جواب فعالیت ها و پرسش های نمونه درس ۲۶ تاریخ یازدهم ✅ صفحه ۲۴۳ تا ۲۶۳
گام به گام درس بیست و ششم تاریخ یازدهم و پاسخ فعالیت های صفحه 243 و 249 و 259 پرسش های نمونه و اندیشه و جست و جو صفحه 263 درس جمهوری اسلامی ایران پس از جنگ تحمیلی هشت ساله در جهان جدید
پاسخنامه فعالیت ۱ صفحه ۲۴۳ ، فعالیت ۲ صفحه ۲۴۹ ، فعالیت ۳ صفحه ۲۵۹ پرسش های نمونه و اندیشه و جست و جو صفحه ۲۶۳ درس بیست و ششم (۲۶) کتاب تاریخ پایه یازدهم برای رشته های علوم تجربی و ریاضی از درس «جمهوری اسلامی ایران پس از جنگ تحمیلی هشت ساله در جهان جدید» را در ادامه در بخش آموزش و پرورش ماگرتا برای شما دانش آموز عزیز قرار داده ایم.
پاسخ درس قبلی: جواب سوالات درس ۲۵ تاریخ یازدهم

جواب فعالیت ۱ صفحه ۲۴۳ درس ۲۶ تاریخ یازدهم
با توجه به مطالب این درس، سه شیوۀ تأمین امنیت را با یکدیگر مقایسه کنید:
١. تکیه بر حمايت و پایگاههاى نظامى قدرتهاى خارجى؛
٢. همکاری موقت با قدرتهاى بزرگ براساس منافع مشترک؛
٣. تکیه بر توان داخلی و تصمیمگیرى مستقل.
برای هر شیوه، یک فرصت و یک آسيب احتمالی بنويسید.
📊 جدول مقایسهٔ شیوههای سهگانهٔ تأمین امنیت:
| شیوهٔ تأمین امنیت | فرصت (نقطه قوت / فایده) | آسیب و تهدید احتمالی (پیامد منفی) |
|---|---|---|
| ۱. تکیه بر حمایت و پایگاههای نظامی قدرتهای خارجی | دستیابی سریع به چتر حمایتی و تسلیحات پیشرفته بدون نیاز به زمان طولانی برای ساخت سلاح و زیرساخت بومی. | از دست رفتن استقلال سیاسی و نظامی، وابستگی شدید، آسیبپذیری بالا در صورت تغییر منافع قدرت خارجی (مانند سرنوشت حکومت پهلوی یا صدام در عراق)، و تحمیل هزینههای سنگین باجخواهی و تحقیر ملی. |
| ۲. همکاری موقت با قدرتهای بزرگ براساس منافع مشترک | استفاده از توان سیاسی و اهرمهای دیپلماتیک بینالمللی برای دفع خطرات و بحرانهای مقطعی و کوتاهمدت. | ناپایداری و غیرقابل اعتماد بودن پیمانها؛ زیرا قدرتهای بزرگ با پایان یافتن منافعشان یا تغییر شرایط، کشور همپیمان را تنها گذاشته یا حتی علیه آن اقدام میکنند. |
| ۳. تکیه بر توان داخلی و تصمیمگیری مستقل | دستیابی به امنیت پایدار، بازدارندگی واقعی و استقلال همهجانبه؛ افزایش اقتدار ملی و عدم شکنندگی در برابر تهدیدات و تحریمهای خارجی. | نیاز به سرمایهگذاری بلندمدت، تلاش مستمر و مقاومت در برابر فشارها و تحریمهای اولیهٔ بیگانگان تا رسیدن به خودکفایی کامل. |
پاسخ فعالیت ۲ صفحه ۲۴۹ درس ۲۶ تاریخ یازدهم
با استفاده از متن درس و محتوای رمزینه، جدول زیر را کامل کنید:
| کشور | خواستههاى آغازين مردم | دخالتهاى خارجی | نتيجه تحولات |
|---|---|---|---|
| مصر | مبارزه با استبداد، پایان دادن به دیکتاتوری حسنی مبارک، رفع فقر و بیکاری، پایان وابستگی به غرب و استقلال سیاسی. | دخالتهای سیاسی و مالی آمریکا و برخی دولتهای مرتجع منطقه، مدیریت پنهان ارتش و پشتیبانی از کودتای نظامی علیه دولت منتخب. | سقوط حکومت حسنی مبارک، روی کار آمدن دولت منتخب مردمی و سپس وقوع کودتای نظامی به رهبری ژنرال سیسی و بازگشت دوبارهٔ حکومت نظامیان. |
| لیبی | سرنگونی حکومت مستبد معمر قذافی، رفع فساد، تقسیم عادلانه ثروت نفت و دستیابی به آزادی و عدالت اجتماعی. | حمله و مداخلهٔ مستقیم نظامی ائتلاف ناتو به رهبری آمریکا و دخالتهای رقابتی کشورهای غربی و منطقهای برای تسلط بر منابع نفتی. | سقوط قذافی و نابودی زیرساختهای کشور، آغاز جنگ و تجزیهٔ عملی کشور و درگیریهای ادامهدار میان گروههای مسلح و بیثباتی فراگیر. |
| سوریه | اصلاحات سیاسی و اقتصادی، مبارزه با فساد اداری و گسترش آزادیهای عمومی. | ورود گستردهٔ تسلیحات، پول و نیروهای تروریستی/تکفیری (مانند داعش و جبههالنصره) با حمایت مستقیم آمریکا، غرب، رژیم صهیونیستی و برخی کشورهای عربی. | تبدیل اعتراضات اولیه به یک جنگ بینالمللی و ویرانگر، خسارتهای سنگین جانی و مالی و در نهایت ایستادگی دولت با کمک محور مقاومت (ایران و سردار سلیمانی) و شکست گروههای تروریستی. |
(نکته: در صورت تمایل به انتخاب یمن، خواسته مردم: رهایی از استبداد و وابستگی به عربستان؛ دخالت خارجی: تهاجم نظامی و محاصره همهجانبه توسط ائتلاف سعودی-آمریکایی؛ نتیجه: مقاومت مقتدرانه انصارالله و ملت یمن و تشکیل دولت مستقل).
برای تکمیل جدول، سه کشور از میان تونس، مصر، لیبی، یمن و سوریه را انتخاب کنید. سپس توضیح دهید چرا حر کتهای مردمی در این کشورها به نتایج یکسانی نرسیدند.
پاسخ پرسش «چرا حر کتهای مردمی در این کشورها به نتایج یکسانی نرسیدند.»:
دلایل اصلی تفاوت در سرنوشت و نتایج این قیامها عبارتند از:
۱- میزان و نوع دخالت قدرتهای بیگانه: در کشورهایی مانند لیبی و سوریه، دخالت نظامی مستقیم (ناتو) و ارسال تروریستهای تکفیری مانع از تحقق مسیر طبیعی خواست مردم شد؛ در حالی که در مصر دخالتها بیشتر سیاسی-اطلاعاتی و بهشکل کودتا بود.
۲- نبود رهبری واحد و منسجم: بسیاری از این حرکتها فاقد یک رهبری فکری و سیاسی مقتدر و دوراندیش (مشابه آنچه در انقلاب اسلامی ایران رخ داد) بودند تا بتواند اهداف را تا مرحلهٔ تثبیت نهایی مدیریت کند.
۳- توطئهها و طراحی قدرتهای غربی: قدرتهای بزرگ غربی با سوار شدن بر موج اعتراضات، تلاش کردند اهداف مردمی را منحرف کرده و بحرانها را به نفع حفظ منافع خود و تأمین امنیت رژیم صهیونیستی جهتدهی کنند.
۴- شکافهای داخلی، قومی و مذهبی: بیگانگان با فعال کردن اختلافات قومیتی و طایفهای در برخی از این کشورها، فضای اعتراضات عدالتخواهانه را به جنگهای خانمانسوز داخلی تبدیل کردند.
جواب فعالیت ۳ صفحه ۲۵۹ درس بیست و ششم تاریخ یازدهم
با استفاده از جدول زير، خط زمان مربوط به وقابع مربوط به گسترش جنگ توسط رژیم اسرائیل به کشورهای منطقه را ترسیم كنيد.
| زمان | رويداد |
|---|---|
| ١۵ مهر ١۴٠٢ | آغاز عملیات طوفانالاقصی و سپس جنگ گستردۀ اسرائیل در غزه |
| پایيز ١۴٠٢ | ورود حزب الله لبنان و گروههای مقاومت عراق و يمن به درگیرى در حمايت از غزه |
| ١٣ فروردین ١۴٠٣ | حملۀ اسرائیل به ساختمان کنسولی ایران در دمشق |
| ٢۵ فروردین ١۴٠٣ | عمليات وعده صادق ١ |
| ١٠ مرداد ١۴٠٣ | ترور اسماعیل هنیه در تهران |
| ء مهر ١۴٠٣ | شهادت سيد حسن نصر الله و سردار عباس نيلفروشان در حمله اسرائيل به بيروت |
| ١٠ مهر ١۴٠٣ | عمليات وعده صادق ٢ |
| ٢٣ خرداد ١۴٠۴ | آغاز جنگ دوازده روزه با حمله اسرائيل به ایران و آغاز عمليات وعده صادق ٣ |
| ٣ تير ١۴٠۴ | برقراری آتشبس پس از دوازده روز جنگ |
| ٩ اسفند ١۴٠۴ | آغاز حمله گسترده آمریکا و اسرائیل به ایران و «جنگ رمضان» و آغاز عمليات وعده صادق ۴ |
جواب: برای رسم خط زمان در دفتر یا برگه، یک خط افقی یا عمودی رسم کرده و رویدادها را به ترتیب زیر روی آن مشخص کنید:
📋 دستهبندی و ترتیب کامل وقایع خط زمان:
سال ۱۴۰۲:
- ۱۵ مهر ۱۴۰۲: آغاز عملیات طوفانالاقصی و سپس جنگ گستردهٔ اسرائیل در غزه
- پاییز ۱۴۰۲: ورود حزبالله لبنان و گروههای مقاومت عراق و یمن به درگیری در حمایت از غزه
سال ۱۴۰۳:
- ۱۳ فروردین ۱۴۰۳: حمله اسرائیل به ساختمان کنسولی ایران در دمشق
- ۲۵ فروردین ۱۴۰۳: عملیات وعده صادق ۱
- ۱۰ مرداد ۱۴۰۳: ترور اسماعیل هنیه در تهران
- ۶ مهر ۱۴۰۳: شهادت سید حسن نصرالله و سردار عباس نیلفروشان در حمله اسرائیل به بیروت
- ۱۰ مهر ۱۴۰۳: عملیات وعده صادق ۲
سال ۱۴۰۴:
- ۲۳ خرداد ۱۴۰۴: آغاز جنگ دوازدهروزه با حملهٔ اسرائیل به ایران و آغاز عملیات وعده صادق ۳
- ۳ تیر ۱۴۰۴: برقراری آتشبس پس از دوازده روز جنگ
- ۹ اسفند ۱۴۰۴: آغاز حملهٔ گستردهٔ آمریکا و اسرائیل به ایران و «جنگ رمضان» و آغاز عملیات وعده صادق ۴
جواب پرسش های نمونه صفحه ۲۶۳ تاریخ یازدهم درس ۲۶
۱- پس از پایان جنگ تحمیلی، جمهوری اسلامی ایران با چه شرایط جدیدی در داخل و جهان روبهرو شد؟
جواب: ۱. در سطح داخل کشور:
پیامدهای جنگ و بازسازی: کشور همچنان درگیر خسارتها و پیامدهای باقیمانده از هشت سال جنگ تحمیلی بود؛ ازاینرو، بازسازی زیرساختهای آسیبدیده و ساماندهی اوضاع اقتصادی کشور، به عنوان یک ضرورت بزرگ و زمانبر مطرح بود.
دوران جدید رهبری: آغاز مرحلهای تازه از تاریخ جمهوری اسلامی ایران همزمان با آغاز رهبری حضرت آیتالله خامنهای.
۲. در سطح جهان و منطقه:
فروپاشی شوروی و پایان جنگ سرد: اندکی پس از پایان جنگ تحمیلی، اتحاد جماهیر شوروی فروپاشید و دوران «جنگ سرد» به پایان رسید.
شکلگیری نظم تکقطبی: با فروپاشی شوروی، نظام بینالملل به سمت یک نظم تکقطبی به رهبری ایالات متحده آمریکا حرکت کرد.
ادعای برتری الگوی تمدنی غرب: سیاستمداران و نظریهپردازان غربی، الگوی «لیبرالدموکراسی» در سیاست و «سرمایهداری» در اقتصاد را به عنوان الگوی برتر و نهایی برای تمام جوامع بشری معرفی کردند.
تغییر معادلات منطقهای: این دگرگونیهای جهانی، موقعیت و جایگاه منطقهٔ غرب آسیا و نقش جمهوری اسلامی ایران را در معادلات منطقهای و بینالمللی تحت تأثیر قرار داد.
۲- چرا آمریکا پس از پایان جنگ سرد تلاش کرد الگوی سیاسی و اقتصادی خود را الگوی برتر جهان معرفی کند؟
جواب: پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و پایان دوران جنگ سرد، آمریکا به چند دلیل تلاش کرد الگوی تمدنی خود (شامل لیبرالدموکراسی در سیاست و سرمایهداری در اقتصاد) را به عنوان الگوی برتر و نهایی جهان معرفی کند:
۱. اعلام پیروزی الگوی غرب و نبود رقیب بزرگ:
با فروپاشی بلوک شرق و شوروی، نظریهپردازان و سیاستمداران غربی مدعی شدند که الگوی غرب بر رقبای تاریخی خود پیروز شده و این الگو نهتنها مخصوص غرب، بلکه «بهترین و نهاییترین شیوه برای ادارهٔ تمام جوامع بشری» است.
۲. تثبیت نظم تکقطبی و هژمونی جهانی:
ایالات متحده به دنبال آن بود که رهبری بلامنازع خود را در جهان تازه تثبیت کند و سلطهٔ همهجانبهاش را علاوه بر توان نظامی، از طریق ابزارهای دیگر مانند جایگاه دلار، نهادهای مالی بینالمللی، رسانهها، دانشگاهها و شرکتهای بزرگ فناوری گسترش دهد.
۳. توجیه دخالتهای سیاسی و نظامی:
معرفی این الگو به عنوان شیوهٔ برتر و نهایی، بستری را فراهم میکرد تا آمریکا با شعارهایی مانند «گسترش دموکراسی» و «دفاع از حقوق بشر»، دخالتهای سیاسی و لشکرکشیهای نظامی خود در مناطق مختلف جهان (بهویژه منطقه غرب آسیا) را در افکار عمومی مشروع و موجه جلوه دهد.
۴. تلاش برای مهار الگوهای هویتی و دینی مستقل:
با گسترش این الگو، آمریکا درصدد بود هویتهای بومی، فرهنگها، ایمان و تاریخ ملتها را به حاشیه براند تا از شکلگیری الگوهای حکومتیِ مستقل و مبتنی بر دین (نظیر الگوی مردمسالاری دینی در جمهوری اسلامی ایران) جلوگیری کند.
۳- چرا منطقه غرب آسیا برای آمریکا اهمیت زیادی دارد؟ سه مورد از دلايل اهميت این منطقه را بیان کنید.
جواب: منطقه غرب آسیا (خاورمیانه) به دلایل متعدد اقتصادی، راهبردی و تمدنی همواره در کانون توجه و سیاستهای آمریکا قرار داشته است. سه مورد از مهمترین دلایل اهمیت این منطقه عبارتاند از:
۱. اهمیت اقتصادی و بازارهای بزرگ مصرف:
وجود جمعیت فراوان و شهرهای بزرگ، فرصتی کمنظیر برای شرکتهای غربی و آمریکایی جهت فروش کالاها و خدمات، صادرات تسلیحات نظامی و همچنین جذب سرمایههای کلان این کشورها فراهم کرده است.
۲. منابع عظیم انرژی و درآمدهای نفتی:
منطقه غرب آسیا کانون اصلی منابع نفت و گاز جهان است. کنترل بر جریان انتقال انرژی جهانی و نیز به گردش درآوردن درآمدهای هنگفت حاصل از فروش نفت و گاز کشورهای منطقه در سیستم مالی و بانکی غرب، برای آمریکا حیاتی است.
۳. جایگاه دینی و فکری (اکثریت مسلمان منطقه):
اکثریت جمعیت غرب آسیا را مسلمانان تشکیل میدهند که هویت و فرهنگ دینی آنان با الگوی سکولار و لیبرالدموکراسی غربی همخوانی ندارد. آمریکا نگران شکلگیری و گسترش الگوهای حکومتی و خیزشهای مستقل و ضدسلطهٔ مبتنی بر اسلام (بهویژه با الگوگیری از انقلاب اسلامی ایران) است و به همین دلیل حضور خود را در این منطقه حیاتی میداند.
(همچنین میتوان به موقعیت ژئوپلیتیک و حضور پایگاههای نظامی برای حمایت از رژیم صهیونیستی به عنوان عامل راهبردی مکمل اشاره کرد).
۴- تفاوت دیدگاه جمهوری اسلامی ایران با الگوی لیبرال دموکراسی غربی درباره نقش مردم و دین در حکومت چیست؟
جواب: تفاوت دیدگاه جمهوری اسلامی ایران با الگوی لیبرال دموکراسی غربی را میتوان در دو محور اصلی «نقش مردم» و «نقش دین» به شرح زیر بیان کرد:
۱. نقش مردم در حکومت:
در لیبرال دموکراسی غربی: حکومت بر پایه خواستهها و تمایلات فردی انسان (اومانیسم و لیبرالیسم) استوار است و تصمیمگیریها و قوانین تنها بر اساس اراده و تمایلات انسانها بدون توجه به ارزشهای الهی و هدایت دینی شکل میگیرد.
در جمهوری اسلامی ایران: بر اساس الگوی «مردمسالاری دینی»، حضور، رأی، مشارکت و انتخاب مردم اساس اداره کشور است؛ اما این مشارکت و خواست عمومی در امتداد ارزشهای الهی و در جهت رشد معنوی و استقلال جامعه قرار دارد.
۲. نقش دین در حکومت:
در لیبرال دموکراسی غربی: بر اندیشه سکولاریسم (جدایی دین از سیاست) استوار است؛ از این رو دین از جایگاه هدایتکننده در حکومت و قانونگذاری کنار گذاشته میشود و منبع اصلی اداره جامعه به شمار نمیرود.
در جمهوری اسلامی ایران: دین اسلام به عنوان مکتبی کامل، دارای نقش اجتماعی و سیاسی شناخته میشود؛ بنابراین جهتگیری کلی حکومت، وضع قوانین و تصمیمگیریهای کلان جامعه در چارچوب تعالیم و احکام اسلامی و ارزشهای اخلاقی سامان مییابد.
جدول خلاصه و مقایسه:
| محور مقایسه | الگوی لیبرال دموکراسی غربی | الگوی جمهوری اسلامی ایران (مردمسالاری دینی) |
|---|---|---|
| نقش مردم | محوریت کامل خواستهها و تمایلات فردی انسان در چارچوب مادی و سکولار | مشارکت، انتخاب و رأی مردم در اداره کشور در چارچوب ارزشهای الهی |
| نقش دین | کنار گذاشتن دین از عرصه حکومت، سیاست و قانونگذاری (سکولار) | دین منبع اصلی قانونگذاری، هدایتکننده و تعیینکننده جهتگیری حکومت |
۵- سه شیوه تأمین امنیت در کشورهای منطقه غرب آسیا را نام ببرید و یکی از آسيبهاى تكيه بر قدرتهای خارجی را توضیح دهید.
جواب: ۱. تکیه بر حمایت و پایگاههای نظامی قدرتهای خارجی
۲. همکاری موقت با قدرتهای بزرگ بر اساس منافع مشترک
۳. تکیه بر توان داخلی، بازدارندگی بومی و تصمیمگیری مستقل
وابستگی همهجانبه و از دست رفتن استقلال سیاسی و نظامی:
هنگامی که کشوری امنیت خود را به قدرتهای خارجی پیوند میزند، ناچار است تصمیمگیریهای کلان و سیاست خارجی خود را با منافع آن قدرتها هماهنگ کند. این امر باعث میشود که آن کشور به ابزاری برای اجرای سیاستهای بیگانگان در منطقه تبدیل شود و در زمان بحران یا تغییر منافع قدرتهای بزرگ، پشتوانهٔ امنیتی خود را از دست بدهد (مانند تجربهٔ حکومت پهلوی در ایران که با حضور مستشاران نظامی، ارتش و امنیت کشور کاملاً وابسته به آمریکا شده بود).
۶- مهمترین اقدامات ایران برای کاهش وابستگی و تقویت توان دفاعی داخلی چه بود؟
جواب: ایران برای دستیابی به استقلال امنیتی و تأمین نیازهای نظامی خود از درون کشور، اقدامات زیر را به اجرا گذاشت:
۱. توسعه و بومیسازی صنایع دفاعی:
تلاش برای ساخت و تولید تجهیزات، سلاحها و قطعات مورد نیاز نیروهای مسلح در داخل کشور با تکیه بر متخصصان داخلی و کاهش نیاز به واردات تسلیحاتی.
۲. افزایش توان موشکی، پدافندی، دریایی و پهپادی:
طراحی، ساخت و گسترش سامانههای موشکی دوربرد و نقطهزن، سامانههای پدافند هوایی پیشرفته، شناورها و تجهیزات رزمی دریایی و توسعهٔ فناوری هواپیماهای بدون سرنشین (پهپاد).
۳. دستیابی به دانش، تحقیقات و فناوریهای پایه:
پیوند دادن صنایع دفاعی با دانشگاهها، مراکز علمی–پژوهشی و نخبگان علمی کشور به منظور بومیسازی علوم راهبردی و فناوریهای نوین.
۴. ایجاد توان بازدارندگی همهجانبه:
علاوه بر ساخت تجهیزات پیشرفته، تقویت عواملی چون انسجام نیروهای مسلح، حفاظت اطلاعاتی، استقلال در تصمیمگیری نظامی و بهرهگیری از موقعیت جغرافیایی و همراهی مردمی برای ایجاد پاسخی قاطع و پرهزینه در برابر هرگونه تهدید یا تجاوز خارجی.
٧. منظور از بازدارندگی دفاعی چیست و چه عواملی در ايجاد آن نقش دارند؟
جواب: بازدارندگی یعنی ایجاد شرایطی که دشمن، پیش از هرگونه اقدام یا حمله، به این نتیجه و محاسبه برسد که دستزدن به تهاجم با پاسخی جدی، قاطع و هزینهای بسیار سنگین روبهرو خواهد شد و او هرگز به اهداف خود دست نخواهد یافت؛ در نتیجه، از تصمیم به حمله منصرف شود.
عوامل مؤثر در ایجاد بازدارندگی دفاعی:
۱- توان نظامی، موشکی، پدافندی، پهپادی و فناوری بومی: در اختیار داشتن ابزارهای پیشرفتهٔ دفاعی و تکیه بر صنایع داخلی.
۲- همراهی و پشتیبانی مردمی: حمایت و پیوند محکم ملت با حاکمیت و نیروهای دفاعی کشور.
۳- انسجام و آمادگی نیروهای مسلح: هماهنگی، ایمان، شجاعت و یکپارچگی ارکان نظامی.
۴- حفاظت اطلاعاتی و جلوگیری از نفوذ: صیانت از اطلاعات حیاتی کشور و خنثیسازی تحرکات جاسوسی دشمن.
۵- استقلال در تصمیمگیری سیاسی و امنیتی: اتخاذ تدابیر مستقل و قاطع بدون وابستگی به قدرتهای بیگانه.
۶- موقعیت راهبردی و جغرافیایی: تسلط بر آبراهها و شاهراههای حیاتی منطقه (مانند خلیج فارس و تنگه هرمز).
۷- فعالیت نهادهای قانونی و تداوم خدمات عمومی: حفظ ثبات داخلی، انسجام ساختار کشور و استمرار خدمترسانی به جامعه در شرایط بحران.
٨. چرا ایران در برابر تحریمها به توسعه تولید داخلی و کاهش وابستگی توجه کرد؟
جواب: جمهوری اسلامی ایران به دلایل راهبردی و امنیتی زیر، توسعهٔ تولید داخلی و کاهش وابستگی را در برابر تحریمها در دستور کار خود قرار داد:
۱. خنثیسازی تحریم به عنوان «سلاح سیاسی»:
دشمنان با استفاده از تحریمها قصد داشتند با ایجاد فشار اقتصادی و ایجاد محدودیت در کالاهای اساسی و فناوری، ایران را وادار به تسلیم در برابر خواستههای سیاسی خود کنند. با تولید داخلی، این «سلاح» کارایی خود را از دست میدهد زیرا کشور در نیازهای حیاتی خود به خارج وابسته نیست.
۲. دستیابی به امنیت و «بازدارندگی»:
وابستگی به خارج، آسیبپذیری کشور را افزایش میدهد. کتاب درسی تأکید دارد که اتکا به توان داخلی و بومیسازی صنایع (بهویژه در حوزههای دفاعی و فناوریهای پایه)، باعث ایجاد بازدارندگی میشود. وقتی دشمن بداند که با تحریم یا فشار نمیتواند کشور را فلج کند، از تهدید و تقابل منصرف میشود.
۳. دستیابی به «استقلال» واقعی:
تاریخ معاصر ایران (بهویژه دوره پهلوی) نشان داده بود که وابستگی اقتصادی به قدرتهای بیگانه، موجب وابستگی سیاسی و نفوذ آنها در تصمیمگیریهای کشور میشود. توسعهٔ تولید داخلی راهکار اصلی برای تحقق شعار «استقلال» و رهایی از زنجیرهٔ وابستگی به تصمیمات قدرتهای سلطهگر است.
۴. استفاده از ظرفیتهای درونی و دانشبنیان:
تحریمها فرصتی ایجاد کرد تا کشور به جای تکیه بر درآمدهای نفتی و کالاهای وارداتی، به سراغ ظرفیتهای علمی و دانشبنیان داخلی برود. این امر باعث شکوفایی استعدادهای داخلی، ایجاد اشتغال و پیشرفت علمی در حوزههای مختلف (مانند پزشکی، دفاعی و نانو) شده است که خودِ این پیشرفتها، امنیتساز هستند.
خلاصه:
هدف اصلی ایران از این سیاست، تبدیل «تهدید» تحریم به «فرصت» خودکفایی بود تا دشمن نتواند از اهرم اقتصاد برای ضربه زدن به حاکمیت ملی و استقلال کشور استفاده کند.
٩. جبهه مقاومت چگونه شکل گرفت و هدف مشترک جریانهای مقاومت چه بود؟
جواب: جبههٔ مقاومت از پیوند و هماهنگی گروههای مقاومت در کشورهای منطقه و با حمایت فکری و دفاعی ایران شکل گرفت. هدف مشترک این جریانها، مقابله با اشغالگری و نفوذ اسرائیل و آمریکا و ایستادگی در برابر تحمیل الگوی سیاسی غربی بود.
١۰. مهمترین ویژگیهای سردار حاج قاسم سلیمانی در جبهه مقاومت چه بود؟
جواب: ۱. تجربه و توان فرماندهی که در دوران جنگ تحمیلی به دست آورده بود.
۲. همکاری و پشتیبانی از گروههای مقاومت در کشورهای منطقه، مانند حزبالله لبنان و حشدالشعبی عراق.
۳. تلاش برای ایجاد پیوند و هماهنگی میان گروههای مقاومت.
۴. حمایت از مردم فلسطین، لبنان و سوریه در برابر اشغالگری و تهدیدهای خارجی.
١١. چرا تحولات کشورهای عربی در دهه ١٣٩٠ در همه کشورها به نتایج یکسانی نرسيد؟
جواب: به دلیل تفاوت شرایط داخلی کشورها، کشمکشهای سیاسی و میزان و نوع دخالت قدرتهای خارجی، این تحولات نتایج یکسانی نداشت. در تونس و مصر حکومتها تغییر کردند، اما خواستههای مردم بهطور کامل تحقق نیافت؛ در لیبی، دخالت نظامی ناتو به فروپاشی حکومت مرکزی و بیثباتی انجامید و در سوریه، دخالت خارجی و ورود سلاح و گروههای تروریستی، اعتراضها را به جنگ داخلی تبدیل کرد.
١٢. جنگ دوازده روزه چه تأثیری بر اهمیت توان دفاعی و فناوری داخلی ايران نشان داد؟
جواب: این جنگ نشان داد که توان دفاعی و فناوری بومی در حفظ امنیت و استقلال کشور و مقابله با حملات خارجی نقش مهمی دارند. بنابراین، سرمایهگذاری در پژوهشهای علمی، حمایت از دانشمندان و تقویت صنایع دفاعی داخلی، برای کاهش وابستگی به کشورهای دیگر و افزایش قدرت بازدارندگی ضروری است.
١٣. امنیت یک کشور فقط به تجهیزات نظامی وابسته نیست؛ چه عوامل دیگری در حفظ امنیت نقش دارند؟
جواب: علاوه بر تجهیزات نظامی، حضور مردم و همبستگی ملی، نقش رهبری در مدیریت کشور، حفاظت اطلاعاتی و جلوگیری از نفوذ، موقعیت جغرافیایی، فعالیت نهادهای قانونی و تداوم خدمات عمومی در حفظ امنیت کشور نقش دارند.
جواب اندیشه و جست و جو صفحه ۲۶۳ تاریخ یازدهم درس ۲۶
دو دیدگاه «امنیت وابسته به قدرتهای خارجی» و «امنیت مستقل مبتنی بر توان داخلی» را با یکدیگر مقایسه کنید.
جواب: این دو دیدگاه را میتوان چنین مقایسه کرد:
| معیار مقایسه | امنیت وابسته به قدرتهای خارجی | امنیت مستقل مبتنی بر توان داخلی |
|---|---|---|
| پشتوانه امنیت | حمایت نظامی قدرتهای خارجی، خرید سلاح و پیمانهای امنیتی | توان علمی، اقتصادی و دفاعی داخلی و همراهی مردم |
| تصمیمگیری | تأثیرپذیری از خواستهها و منافع قدرتهای حامی | تصمیمگیری مستقل بر اساس منافع ملی |
| وضعیت در بحرانها | احتمال قطع حمایت، ارسال سلاح و پشتیبانی در صورت تغییر منافع قدرتهای خارجی | توان بیشتر برای دفاع از کشور و مقابله با فشارها با تکیه بر امکانات داخلی |
| راه تأمین امنیت | اتکا به مستشاران و پایگاههای نظامی خارجی | تقویت تولید تجهیزات بومی، پیشرفت علمی و همبستگی ملی |
نتیجه: امنیت مبتنی بر توان داخلی پایدارتر است؛ زیرا به اراده و منافع قدرتهای خارجی وابسته نیست و استقلال کشور را بهتر حفظ میکند.
پاسخ درس قبلتر: جواب فکر کنید و پرسش های نمونه درس ۲۴ تاریخ یازدهم
🔰 در این بخش فعالیت ۱ صفحه ۲۴۳ ، فعالیت ۲ صفحه ۲۴۹ ، فعالیت ۳ صفحه ۲۵۹ پرسش های نمونه و اندیشه و جست و جو صفحه ۲۶۳ درس ۲۶ تاریخ یازدهم را به صورت کامل بررسی کردیم اگر سوالی دارید از بخش نظرات بپرسید. دانش آموز عزیز برای دیدن گام به گام بقیه درس های کتاب شماره آن را به همراه کلمه ماگرتا در گوگل جست و جو کنید.


























