جواب درس ۳ تاریخ یازدهم انسانی ☄️ اسلام در مکه
گام به گام درس سوم تاریخ یازدهم انسانی و پاسخ فعالیت و پرسش های نمونه درس 3 روش پژوهش در تاریخ؛ اسلام در مکه
جواب درس ۳ تاریخ یازدهم انسانی : گام به گام درس سوم تاریخ (۲) از بعثت پیامبر اسلام تا پایان صفویه پایه یازدهم رشته انسانی که شامل جواب فعالیت ها ، کاوشگری خارج از کلاس و پرسش های نمونه درس 3 اسلام در مکه از فصل دوم ظهور اسلام، حرکتی تازه در تاریخ بشر در صفحه های ۲۰ ، ۲۲ ، ۲۳ ، ۲۵ ، ۲۶ ، ۲۷ ، ۲۸ ، ۲۹ و ۳۰ است را در ادامه در بخش آموزش و پرورش ماگرتا آماده کرده ایم.
پاسخ درس بعد : جواب درس ۴ تاریخ یازدهم انسانی

جواب فعالیت ۱ صفحه ۲۰ درس سوم تاریخ انسانی یازدهم
پیش از مطالعه درس، با اسکن کردن رمزینه بخش کوتاهی از فیلم سینمایی «محمد رسول الله (ص)» به کارگردانی «مصطفی عقّاد» را مشاهده کنید و با توجه به آنچه تماشا کردید، حداقل سه مورد از مشخصههای عصر جاهلیت را یادداشت کنید و پس از تدریس مباحث این قسمت، نوشتههای خود را بازبینی، اصلاح و تکمیل کنید.
پاسخ: با توجه به صحنههای آغازین فیلم «محمد رسولالله (ص)» ساختهٔ مصطفی عقّاد و مباحث درس، مشخصههای اصلی عصر جاهلیت عبارتاند از:
۱. شرک و بتپرستی (انحطاط عقیدتی):
پرستش بتهای بیجان (مانند لات، عُزّی، مَنات و هُبَل)، تقدیس خرافات و جایگزین شدن شرک به جای آیین توحیدی حضرت ابراهیم (ع).
۲. عصبیت و تعصب شدید قبیلهای:
همبستگی کورکورانه بر پایهٔ روابط خونی، افتخار مفرط به نسب و قبیله، و حمایت بیچونوچرا از همقبیلهای (حتی اگر ظالم باشد) که آتش جنگها و کینهتوزیهای طولانی میان قبایل را شعلهور نگه میداشت.
۳. پایین بودن شأن و منزلت زنان (زنده به گور کردن دختران):
محرومیت زنان از حقوق اولیه انسانی و ارث، و تلقی تولد نوزاد دختر بهعنوان مایهٔ ننگ و بیآبرویی که منجر به رسم هولناک زنده به گور کردن دختران (وَأد) میشد.
۴. رواج ظلم، بردهداری سختگیرانه و نظام طبقاتی اشرافی:
بهرهکشی شدید و شکنجهٔ بردگان و تهیدستان توسط اشراف قریش (مانند شکنجهٔ بلال، یاسر و سمیه در فیلم) و نبود قانون و عدالت اجتماعی.
جواب فکر کنیم و پاسخ دهیم صفحه ۲۲ تاریخ انسانی یازدهم
هم فكری كنید و با توجه به موقعیت جغرافیایی و شرایط اجتماعی شبه جزیره ی عربستان در دوران پیش از اسلام، چند دلیل برای شكل نگرفتن حكومت فراگیر در آن شبه جزیره بیان كنید.
پاسخ: ا-وجود نظام قبیله ای و عصبیت قبیله ای ۲- دوری از علم و سواد و تمدن و در نتیجه فقدان دستگاه و تشکیلات منسجم اداری ۳- فاصله زیاد شهرها و آبادی ها از یکدیگر ۴-شرایط طبیعی و اقلیمی آن منطقه که باعث پراکندگی جمعیت و مانع شکل گیری مراکز ثروت می شد.
جواب فعالیت ۲ صفحه ۲۳ تاریخ انسانی یازدهم
جست و جو و بررسی شواهد و مدارک
الف) با رجوع به قرآن كریم، ترجمه ی آیه ی 61 سوره عنكبوت و آیه ی 3 سوره زُمر را به دقت بخوانید و بگویید از دیدگاه قرآن:
– الله چه جایگاهی در اعتقادات بت پرستان داشت؟
پاسخ: ترجمه آیه ۶۱ سوره عنکبوت اگر از مشرکان بپرسی چه کسی آسمانها و زمین را آفرید و خورشید و ماه را رام ساخت؟ بی تردید خواهند گفت خدا
آیه 61 سوره عنکبوت بیانگر این نکته است که مشرکان به اللّه باور داشتهاند و او را آفریننده آسمان و زمین و مسخرکننده ماه و خورشید میشمردهاند.
– دلیل و توجیه بت پرستان برای پرستش و نیایش بت ها چه بوده است؟
پاسخ: ترجمه آیه ۳ سوره زمر آنان که جای خدا سرپرست و معبودی برگزیدند ما آنان را جز برای اینکه ما را هر چه بیشتر به خدا نزدیک کنند نمیپرستیم.
آیه ۳ سوره زمر نیز مبیّن این مطلب است که مشرکان برای توجیه تقدیس و عبادت بتها، میگفتند که ما این بتها را به این دلیل میپرستیم که آنها ما را به خداوند (اللّه) نزدیک سازند. در واقع بتها را واسطهی بین خود و اللّه قرار میدادند.
ب) نقد و ایراد شما بر دلیل و توجیه بت پرستان برای پرستش بت ها چیست؟
پاسخ: ب) هر نوع اعتقادی باید بر اساس شواهد و دلایل محکم و نیز قابل پذیرش باشد. صرف این که پدران ما در گذشته اعتقاداتی داشته اند و ما هم به آن معتقدیم قابل پذیرش نیست.
جواب فعالیت ۳ صفحه ۲۵ تاریخ انسانی یازدهم
بررسی شواهد و مدارک
بخشی از خطبه ی ۲۶ نهج البلاغه را بخوانید و به پرسش مربوط به آن پاسخ دهید.
«همانا خداوند محمد (ص) را برانگیخت تا مردمان را بترساند و فرمان خدا را چنان که باید رساند. آن هنگام شما ای مردم عرب! بدترین آیین را برگزیده بودید و در بدترین سرای خزیده، منزل گاهتان سنگستان های ناهموار، هم نشینتان گرزه مارهای زهردار. آبتان تیره و ناگوار، خوراکتان گلو آزار. خون یک دیگر، ریزان، از خویشاوندان بریده و گریزان. بت هایتان همه جا برپا، پای تا سر آلوده به خطا».
– به نظر شما منظور امام علی از گوش زد کردن وضعیت اعراب جاهلی به مسلمانان عرب چه بوده است؟
پاسخ: در اینجا حضرت علی (ع) با یادآوری آن دوران میخواهد وضعیت اسفناک آن ها قبل از آمدن اسلام را بازگو کند و برکاتی که اسلام برای آن ها داشته را با مقایسه آن زمان بیان نماید.
جواب فکر کنیم و پاسخ دهیم صفحه ۲۵ تاریخ انسانی یازدهم
با هم فکری، نمونه یا نمونه هایی از فرهنگ و اخلاق جاهلی را در جوامع کنونی شناسایی و به طور مستدل بیان كنید.
پاسخ: جنگ و خونریزی در گوشه و کنار دنیا با هدف فروش سلاحهای تولیدی کشورهای سلطهگر، سقط جنین به جای زنده به گور کردن فرزندان، ترویج فساد اخلاقی از طریق اینترنت و ماهواره، پولپرستی، ایجاد تفرقه و اختلاف بین مردم کشورهای مختلف، رواج فرقههای شیطانپرستی، همجنسگرایی و ازدواج همجنسگرایان.
جواب فعالیت ۴ صفحه ۲۶ درس سوم تاریخ انسانی یازدهم
١- با اسکن کردن رمزینه، بخش کوتاهی از فیلم سینمایی «محمد رسول الله (ص)» را مشاهده کنید و با توجه به آنجه تماشا کردید، بگویید چه کسانی جزء نخستین ایمانآورندگان به نبوت ایشان بودند؟
پاسخ: نخستین ایمانآورندگان به پیامبر اسلام (ص) عبارت بودند از:
حضرت خدیجه (س): نخستین زن و اولین فردی که به پیامبر ایمان آورد و تمام ثروت و توان خود را وقف اسلام کرد.
حضرت علی (ع): نخستین مرد و نوجوانی که به پیامبر ایمان آورد و از دوران کودکی در خانهٔ ایشان پرورش یافته بود.
زید بن حارثه: فرزندخوانده و آزادشدهٔ پیامبر که همراه ایشان در خانه به نماز میایستاد.
ابوبکر بن ابیقحافه: نخستین فرد خارج از خاندان پیامبر که به دعوت ایشان پاسخ مثبت داد.
٢- با بررسی و مطالعه دقیق ترجمه آیات سوره علق بگویید: ((اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ … الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ …))
الف) هدف و وسیله دعوت الهی در این آیات چیست؟
پاسخ: هدف دعوت: هدایت انسان به سوی توحید و خداشناسی (شناخت پروردگار آفریننده)، دستیابی به معرفت و کمال انسانی، و رهایی از تاریکی جهل و نادانی.
وسیلهٔ دعوت: «خواندن» (وحی و بازگویی پیام الهی)، «قلم» (نوشتن، تدوین و ثبت دانش) و آموزش و یادگیری (عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ).
ب) به نظر شما معنا و مفهوم نخستین آیات سوره علق، از چه جهتی در تاریخ اسلام اهميت دارد؟
پاسخ: نخستین آیاتی که بر پیامبر اکرم (ص) نازل شد، در محیطی مملو از تعصب، جنگ، خشونت و بیسوادی (عصر جاهلیت)، با واژههای «خواندن» و «قلم» آغاز گردید.
اهمیت تاریخی این موضوع در آن است که:
۱. ماهیت اسلام را از همان لحظهٔ آغازین، دینی مبتنی بر عقل، علم، آگاهی و فرهنگ معرفی کرد؛ نه شمشیر، قدرتطلبی یا برتری نژادی و قبیلهای.
۲. قلم و خواندن را محور آموزش قرار داد که همین نگرش بعدها سبب بنیانگذاری یکی از درخشانترین تمدنهای علمی، فلسفی و فرهنگی جهان در طول تاریخ شد.
جواب کاوشگری خارج از کلاس صفحه ۲۷ درس سوم تاریخ انسانی یازدهم
با استفاده از منابع و مطالبى كه دبير در اختيار شما قرار مىدهد، درباره نقش حضرت خديجه (ص) در جريان دعوت به اسلام و حمايتهايى كه از رسول خدا كرد، مطالبى تهيه و در كلاس ارائه كنيد.
مقدمه و جایگاه تاریخی
حضرت خدیجه کبری (س) از بزرگترین و مؤثرترین شخصیتهای صدر اسلام به شمار میروند؛ بانویی خردمند، شریف و ملقب به «طاهره» در عصر جاهلیت که پیش از بعثت نیز به پاکدامنی، درایت و تجارت گسترده شهرت داشتند. با آغاز رسالت پیامبر اکرم (ص)، ایشان ستون محکم حمایت روحی، معنوی و اقتصادی نهضت اسلامی شدند.
۱. سبقت و پیشگامی در پذیرش اسلام
- نخستین بانوی مؤمن: حضرت خدیجه (س) اولین زنی بود که بیدرنگ رسالت پیامبر اکرم (ص) را باور کرد و به یکتاپرستی ایمان آورد.
- اقامه نخستین نماز جماعت: در سالهای آغازین دعوت پنهانی، نخستین نماز جماعت تاریخ اسلام در کنار کعبه تنها با حضور پیامبر (ص)، حضرت علی (ع) و حضرت خدیجه (س) اقامه میشد که نمادی تاریخی از پیشگامی ایشان در عبودیت است.
۲. حمایت روحی، عاطفی و تسکین پیامبر (ص)
- هنگام آغاز وحی در غار حرا و بار سنگین رسالت الهی، حضرت خدیجه (س) بهترین آرامشبخش و تسلیدهنده رسول خدا بود.
- در سالهای دشوار آغازین که مشرکان قریش پیامبر را آزار میدادند و تکذیب میکردند، خانهٔ خدیجه (س) تنها پناهگاه امن و آرامشبخش پیامبر بود و همواره با سخنان امیدبخش، از اندوه ایشان میکاست.
۳. فداکاری و انفاق تمام دارایی و ثروت در راه دعوت اسلامی
- حضرت خدیجه (س) از ثروتمندترین بازرگانان حجاز بود، اما با آغاز دعوت علنی اسلام، تمام ثروت، کاروانها و داراییهای نقدی و غیرنقدی خود را در اختیار پیامبر (ص) قرار داد.
- این انفاق بیسابقه سبب شد:
- مسلمانانِ مستضعف و بردههای شکنجهشده (مانند بلال حبشی) با اموال ایشان خریداری و آزاد شوند.
- هزینههای اطعام، سرپرستی و بقای جامعهٔ نوپای مسلمانان در دوران محاصره و فقر تأمین گردد.
- پیامبر اسلام (ص) در این زمینه فرمودند: «ما نَفَعَنی مالٌ قَطُّ ما نَفَعَنی مالُ خَدیجَةَ»(هیچ ثروتی هرگز به اندازه ثروت خدیجه به من سود نبخشید).
۴. استقامت در دوران محاصره شعب ابیطالب
- در دوران محاصره شدید سهساله قریش علیه بنیهاشم و مسلمانان در شعب ابیطالب (که همراه با تحریم اقتصادی، غذایی و اجتماعی بود)، حضرت خدیجه با اینکه در سنین کهنسالی قرار داشت، زندگی اشرافی خود را رها کرد و سختیها و گرسنگی دره خشک شعب را تحمل نمود.
- باقیماندهٔ دارایی ایشان در این ۳ سال صرف رساندن آذوقه به مسلمانان شد، تا جایی که تمام اموال ایشان پایان یافت.
۵. وفات و اندوه عمیق پیامبر (عامالحزن)
- پس از پایان محاصره شعب ابیطالب در سال دهم بعثت، حضرت خدیجه (س) بر اثر رنجهای دوران محاصره رحلت فرمودند. پیامبر (ص) به سبب از دست دادن همزمان حامی بزرگ خود یعنی ابوطالب و همسر فداکارشان حضرت خدیجه، آن سال را «عامُ الحُزن» (سال اندوه) نامیدند.
- پیامبر اکرم (ص) تا پایان عمر همواره از ایشان با نیکی و احترام یاد میکرد و میفرمود: «به خدا سوگند خداوند بهتر از او را نصیب من نکرد؛ خدیجه هنگامی به من ایمان آورد که مردم کافر شدند، و آنگاه مرا تصدیق کرد که مردم تکذیبم میکردند، و روزی که دیگران مرا محروم ساختند، او مرا در ثروت خود شریک نمود.»
نتیجهگیری (خلاصه برای ارائه کلاسی)
حمایتهای حضرت خدیجه (س) ترکیبی بینظیر از ایمان خالصانه، حمایت عاطفی-روانی و بذل تمام ثروت مادی بود. تاریخپژوهان بر این باورند که بقا و گسترش دین اسلام در سالهای حساس مکه، مرهون شمشیر و مجاهدت علی (ع) و انفاق و پایداری خدیجه (س) بوده است.
جواب فعالیت ۵ صفحه ۲۸ تاریخ انسانی یازدهم
جست و جو و بررسی شواهد و مدارک
تأمل در فهرست مسلمانانِ نخستین نشان می دهد كه بیش تر آنان شامل دو گروه می شدند. یک گروه جوانان متعلق به خاندان با نفوذ و اشرافی قریش و گروه دیگر فقیران و مستضعفان مكه بودند.
طبیعی است كسانی كه از چهل سال بالاتر بوده اند به حكم طبیعت سن، محافظه كار بوده اند و به زمان گذشته تعلق داشته اند و دست كشیدن و روی گردانیدن ایشان از دین و سنت آباء و اجداد كاری سخت و دشوار بوده است؛ بر خلاف جوانان كه ذهن و قلبشان بیش تر و بهتر مستعد پذیرفتن افكار و عقاید جدید بوده است. این معنا در همه ی انقلاب های فكری و دینی و اجتماعی كم و بیش صادق است.
اما مستضعفان وضع دیگری داشته اند. مقصود از مستضعفان در مكه ی آن روز، كسانی بودند كه برده و یا آزاد كرده به شمار می رفتند.
دسته ی دیگری از مستضعفان افرادی بودند كه به مناسبتی از قوم و قبیله ی خود جدا شده و در مكه زندگی می كردند. اینان ناچار بودند برای حفظ جان و مال خود تحت حمایت یكی از اشراف یا طایفه ها و قبیله های آن شهر قرار گیرند و موقعیت و منزلت اجتماعی پایین تری داشتند. عمّاربن یاسر، مادرش سُمیّه، بِلال بن رَباح، ابوذر غفاری و … از جمله ی نخستین مستضعفانی بودند كه اسلام آوردند» (زریاب خویی، سیره رسول الله، ص 117 128 ؛ با اندكی تلخیص).
الف) به نظر شما، آیا دیدگاه نویسنده برای پیش گامی جوانان در پذیرش دعوت رسول خدا، قابل پذیرش است؟ چرا؟
پاسخ: بله چون آنهایی که پیر تر هستند بر اعتقادات اشتباه خود مسرتر هستند اما جوانان آمادگی و علاقه بیشتری به شنیدم موارد جدید دارند
ب) دلیل و استدلال شما برای پیش تازی فقیران و مستضعفان در اسلام آوردن چیست؟
پاسخ: دلیل اصلی آن اینست که همه انسان ها در مقابل دین برابرند و ثروت تاثیری بر برتری ندارد و چون در گذشته ثروتمندان مهمترم بودند با امدن اسلام همگی برابر شدن و فقیران همسطح مابقی قرار گرفتند.
جواب فعالیت ۶ صفحه ۲۹ تاریخ انسانی یازدهم
جست و جو و بررسی شواهد و مدارک
با استفاده از فهرست سوره های قرآن، سوره ای را كه مربوط به ابولهب است پیدا كنید و ترجمه ی آن را در كلاس بخوانید.
پاسخ: به نام خداوند بخشنده و مهربان. بریده باد دو دست ابیلهب (مرگ بر او باد) (۱). مال وی و آنچه را به دست آورده دردی را از او دوا نکرد (۲). به زودی وارد آتشی شعلهور شود (۳). با زنش که بارکش هیزم است (۴). و طنابی تابیده (از لیف خرما) به گردن دارد (۵).
جواب فعالیت ۷ صفحه ۳۰ درس سوم تاریخ انسانی یازدهم
با اسکن کردن رمزینه، بخش کوتاهی از فيلم سینمایی «محمد رسول الله (ص)» که تحریم و محاصره اجتماعی و اقتصادی بنی هاشم را به تصویر کشیده است مشاهده کنید، سپس به سؤالات زیر پاسخ دهید:
الف) به نظر شما جرا مشركان، معاهده تحریم اجتماعی و اقتصادی بنی هاشم را بر دیوار كعبه آویختند؟
پاسخ: قداست و رسمیت بخشیدن به پیماننامه: کعبه مقدسترین مکان و کانون مذهبی مشترک نزد تمام قبایل شبهجزیرهٔ عربستان بود. آویختن این عهدنامه در درون کعبه به آن جنبهٔ سوگند مقدس، ضمانت اجرایی دینی و غیرقابل نقض بودن میبخشید.
اعلان عمومی و تعهد همگانی: مشرکان با این کار قصد داشتند پیماننامه پیش چشم همهٔ اهالی مکه و کاروانهای زائران باشد تا هیچ فرد یا قبیلهای جرئت نکند مفاد آن (تحریم هرگونه خرید، فروش، ازدواج، همنشینی و دادوستد با بنیهاشم) را نقض کند.
ب) پس از همفکری توضیح دهید کە تحریم اجتماعی و اقتصادی بنیهاشم چگونه پایان يافت؟
پاسخ: تحریم و محاصرهٔ سهساله در سال دهم بعثت با پیوند دو عامل الهی و انسانی پایان یافت:
معجزهٔ موریانهخوردگی پیماننامه: پیامبر اکرم (ص) از طریق وحی الهی به عمویشان حضرت ابوطالب خبر داد که موریانه تمام متن ظالمانهٔ عهدنامه را خورده و از بین برده است، جز نام خداوند (باسمک اللهم).
رویارویی ابوطالب با سران قریش: حضرت ابوطالب به مسجدالحرام آمد و به اشراف قریش پیشنهاد داد که عهدنامه را بیاورند؛ اگر کلام محمد (ص) درست بود محاصره پایان یابد و اگر دروغ بود او را تحویل مشرکان دهد. هنگامی که صندوقچه را باز کردند، مشاهده کردند که دقیقاً تمام کلماتِ ستمگرانه خورده شده و فقط نام خدا باقی مانده است؛ این ماجرا حقانیت پیامبر را آشکار ساخت.
شکسته شدن اجماع مشرکان و بیداری وجدان عمومی: همزمان با این واقعه، گروهی از اشراف قریش نیز که از رنج، گرسنگی و گریهٔ کودکان بنیهاشم در درهٔ خشک شعب متأثر شده بودند، زبان به اعتراض گشودند و با پاره کردن بقایای عهدنامه، پایان محاصره را اعلام کردند و مسلمانان و بنیهاشم به خانههای خود در مکه بازگشتند.
همچنین بخوانید : جواب درس ۱ تاریخ یازدهم انسانی
جواب پرسش های نمونه صفحه ۲۹ درس سوم تاریخ انسانی یازدهم
۱- تأثیر عوامل جغرافیایی و اقلیمی را بر وضعیت اقتصادی و مشاغل ساکنان شبه جزیرهی عربستان به هنگام ظهور اسلام توضیح دهید.
پاسخ: در این شبه جزیره بخش اعظمش صحرا و بیابان خشک میباشد به همین دلیل شغل بسیاری از مردمان دامداری بوده است و در بعضی مناطق به دلیل وجود آب کشاورزی نیز رونق داشته است.
۲- مفهوم جاهلیت را شرح دهید و سه مورد از مصادیق فرهنگ و اخلاق جاهلی اعراب در دوران پیش از اسلام را ذكر كنید.
پاسخ: جاهلیت آن زمان به معنی بدون حلم بودن نیست بلکه منظور فرهنگ و اخلاق بد و خشن و اعتقادات بی خردانه بوده است از جمله این فرهنگ پایین می توان به بت پرستی تعصب قبیله ای ، مقام پایین زن، ارزشمند بودن غارت کردن
۳- دلیل بیاورید كه چرا سران قریش در مكه با اسلام و پیامبر به دشمنی و مخالفت پرداختند.
پاسخ: بیشتر آنها با تصور اینکه موقعیت تجاری خودشان و شهرشان به خطر می افتد مخالفت کردند و میگفتند اگر به اسلام روی بیاورند ساکنان سایر شهر ها با آنها تجارت نمیکنند همچنین اختلاف طایفه با طایفه حضرت رسول (ص) نیز تاثیر گزار بوده است.
۴- اندیشه ی خروج از مكه چرا و چگونه به ذهن پیامبر و مسلمانان راه یافت؟ نمونه های دیگری از هجرت های مهم در تاریخ اسلام را بیان کنید.
پاسخ: بعد از تحریم اقتصادی پیامبر در سال دهم بعثت حضرت خدیجه و ابوطالب از دنیا رفتند در واقع این دو نفر حامیان بزرگ پیامبر بودند که با درگذشت آنها فشار قريشان بر او زیاد شد تا جایی که فکر مهاجرت افتادند هجرت اما حسین (ع) از مدینه به کوفه
۵- مآخذی را كه در این درس به آن ها استناد شده، استخراج و در دو دسته ی منابع و مطالعات (تحقیقات) طبقه بندی نمایید.
پاسخ: تاریخ طبری – تاریخ یعقوبی – سیره ابن اسحاق
منابع: قرآن – نهج البلاغه – السیره النبویه – ابن هشام
مطالعات: تاریخ طبری – تاریخ یعقوبی – الکامل (ابن اثیر).
پاسخ درس قبل : جواب درس ۲ تاریخ یازدهم انسانی
⚡️ اگر سوالی در رابطه با جواب فعالیت ها و پرسش های نمونه درس ۳ تاریخ انسانی یازدهم دارید آن را از قسمت دیدگاه بپرسید. همچنین جهت مشاهده گام به گام سایر درس های کتاب کافیست شماره درس را به همراه عبارت ماگرتا در گوگل جست و جو کنید.



























اینا چیه
چرا کلا رو و جواب سوالاو در مقایسه با کتاب عوض میکنید غلت املایی و تایپی هم که دارید
درود، سوالات و پاسخ های این درس بررسی و بروز شدن.
درس چهار رو هم بزارید
درس چهار رو هم بزارید لطفا