جواب درس پنجم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم ❤️ عدل الهی

جواب درس پنجم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق اقلیت های دینی یازدهم ؛ در این مقاله به جواب و حل سوال های نتیجه گیری ، بررسی ، عبرت ، داوری ، حل مساله و پرسش صفحه ۴۴ ، ۴۶ ، ۴۷ ، ۴۸ ، ۴۹ ، ۵۰ و ۵۱ درس ۵ پنجم عدل الهی کتاب آفرینش کتاب تعلیمات ادیان الهی و اخلاق ویژه اقلیت های دینی پایه یازدهم متوسطه دوم پرداخته ایم. در ادامه با بخش آموزش و پرورش ماگرتا همراه ما باشید.

همچنین بخوانید: گام به گام کتاب تعلیمات ادیان الهی و اخلاق ویژه اقلیت های دینی یازدهم

جواب نتیجه گیری صفحه ۴۴ درس پنجم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

با توجه به مقدمه‌ی فوق، بگویید که چرا خداوند به کسی ستم نمی‌کند؟

پاسخ: طبق مقدمهٔ درس، ریشه و انگیزهٔ تمام ستم‌ها و بی‌عدالتی‌ها ناشی از «نقص و کمبود» است؛ یعنی انسان‌ها به دلیل نیاز، جهل و ناآگاهی، ترس و ناتوانی، یا آلودگی‌های درونی و عقده‌های روحی دست به ستم می‌زنند. اما خداوند متعال کمال مطلق و بی‌نیاز محض است؛ به چیزی احتیاج ندارد، به همهٔ امور دانا و آگاه است، بر هر کاری تواناست و از هرگونه عیب و نقصی منزّه است. بنابراین هیچ زمینه و انگیزه‌ای برای ستم کردن در ساحت مقدس پروردگار وجود ندارد و خداوند هرگز به هیچ‌کس ظلم نمی‌کند.

پاسخ نتیجه گیری صفحه ۴۶ درس پنجم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

با توجه به مطالب فوق، از آن‌جا که دانش بشری درباره‌ی جهان و حوادث آن همواره … است.

پاسخ: «از آن‌جا که دانش بشری درباره‌ی جهان و حوادث آن همواره ناقص و محدود است، انسان نمی‌تواند تنها بر اساس دیده‌ها و دانسته‌های اندک و شتاب‌زدهٔ خود، دربارهٔ تمام وقایع، آفریده‌ها و حوادث عالم قضاوت کند و نباید به دلیل ندانستن حکمت و اسرار برخی رخدادها، نظام آفرینش یا خداوند را به بی‌عدالتی متهم نماید.»

جواب بررسی صفحه ۴۷ درس ۵ تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

سعدی می‌گوید: «قدر عافیت کسی داند که به بلایی گرفتار آید».
هم‌چنین بزرگان گفته‌اند: شرط استفاده از لذّت‌ها آشنا شدن با رنج‌هاست.
با توجه به آن‌چه گفته شد، توضیح دهید که مقصود این جمله‌ها چیست و معنای درست آن‌ها کدام است.

پاسخ: مقصود این است که در نظام جهان مادی، شناخت و ادراک عمیقِ نعمت‌ها در گرو مواجهه با اضداد و رنج‌هاست. تا زمانی که انسان پیوسته در رفاه و آسایش غوطه‌ور باشد، نعمت‌ها برایش عادی و بی‌ارزش می‌شوند؛ اما رویارویی با سختی‌ها، بیماری و بلاها به انسان یادآوری می‌کند که سلامتی و آسایش چه گوهر گران‌بهایی هستند.

معنای درست: معنای این کلام این نیست که خودِ رنج و بلا ذاتاً هدف یا مطلوب باشد، بلکه رنج‌ها ارزش واقعیِ نعمت‌ها را نمایان می‌سازند و آمادگی روحی انسان را برای چشیدن لذت‌های واقعی و سپاسگزاری دوچندان می‌کنند.

پاسخ عبرت صفحه ۴۷ درس ۵ تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

سعدی در باب اول گلستان داستانی آورده و می‌گوید: آقایی با غلامش به کشتی نشست. غلام که دریا ندیده بود وحشت کرده و بی‌قراری نمود، به‌طوری که اضطراب او همه‌ی ساکنین کشتی را ناراحت ساخت. حکیمی در آن‌جا بود. گفت چاره‌ی این مشکل را من می‌دانم. دستور داد غلام را به دریا افکندند. غلام که خود را در میان امواج خروشان و بی‌رحم دریا با مرگ روبه‌رو می‌دید، سخت تلاش می‌کرد که خود را به کشتی رساند و از غرق شدن نجات یابد. پس از مقداری تلاش بی‌فایده همین که نزدیک بود غرق شود، حکیم دستور داد که نجاتش دهند. غلام پس از این ماجرا آرام گرفت و دیگر دم نزد. رمز آن را جویا شدند. حکیم گفت لازم بود در دریا بیفتد تا قدر کشتی را بداند.

سعدی، در این داستان چه درسی به ما می‌دهد و کدام نکته‌ی مهم را یادآوری می‌کند؟

پاسخ: ۱. شناخت ارزش نعمت‌ها در پرتو سختی‌ها: غلام تا زمانی که امن و آرام در کشتی نشسته بود، ارزش آن امنیت و جایگاه را نمی‌دانست؛ اما وقتی با تلاطم هولناک دریا و خطر غرق شدن روبه‌رو شد، ارزش و آرامشِ بودن در کشتی را به خوبی درک کرد.

۲. درس اخلاقی: انسان‌ها تا زمانی که در نعمت‌ها و امنیت غرق هستند، ممکن است دچار ناسپاسی، بی‌قراری و غفلت شوند؛ رویارویی با بحران‌ها و سختی‌ها چشم حقیقت‌بین انسان را باز می‌کند و به او می‌آموزد که شاکر شرایط امن و نعمت‌های موجود خود باشد.

جواب داوری صفحه ۴۸ درس پنجم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

دانش‌آموزی که با تحمل رنج و زحمت در امتحانات پذیرفته می‌شود، احساس لذّت و کمال می‌کند یا دانش‌آموزی که بدون درس خواندن به او نمره‌ی خوب داده شده است؟

پاسخ: مسلماً دانش‌آموزی که با رنج و زحمت پذیرفته شده است؛ زیرا او حس رشد واقعی، لیاقت و کمال درونی دارد. نمرهٔ بادآورده برای دانش‌آموز دیگر پوچ است و هیچ مهارت یا استعدادی در او بارور نکرده است.

قهرمانی که با تمرین‌های زیاد در مسابقات به قهرمانی رسیده، یا کسی که بدون رقابت با دیگران مقام قهرمانی را به او داده‌اند؟ چرا؟

پاسخ: زیرا کمال، احساس شکوفایی و لذت پیروزی، محصول به‌کارگیری اراده، غلبه بر موانع، صیقل خوردن روح و آشکار شدن استعدادهای نهفتهٔ انسان در کورهٔ رنج و تلاش است؛ اما افتخار ساختگی و بدون زحمت، ظاهری توخالی است و هیچ ارزشی برای رشد واقعی انسان ندارد.

پاسخ حل مساله صفحه ۴۹ درس پنجم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

برای این‌که فرزندانی که در خانواده‌های مرفّه زندگی می‌کنند، دچار غرور، خودخواهی و سستی نگردند و زندگی فعال و پرتلاشی داشته باشند چه راه‌حل‌هایی را پیشنهاد می‌کنید؟

پاسخ: ۱. مسئولیت‌سپاری و پرهیز از برآورده‌کردن بی‌قیدوشرط خواسته‌ها: والدین نباید هر خواسته‌ای را بلافاصله مهیا کنند، بلکه باید آنها را به تلاش، برنامه‌ریزی و پس‌انداز تشویق نمایند.

۲. آشنایی با زندگی محرومان و کارهای داوطلبانه: حضور در فعالیت‌های خیریه و مراکز نگهداری محرومان تا درد دیگران را لمس کرده و دچار تکبر نشوند.

۳. تشویق به مهارت‌آموزی، کار و ورزش‌های جدی: قرار دادن آن‌ها در موقعیت‌های چالش‌برانگیز علمی، ورزشی و عملی تا اراده‌شان تقویت شود و متکی به خود بار بیایند.

جواب بررسی صفحه ۵۰ درس ۵ تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

همان‌طور که نوع برخورد انسان با بلاها و گرفتاری‌ها زمینه‌ی سازندگی و کمال یا بدبختی را فراهم می‌کند، نوع برخورد ما با نعمت‌ها نیز تعیین‌کننده‌ی سعادت یا شقاوت ماست.

توضیح دهید که برخورد صحیح انسان با نعمت‌هایی که به دست می‌آورد یا در اختیار دارد، کدام است؟

پاسخ: نعمت‌ها را امانت الهی بداند نه ملک مطلق خود.
شکرگزاری زبانی و عملی داشته باشد (یعنی نعمت‌ها را در مسیر خیر، طاعت الهی، خدمت به همنوعان و رشد روحی به کار گیرد).
پرهیز از اسراف، خودنمایی و فخرفروشی.

کدام برخورد است که به شقاوت انسان منجر می‌شود؟

پاسخ: غوطه‌ور شدن در غرور و غفلت، اسراف، طغیانگری و تکبر، فراموش‌کردن آفریدگار، بخل‌ورزی و به‌کاربردن نعمت‌ها در مسیر گناه، ظلم به دیگران و فساد اخلاقی.

پاسخ بررسی صفحه ۵۱ درس ۵ تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

طرح چنین شبهه‌ای ناشی از کدام برداشت نسبت به جهان و انسان است و چگونه می‌توان به این شبهه پاسخ داد؟

پاسخ: ریشه و برداشت ناشی از آن: ناشی از «دیدگاه تک‌مرحله‌ای، محدود و مادی‌گرایانه» به زندگی انسان است؛ یعنی فرض شود که زندگی انسان منحصراً به همین چند سال دنیای مادی محدود است و پروندهٔ او با مرگ بسته می‌شود.

پاسخ به شبهه (بر اساس اصل معاد): زندگی انسان دو مرحله‌ای است (دنیا و آخرت). دنیا جایگاه آزمون، تلاش، کاشتن بذر و رشد است، نه جایگاه پاداش و کیفر نهایی. بسیاری از خوبی‌ها و بدی‌ها اصلاً در ظرف محدود دنیا قابل پاداش یا مجازات کامل نیستند (مثل مجازات حاکمی که هزاران نفر را کشته است). بنابراین دادگاه اصلی، عدل مطلق و پاداش و جزای بی‌پایان در جهان آخرت محقق خواهد شد؛ با در نظر گرفتن معاد، هیچ تناقضی با عدل الهی باقی نمی‌ماند.

جواب پرسش صفحه ۵۱ درس پنجم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

۱ـ پاره‌ای از انگیزه‌های ظلم را با ذکر مثال‌هایی بیان نموده و ریشه اصلی آن‌ها را نام ببرید.

پاسخ: انگیزه‌ها و مثال‌ها:
نیاز و فقر: دزدی کردن یا احتکار کالا برای به دست آوردن مال بیشتر.
ترس و ضعف: سکوت در برابر ستم یا ظلم به دیگران برای حفظ موقعیت و شغل خود از ترس ستمگران.
جهل و نادانی: آسیب رساندن به دیگران یا طبیعت بدون آگاهی از پیامدهای ناگوار آن.
عقده‌های روحی و کینه: انتقام‌جویی ظالمانه از دیگران بر اثر سرخوردگی‌های گذشته.

ریشهٔ اصلی: ریشهٔ همهٔ انگیزه‌های ستمگری «نقص و کمبود» در وجود انسان است.

۲ـ نمونه‌هایی از داوری‌های سطحی و برداشت‌های نادرست را در رابطه با عدل خدا بیان کنید.

پاسخ: ۱. نگاه جزئی‌نگرانه به جای کل‌نگری: مثلاً یک فرد وجود حشرات گزنده، زلزله، آتشفشان یا سیل را شرّ و بی‌عدالتی بداند، بدون اینکه جایگاه ضروری آن‌ها را در تعادل زیست‌محیطی، گردش عناصر زمین و حیات کرهٔ مسکون به عنوان یک کل ببیند.

۲. شتاب‌زدگی در قضاوت: متهم‌کردن خداوند به بی‌عدالتی به صرف ندیدن پاداش فوری یک عمل نیک یا مجازات زودهنگام یک ظالم در همین دنیا.

۳ـ توجه به دو مرحله‌ای بودن زندگی انسان چه تأثیری در بینش ما نسبت به عدل خدا برجای می‌گذارد؟

پاسخ: افق دید ما را گسترش می‌دهد و نشان می‌دهد که دنیا صحنهٔ آزمایش، امتحان و عمل است و آخرت جایگاه حسابرسی و دریافت پاداش و کیفر کامل. این بینش تردیدها و شبهات دربارهٔ نابرابری‌های ظاهری را برطرف می‌کند و اطمینان می‌دهد که هیچ عملی (چه به اندازهٔ ذره‌ای خیر یا شر) بدون پاداش و کیفر عادلانه در پیشگاه خداوند رها نخواهد شد.

۴ـ اثرات گوناگونی را که شدائد و سختی‌ها در زندگی انسان دارد، جداگانه توضیح دهید.

پاسخ: ۱. بیدار کردن استعدادهای خفته و رشد اراده: سختی‌ها انسان را وادار به تفکر، تلاش، ابتکار و شجاعت می‌کنند و انسان در فراز و نشیب‌ها آبدیده می‌شود.
۲. شناخت ارزش نعمت‌ها: رنج‌ها ارزش سلامتی، امنیت و آسایش را آشکار می‌کنند.
۳. زدودن غفلت و تکبر: سختی‌ها غرور انسان را می‌شکنند و او را متوجه ضعف ذاتی خویش و نیازمندی‌اش به خداوند می‌سازند.

۵ـ نسبی بودن نعمت و بلا را شرح دهید.

پاسخ: نعمت و بلا اموری مطلق و ثابت نیستند، بلکه «نوع نگاه، نحوهٔ برخورد و واکنش انسان» تعیین می‌کند که یک پدیده برای او نعمت باشد یا بلا:

ثروت، سلامتی و رفاه اگر موجب غرور، گناه و غفلت شود، در باطن برای شخص «عذاب و بلا» است.
بیماری و سختی‌ها اگر باعث بیداری روح، صبر، بازگشت به راه درست و پاکی درونی گردد، در باطن برای انسان «رحمت و نعمت» است.

توجه: شما دانش آموز پایه یازدهم متوسطه دوم می توانید برای دسترسی سریع و آسان تر به معنی مطالب آموزشی و جواب سوالات درس های کتاب تعلیمات ادیان الهی و اخلاق ویژه اقلیت های دینی پایه یازدهم متوسطه دوم ، در انتهای عنوان خود عبارت «ماگرتا» را نیز در گوگل جستجو کنید.

پاسخ درس بعدی: جواب درس ششم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

پاسخ درس قبلی: جواب درس چهارم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

📝 در انتها امیدواریم که مقاله جواب سوالات تمرین های درس ۴ پنجم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق ویژه اقلیت های دینی پایه یازدهم متوسطه دوم ، برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد و توانسته باشید تا از آن استفاده و بهره برده باشید.