟
پاسخ: در این نوع نظام، بخش اعظم کشور به صورت تک ساخت است؛ فقط یک یا چند بخش کوچک به صورت ناحیه ای و خودمختار اداره می شوند و مناطق خود مختار اختیارات سیاسی و اجرایی ویژه ای در ناحیه خود دارند. نظام سیاسی کشورهای عراق، جمهوری آذربایجان و انگلستان از این نوع است.
۵۷) مهم ترین عوامل پیدایش و بقای یک کشور را نام ببرید.
پاسخ: هویت ملی، همبستگی ملی و پیوستگی سرزمینی
۵۸) در چه صورتی کشور در خطر نابودی و فرو پاشی قرار می گیرد؟
پاسخ: ضعیف شدن و از بین رفتن هویت ملی و همبستگی ملی و پیوستگی سرزمینی
۵۹) وظیفه حکومت ها و ملت در قبال بقای کشورشان چیست؟
پاسخ: حکومت ها و ملت ها باید عوامل پیدایش و بقای کشور خود را بشناسند و برای حفظ و تقویت آنها بکوشند.
سری دوم سوالات متن درس ۱۰ جغرافیا یازدهم رشته انسانی
۱) ارکان بنیادی هر کشور را نام ببرید؟
پاسخ: ۱- سرزمین
۲- جمعیت (ملت)
۳- نظام سیاسی
۴- حاکمیت.
۲) منظور از سرزمین چیست؟
پاسخ: هر کشور بخشی از سطح زمین را اشغال کرده و زیست گاه مشترک افرادی است که به آن کشور تعلق دارند.
۳) منظور از جمعیت (ملت) چیست؟
پاسخ: هر کشور دارای جمعیتی است که در محدوده ی سرزمین مستقر و مقیم اند و برای اداره ی امور خود نظام سیاسی و حکومتی تاسیس می کنند.
۴) منظور از نظام سیاسی چیست؟
پاسخ: در واقع، همان حکومت است که وظیفه ی اداره ی امور سرزمین و جمعیت را بر عهده دارد.
۵) منظور از حاکمیت چیست؟
پاسخ: حاکمیت یعنی داشتن استقلال و بی نیاز بودن از نظارت دولت های خارجی.
۶) حاکمیت یک کشور نشان دهنده ی چیست؟
پاسخ: نشان دهندهی استقلال و اقتدار سیاسی آن است.
۷) کشور را تعریف کنید؟
پاسخ: کشور عبارت است از یک ناحیه ی سیاسی مستقل که دارای سرزمین مشخص، جمعیت دائمی و مقیم و حکومت مرکزی است و بر امور داخلی و خارجی خود حاکمیت دارد.
۸) سرزمین یک کشور شامل چیست؟
پاسخ: فضا و قلمرو جغرافیایی یک کشور.
۹) ویژگی های فضا یا سرزمین یک کشور را بنویسید؟
پاسخ: ۱- فضا یا سرزمین یک کشور دارای منابعی است و عرصه ای برای فعالیت های اقتصادی و کار و زندگی مردم آن کشور محسوب می شود
۲- وسعت سرزمین در کشورهای مختلف متفاوت است.
۳- سرزمین چه مکان تولد افراد باشد و چه محل سکونت آن ها، یکی از بنیادهای هویتی آنان را تشکیل میدهد.
۱۰) منظور از هویت مکانی چیست؟
پاسخ: هویت مکانی احساس تعلقی است که به واسطه ی ارتباط با یک مکان در یک فرد یا گروهی از افراد برانکیخته می شود.
۱۱) سطوح مختلف وابستگی های مکانی و فضایی را نام ببرید؟
پاسخ: زادگاه، شهرستان، استان، کشور و قاره.
۱۲) چرا کسانی که سال ها از وطن خود دور بوده اند، آرزوی بازکشت به وطن را دارند؟
پاسخ: زیرا تعلق ها یا وابستگی های زادگاهی و وطنی بسیار پایدار و عمیق
۱۳) چرا هر کشوری به تعیین مرز نیاز دارد؟
پاسخ: برای مشخص کردن قلمرو جغرافیا بی خود.
۱۴) مرز چیست؟
پاسخ: خطی اعتباری و قراردادی است که برای تعیین حدود یک ناحیه سیاسی، از جمله کشور، بر روی زمین مشخص می شود.
۱۵) مهم ترین عامل تشخیص و جدایی کشورها از یک دیگر چیست؟
پاسخ: مرزهای سیاسی.
۱۶) مرزهای سیاسی از چه نظر اهمیت دارند؟
پاسخ: از این نظر اهمیت دارند که قلمرو رسمی اعمال مدیریت سیاسی هر کشورند و حدود حاکمیت و اداره یک حکومت را تعیین می کنند.
۱۷) آخرین حد قلمرو زمینی، دریایی و هوایی هر کشور چیست؟
پاسخ: مرز سیاسی.
۱۸) مرزهای سیاسی را چگونه علامت گذاری می کنند؟
پاسخ: ابتدا کشورها برای تعیین خطوط مرزی به توافق می رسند و سس، طبق نقشه ی ترسیم شده از محل عبور خطوط مرزی، روی زمین علامت گذاری می کنند.
۱۹) چرا امروزه خطوط مرزی کشورها ارزش حقوقی و بین المللی دارند؟
پاسخ: زیرا محدوده های کشورهای هم مرز در اسناد سازمان ملل متحد ثبت می شود.
۲۰) انواع مرزهای بین دو کشورها به چند دسته تقسیم می شوند؟
پاسخ: ۱- مرزهای طبیعی
۲- مرزهای غیر طبیعی (مصنوعی).
۲۱) مرزهای طبیعی را تعریف کنید؟
پاسخ: خطوط مرزی برخی کشورها با استفاده از پدیده های طبیعی مانند رود، کوه، بیابان، دریاچه، تالاب و .. مشخص می شود. به عبارت دیگر، مبنای تعیین مرز دو کشور، پدیده های طبیعی هستند که بین آن دو قرار گرفته اند.
۲۲) مهم ترین مرزهای طبیعی را نام ببرید؟
پاسخ: ۱- کوهها ٢- رودها ٣- دریاها
۲۳) برای تعیین خط مرزی به وسیله کوه چگونه عمل می شود؟
پاسخ: در امتداد رشته کوه ها، خط الرأس کوه ها در نظر گرفته می شود.
۲۴) خط الرأس چیست؟
پاسخ: خطی است که از متصل کردن نوک بلندترین نقاط کوهستانی به یک دیگر به وجود می آید.
۲۵) برای تعیین خطوط مرزی به وسیله رود از چه روش هایی استفاده می کنند؟
پاسخ: ١ -استفاده از خط منصف ٢ -استفاده از خط تالوِگ
۲۶) خط منصف چیست؟
پاسخ: خطی است که از وسط رودخانه میگذرد و فاصله ی مرز از هر دو ساحل به یک اندازه است.
۲۷) خط تالوِگ چیست؟
پاسخ: خط مرزی که عمیق ترین نقاط بستر رود را به هم متصل کند.
۲۸) چرا در رودهای قابل کشتی رانی، تالوِگ بهترین خط مرزی است؟
پاسخ: چون هر دو کشور حق کشتی رانی در دو طرف آن را دارند.
۲۹) برای تعیین مرز دریایی، ابتدا باید چه کاری انجام داه؟
پاسخ: ابتدا خط مبنا را معین می کنند.
۳۰) خط مبنا چیست؟
پاسخ: پایین ترین حد جزر در دریاست.
۳۱) منظور از آب های داخلی چیست؟
پاسخ: به آب های پشت خط مبنا (به طرف ساحل) آب های داخلی می گویند که کشور مجاور دریا مالک آن هاست.
۳۲) منظور از دریای سرزمینی چیست؟
پاسخ: از خط مبنا به سمت دریا تا حدود ۱۲ مایل دریایی (هر مایل دریایی برابر با ۱۸۵۲ متر است) دریای سرزمینی نامیده می شود که آن هم متعلق به کشور مجاور دریاست اما سایر کشورها در آن منطقه حق عبور و مرور بدون ضرر را دارند.
۳۳) منظور از «آب های آزاد» چیست؟
پاسخ: به بخش هایی از دریا گفته می شود که در مالکیت هیچ کشوری قرار ندارند. در آب های آزاد کشتیرانی، فعالیت نظامی، ماهی گیری، ایجاد تاسیسات و تحقیقات برای همه ی کشورها آزاد است مشروط به این که مخل دریانوردی بین المللی نباشد.
۳۴) در بخش هایی از زمین که امکان استفاده از پدیده های طبیعی برای تعیین خطوط مرزی وجود نداشته باشد، خطوط مرزی چگونه تعیین می شود؟
پاسخ: با استفاده از مختصات جغرافیایی (مدارها و نصف النهارها)، خط مرزی تعیین می شود مانند مرز بین کانادا و امریکا روی مدار ۴۹ درجه ی شمالی.
۳۵) در چه جاهایی برای تعیین خطوط مرزی از مختصات جغرافیایی (مدارها و نصف النهارها)، استفاده می شود؟
پاسخ: در بخش هایی از زمین که امکان استفاده از پدیده های طبیعی برای تعیین خطوط مرزی وجود نداشته باشد.
۳۶) مرزهای غیرطبیعی یا مصنوعی چگونه تعیین و علامت گذاری می شوند؟
پاسخ: با توافق دو کشور هم جوار بر روی زمین تعیین و علامت گذاری می شود.
۳۷) چه چیزهایی تاثیر زیادی در امنیت و هم کاری یا به عکس، اختلاف و کشمکش بین کشورهای همسایه دارد؟
پاسخ: نحوهی شکل گیری و ایجاد مرزها
۳۸) انواع مرزها از نظر پیدایش و شکل گیری را نام ببرید؟
پاسخ: ۱- مرزهای پیشتاز ۲- مرزهای تطبیقی ۳- مرزهای تحمیلی.
۳۹) مرزهای پیشتاز (قبل از سکونت) چه مرز هایی هستند؟ مثال بزنید.
پاسخ: مرزهایی هستند که از زمان های قدیم در نواحی خالی از سکنه ترسیم شده اند و بعدها نیز مورد قبول ساکنان دو کشور همسایه قرار گرفته اند، مانند مرز بین کانادا و آلاسکا که بعدها به تدریج مردم در دو طرف آن اسکان یافتند. این نوع مرزها مشکلی ایجاد نمی کنند.
۴۰) مرزهای تطبیقی چه مرزهایی هستند؟ مثال بزنید.
پاسخ: مرزهایی هستند که با در نظر گرفتن شرایط فرهنگی تعیین می شوند و گروه های انسانی را، که از نظر قومی، زبانی، دینی و غیره متفاوت اند، از یک دیگر جدا می کنند مانند مرز بین هند و پاکستان که پس از جدایی و استقلال پاکستان از هند، در تعیین آن دقت شد تا منطقه ی مسلمان نشین از هندو نشین جدا شود.
۴۱) مرزهای تحمیلی چه مرزهایی هستند؟ مثال بزنید.
پاسخ: مرزهایی هستند که در تعیین آن ها شرایط فرهنگی در نظر گرفته نشده است. در نتیجه، افراد یک ملت یا قوم را که دارای دین و زبان مشترک اند، از هم جدا می کند و موجب می شود در دو کشور همسایه و در دو حکومت جداگانه قرار بگیرند مانند مرزهایی که کشورهای استعمارگر در قارهی افریقا بر مبنای قلمرو نفوذ و حاکمیت خود و بدون توجه به اقوام و فرهنگ ها ایجاد کردند و یا مرز بین کره شمالی و کره جنوبی.
۴۲) علل اختلافات مرزی کره شمالی و جنوبی را بنویسید؟
پاسخ: در سال ۱۹۴۵ میلادی، پس از پایان جنگ جهانی دوم و سال ها سیطرهی ژاپن بر شبه جزیره ی کره، این کشور به دو کشور کره شمالی و جنوبی تقسیم شد. در آن زمان، کشور کره شمالی به بلوک شرق کمونیستی، یعنی اتحاد جماهیر شوروی و اروپای شرقی، پیوست و کره ی جنوبی نیز تحت سیطره بلوک غرب، یعنی ایالات متحده امریکا و اروپای غربی قرار گرفت. در زمان تقسیم کره به دو کشور، امریکا و اتحاد جماهیر شوروی سابق توافق کردند مرز دو کشور روی مدار ۳۸ درجه تعیین شود. پس از تقسیم کره، بارها بین دو کشور حمله های نظامی و درگیری های مرزی رخ داده است و اختلافات تا امروز نیز ادامه دارد.
۴۳) مرزهای هوایی چیست؟
پاسخ: هر کشوری می تواند بر فضای بالای سرزمین خود نیز می تواند ادعای حاکمیت داشته باشد. به عبارت دیگر، مرز هر کشور مانند دیواری فرضی است که دورتادور سرزمین آن را احاطه کرده است و از طرف بالا نیز به سمت جو ادامه دارد. هواپیماها برای عبور از مرزهای هوایی هر کشور باید اجازه بگیرند و ورود خود را به آسمان آن کشور اطلاع دهند.
۴۴) مطالعه ی مرزها از دیرباز در کانون پژوهش های کدام رشته جغرافیایی است؟
پاسخ: جغرافیای سیاسی.
۴۵) اهمیت مرزها را بنویسید؟
پاسخ: ۱- امنیت و استقلال هر کشور به مرزهای آن وابسته است.
۲- مرزها حد حاکمیت ملی یک کشور محسوب می شوند.
۳- مرزها در روابط یک کشور با کشورهای همسایه تاثیر گذارند و می توانند عاملی برای ثبات و آرامش یا اختلاف و منازعه باشند.
۴۶) چرا حساسیت زیادی نسبت به مرزها وجود دارد و نظارت و مراقبت ویژه ای بر آن ها اعمال می شود؟
پاسخ: زیرا می توانند عاملی برای ثبات و آرامش یا اختلاف و منازعه باشند.
۴۷) از چه زمانی تاکنون، تقریبا نیمی از کشورهای دنیا درگیر اختلافات مرزی با کشورهای همسایه ی خود بوده اند؟
پاسخ: از زمان جنگ جهانی دوم.
۴۸) کشور ما با چند کشور از راه خشکی و دریا هم مرز است؟
پاسخ: ۱۵ کشور.
۴۹) کشور ما با کدام کشورها مرز رودخانه ای دارد؟
پاسخ: ۱- رود اروند مرز ایران و عراق در جنوب غربی ایران
۲- رود اترک مرز ایران و ترکمنستان در شمال شرقی ایران
۳- رود هیرمند مرز ایران و افغانستان در شرق ایران
۴- رود ارس مرز ایران با جمهوری آذربایجان و ارمنستان در شمال غربی ایران.
۵۰) بلندترین و کوتاه ترین مرز ایران با کشورهای همسایه را بنویسید؟
پاسخ: طولانی ترین مرز: ایران و عراق
کوتاه ترین مرز: ایران و ارمنستان.
۵۱) نام کشورهایی که ایران با آن ها مرز آبی (دریایی) دارد را نام ببرید؟
پاسخ: قزاقستان، روسیه، قطر، بحرین، امارات متحده عربی، کویت، عربستان و عمان.
۵۲) حفاظت و مدیریت و کنترل مرزهای کشور بر عهده ی چه نهادی است؟
پاسخ: بر عهده مرزبانان نیروی انتظامی.
۵۳) دفاع از مرزهای زمینی و هوایی و دریایی کشور در برابر تهدیدات خارجی بر عهده ی چه نهادی است؟
پاسخ: بر عهده نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران.
۵۴) ساکنان نواحی مرزی (مرزنشینان) کشور ما چه نقشی در حفاظت از مرزها دارند؟
پاسخ: همواره با مشارکت و هم کاری با مرزبانان، از امنیت و استقلال کشور و مرزها دفاع کرده اند.
۵۵) چرا امن بودن یا ناامن بودن مرزها بر رونق اقتصادی کشورها تاثیر می گذارد؟
پاسخ: زیرا مرزها تاثیر بسزایی در جابهجایی مسافران و مبادلات بازرگانی (صادرات و واردات کالا) و توسعه ی اقتصادی کشورها دارند.
۵۶) در کدام یک از انواع مرزها حداقل کشمکش ها و اختلافات مشاهده می شود؟ چرا؟
پاسخ: مرزهای پیشتاز (قبل از سکونت) زیرا این مرزها قبل از استقرار جمعیت و اجتماعات انسانی در نواحی خالی از سکنه ترسیم شده اند و بعدها مورد قبول ساکنان قرار گرفته اند.
۵۷) در کدام یک امکان بروز اختلافات و نا آرامی ها بیش تر است؟ توضیح دهید.
پاسخ: مرزهای تحمیلی. زیرا این مرزها بدون توجه به سیمای فرهنگی، قومیت، زبان و دین، دو ملت را که اشتراکات فرهنگی دارند از هم جدا کرده است مانند مرز میان ایرلند شمالی و ایرلند جنوبی.
۵۸) ایجاد پایانه های مرزی کالا در نواحی مرزی ایران چه تاثیراتی بر اقتصاد این نواحی دارد؟ توضیح دهید.
پاسخ: کاهش قاچاق کالا، ارتقای سطح درآمد و معیشت مردم در نواحی مرزی، افزایش اشتغال زایی و مهار بیکاری در منطقه، افزایش ثبات و امنیت پایدار در نواحی مرزی، افزایش و بهبود تولید محصولات کشاورزی و کالاهای صنعتی و عرضه ی آن در این پایانه های مرزی و…
۵۹) چرا حکومت ها به مرزبندی سیاسی – اداری در داخل کشور می پردازند؟
پاسخ: برای اداره آسان تر فضای جغرافیایی کشورها و ارائه خدمات مناسب به شهروندان.
۶۰) میزان اختیارات واحدهای سیاسی درون کشور از نظر بودجه، تامین منابع مالی و قوانین و غیره به چه عاملی بستگی دارد؟
پاسخ: نوع نظام سیاسی آنها.
۶۱) ویژگی های پایتخت یک نظام سیاسی را بنویسید؟
پاسخ: ۱- پایتخت مرکز اقتدار سیاسی یک کشور است و فرمان ها و تصمیمات سیاسی از این نقطه ی مرکزی در سراسر آن کشور پخش می شود.
۲- روسای قوای مقننه، مجریه و قضائیه و وزارتخانهها و سازمان های اصلی دولت ها و همچنین سفارت خانه های خارجی در پایتخت ها مستقرند. پایتخت مکان تصمیم گیری های سیاسی و ملاقات سران یک کشور با نمایندگان حکومت های سایر کشورهاست.
۳- پایتخت یک کشور معمولا به بزرگترین و مهم ترین شهر یا کلان شهر آن تبدیل می شود.
۶۲) چه عواملی در انتخاب یک مکان به عنوان پایتخت مؤثرند؟
پاسخ: ۱- داشتن قابلیت های محیطی مناسب مانند دسترسی به آب و اراضی حاصل خیز
۲- داشتن جمعیت قابل توجه
٣- در تقاطع راه های ارتباطی قرار داشتن، دسترسی آسان به سرتاسر کشور به ویژه مرزها
۴- داشتن قابلیت دفاعی مناسب و دور بودن از مرز ها
۶۳) کدام شهر به عنوان پایتخت ها قدمت زیادی دارد و موقعیت پایتخت بودن خود را تا سال ها حفظ کر؟
پاسخ: شهر پاریس.
۶۴) در کدام کشورها به دلایل مختلف پایتخت از یک شهر به شهر دیگر منتقل شده است؟
پاسخ: مانند انتقال پایتخت از شهر ریودوژانیرو به برازیلیا در کشور برزیل یا انتقال پایتخت از کراچی به اسلام آباد در پاکستان.
۶۵) چه عواملی موجب تبدیل پایتخت ها به کلان شهرها می شود؟
پاسخ: ١- تمرکز قدرت سیاسی و وزارتخانهها و سازمان های دولتی
٢- تمرکز اقتصادی نهادهای مالی و پولی و شرکت های بزرگ و ثروت و قدرت در پایتختها
۶۶) تبدیل پایتخت ها به کلان شهر چه پیامد هایی را به دنبال دارد؟
پاسخ: رشد جمعیت، ترافیک، آلودگی هوا و کمبود مسکن و خدمات را به دنبال دارد.
۶۷) عنصر بنیادین یک کشور که بدون آن کشور معنا و مفهومی ندارد، چیست؟
پاسخ: ملت.
۶۸) منظور از ملت چیست؟
پاسخ: ملت جمعیتی است که در قلمرو یک سرزمین مشخص مستقر شده اند و اشتراکات تاریخی، زبانی، مذهبی و اقتصادی و آرمان های مشترکی دارند.
۶۹) هویت یک ملت ریشه در چه دارد؟
پاسخ: در تاریخ و فرهنگ مشترک آن دارد و این هویت طی نسل های متوالی پدید آمده است.
۷۰) چرا افراد با یک دیگر احساس هم بستگی می کنند؟
پاسخ: به دلیل همین اشتراکات.
۷۱) حس ملی گرایی تا چه وقتی مورد تأیید است؟
پاسخ: تا وقتی که به میهن پرستی افراطی (ناسیونالیسم) یا برتری جویی یک ملت نسبت به دیگر ملت ها و نادیده گرفتن حقوق آن ها نینجامد.
۷۲) نظام مدیریت کشور چیست؟
پاسخ: حکومت.
۷۳) وظایف عمده ی مدیریت کشور( حکومت ها) را بنویسید؟
پاسخ: ١- اداره امور سرزمین:
(حراست از قلمرو و مرزهای کشور، دفاع در برابر هجوم دشمنان، حفظ منابع طبیعی و بهره برداری از آن ها و…)
٢- اداره سازه یا ساختار انسانی:
(وضع قوانین و مقررات، رسیدگی به اختلافات، قضاوت، خدمات رسانی به مردم و رفاه و تأمین اجتماعی و بهداشت، آموزش، خدمات فرهنگی، برقراری نظم و امنیت و …)
۳- روابط خارجی:
(روابط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی با سایر کشورها، بستن پیمان ها و قراردادها، هم کاری با نهاد های بین المللی، بیش گیری از جنگ، برقراری صلح و توسعه ی هم کاری های تجاری و …)
۷۴) حکومت ها از نظر مدیریت فضای جغرافیایی کشور و توزیع قدرت در پهنهٔ سرزمین به چند گروه عمده تقسیم می شوند؟
پاسخ: ۱- نظام سیاسی تک ساخت (یک پارچه)
٢ -نظام سیاسی فدرال
۳- نظام سیاسی ناحیه ای و ترکیبی.
۷۵) نظام سیاسی تک ساخت از کدام قاره به دیگر نقاط جهان راه یافته و کدام کشور از پیشگامان این الگوست؟
پاسخ: از اروپا – کشور فرانسه.
۷۶) ویژگی های نظام سیاسی تکساخت (یک پارچه) را بنویسید؟
پاسخ: ۱- در این نوع نظام سیاسی، کشور به واحدهای سیاسی و اداری کوچک تر مانند استان و شهرستان تقسیم می شود اما حکومت مرکزی حدود اختیارات آن ها را تعیین می کند.
۲-در این نوع نظام اختیارات محلی محدود و نظام قانون گذاری و سیاست گذاری متمرکز است.
۳- قدرت سیاسی از یک کانون، یعنی پایتخت، به سایر نواحی کشور اعمال می شود و مدیریت های محلی، تصمیمات دولت مرکزی را اجرا می کنند.
۴- فقط، یک سطح قانون گذاری، یعنی مجلس ملی قانون گذاری، در مرکز وجود دارد و قوانین و مقررات و تشکیلات اداری در تمام کشور هم سان است.
۷۷) یک نمونه مثال برای نظام سیاسی تکساخت (یک پارچه) بنویسید؟
پاسخ: در نظام سیاسی تک ساخت، تشکیلات ادارات آموزش و پرورش و قوانین و مقررات آن، شرایط ورود به دانشگاه و یا قوانین اقتصادی مربوط به تجارت و … در همه ی نواحی کشور یک نواخت است.
۷۸) ویژگی های نظام سیاسی فدرال را بنویسید؟
پاسخ: ۱- در این نوع نظام سیاسی، کشور به چند ایالت تقسیم می شود و ایالت ها اختیارات زیادی دارند.
٢- حکومت و توزیع قدرت در سرزمین دو سطح دارد:
الف) سطح فدرال (ملی و حکومت مرکزی)
ب) سطح ایالت (منطقه)
۳- هر ایالت علاوه بر وجود حکومت و نیروی تصمیم گیری در سطح ملی، قوه ی مقننه و مجریه و قضائیه ی مستقل نیز دارد.
۴- مجلس نمایندگان و سنا در مرکز کشور و مجلس ایالتی در هر ایالت مستقرند و قانون گذاری می کنند.
۵- برخی قوانین ایالت ها با یک دیگر متفاوت اند و هر ایالت در امور و برنامه ریزی توسعه ی اقتصادی و اجتماعی خود به طور مستقل تصمیم گیری و عمل می کند.
۷۹) در نظام فدرال حکومت و توزیع قدرت در سرزمین دارای چند سطح است؟
پاسخ: الف) سطح فدرال (ملی و حکومت مرکزی)
ب) سطح ایالت (منطقه).
۸۰) در نظام سیاسی فدرال، حکومت مرکزی و ایالات چه نقشی در ارتباط با یکدیگر دارند؟
پاسخ: نقش هماهنگ کننده و ارتباط دهنده ایالت ها را بر عهده دارد و ایالت ها در دفاع، سیاست خارجی و واحد پول ملی از حکومت مرکزی تبعیت می کنند.
۸۱) یک نمونه مثال برای نظام سیاسی فدرال بزنید؟
پاسخ: برای مثال، در الگوی فدرال در کشوری مانند استرالیا، قوانین آموزش و پرورش، نوع برنامه های درسی و دوره های تحصیلی در ایالت های مختلف، متفاوت است.
۸۲) در نظام سیاسی ناحیه ای و ترکیبی، کشور چگونه اداره می شود؟
پاسخ: در این نوع نظام، بخش اعظم کشور به صورت تک ساخت است؛ فقط یک یا چند بخش کوچک به صورت ناحیه ای و خود مختار اداره می شوند و مناطق خود مختار اختیارات سیاسی و اجرایی ویژه ای در ناحیه ی خود دارند. نظام سیاسی کشورهای عراق، جمهوری آذربایجان و انگلستان از این نوع است.
۸۳) مهم ترین عوامل پیدایش و بقای یک کشور را نام ببرید؟
پاسخ: هویت ملی، هم بستگی ملی و پیوستگی سرزمینی.
۸۴) در چه صورتی یک کشور در خطر نابودی و فرو باشی قرار می گیرد؟
پاسخ: در صورتی که عوامل پیدایش و بقای کشور تضعیف شوند.
۸۵) وظایف حکومت ها و ملت ها برای جلوگیری از خطر نابودی و فرو باشی کشور چیست؟
پاسخ: حکومت ها و ملت ها باید عوامل پیدایش و بقای کشور خود را بشناسند و برای حفظ و تقویت آن ها بکوشند.
۸۶) در کدام نظام سیاسی به تفاوت های جغرافیایی و فرهنگی بیش تر توجه می شود؟
پاسخ: در نظام فدرال
۸۷) در کدام نظام، حفظ هم بستگی و وحدت ملی در شرایط بحرانی آسان تراست؟
پاسخ: در نظام تک ساخت.
نکته مهم: دانش آموزان عزیز، تنها به خواندن این سوالات اکتفا نکنید و حتما متن درس را هم به دقت مطالعه کنید.
سوال های متن درس قبلی: سوالات متن درس نهم جغرافیا یازدهم انسانی
توجه: شما دانش آموز پایه یازدهم رشته علوم انسانی می توانید برای دسترسی سریع و آسان تر به جواب تمرینات و فعالیت های دروس کتاب جغرافیا ۲ یازدهم متوسطه دوم ، در انتهای عنوان خود عبارت «ماگرتا» را نیز در گوگل جستجو کنید.
✅ در انتها امیدواریم که مقاله نمونه سوالات متن درس ۱۰ دهم کتاب جغرافیا پایه یازدهم متوسطه دوم با جواب ؛ برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد. شما می توانید سوالات خود را در بخش دیدگاه بیان کنید. 🌹
