جواب درس دوم دین و زندگی دهم انسانی صفحه ۱۴ ، ۱۵ ، ۱۶ ، ۱۷ ، ۲۰ و ۲۱

جواب درس دوم دینی دهم انسانی ؛ در این مطلب از بخش آموزش و پرورش ماگرتا با پاسخ و جواب جاهای خالی ، اندیشه و تحقیق و سوالات متن و پرسش های صفحه ۱۴ ، ۱۵ ، ۱۶ ، ۱۷ ، ۲۰ و ۲۱ درس ۲ دوم قدرت پرواز کتاب دین و زندگی ۱ پایه دهم ادبیات و علوم انسانی آشنا می شوید. در ادامه با ما همراه باشید.

پاسخ درس قبلی: جواب درس اول دین و زندگی دهم انسانی

پاسخ جای خالی صفحه ۱۴ ، ۱۵ و ۱۶ درس ۲ دینی دهم انسانی

در درس گذشته دانستیم که خداوند به خاطر چه انسان را آفرید و به او چه جایگاه و امتیازی در میان سایر موجودات بخشید و حتی به او نشان داد که می‌تواند به مرتبه و مقامی برسد که فرشتگان به پای او افتاده و سجده کنند و او برتر از هر موجودی قرار بگیرد.

اکنون جای طرح این سؤال است که: برای رسیدن به چنین جایگاهی، خداوند چه امکانات و توانمندی‌هایی به ما عنایت کرده و ما را به چه ابزاری مجهز نموده است؟

در پاسخ به این سؤال، برخی از توانمندی‌هایی که خدا در وجود ما قرار داده و امکاناتی را که برای پیمودن درست مسیر کمال به ما عطا فرموده، مرور می‌کنیم:

١ــ پروردگار، به ما نیرویی عنایت کرده تا با آن بیندیشیم و مسیر درست زندگی را از راه‌های غلط تشخیص دهیم. حقایق را دریابیم و از جهل و نادانی دور شویم.

الف) نام این توانایی چیست؟ نام این توانایی شناخت یا بینش است.

ب) کدام آیهٔ ابتدای درس به این توانایی اشاره کرده است؟ آیه ۱۷۰ سوره بقره

متن و معنی آیه: «وَإِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما أَلْفَيْنا عَلَيْهِ آباءَنا…»
(و چون به آنان گفته شود از آنچه خدا نازل کرده پیروی کنید، گویند: نه، از آنچه پدران خود را بر آن یافته‌ایم پیروی می‌کنیم.)

ج) دو پیام از ترجمهٔ این آیه استخراج کنید:
✅ ۱. انسان باید در انتخاب راه زندگی از عقل و اندیشه خود استفاده کند، نه از تقلید کورکورانه.
✅ ۲. پیروی ناآگاهانه از دیگران، انسان را از شناخت حقیقت و هدایت بازمی‌دارد.

٢ــ خداوند، ما را صاحب اراده آفرید و مسئول سرنوشت خویش قرار داد. سپس راه رستگاری و راه شقاوت را به ما معرفی کرد تا با تشخیص خود راه رستگاری را برگزینیم و از شقاوت دوری کنیم.

با توجه به همین ویژگی است که خدا می‌فرماید:

إنّا هَدَيناهُ السَّبيلَ ما راه را به او نشان دادیم
إِمّا شاكرًا وَ إِمّا كَفورًا یا سپاسگزار خواهد بود و یا ناسپاس

الف) برای این ویژگی، نام مناسب انتخاب کنید: نام مناسب برای این ویژگی اراده و اختیار است.

ب) پیام مهم این آیه چیست؟ خداوند راه درست و نادرست را به انسان نشان داده و این خودِ انسان است که با اختیار و انتخابش، سرنوشتش را رقم می‌زند. انسان مسئول تصمیم‌های خودش است.

۳ــ هر کس در خود می‌نگرد و یا به تماشای جهان می‌نشیند، خدا را می‌یابد و محبتش را در دل احساس می‌کند. امیرمؤمنان علی (ع) می‌فرماید:

«هیچ چیزی را مشاهده نکردم، مگر اینکه خدا را قبل از آن، بعداز آن و با آن دیدم».

گاهی غفلت‌ها سبب دوری ما از او و فراموشی یاد او می‌شود، ولی زمانی که به خود باز می‌گردیم، او را در کنار خود می‌یابیم و می‌گوییم:

دوست نزدیک‌تر از من به من است وین عجب‌تر که من از وی دورم
چه کنم با که توان گفت که او در کنار من و من مهجورم

الف) برای این ویژگی، نام مناسب انتخاب کنید: نام مناسب برای این ویژگی خودآگاهی است.

ب) کدام آیه به این ویژگی اشاره می‌کند؟ آیه ۱۷۲ سوره بقره

متن و معنی آیه: «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَاشْكُرُوا لِلَّهِ…»
(ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از روزی‌های پاکیزه‌ای که به شما دادیم بخورید و شکر خدا را به جا آورید.)

ج) دو پیام از ترجمهٔ این آیه استخراج کنید:
✅ ۱. انسان مؤمن همیشه حضور خدا را در زندگی خود احساس می‌کند و شکرگزار نعمت‌های اوست.
✅ ۲. یاد خدا و شکر او سبب آرامش دل و نزدیکی انسان به پروردگار است.

۴ــ خدای متعال، شناخت خیر و نیکی وگرایش به آن وشناخت بدی و زشتی و بیزاری از آن را در وجود ما قرار داد، تا به خیر و نیکی روآوریم واز گناه و زشتی بپرهیزیم. به همین جهته مگی ما خوبی‌هایی چون صداقت، عزت نفس و عدالت را درک می‌نماییم و دوست داریم و دورویی، حقارت نفس، ریا و ظلم را می‌فهمیم و از آن بیزاریم.

الف) برای این ویژگی، نام مناسب انتخاب کنید: نام مناسب برای این ویژگی فطرت است.

ب) کدام آیه از درس اول به این ویژگی اشاره می‌کند؟ آیه ۱۹ سوره اسراء

متن و معنی آیه: «وَ مَنْ أَرادَ الْآخِرَةَ وَ سَعى‌ لَها سَعْيَها وَ هُوَ مُؤْمِنٌ…»
(و هر کس آخرت را بخواهد و برای آن تلاش کند در حالی که مؤمن است…)

ج) یک پیام از ترجمهٔ این آیه استخراج کنید: فطرت انسان، او را به سمت هدف‌های پاک و الهی سوق می‌دهد و اگر درست پرورش یابد، او را به سوی آخرت و سعادت واقعی می‌برد.

۵ــ عاملی در وجود انسان هست که در مقابل گناه و زشتی واکنش نشان می‌دهد و اگر انسان به گناه آلوده شود، خود را سرزنش و ملامت می‌کند و در اندیشهٔ جبران آن برمی‌آید. قرآن کریم، این عامل درونی را «نفس لوّامه»، یعنی نفس سرزنشگر، نامیده و به آن سوگند خورده است.

وَلا أُقسِمُ بِالنَّفسِ اللَّوَامَةِ و سو گند به نفس ملامتکننده

الف) نام دیگر این عامل درونی را بنویسید: نام دیگر این عامل درونی وجدان است.

ب) یک پیام از ترجمهٔ این آیه استخراج کنید: وجدان الهی در درون انسان بیدار است و هنگام لغزش، او را سرزنش کرده و به جبران خطا دعوت می‌کند.

۶ــ علاوه بر این سرمایه‌های بزرگ که خداوند در درون خود انسان قرار داده، انسان را تنها نگذاشته و راهنمایان الهی را همراه با کتاب راهنما برای او فرستاده و راه کسب سعادت را به وی نشان داده است.

کدام یک از اصول دین به این راهنمایی اشاره می‌کند؟ نبوت

جواب اندیشه و تحقیق صفحه ۱۷ درس ۲ دینی دهم انسانی

۱- چرا با این که همهٔ انسان‌ها دارای قوهٔ عقل هستند، همه عاقلانه رفتار نمی‌کنند؟

پاسخ: زیرا عقل در همه انسان‌ها وجود دارد، اما بعضی‌ها از آن استفاده نمی‌کنند یا اجازه می‌دهند هوس‌ها، تعصب‌ها و تقلید کورکورانه بر فکرشان غلبه کند. در نتیجه به جای اینکه با تفکر و دقت راه درست را بشناسند، از دیگران بدون دلیل پیروی می‌کنند و اسیر احساسات یا خواسته‌های نادرست می‌شوند.

خداوند در آیات درس (بقره ۱۷۰) می‌فرماید بعضی از مردم فقط از پدران خود پیروی می‌کنند و حاضر نیستند با عقل خود بیندیشند.

۲- برای رشدعقل و رسیدن به صفت عاقل، چه پیشنهادهایی دارید؟

پاسخ: با تفکر در آیات الهی و نشانه‌های طبیعت، عقل خود را پرورش دهیم.
مطالعه، پرسش‌گری و مشورت با افراد دانا را در زندگی عادت کنیم.
از تعصب، لجاجت و تقلید کورکورانه دوری کنیم.
در تصمیم‌گیری‌ها آخرت و رضای خدا را در نظر بگیریم تا عقل در مسیر درست رشد کند.
و مهم‌تر از همه، از هوای نفس و احساسات شدید پیروی نکنیم، چون بزرگ‌ترین مانع رشد عقل هستند.

جواب جای خالی صفحه ۱۹ و ۲۰ درس دوم دینی دهم انسانی

مسیر رفتن به سوی خدا و کسب کمالات و خوبی‌ها صاف و هموار نیست. این مسیر با موانعی جدّی هم در درون ما و هم در بیرون ما روبه‌روست:

۱ـ مانع اول، یک مانع درونی است که توجهش صرفاً به بُعد بدنی و حیوانی انسان است و از انسان می‌خواهد که با هر روشی که شده، درست یا نادرست، او را به لذت‌های حیوانی برساند، هرچند به ظلم و گمان دیگران آلوده شود. این مانع (نفس امّاره به بدی) نام دارد. یعنی نفسی که بسیار به بدی فرا می‌خواند. همان‌طور که حضرت یوسف علیه‌السلام آنگاه که در مقابل پادشاه مصر قرار گرفت و در آن لحظه‌ای که همه انسان‌های باایمان، پاکدامنی بوده است به کار برد و فرمود :

إِنَّ النَّفْسَ لَأَمّارَةٌ بِالسُّوءِ همانا که نفس به شدّت آدمی را به بدی می‌خواند
إِلّا ما رَحِمَ رَبّی مگر این‌که خدا او را مورد لطف قرار دهد

امیرالمؤمنین نیز درباره‌ی این نفس می‌فرماید :

«دشمن‌ترین دشمن تو، همان نفسی است که در درون توست.»

۲ـ مانع دوم که خداوند ما را از آن باخبر کرده، مانعی است که خود را برتر از آدمیان می‌داند و سوگند یاد کرده که فرزندان آدم را فریب دهد و از رسیدن به آرمان‌های انسانی و اهداف بزرگ زندگی بازدارد و سرگرم لذت‌های دنیایی کند. کاری که او با ما می‌کند، وسوسه کردن است. او راهی جز نیرنگ و وسوسه کردن ندارد.

همین دشمن، در روز قیامت که فرصتی برای توبه نمانده است، به کسانی که فریبش را خورده‌اند،
می‌گوید :

«خداوند به شما وعده حق داد، امّا من به شما وعده‌ای دیگر دادم و خلاف آن عمل کردم. البته من بر شما تسلّطی نداشتم؛ فقط شما را به گناه دعوت کردم. امّا خودتان بودید که دعوت مرا پذیرفتید. امروز خود را سرزنش کنید نه مرا. امروز من نمی‌توانم به شما کمکی کنم و شما هم نمی‌توانید مرا نجات دهید.»

الف) نام این دشمن چیست؟ نام این دشمن شیطان است.

ب) کدام آیه به این دشمن اشاره می‌کند؟ آیه ۱۶۸ سوره بقره

متن و معنی آیه: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلَالًا طَيِّبًا وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ»
(ای مردم! از آنچه در زمین است، حلال و پاکیزه بخورید و از گام‌های شیطان پیروی نکنید؛ زیرا او دشمن آشکار شماست.)

ج) دو پیام مهم از ترجمهٔ آن آیه استخراج کنید:
✅ پیام ۱: شیطان دشمن آشکار انسان است و همیشه می‌خواهد با وسوسه‌هایش او را از راه درست منحرف کند.
✅ پیام ۲: انسان باید از پیرویِ وسوسه‌های شیطان و گام‌به‌گام افتادن در دام او پرهیز کند و زندگی خود را بر پایهٔ حلال و پاکی بنا کند.

جواب اندیشه و تحقیق صفحه ۲۱ درس دوم دینی دهم انسانی

۱- آیا وجود شیطان، مانع اختیار و اراده ما در تصمیم‌گیری‌ها می‌شود؟ 

پاسخ: خیر. عامل اصلی انحراف یا دعوت به بدی در انسان، شیطان نیست بلکه خود انسان است که توانایی تصمیم‌گیری و انتخاب را دارد و می‌تواند به وسوسه‌ها پاسخ دهد یا از آنها دوری کند. شیطان تنها تحریک کننده است که قدرت دخالت مستقیم در تصمیم‌های انسان ندارد و تنها می‌تواند راه‌های فریب را به‌روی او ارائه دهد.

۲- چه رابطه‌ای میان «توانایی‌ها و سرمایه‌ها» و «هدف» وجود دارد؟ 

پاسخ: برای دستیابی به هر هدف، ضروری است که شخص دارای توانایی‌ها و سرمایه‌هایی باشد که با آن هدف سازگار باشد. اگر فردی هدفی را در نظر دارد، اما توانایی و سرمایه‌های لازم برای دستیابی به آن هدف را نداشته باشد، هدف انتخاب شده تحقق پذیر نخواهد بود.

۳- خداوند، شیطان را از درگاه خود راند و برای همیشه او را طرد کرد، چون فرمان خدا را برای سجده بر انسان اطاعت نکرد. حال، دیدگاه و احساس خود را نسبت به انسان‌هایی که حاضر نیستند در برابر خدا سجده کنند و بندگی شیطان را می‌پذیرند، بیان کنید.

پاسخ: خدای متعال، علاوه بر اینکه عوامل رشد و کمال را به ما نشان داده، عوامل سقوط و گناه و دور ماندن از هدف را نیز به ما معرفی کرده است. حال اینکه بعضی از انسان ها اسیر هوای نفس شده و بندگی شیطان را می کنند، جز اینکه به خود ظلم می کنند و لذت های زودگذر دنیوی را به آرامش روحی و روانی و از همه مهمتر بهشت و لقای خدا ترجیح می دهند، کار دیگری انجام نمی دهند.

در نهایت متاسفانه این گروه از انسان‌ها به دلیل فرو رفتن در هوس‌ها از یاد خداوند غافل شده اند و بندگی شیطان را پذیرفته اند.

پاسخ درس بعدی: جواب درس سوم دین و زندگی دهم انسانی

توجه: شما دانش آموزان عزیز پایه دهم انسانی متوسطه دوم اگر می خواهید به راحتی به تمام مطالب آموزشی کتاب دین و زندگی (۱) پایه دهم رشته علوم انسانی دسترسی داشته باشید، تنها کافیه جواب درس مورد نظرتان را به همراه عبارت « ماگرتا » در گوگل جست و جو کنید.

در انتها امیدواریم که مقاله جواب فعالیت های درس ۲ دوم کتاب دین و زندگی پایه دهم انسانی متوسطه دوم ، برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد و توانسته باشید تا از آن استفاده و بهره برده باشید