تاثیر بازی های اتومه در زندگی زناشویی براساس پژوهش علمی
بازی‌های ویدیویی همیشه فقط وسیله‌ای برای سرگرمی نبوده‌اند. بعضی از آن‌ها به‌ویژه بازی‌های عاشقانه، فضایی ایجاد می‌کنند که بازیکن می‌تواند در آن وارد یک رابطه عاطفی مجازی شود؛ رابطه‌ای که گاهی از نظر احساسات و میزان درگیری ذهنی، فراتر از یک سرگرمی ساده می‌رود.
یکی از نمونه‌های این بازی‌ها، بازی‌های اتومه (Otome Games) هستند. این بازی‌ها عمدتاً برای مخاطبان زن طراحی شده‌اند و بازیکن در نقش یک شخصیت زن قرار می‌گیرد که می‌تواند با شخصیت‌های مرد داستان ارتباط عاطفی برقرار کند و مسیرهای مختلفی از یک رابطه عاشقانه را تجربه کند.
اما یک سؤال مهم مطرح می‌شود: آیا ارتباط مداوم با شخصیت‌های مرد ایده‌آل در این بازی‌ها می‌تواند بر انتظارات زنان از روابط واقعی و معیارهای انتخاب همسر تأثیر بگذارد؟
این موضوع فقط یک نگرانی اجتماعی نیست؛ بلکه در سال‌های اخیر مورد توجه پژوهشگران حوزه روان‌شناسی و ارتباطات قرار گرفته است.
بازی اتومه چیست و چرا زنان به آن علاقه‌مند می‌شوند؟
بازی اتومه نوعی بازی داستان‌محور و عاشقانه است که در آن بازیکن معمولاً نقش یک شخصیت زن را بر عهده می‌گیرد. در طول بازی، شخصیت اصلی با چند شخصیت مرد آشنا می‌شود و با انتخاب دیالوگ‌ها، تصمیم‌ها و واکنش‌های مختلف، مسیر رابطه خود با آن‌ها را شکل می‌دهد.
یکی از ویژگی‌های مهم این بازی‌ها، طراحی شخصیت‌های مرد با ویژگی‌های شخصیتی متفاوت است. برای مثال، ممکن است یکی از شخصیت‌ها فردی حمایتگر و مهربان باشد، دیگری شخصیتی قدرتمند و ثروتمند داشته باشد و شخصیت دیگری با رفتارهای عاشقانه و توجه مداوم به بازیکن شناخته شود.
در بسیاری از این بازی‌ها، شخصیت مرد داستان به نیازهای عاطفی بازیکن توجه نشان می‌دهد، به صحبت‌های او واکنش مثبت دارد و در موقعیت‌های مختلف از او حمایت می‌کند.
همین ویژگی‌ها باعث می‌شوند برخی بازیکنان ارتباط عاطفی قابل‌توجهی با شخصیت‌های داستان برقرار کنند.
پژوهش علمی درباره تأثیر بازی‌های اتومه بر معیارهای انتخاب همسر چه می‌گوید؟
در سال ۲۰۲۵ پژوهشی با عنوان «The impact of game character identification on otome game players’ mate selection criteria» در مجله علمی BMC Psychology منتشر شد.
The impact of game character identification on otome game players’ mate selection criteria (2025)
مشاهده متن کامل پژوهش در PubMed Centralمشاهده مشخصات مقاله در PubMed
- مجله: BMC Psychology
- سال انتشار: ۲۰۲۵
- تعداد شرکت‌کنندگان: ۳۵۱ زن بازیکن بازی‌های اتومه
پژوهشگران در این مطالعه به بررسی ارتباط میان همانندسازی زنان با شخصیت‌های بازی‌های اتومه و معیارهای آن‌ها برای انتخاب شریک عاطفی پرداختند.
برای انجام این پژوهش، ۳۵۱ زن که تجربه بازی اتومه داشتند در یک مطالعه پیمایشی شرکت کردند.
پژوهشگران چهار مفهوم اصلی را بررسی کردند:
- همانندسازی با شخصیت بازی: میزان احساس نزدیکی بازیکن با شخصیت داستان و قرار دادن خود در موقعیت او.
- حضور ذهنی در بازی: احساس حضور و مشارکت ذهنی در دنیای مجازی بازی.
- دلبستگی به شخصیت: میزان وابستگی عاطفی بازیکن به شخصیت‌های مرد داستان.
- معیارهای انتخاب همسر: ویژگی‌هایی که فرد هنگام انتخاب شریک عاطفی برای خود اهمیت می‌دهد.
نتایج این مطالعه نشان داد میان همانندسازی با شخصیت بازی، احساس حضور در دنیای بازی، دلبستگی به شخصیت و معیارهای انتخاب شریک عاطفی، ارتباط مثبت وجود دارد.
همچنین تحلیل آماری پژوهش نشان داد دلبستگی به شخصیت بازی می‌تواند بخشی از ارتباط میان همانندسازی بازیکن با شخصیت و معیارهای انتخاب شریک عاطفی را توضیح دهد. تأثیرات مخرب بازی‌های اتومه (دیجیتالی) بر دختران می‌تواند در افرادی که وابستگی عاطفی بیشتری به شخصیت‌های مجازی پیدا می‌کنند، جدی‌تر باشد؛ زیرا غرق شدن در روابط عاشقانه خیالی ممکن است انتظارات غیرواقع‌بینانه‌ای از عشق، ازدواج و رفتار شریک عاطفی ایجاد کند. در چنین شرایطی، مقایسه مداوم همسر با شخصیت‌های ایده‌آل بازی می‌تواند به نارضایتی عاطفی و کاهش کیفیت روابط واقعی منجر شود.
به زبان ساده، هرچه بازیکن بیشتر خود را در دنیای بازی و در موقعیت شخصیت اصلی تصور کند، ممکن است ارتباط عاطفی بیشتری با شخصیت‌های داستان برقرار کند و این ارتباط با معیارهایی که برای انتخاب شریک عاطفی در نظر می‌گیرد، همراه باشد.
البته این پژوهش نشان نداده است که بازی‌های اتومه الزاماً معیارهای انتخاب همسر را تغییر می‌دهند؛ بلکه ارتباط میان این متغیرها را بررسی کرده است.
چرا دلبستگی به شخصیت‌های مرد مجازی اهمیت دارد؟
یکی از مفاهیم مهم در بررسی این موضوع، دلبستگی عاطفی به شخصیت‌های مجازی است.
در روان‌شناسی رسانه، مفهومی به نام رابطه شبه‌اجتماعی (Parasocial Relationship) وجود دارد. این اصطلاح به نوعی ارتباط عاطفی اشاره می‌کند که فرد با یک شخصیت رسانه‌ای یا خیالی برقرار می‌کند، بدون اینکه رابطه‌ای متقابل و واقعی میان آن‌ها وجود داشته باشد.
در بازی‌های اتومه، این ارتباط می‌تواند شکل پیچیده‌تری پیدا کند؛ زیرا بازیکن صرفاً بیننده داستان نیست، بلکه با انتخاب‌های خود در شکل‌گیری مسیر رابطه مشارکت می‌کند.
برای مثال، وقتی شخصیت مرد بازی به تصمیم‌های بازیکن واکنش نشان می‌دهد، او را تشویق می‌کند یا در موقعیت‌های دشوار از او حمایت می‌کند، ممکن است احساس صمیمیت و نزدیکی بیشتری ایجاد شود.
پژوهشی دیگر که در سال ۲۰۲۳ در مجله Computers in Human Behavior منتشر شد، با بررسی ۶۱۵ زن بازیکن بازی‌های اتومه در چین، نشان داد میان تعامل شبه‌اجتماعی با شخصیت‌های بازی و شکل‌گیری تعامل شبه‌اجتماعی عاشقانه ارتباط وجود دارد.
این پژوهش همچنین نشان داد تعاملات عاشقانه مجازی با تمایل بیشتر به ادامه بازی و خریدهای درون‌برنامه‌ای ارتباط دارند.
آیا شخصیت‌های مرد بازی می‌توانند انتظارات زنان از همسر را تغییر دهند؟
یکی از موضوعاتی که پس از انتشار پژوهش سال ۲۰۲۵ مورد توجه قرار می‌گیرد، احتمال شکل‌گیری انتظارات متفاوت از روابط عاطفی است.
در بازی‌های اتومه، شخصیت‌های مرد معمولاً بر اساس ویژگی‌های مطلوب و جذاب طراحی می‌شوند. آن‌ها ممکن است همیشه برای گفت‌وگو آماده باشند، به احساسات شخصیت زن توجه کنند، در شرایط دشوار از او حمایت کنند و رفتارهای عاشقانه نشان دهند.
در مقابل، روابط واقعی با پیچیدگی‌های بیشتری همراه هستند. افراد ممکن است خسته باشند، دچار اختلاف‌نظر شوند، نتوانند همیشه نیازهای عاطفی یکدیگر را برآورده کنند یا در ابراز محبت با مشکل مواجه شوند.
اگر بازیکنی به‌طور مداوم روابط داستانی را با روابط واقعی مقایسه کند، ممکن است انتظاراتی شکل بگیرد که برآورده کردن آن‌ها در زندگی روزمره دشوار باشد.
بااین‌حال، باید توجه داشت که علاقه به شخصیت‌های خیالی لزوماً به معنای نارضایتی از شریک عاطفی واقعی نیست. بسیاری از افراد می‌توانند میان سرگرمی و زندگی واقعی تفاوت قائل شوند.
یک تحقیق جالب درباره یکی از بازی هایی که امروزه تعداد زیادی از افراد با آن درگیر هستند:
نتایج یک پژوهش دانشگاه شیکاگو درباره تأثیر بازی Love and Deepspace بر زنان
در سال ۲۰۲۵، یاشی جها (Yashee Jha)، پژوهشگر دانشگاه شیکاگو، در پایان‌نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان «Love and Virtuality: Exploring the Impact of Otome Gacha Games on Romance Narratives, Gaming Expenditure and Real World Commitments Through Love and Deepspace» به بررسی تأثیر بازی Love and Deepspace بر زندگی عاطفی، اجتماعی و مالی زنان پرداخت.
این پژوهش با استفاده از روش قوم‌نگاری دیجیتال (Digital Ethnography)، مشاهده مشارکتی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با بازیکنان زن در یک انجمن خصوصی دیسکورد انجام شد. هدف پژوهشگر بررسی این موضوع بود که چگونه تعامل با شخصیت‌های مرد مجازی می‌تواند بر نگرش زنان نسبت به عشق، روابط عاطفی و حتی برداشت آن‌ها از خودشان تأثیر بگذارد.
یافته‌های این پژوهش نشان داد که بازی Love and Deepspace برای برخی از بازیکنان فراتر از یک سرگرمی ساده عمل می‌کند و می‌تواند فضایی برای دریافت حمایت عاطفی، احساس همراهی و برقراری ارتباط اجتماعی با زنان دیگر فراهم کند. همچنین پژوهش به این موضوع اشاره می‌کند که برخی بازیکنان از تجربه‌های مجازی خود برای بازنگری در رفتارها و نگرش‌هایشان در روابط واقعی و حتی زندگی شغلی استفاده می‌کنند.
یکی دیگر از نکات مهم این تحقیق، بررسی سازوکار خریدهای درون‌برنامه‌ای است. از آنجا که بازیکنان برای دستیابی به شخصیت‌ها و محتوای عاشقانه خاص به سیستم شانسی گچا (Gacha) وابسته هستند، دلبستگی عاطفی به شخصیت‌های بازی می‌تواند در کنار جذابیت سرگرمی، به ابزاری برای تشویق خریدهای بیشتر تبدیل شود.
این پژوهش نشان می‌دهد که تأثیر بازی‌های عاشقانه دیجیتالی را نمی‌توان صرفاً با سرگرمی یا وابستگی به شخصیت‌های خیالی توضیح داد؛ بلکه باید ابعاد عاطفی، اجتماعی و اقتصادی آن‌ها را نیز در نظر گرفت. البته یافته‌های این مطالعه به معنای اثبات آسیب روانی یا کاهش علاقه زنان به ازدواج نیست و بیشتر به درک تجربه عاطفی بازیکنان در ارتباط با دنیای مجازی کمک می‌کند.
آیا بازی‌های اتومه باعث کاهش علاقه به ازدواج یا افزایش طلاق می‌شوند؟
این یکی از مهم‌ترین پرسش‌هایی است که درباره بازی‌های عاشقانه مخصوص زنان مطرح می‌شود.
وقتی فردی بخش قابل‌توجهی از زمان و انرژی عاطفی خود را صرف یک رابطه مجازی می‌کند، ممکن است این سؤال پیش بیاید که آیا چنین تجربه‌ای می‌تواند جایگزین بخشی از نیازهای عاطفی او در زندگی واقعی شود؟
از نظر تئوری، درگیری افراطی با یک رابطه مجازی ممکن است در برخی افراد با کاهش توجه به روابط واقعی، افزایش مقایسه با شریک عاطفی و نارضایتی از کیفیت رابطه همراه باشد.
اما برای نتیجه‌گیری درباره تأثیر این بازی‌ها بر ازدواج و طلاق، باید شواهد دقیق‌تری در اختیار داشته باشیم.
پژوهش سال ۲۰۲۵ در مجله BMC Psychology میزان طلاق، رضایت زناشویی یا احتمال جدایی زوجین را اندازه‌گیری نکرده است. بنابراین نمی‌توان از نتایج آن نتیجه گرفت که بازی‌های اتومه باعث افزایش آمار طلاق شده‌اند.
همچنین ارتباط آماری میان دلبستگی به شخصیت‌های بازی و معیارهای انتخاب همسر، به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که بازی علت تغییر این معیارها بوده است.
برای بررسی چنین موضوعی به مطالعات طولی و پژوهش‌هایی نیاز داریم که وضعیت روابط واقعی، کیفیت زندگی زناشویی و رفتار بازیکنان را در یک بازه زمانی مشخص بررسی کنند.
چگونه می‌توان از تأثیرات منفی احتمالی بازی‌های عاشقانه جلوگیری کرد؟
بازی‌های اتومه به‌خودی‌خود پدیده‌ای آسیب‌زا محسوب نمی‌شوند. این بازی‌ها می‌توانند راهی برای سرگرمی، تجربه داستان‌های عاشقانه و حتی تخلیه هیجانی باشند.
مسئله زمانی اهمیت پیدا می‌کند که مرز میان رابطه خیالی و رابطه واقعی برای فرد کمرنگ شود یا بازی به فعالیتی تبدیل شود که مسئولیت‌ها و ارتباطات واقعی را تحت تأثیر قرار دهد.
برای حفظ تعادل می‌توان به چند نکته توجه کرد:
- حفظ مرز میان واقعیت و خیال: شخصیت‌های بازی بر اساس سناریوهای از پیش طراحی‌شده رفتار می‌کنند و نباید انتظار داشت افراد واقعی همیشه مانند آن‌ها واکنش نشان دهند.
- مدیریت زمان بازی: سرگرمی نباید جایگزین مسئولیت‌های روزمره، ارتباطات اجتماعی و زمان مشترک با همسر شود.
- پرهیز از مقایسه مداوم: مقایسه همسر با شخصیت‌های داستانی می‌تواند باعث نادیده گرفتن ویژگی‌های مثبت رابطه واقعی شود.
- توجه به نیازهای عاطفی: اگر فرد احساس می‌کند فقط در دنیای مجازی به توجه و محبت دسترسی دارد، بهتر است نیازهای عاطفی خود را در روابط واقعی نیز بررسی کند.
- گفت‌وگوی صادقانه با شریک عاطفی: در صورت ایجاد اختلاف بر سر زمان بازی یا وابستگی به شخصیت‌های مجازی، گفت‌وگو می‌تواند به درک بهتر نیازهای دو طرف کمک کند.
جمع‌بندی: آیا عشق مجازی می‌تواند بر روابط واقعی تأثیر بگذارد؟
بازی‌های اتومه نمونه‌ای از تغییر شکل تجربه‌های عاشقانه در دنیای دیجیتال هستند. این بازی‌ها به زنان اجازه می‌دهند روابطی داستانی با شخصیت‌های مرد مجازی تجربه کنند؛ شخصیت‌هایی که اغلب بر اساس ویژگی‌های مطلوب عاطفی طراحی شده‌اند.
پژوهش منتشرشده در سال ۲۰۲۵ در مجله BMC Psychology نشان می‌دهد میان همانندسازی با شخصیت‌های بازی، دلبستگی عاطفی و معیارهای انتخاب شریک عاطفی ارتباط وجود دارد.
این یافته اهمیت بررسی تأثیر روابط مجازی بر نگرش افراد به عشق و ازدواج را نشان می‌دهد؛ اما نباید آن را دلیلی برای افزایش طلاق یا کاهش تمایل زنان به ازدواج دانست.
در نهایت، آنچه اهمیت دارد نه صرفاً انجام یک بازی عاشقانه، بلکه نوع رابطه فرد با دنیای مجازی، میزان درگیری عاطفی و تأثیر آن بر زندگی واقعی است.
