جواب درس دوم دین و زندگی دهم انسانی صفحه ۱۴ ، ۱۵ ، ۱۶ ، ۱۷ ، ۲۰ و ۲۱

جواب درس دوم دینی دهم انسانی ؛ در این مطلب از بخش آموزش و پرورش ماگرتا با پاسخ و جواب جاهای خالی ، اندیشه و تحقیق و سوالات متن و پرسش های صفحه ۱۴ ، ۱۵ ، ۱۶ ، ۱۷ ، ۲۰ و ۲۱ درس ۲ دوم قدرت پرواز کتاب دین و زندگی ۱ پایه دهم ادبیات و علوم انسانی آشنا می شوید. در ادامه با ما همراه باشید.

پاسخ درس قبلی: جواب درس اول دین و زندگی دهم انسانی

پاسخ جای خالی صفحه ۱۴ ، ۱۵ و ۱۶ درس ۲ دینی دهم انسانی

۱- پروردگار، به ما نیرویی عنایت کرده تا با آن بیندیشیم و مسیر درست زندگی را از راه‌های غلط تشخیص دهیم. حقایق را دریابیم و از جهل و نادانی دور شویم. 

الف) نام این توانایی چیست؟ …………………………………………….

پاسخ: نام این توانایی شناخت یا بینش است یا عقل (قوهٔ تفکر و اندیشه).

ب) کدام آیهٔ ابتدای درس به این توانایی اشاره کرده است؟ ………………………..

پاسخ: آیات ۱۹۰ و ۱۹۱ سورهٔ آل‌عمران (إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ... وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ)

ج) دو پیام از ترجمهٔ این آیه استخراج کنید: ………………………………….

پاسخ: ۱- آفرینش آسمان‌ها و زمین و آمد و شد شب و روز نشانه‌هایی برای خردمندان و اهل تفکر است.
۲- اهل خرد با تفکر در نظام آفرینش به هدفمندی جهان پی می‌برند و آن را بیهوده و باطل نمی‌دانند.

۲- خداوند، ما را صاحب اراده و اختیار آفرید و مسئول سرنوشت خویش قرار داد. سپس راه رستگاری و راه شقاوت را به ما نشان داد تا با استفاده از سرمایه‌ی عقل راه رستگاری را برگزینیم و از شقاوت دوری کنیم.

اِنّا هَدَیناهُ السَّبیلَ اِمّا شاکِرًا وَ اِمّا کَفورًا _{سوره‌ی انسان، آیه‌ی ۳} 
ما راه را به او نشان دادیم یا سپاسگزار خواهد بود و یا ناسپاس

الف) برای این ویژگی، نام مناسب انتخاب کنید: ……………………………………

پاسخ: نام مناسب برای این ویژگی اراده و اختیار است.

ب) پیام مهم این آیه چیست؟ ……………………………………………

پاسخ: خداوند راه هدایت و رستگاری را به انسان نشان داده است؛ اما انسان مجبور نیست و با اختیار خود می‌تواند راه شکرگزاری و طاعت یا ناسپاسی و کفران را برگزیند.

۳- او سرشت ما را با خود آشنا کرد و گرایش به خود را در وجود ما قرار داد. از این‌رو هرکس در خود می‌نگرد و یا به تماشای جهان می‌نشیند، خدا را می‌یابد و محبتش را در دل احساس می‌کند.

امیرمؤمنان علی (ع) می‌فرماید:

«هیچ چیزی را مشاهده نکردم، مگر اینکه خدا را قبل از آن، بعد از آن و با آن دیدم».

گاهی غفلت‌ها سبب دوری ما از او و فراموشی یاد او می‌شود، ولی باز که به خود باز می‌گردیم، او را در کنار خود می‌یابیم و می‌گوییم:

دوست نزدیک‌تر از من به من است / وین عجب‌تر که من از وی دورم

چه کنم با که توان گفت که او / در کنار من و من مهجورم

الف) برای این ویژگی، نام مناسب انتخاب کنید: ……………………………………

پاسخ: نام مناسب برای این ویژگی خودآگاهی است یا فطرت الهی (فطرت خداآشنا / خداجویی).

ب) کدام آیه به این ویژگی اشاره می کند؟ …………………………………….

پاسخ: آیه ۳۰ سورهٔ روم (فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا...)

ج) دو پیام از ترجمهٔ این آیه استخراج کنید: ………………………………….

پاسخ: خداوند سرشت تمام انسان‌ها را بر پایهٔ دین‌داری و خداجویی آفریده است.
آفرینش الهی و سرشت انسان‌ها تغییرناپذیر و پایدار است (لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ).

۴- خدای متعال، شناخت خیر و نیکی و گرایش به آن و شناخت بدی و زشتی و بیزاری از آن را در وجود ما قرار داد، تا به خیر و نیکی روآوریم و از گناه و زشتی بپرهیزیم. از این‌روست که همه‌ی ما فضائلی چون صداقت، عزت نفس و عدالت را دوست داریم و از دورویی، حقارت نفس، ریا و ظلم بیزاریم.

الف) برای این ویژگی، نام مناسب انتخاب کنید: ……………………………………

پاسخ: نام مناسب برای این ویژگی فطرت است یا الهام فجور و تقوا (وجدان اخلاقی / معرفت درونی به خیر و شر).

ب) کدام آیه از درس اول به این ویژگی اشاره می کند؟ …………………………..

پاسخ: آیات ۷ و ۸ سورهٔ شمس (وَ نَفْسٍ وَ مَا سَوَّاهَا - فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَ تَقْوَاهَا)

ج) یک پیام از ترجمهٔ این آیه استخراج کنید: …………………………………

پاسخ: خداوند پس از سامان دادن نفس انسان، شناخت بدی‌ها (گناه) و خوبی‌ها (پرهیزگاری) را به او الهام کرده و در وجودش به ودیعت نهاده است.

۵- گرایش انسان به نیکی‌ها و زیبایی‌ها سبب می‌شود که در مقابل گناه و زشتی واکنش نشان دهد و آن‌گاه که به گناه آلوده شد، خود را سرزنش و ملامت کند و در اندیشه‌ی جبران آن برآید. قرآن کریم، عامل درونی این حالت را «نفس لوامه»، یعنی نفس سرزنشگر، نامیده و به آن سوگند خورده است.

وَ لا اُقسِمُ بِالنَّفسِ اللَّوّامَةِ _{سوره‌ی قیامت، آیه‌ی ۲}
و سوگند به نفس ملامت‌کننده

نام دیگر این عامل درونی را بنویسید: ……………………………………….

پاسخ: نام دیگر این عامل درونی وجدان است یا وجدان اخلاقی (نفس لوّامه).

ب) یک پیام از ترجمهٔ این آیه استخراج کنید…………………………………:

پاسخ: اهمیت و ارزش والای نفس سرزنشگر (وجدان) تا حدی است که پروردگار به آن سوگند یاد کرده است، زیرا انسان را هنگام خطا بیدار و سرزنش می‌کند.

۶- علاوه بر این سرمایه‌های بزرگ که خداوند در درون خود انسان قرار داده، انسان را تنها نگذاشته و راهنمایان الهی را همراه با کتاب راهنما برای او فرستاده و راه کسب سعادت را به وی نشان داده است.

کدام یک از اصول دین به این راهنمایی اشاره می‌کند؟ …………………………..

پاسخ: نبوّت (ارسال پیامبران و کتب آسمانی)

جواب اندیشه و تحقیق صفحه ۱۷ درس ۲ دینی دهم انسانی

۱- چرا با این که همهٔ انسان‌ها دارای قوهٔ عقل هستند، همه عاقلانه رفتار نمی‌کنند؟

پاسخ: زیرا عقل در همه انسان‌ها وجود دارد، اما بعضی‌ها از آن استفاده نمی‌کنند یا اجازه می‌دهند هوس‌ها، تعصب‌ها و تقلید کورکورانه بر فکرشان غلبه کند. در نتیجه به جای اینکه با تفکر و دقت راه درست را بشناسند، از دیگران بدون دلیل پیروی می‌کنند و اسیر احساسات یا خواسته‌های نادرست می‌شوند.

خداوند در آیات درس (بقره ۱۷۰) می‌فرماید بعضی از مردم فقط از پدران خود پیروی می‌کنند و حاضر نیستند با عقل خود بیندیشند.

۲- برای رشد عقل و رسیدن به صفت عاقل، چه پیشنهادهایی دارید؟

پاسخ: با تفکر در آیات الهی و نشانه‌های طبیعت، عقل خود را پرورش دهیم.
مطالعه، پرسش‌گری و مشورت با افراد دانا را در زندگی عادت کنیم.
از تعصب، لجاجت و تقلید کورکورانه دوری کنیم.
در تصمیم‌گیری‌ها آخرت و رضای خدا را در نظر بگیریم تا عقل در مسیر درست رشد کند.
و مهم‌تر از همه، از هوای نفس و احساسات شدید پیروی نکنیم، چون بزرگ‌ترین مانع رشد عقل هستند.

جواب جای خالی صفحه ۱۹ و ۲۰ درس دوم دینی دهم انسانی

مسیر رفتن به سوی خدا و کسب کمالات و خوبی‌ها صاف و هموار نیست. این مسیر با موانعی جدّی هم در درون ما و هم در بیرون ما روبه‌روست:

۱- مانع اول، یک مانع درونی است که توجهش صرفاً به بُعد بدنی و حیوانی انسان است و از انسان می‌خواهد که با هر روشی که شده، درست یا نادرست، او را به لذت‌های حیوانی برساند، هرچند به ظلم و گمان دیگران آلوده شود. این مانع (نفس امّاره به بدی) نام دارد. یعنی نفسی که بسیار به بدی فرا می‌خواند. همان‌طور که حضرت یوسف علیه‌السلام آنگاه که در مقابل پادشاه مصر قرار گرفت و در آن لحظه‌ای که همه انسان‌های باایمان، پاکدامنی بوده است به کار برد و فرمود :

إِنَّ النَّفْسَ لَأَمّارَةٌ بِالسُّوءِ همانا که نفس به شدّت آدمی را به بدی می‌خواند
إِلّا ما رَحِمَ رَبّی مگر این‌که خدا او را مورد لطف قرار دهد

امیرالمؤمنین نیز درباره‌ی این نفس می‌فرماید :

«دشمن‌ترین دشمن تو، همان نفسی است که در درون توست.»

۲ـ مانع دوم که خداوند ما را از آن باخبر کرده، مانعی است که خود را برتر از آدمیان می‌داند و سوگند یاد کرده که فرزندان آدم را فریب دهد و از رسیدن به آرمان‌های انسانی و اهداف بزرگ زندگی بازدارد و سرگرم لذت‌های دنیایی کند. کاری که او با ما می‌کند، وسوسه کردن است. او راهی جز نیرنگ و وسوسه کردن ندارد.

همین دشمن، در روز قیامت که فرصتی برای توبه نمانده است، به کسانی که فریبش را خورده‌اند،
می‌گوید :

«خداوند به شما وعده حق داد، امّا من به شما وعده‌ای دیگر دادم و خلاف آن عمل کردم. البته من بر شما تسلّطی نداشتم؛ فقط شما را به گناه دعوت کردم. امّا خودتان بودید که دعوت مرا پذیرفتید. امروز خود را سرزنش کنید نه مرا. امروز من نمی‌توانم به شما کمکی کنم و شما هم نمی‌توانید مرا نجات دهید.»

الف) نام این دشمن چیست؟ نام این دشمن شیطان است.

ب) کدام آیه به این دشمن اشاره می‌کند؟ آیه ۲۲ سورهٔ ابراهیم

متن آیه: («وَ قَالَ الشَّيْطَانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ ۖ وَ مَا كَانَ لِيَ عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطَانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي ۖ فَلَا تَلُومُونِي وَلُومُوا أَنْفُسَكُمْ…»)

ج) دو پیام مهم از ترجمهٔ آن آیه استخراج کنید:
✅ پیام ۱: شیطان دشمن آشکار انسان است و همیشه می‌خواهد با وسوسه‌هایش او را از راه درست منحرف کند.
✅ پیام ۲: انسان باید از پیرویِ وسوسه‌های شیطان و گام‌به‌گام افتادن در دام او پرهیز کند و زندگی خود را بر پایهٔ حلال و پاکی بنا کند.

جواب اندیشه و تحقیق صفحه ۲۱ درس دوم دینی دهم انسانی

۱- آیا وجود شیطان، مانع اختیار و اراده ما در تصمیم‌گیری‌ها می‌شود؟ 

پاسخ: خیر. عامل اصلی انحراف یا دعوت به بدی در انسان، شیطان نیست بلکه خود انسان است که توانایی تصمیم‌گیری و انتخاب را دارد و می‌تواند به وسوسه‌ها پاسخ دهد یا از آنها دوری کند. شیطان تنها تحریک کننده است که قدرت دخالت مستقیم در تصمیم‌های انسان ندارد و تنها می‌تواند راه‌های فریب را به‌روی او ارائه دهد.

۲- چه رابطه‌ای میان «توانایی‌ها و سرمایه‌ها» و «هدف» وجود دارد؟ 

پاسخ: برای دستیابی به هر هدف، ضروری است که شخص دارای توانایی‌ها و سرمایه‌هایی باشد که با آن هدف سازگار باشد. اگر فردی هدفی را در نظر دارد، اما توانایی و سرمایه‌های لازم برای دستیابی به آن هدف را نداشته باشد، هدف انتخاب شده تحقق پذیر نخواهد بود.

پاسخ درس بعدی: جواب درس سوم دین و زندگی دهم انسانی

توجه: شما دانش آموزان عزیز پایه دهم انسانی متوسطه دوم اگر می خواهید به راحتی به تمام مطالب آموزشی کتاب دین و زندگی (۱) پایه دهم رشته علوم انسانی دسترسی داشته باشید، تنها کافیه جواب درس مورد نظرتان را به همراه عبارت « ماگرتا » در گوگل جست و جو کنید.

در انتها امیدواریم که مقاله جواب فعالیت های درس ۲ دوم کتاب دین و زندگی پایه دهم انسانی متوسطه دوم ، برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد و توانسته باشید تا از آن استفاده و بهره برده باشید