جواب سوالات درس ۱۲ عربی یازدهم معارف اسلامی ✍️ صفحه ۱۵۲ تا ۱۶۵

جواب تمرین های درس دوازدهم عربی دوازدهم معارف اسلامی؛ در این نوشته به پاسخ صحیح و غلط، اختبر نفسک و تمرین های صفحه ۱۵۲ ، ۱۶۲ ، ۱۶۳ ، ۱۶۴ و ۱۶۵ درس ۱۲ دوازدهم «مُعْجِزَةُ الْأَنبياءِ» از کتاب عربی، زبان قرآن (۲) پایه یازدهم متوسطه دوم رشته علوم و معارف اسلامی پرداخته ایم. در ادامه با آموزش و پرورش ماگرتا همراه باشید.

پاسخ درس قبلی: جواب درس ۱۱ عربی یازدهم معارف اسلامی

جواب تمرین درس دوازدهم صفحه ۱۵۲ عربی یازدهم معارف اسلامی

أَجِبْ عَنِ الْأَسئِلَةِ التّاليَةِ حَسَبَ نَصِّ الدَّرْسِ.
«به سوال‌های زیر، بر اساس متن درس، پاسخ بده.»

۱- لِماذا كانَ لِلطِّبِّ دَوْرٌ كَبيرٌ بَيْنَ النّاسِ عِندَما بَعَثَ اللهُ عيسى (ع)؟
ترجمه: چرا طب در زمان بعثت عیسی (ع) اهمیت زیادی برای مردم داشت؟
پاسخ: بِسَبَبِ شُيوعِ الْأَمراضِ الْمُختَلِفَةِ

۲- كَيْفَ كانَت مَنزِلَةُ السِّحْرِ عِندَ النّاسِ لَمّا بَعَثَ اللهُ موسى (ع)؟
ترجمه: جایگاه سحر در میان مردم در زمان بعثت موسی (ع) چگونه بود؟
پاسخ: كانَتْ لِلسِّحْرِ مَنزِلَةٌ عَظيمَةٌ عِندَ النّاسِ

۳- ما كانَتْ مُعجِزَةُ عيسى (ع)؟
ترجمه: معجزه عیسی (ع) چه بود؟
پاسخ: شِفاءِ الْمَرضَى وَ إِحِياءِ الْمَوْتَى

۴- مَتَى بَعَثَ اللهُ مُحَمَّداً َ(ص)؟
ترجمه: خداوند پیامبر محمد (ص) را در چه زمانی مبعوث کرد؟
پاسخ: حينَما كانَ لِلْبَيانِ وَالْفَصاحَةِ اهْتِمامٌ بالغٌ بَيْنَ النّاسِ

۵- لِمَنْ مُعْجِزَةُ الْيَدِ الْبَيْضاءِ؟
ترجمه: معجزه دست نورانی برای چه کسی بود؟
پاسخ: مُعجِزَةَ موسى (ع)

جواب تمرین اول صفحه ۱۶۲ و ۱۶۳ درس دوازدهم عربی یازدهم معارف اسلامی

التَّمرين الأوّل: تَرجِمِ الأَبياتَ التّاليَةَ لِـ «أَحمَد شَوقيّ» ثُمَّ عَیِّنِ الأَفْعالَ الْمَهموزَةَ والْمُضاعَفَة.
«تمرین اول: ابیات زیر از “احمد شوقی” را ترجمه کن، سپس افعال مهموز و مضاعف را مشخص کن.»

هَلْ عَلِمْتُم أُمَّةً في جَهْلِها ظَهَرَتْ في الْمَجْدِ حَسْناءَ الرِّداءُ
ترجمه: «آیا ملتی را شناخته‌اید که در [روزگار] نادانی‌اش، با زیباترین لباس‌ها در [خرافه و] مجاز و بزرگ‌نمایی ظاهر شده باشد؟»
(یعنی: آیا ملتی را دیده‌اید که وقتی نادان باشد، خود را در جامه‌ی زیبا و پرطمطراق (شکوهمند) بزرگ جلوه دهد؟)

فعل	حکم
عَلِمْتُم	سالم
ظَهَرَتْ	سالم

لا تَقُولُوا حَطَّنَا الدَّهْرُ فَما هوَ إلّا مِنْ خَيالِ الشُّعَراء
ترجمه: «نگوئید: «ایام [بد] ما را درهم کوبید»، زیرا این سخن چیزی جز خیالِ شاعران [و حسرت‌خوردن بیهوده] نیست.»

فعل	حکم
تَقُولُوا	سالم
حَطَّنَا	✅ مضاعف — اصل آن «حَطَطَ» است؛ دو حرف هم‌جنس (ط) در آن ادغام شده: حَطَطَ ← حَطَّ (حطّنَا)

فَخُذوا الْعِلْمَ عَلَى أَعْلامِهِ وَاطْلُبُوا الْحِكْمَةَ عِنْدَ الْحُكَماء
ترجمه: «پس دانش را از اهل و آگاهانِ خودِ آن بگیرید و حکمت را نزد حکیمان بجوئید.»

فعل	حکم
فَخُذُوا	✅ مهموز — مهموز الفاء (اصل: أَخَذَ ← فَأُخُذُوا ← فَخُذوا با تخفیف همزه)
اُطْلُبُوا	سالم

💡 (نکتهٔ قواعد: طبق «فائدهٔ» کتاب، در فعل أَخَذَ هنگام ساختن امر مخاطب، همزه با حرف مضموم ادغام می‌شود: أُخُذْ ← خُذْ)

وَ اقْرَؤُوا تاریخَكُم وَ احْتَفِظوا بِفَصيحٍ جاءَكُمْ مِنْ فُصَحاء
ترجمه: «و تاریخ [و تمدن] خود را بخوانید و به سخنورِ فصیحی که از سخنورانِ بزرگ نزد شما آمده است، تمسک بجوئید.» (کنایه از زبان عربیِ فصیح)

فعل	حکم
واقْرَؤُوا	✅ مهموز — مهموز اللام (اصل: قَرَأَ ← اقْرَأُوا ← اقْرَؤوا؛ همزه آخر با واو قبل ادغام شده: أوا ← واو)
احْتَفِظُوا	سالم (مزید، باب افتعال)
جاءَ	سالم

وَاطْلُبُوا الْمَجْدَ عَلَى الْأَرْضِ فَإنْ هِيَ ضاقَتْ فَاطْلُبُوهُ في السَّماء
ترجمه: «و در روی زمین دنبال سربلندی و افتخار بگردید، پس اگر زمین برای شما تنگ شد، آن را در آسمان بجوئید.»

فعل	حکم
اُطْلُبُوا	سالم
ضاقَتْ	غیرسالم (معتل) — اصل آن «ضَوَقَتْ» است و واوا به الف مبدل شده (اجوا)؛ جزء اقسام مهموز/مضاعف نیست
اُطْلُبُوهُ	سالم

پاسخ تمرین دوم صفحه ۱۶۳ درس دوازدهم عربی یازدهم معارف اسلامی

التَّمرينُ الثاني: عَيِّنِ الْمَطْلوبَ مِنْكَ في كُلِّ مَجموعَةٍ مِنَ الْكَلِماتِ.
«تمرین دوم: آنچه را که از تو در هر مجموعه از کلمات خواسته شده است، مشخص کن.»

١- مَصْدَرَ بابِ المُفاعَلَةِ: الْمُقاتِل 🔘 أَلْمكاتَبَة ✅ الْكَمال 🔘 الْمُجاهِدَة 🔘

کلمه	ترجمه
المُقاتِل	جنگاور/جنگنده (اسم فاعل از باب مفاعله)
المُكاتبة	مکاتبه/نامه‌نگاریِ دوجانبه (مصدر باب مفاعله) ✅
الکمال	کمال/کاملیت
المُجاهدة	جهاد/تلاش (اسم از مادهی جهد)

٢- مَصْدَرَ بابِ التَفْعیلِ: التَّعارُف 🔘 التَّقَدُم 🔘 الإكْراہ ✅ التَهْدید 🔘

کلمه	ترجمه
التَّعارُف	شناسایِ همدیگر (باب تفاعل)
التَّقَدُم	پیشرفت (باب تفعّل)
الإكراه	وانهادن/اِکراه (مصدر باب تفعیل ← إفعَلَ) ✅
التهدید	تهدید/بیمدادن

٣- مَهْموزَ الْفاءِ: اِبْدَؤُوا 🔘 سَلُوان 🔘 خُذُوا ✅ أَرسِلوا 🔘

کلمه	ترجمه
اِبْدَؤُوا	آغاز کنید (امر از بدأ)
سَلُوان	فراموش کردن غم و اندوه (تسلا، آرامش خاطر، مایهٔ دلداری و تسکین)
خُذُوا	بگیرید/بردارید (امر از «أخذ») ✅
أَرْسِلوا	بفرستید (امر از «أرسل» = مُرسِل)

۴- الْمُضاعَفَ: أَحَبُّوا 🔘 عَلَّمَتْ 🔘 تَنَزَّلَ 🔘 أَكَّدْنا ✅

کلمه	ترجمه
أَحَبُّوا	دوست بدارید (مضاعف؟ خیر — از أَحَبَّ با ابدال، اصل «أحبب» اما نه چندان)
عَلَّمَتْ	آموخت/آموخت (از عَلَّمَ — در عربی «علَّمَ» مضاعف است، اما اینجا پاسخ کتاب = أکَّدنا)
تَنَزَّلَ	فرود آمد (باب تفعّل؛ نه مضاعف شاخص در این تمرین)
أَكَّدْنا	تأکید کردیم/مستحکم ساختیم (مضاعف ✅)

جواب تمرین سوم صفحه ۱۶۴ درس ۱۲ عربی یازدهم معارف اسلامی

التَّمْرينُ الثّالِثُ: أَلِف: عَيِّنِ الْمَطلوبَ مِنكَ.
«تمرین سوم: الف) آنچه را که از تو خواسته شده است، مشخص کن (انجام بده).»

١- سافَرْتُ إلَى قَريَةٍ شاهَدْتُ صورَتَها أَيّامَ صِغَري. (الْمجرورَ بحَرفِ جَرّ وَالْمَفعولَ)
ترجمه: (من) به روستایی سفر کردم که عکسش را در روزهای کودکیام دیده بودم.

نوع	پاسخ	توضیح
المجرور بحرف الجر	قَريَةٍ	مجرورِ حرف جر «إلى» (به روستا)
المفعول	صورتَها	مفعولِ فعل «شاهَدْتُ» (عکسِ او را دیدم)

٢- عَصَفَتْ ریاحٌ شَدیدَةٌ خَرَّبَتْ بَیتاً جَنبَ شاطِئِ الْبَحرِ. (الفاعلَ وَالمفعولَ)
ترجمه: توفان‌هایی شدید وزید (وزش کرد) که خانه‌ای نزدیک (کنار) ساحل دریا را ویران کرد.

نوع	پاسخ	توضیح
الفاعلَ	رياحٌ شَدِيدَةٌ	فاعلِ فعلِ «عَصَفَتْ» است؛ «شَدِيدَةٌ» صفتِ آن است.
المفعولَ	بَيتاً	مفعولِ فعلِ «خَرَّبَتْ» است.

٣- وَجَدْت بَرنامَجاً يُساعِدُني عَلَى تَعَلُّمِ الْعَرَبيَّةِ. (الْمَفعولَ وَالْمُضافَ إلَيهِ)
ترجمه: برنامه‌ای یافتم که مرا بر یادگیری زبان عربی یاری می‌کند.

نوع	پاسخ	توضیح
المفعول	بَرنامَجاً	مفعولِ فعل «وَجَدْتُ» (برنامه را یافتم)
المضاف إليه	العَرَبيَّةِ	مضافٌالیهِ «تَعَلُّمِ» (یادگیریِ عربی)

۴- اَلْكِتابُ صَدیقٌ یُنْقِذُكَ مِن مُصِيبَةِ الْجَهلِ. (الْمُبتَدَأَ وَالْخَبَرَ)
ترجمه: کتاب، دوستی است که تو را از گرفتاری (آسیب) نادانی نجات می‌دهد.

نوع	پاسخ	توضیح
المبتدأ	الكِتابُ	مبتدا، مرفوع («کتاب»)
الخبر	صَديقٌ	خبر، مرفوع («دوستی است»)

۵- يُعْجِبُني عيدٌ يَفْرَحُ فيهِ الْفُقَراءُ. (الْجمعَ المُکَسَّرَ وَنونَ الْوِقایَةِ)
ترجمه: عیدی مرا خوشحال می‌کند که فقیران در آن شاد می‌شوند.

نوع	پاسخ	توضیح
الجمع المكسَّر	الفُقَراءُ	جمع مکسرِ «فقير» (= فقرا)
نون الوقاية	يُعْجِبُني	نونِ وقایه در «يُعجبُني» — نونی که بین فعل و «ياء» میآید تا از التقای ساکنها و کسره جلوگیری کند («يُعجِبُ + ني»)

ب: عَيِّنِ الْفِعلَ الْمُتَعَدّي مِن هُذِهِ الأَفعالِ الَّتي جاءَتْ في الْجُمَلِ السّابِقَةِ:
«ب: از میانِ این فعل‌هایی که در جملات قبل آمده‌اند، فعل متعدی را مشخص کن:»

سافَرْتُ / شاهَدْتُ / عَصَفَتْ / خَرَّبَتْ

پاسخ: شاهَدْتُ و خَرَّبَتْ فعل‌های متعدی هستند.

تحلیل هر فعل:

فعل	نوع	توضیح
سافَرْتُ	لازم	سفر کردم — فعل لازم، بدون مفعول است (متعدی نیست)
شاهَدْتُ	متعدی ✅	«من دیدم» — به مفعول نیاز دارد (صورتَها را دیدم)
عَصَفَتْ	لازم	وزید (باد) — فعل لازم، بدون مفعول
خَرَّبَتْ	متعدی ✅	«ویران کرد» — به مفعول نیاز دارد (بيتاً را ویران کرد)

پاسخ تمرین چهارم صفحه ۱۶۴ درس ۱۲ عربی یازدهم معارف اسلامی

التَّمْرينُ الرّابِعُ: عَيِّنِ الْكَلِمَةَ الْغَريبَةَ في كُلِّ مَجموعَةٍ مَعَ بَيانِ السَّبَبِ.
«تمرین چهارم: کلمهٔ ناهماهنگ (غریب) را در هر مجموعه مشخص کن، همراه با بیانِ دلیل آن.»

١- النُّحاس 🔲 آلداء ✅ الحدید 🔲 الذَّهَب 🔲
دلیل: بقیه نام فلز هستند (مس، آهن، طلا)؛ اما «الأداء» یعنی اجرا و عملکرد.

٢- الرداء 🔲 الْقَميص 🔲 الْبَرنامَج ✅ الْعَباءَة 🔲
دلیل: بقیه انواع لباس هستند (رداء: ردا، قمیص: پیراهن، عباءة: عباء)؛ اما «برنامج» یعنی برنامه.

٣- اَلْقِشْر ✅ الْجِذْع 🔲 الْغُصْن 🔲 اَلْمِظَلَّة 🔲
دلیل: بقیه اجزای درخت هستند (قِشر: پوست، جِذع: تنه، غُصن: شاخه)؛ اما «میظَلَّة» یعنی چتر.

۴- الرَّمْل 🔲 الْجَناح ✅ الطّين 🔲 التُّراب 🔲
دلیل: بقیه مواد طبیعی زمین هستند (رَمل: شن، طین: گل، تُراب: خاک)؛ اما «جَناح» یعنی بال پرنده.

۵- الرَّأس 🔲 الْعَيْن 🔲 الْيَد 🔲 الْجَوّال ✅
دلیل: بقیه اعضای بدن هستند (رأس: سر، عین: چشم، ید: دست)؛ اما «جَوّال» یعنی تلفن همراه.

۶- آلسِّنَ 🔲 الزَّیْت ✅ الْفَم 🔲 اللِسان 🔲
دلیل: بقیه اعضای بدن/صورت هستند (ألسِنّه: دندان‌ها، فم: دهان، لِسان: زبان)؛ اما «زَیت» یعنی روغن.

ترجمهٔ لغت‌های هر بخش:

• بخش ۱
  • النُّحاس: مس
  • الأداء: عملکرد
  • الحدید: آهن
  • الذهَب: طلا
• بخش ۲
  • الرداء: لباس/پوشاک
  • القَميص: پیراهن
  • البرنامَج: برنامه
  • العَباءة: عباءة (مانتو/چادر راوی)
• بخش ۳
  • القِشر: پوست/پوسته
  • الجِذع: تنه درخت
  • الغُصْن: شاخه
  • المِظَلَّة: سایه‌بان/سایه
• بخش ۴
  • الرَّمْل: شن
  • الجَناح: بال
  • الطين: گِل
  • التراب: خاک
• بخش ۵
  • الرّأس: سر
  • العين: چشم
  • اليد: دست
  • الجوّال: گوشی همراه
• بخش ۶
  • السِّنّ: دندان
  • الزيت: روغن
  • الفم: دهان
  • اللسان: زبان

جواب تمرین پنجم صفحه ۱۶۵ درس دوازدهم عربی یازدهم معارف اسلامی

التَّمرِينُ الْخَامِسُ: لِلتَّحليلِ الصَّرفيّ!
«تمرین پنجم: برای تحلیل صرفی (تجزیه)!»

جدول تحلیل صرفی فعل‌ها:

فعل	ماضی/مضارع امر	مجرد مزید	باب	لازم متعدی	معلوم مجهول	معرب مبنی	سالم غیر سالم
عَلِمْتُمْ	ماضی	مجرّد	ثلاثی مجرد	متعدّی	معلوم	مبنی	سالم
خُذُوا	امر	مجرّد	ثلاثی مجرد	متعدّی	معلوم	مبنی	غیر سالم (معتل)
أَطْلِبُوا	امر	مزيد	إفعال	متعدّی	معلوم	مبنی	سالم
ضاقَ	ماضی	مجرّد	ثلاثی مجرد	لازم	معلوم	مبنی	غیر سالم (معتل)
یُحِبُّ	مضارع	مجرّد	ثلاثی مجرد	لازم	معلوم	معرب	سالم

جدول تحلیل صرفی اسم‌ها:

اسم	مفرد/مثنی/جمع	مذکر/مؤنث	معرفه/نکره	جامد/مشتق	معرب/مبنی
المَجْدُ	مفرد	مذکر	معرفه	جامد	معرب
الإِكْرَاهُ	مفرد	مذکر	معرفه	مشتق (مصدر)	معرب
الشُّعَرَاءُ	جمع	مذکر	معرفه	مشتق	معرب
القَمِيصُ	مفرد	مذکر	معرفه	جامد	معرب
اليَدُ	مفرد	مؤنث	معرفه	جامد	معرب

نکته: شما دانش آموزان عزیز پایه یازدهم متوسطه دوم، برای دسترسی سریع و بهتر به ترجمه و جواب تمرینات درس های کتاب عربی یازدهم معارف اسلامی، می توانید با اضافه کردن کلمه «ماگرتا» در سرچ های درسی خود، به مطلب مورد نظرتان دست پیدا کنید.

معنی درس: ترجمه درس دوازدهم عربی یازدهم معارف اسلامی
پاسخ درس قبل‌تر: جواب درس دهم عربی یازدهم معارف اسلامی

✅ در انتها امیدواریم که این گام به گام تمرینات درس 12 دوازدهم کتاب عربی یازدهم متوسطه دوم رشته علوم و معارف اسلامی، برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد و از آن استفاده و بهره برده باشید.