سوالات متن درس چهارم فلسفه یازدهم انسانی با جواب

نمونه سوالات متن درس ۴ چهارم «آغاز تاریخی فلسفه» کتاب فلسفه پایه یازدهم رشته علوم انسانی متوسطه دوم را می توانید در ادامه این مطلب از بخش آموزش و پرورش ماگرتا ، مشاهده نمایید.

سوال های متن درس بعدی: سوالات متن درس پنجم فلسفه یازدهم انسانی

همچنین بخوانید: جواب سوالات درس چهارم فلسفه یازدهم

نمونه سوال های متن امتحانی درس 4 چهارم فلسفه یازدهم

۱) جمله «دریک رودخانه دوبار نمیتوان شنا کرد» از کیست؟ و در چه سالی می‌زیست؟ منظور وی از این پیام چیست؟

پاسخ: متعلق به یکی از فیلسوفان قدیم است که در حدود ۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح، یعنی ۲۵۰۰ سال قبل می‌زیسته است. او معتقد بود هیچ چیز ثابتی در این جهان وجود ندارد. دگرگونی، قانون زندگی و قانون کائنات است، بر همه چیز فرمان میراند و نمیتوان از آن گریخت.

۲ آیا آغاز اندیشه بشر مربوط به زمان و مکانی خاصی است؟ توضیح دهید؟

پاسخ: خیر – برای دانش فلسفه نمی‌توان، از نظر زمانی آغازی تعیین کرد. همان‌طور که نمی‌توان گفت فلسفه ابتدا در کدام سرزمین پدید آمده است. البته، این سخن دربارۀ همۀ دانش‌ها صدق می‌کند.

بی‌تردید هر جا که تمدنی شکل گرفته کسانی هم بوده‌اند که درباره اساسی‌ترین مسئله‌های هستی و زندگی بشر می‌اندیشیده و سخن می‌گفته‌اند، گرچه آثار مکتوبی از آنان به ما نرسیده باشد و ما اطّلاعی از آن اندیشه‌ها و سخن ها نداشته باشیم.

۳) از چه طریقی می‌توان ریشه بسیاری از اندیشه‌هایی که اکنون در بین ما رایج است را بشناسیم و به سابقه تاریخی آنها پی ببریم؟

پاسخ: با بررسی و تحلیل آغاز اندیشه‌های فیلسوفانه و تفکرات فلسفی.

۴) چرا نمی توانیم تاریخ دقیقی از آغاز فلسفه ارائه دهیم؟

پاسخ: برخی از تمدن‌ها آن قدر قدیمی‌اند که در اثر گذر زمان و آمد و شد حوادث، آثار تمدنی آنها از بین رفته است. همین قدر می‌دانیم که تمدن‌های قدیم‌تر و ساده‌تر، مقدمه و پلکان شکل‌گیری تمدن‌های جدیدتر بوده‌اند و دستاوردهای آنها به تمدن‌های جدیدتر منتقل شده است. با توجّه به این دلایل، اطلاعات امروز ما به هیچ وجه نمی‌تواند تاریخ دقیقی از آغاز فلسفه ارائه دهد؛ ما تنها می‌توانیم براساس آثار باقی مانده، گزارشی اجمالی از دورترین اندیشه‌های فلسفی ارائه کنیم.

۵) اهمیت تمدن‌های قدیمی‌تر و ساده تر برای تمدن‌های بعدی چه بوده است؟

پاسخ: تمدن‌های قدیمی مقدمه و پلکان شکل گیری تمدن های جدید بوده‌اند و دستاورد آن ها به تمدن‌های جدیدتر منتقل گشته است.

۶) وضعیت حکمت و فلسفه در ایران باستان چگونه بود نظر سهروردی در این باره چیست؟

پاسخ: گزارش‌ها حکایت از این دارد که ایران باستان یکی از سرزمین‌های فلسفه خیز بوده و حکیمان و فیلسوفانی خداپرست در ایران می زیسته‌اند. سهروردی که از فیلسوفان بزرگ دوره اسلامی است، معتقد است که در دوره کیانیان انسان‌های وارسته‌ای بوده‌اند که هم به حکمت و فلسفه می اندیشیدند و هم دارای سلوک معنوی بوده‌اند. این حکیمان اندکی پیش از فیلسوفان دوره یونان باستان و برخی نیز هم زمان و پس از آنان می زیسته‌اند.

۷) وضعیت حکمت و فلسفه در تمدن های باستانی چین، هند، بین النهرین و مصر چگونه بود؟

پاسخ: در این تمدن‌های باستانی که پیش از تمدن یونان شکل گرفته‌اند، کم و بیش حکمت و فلسفه رواج داشته و آثاری که حکایت از تفکر در مسائل بنیادین هستی داشته باشند، به جای مانده است، مانند اوپانیشادها که شامل متون متعدد هندو است و گاتاها که سروده‌های زرتشت می‌باشد.

۸) در مورد از آثاری که حکایت از تفکر در مسائل بنیادین هستی داشته باشند را نام ببرید؟

پاسخ: اوپانیشادها که شامل متون متعدد هندو است و گاتاها که سروده‌های زرتشت می‌باشد.

۹) نظر سهروردی را درباره‌ی حکیمان و فیلسوفان ایران باستان بیان کنید؟

پاسخ: سهروردی که از فیلسوفان بزرگ دورۀ اسلامی است، معتقد است که در دورۀ کیانیان انسان‌های وارسته‌ای بوده‌اند که هم به حکمت و فلسفه می‌اندیشیدند و هم دارای سلوک معنوی بوده‌اند. این حکیمان اندکی پیش از فیلسوفان دورۀ یونان باستان و برخی نیز هم‌زمان و پس از آنان می‌زیسته‌اند.

۱۰) در کدم تمدن‌ها که پیش از تمدن یونان شکل گرفته‌اند، کم و بیش حکمت و فلسفه رواج داشته است؟

پاسخ: تمدن‌های چین، هند، بین‌النهرین و مصر

۱۱) چرا از سرزمین یونان به عنوان مهد تفکر فلسفی یاد می کنند؟

پاسخ: نخستین مجموعه‌ها یا قطعه‌هایی که به زبان فلسفی نگاشته شده یا جنبۀ فلسفی در آنها غلبه داشته، از یونان باستان به یادگار مانده است. به همین جهت از سرزمین یونان به عنوان مهد تفکر فلسفی یاد می‌کنند. در آنجا بود که دانش فلسفه شکل گرفت و تفسیر جهان با روش عقلانی رایج شد.

۱۲) دانش فلسفه در کجا شکل گرفت و تفسیر جهان درآنجا با چه روشی رواج گرفت؟

پاسخ: یونان باستان / روش عقلانی

۱۳) در آغاز شکل گیری فلسفه، آنچه بیش از هر چیز ذهن اندیشمندان را به خود مشغول می داشت چه بود؟

پاسخ: دگرگونی‌هایی بود که پیوسته در جهان طبیعت رخ می‌داد. آنها کوشش می‌کردند تا به دیدگاهی دست یابند که بتوانند به درستی این دگرگونی‌ها را از نظر عقلی، تحلیل کنند.

۱۴) زادگاه فلسفه یونان در کجا بود و مباحث فلسفی از چه زمانی پایه گذاری شدند؟

پاسخ: زادگاه فلسفه یونانی بخشی بود از سرزمین یونان باستان واقع در غرب آسیای صغیر (کشور ترکیه کنونی) که «ایونیا» نامیده می‌شد. در اینجا بود که در حدود شش قرن پیش از میلاد مباحث فلسفی پایه‌گذاری شد و اولین فیلسوفان یونان پا به عرصه وجود گذاشتند.

۱۵) در آغاز شکل گیری فلسفه، کدام مسئله بیش از هر چیز ذهن اندیشمندان را به خود مشغول می داشت و آنها کوشش می کردند به چه دیدگاهی دست یابند و به چه مسائلی توجه کنند؟

پاسخ: در آغاز شکل گیری فلسفه، آنچه بیش از هر چیز این اندیشمندان را به خود مشغول می داشت، دگرگونی‌هایی بود که پیوسته در جهان طبیعت رخ می‌داد. آنها کوشش می کردند تا به دیدگاهی دست یابند که بتوانند درستی این دگرگونی ها را از نظر عقلی، تحلیل کنند. البته اندیشمندانی که در آن دوره بودند، فقط به تفکر فلسفی نمی‌پرداختند. آنان دانشمندانی بودند که کم و بیش با مجموعه علوم زمان خود، از جمله فلسفه آشنا بودند و به مسائل بنیادین هستی نیز توجه می‌کردند.

۱۶) در زمان کدام اندیشمند کلمه فیلسوف بر سر زبان ها افتاد؟

پاسخ: در آغاز شکل گیری فلسفه، هنوز کلمه فیلسوف برای کسی به کار نمی رفت. در زمان سقراط بود که این کلمه بر سر زبان‌ها افتاد.

۱۷) مورخان فلسفه چه کسی از نخستین اندیشمند یونانی می دانند که اندیشه فلسفی مشخصی داشته است؟

پاسخ: تالس

۱۸) مورخان فلسفه چه کسی را نخستین اندیشمند یونانی میدانند؟ در چه تاریخی می زیست؟

پاسخ: مورخان فلسفه تالس را نخستین اندیشمند یونانی می دانند که اندیشه فلسفی مشخصی داشته است. وی در قرن ششم پیش از میلاد می زیست. تاریخ تولد و مرگ او مشخص نیست.

۱۹) تالس چه چیزی را دقیقا پیش بینی کرده بود؟

پاسخ: وی در حدود سال ۵۸۰ قبل از میلاد دقیقاً پیش‌بینی کرد که در سال ۵۸۵ پیش از میلاد خورشیدگرفتگی رخ می‌دهد و این خورشیدگرفتگی در همان زمان رخ داد.

۲۰) از نظر تالس اولین عنصر و پایه و اساس سایر چیزها چیست؟ چرا؟

پاسخ: او عقیده داشت آب اولین عنصر و پایه و اساس سایر چیزهاست و همه چیز، در نهایت، از آب ساخته شده است؛ زیرا او می دید که آب در درجات بالا بخار می شود و در درجات بسیار پایین منجمد و سخت میگردد و وقتی به صورت باران می آید، گیاهان از زمین می رویند. پس اینها هم حتما شکل دیگری از آب اند.

۲۱) چرا تالس معتقد بود که همه چیز، در نهایت، از آب ساخته شده است؟

پاسخ: زیرا او می‌دید که آب در درجات بالا بخار می‌شود و در درجات بسیار پایین منجمد و سخت می‌گردد و وقتی به صورت باران می‌آید، گیاهان از زمین می‌رویند. پس اینها هم حتما شکل دیگری از آب‌اند.

۲۲) آیا از تالس نوشت‌ای باقی مانده است؟ چگونه می توان به افکار او پی برد؟

پاسخ: از تالس هیچ نوشته‌ای باقی نمانده است و از روی نوشته‌های فیلسوفان بعدی برخی از افکار او را به دست آورده‌اند.

۲۳) دو مورد از آثار به جا مانده از تمدن های باستانی که حکایت از تفکر در مسائل بنیادین هستی داشته را نام ببرید.

پاسخ: اوپانیشادها (شامل متون متعدد هندو) و گاتاها (شامل سروده های زرتشت).

۲۴) کدام یک از فیلسوفان اولیه از پایه گذاران فلسفه و ریاضی محسوب می شود و دستگاه فلسفی او آمیخته ای از کدام علوم است؟

پاسخ: فیثاغورس / او همان‌طور که پایه گذار ریاضی و هندسه است، یکی از پایه گذاران فلسفه نیز محسوب می‌شود. او ریاضیات را به گونه ای خاص با فلسفه و عرفان در هم آمیخت و یک دستگاه فلسفی عمیق بنیان نهاد.

۲۵) ارسطو درباره فیثاغورس و پیروان او چه می گوید؟

پاسخ: فیلسوفانی که به نام فیثاغوریان خوانده می‌شوند، نخستین کسانی بوده‌اند که خود را وقف ریاضیات کرده و باعث پیشرفت آن شده‌اند. در نظر آنان، اصول ریاضی دربارۀ تمام موجودات صادق است و اعداد و اصول اعداد، همان عناصر اوّلی همه موجودات هستند.

۲۶) فیثاغورس چگونه یک دستگاه عمیق فلسفی بنیان نهاد؟

پاسخ: او ریاضیات را به گونه‌ای خاص با فلسفه و عرفان در هم آمیخت و یک دستگاه فلسفی عمیق بنیان نهاد.

۲۷) فیثاغورس چه کارهایی کرد؟

پاسخ: – پایه گذار ریاضی و هندسه
– اعداد و اصول اعداد عناصر اولی همه موجودات هستند.‌
– لفظ فلسفه را برای اولین بار به کار برد.
– نخستین بار واژه تئوری به معنای رایج و واژه کیهان را برای جهان به کار برد.

۲۸) به عقیده فیثاغوریان عناصر اولی همه موجودات چیست؟

پاسخ: در نظر آنان، اصول ریاضی درباره تمام موجودات صادق است و اعداد و اصول اعداد، همان عناصر اولی همه موجودات هستند.

۲۹) کدام الفاظ و واژه ها برای نخستین بار توسط فیثاغورس به کار برده شد؟

پاسخ: می‌گویند لفظ “فلسفه” را او برای اولین بار به کار برد. وی همچنین واژه “تئوری” را به معنایی که امروزه رایج است و نیز واژه “کیهان” را برای جهان برای نخستین بار استفاده کرد.

۳۰) شهرت هراکلیتوس در تاریخ فلسفه به دلیل دو اندیشه است، آنها را بیان کنید.

پاسخ: اولی وحدت اضداد است. دومی تغییر و تحول دائمی جهان است.

۳۱) عقیده هراکلیتوس درباره وحدت اضداد را با ذکر مثال توضیح دهید؟

پاسخ: اموری که با هم ضد هستند، می‌توانند با یکدیگر جمع شوند؛ مثلاً دامنۀ کوه، هم سربالایی است و هم سرپایینی. دربارۀ یک لیوان که تا نصف آن آب است، هم می‌توان گفت نیم لیوان خالی است و هم می‌توان گفت نیم آن پر است و این دو جمله تضادی با یکدیگر ندارند. پس وجود این اضداد است که جهان را می‌سازد و گریزی از ستیز و تضاد نیست.

۳۲) به نظر هراکلیتوس چه چیزی جهان را می سازد؟

پاسخ: وجود اضداد است که جهان را می‌سازد و گریزی از ستیز و تضاد نیست.

۳۳) عقیده هراکلیتوس درباره تغییر و تحول دائمی جهان را بیان کنید؟

پاسخ: او می‌گفت «همه چیز در سیلان و حرکت است.» هیچ چیز ثابتی درا ین جهان وجودن دارد. دگرگونی، قانون زندگی و قانون کائنات است، بر همه چیز فرمان می‌راند و نمی‌توان از آن گریخت. باید قبول کنیم که «نمی‌توان در یک رودخانه دو بار شنا کرد.»

۳۴) سقراط در جوانی با کدام فیلسوف ملاقات کرده است؟

پاسخ: بنا به نقل افلاطون، سقراط در جوانی با پارمنیدس ملاقات کرده است.

۳۵) از میان فیلسوفان اولیه، کدام فیلسوف فلسفه خود را به صورت شعر عرضه کرده است؟

پاسخ: پارمنیدس

۳۶) پارمنیدس فلسفه خود را چگونه عرضه کرد و کدام یک از مفاهیم اصلی فلسفه توجه کرد؟

پاسخ: او فلسفه خود را به صورت شعر عرضه کرده و با بیانی شاعرانه به توصیف عقاید خود پرداخته است. او برای نخستین بار به مفهوم «بودن» و «شدن» (وجود و حرکت) که از مفاهیم اصلی فلسفه هستند، توجه دقیق کرده و تفاوت آن دو را ذکر کرده است.

۳۷) دیدگاه پارمنیدس درباره هستی را بیان کنید؟

پاسخ: وی بر خلاف هراکلیتوس، می‌گفت که هستی، یک امر واحد ثابت است و حرکت و شدن ندارد. او می‌گفت در جهان واقع، نیستی راه ندارد و نمی‌توان گفت «نیستی، هست»، زیرا این جمله تناقض آمیز است. ما با یک واقعیت بدون تغییر و جاودان و فناناپذیر روبه‌رو هستیم.

۳۸) به نظر پارمندیس چگونه می توان به یک واقعیت بدون تغییر و جاودان و فناپذیر رسید؟

پاسخ: از طریق حواس نمی‌توان به این واقعیت رسید. تنها با تفکر عقلی است که این حقیقت را می‌توان دریافت. به عبارت دیگر: حواس فقط همین مرتبه ظاهری جهان و هستی را نشان می‌دهد که نشان دهنده امور مختلف و متغیر است. امّا با عقل می‌توان به آن لایه باطنی و حقیقی هستی رسید که بدون تغییر و جاودانه است.

۳۹) آرایه و نظریات گوناگون و غالبا متضاد اندیشمندان یونانی چه نتایجی در پی داشت؟

پاسخ: ۱- سبب شد تا نوعی تشویش و نگرانی بر مردم آن روزگار غالب شود.
۲- بی اعتمادی نسبت به دانش و اندیشه در ذهن مردم پراکنده گردید.

۴۰) چه چیزی منجر به ظهور سوفیست‌ها شد؟

پاسخ: آرا و نظریات گوناگون و غالبا متضادی که این اندیشمندان عرضه داشتند، سبب شد تا نوعی تشویش و نگرانی بر مردم آن روزگار غالب شود و بذر بی‌اعتمادی نسبت به دانش و اندیشه در ذهن ایشان پراکنده گردد. این آشفتگی فکری به ظهور دانشمندانی منجر گردید که منادی بی‌اعتباری علم وا ندیشه شدند. این گروه که خود را «سوفیست»، یعنی دانشمند می‌خواندند.

۴۱) به چه دلیل سوفیست‌ها اصل حقیقت و واقعیت را انکار کردند؟

پاسخ: به این دلیل که سخن اندیشمندان و جهان شناسان با یکدیگر متضاد است و آنها نتوانسته‌اند تفسیر درستی از جهان به‌دست آورند، نظریات آنان را بیهوده دانستند و به‌جای آموزش علوم به فن سخنوری روی آوردند و همان‌طور که گفته شد، به جای رسیدن به حقیقت، پیروزی بر رقیب را هدف قرار دادند و به آنجا رسیدند که اصل حقیقت و واقعیت را انکار کردند.

۴۲) چرا سوفیست‌ها نظریات اندیشمندان و جهان شناسان باستان را بیهوده می دانستند؟

پاسخ: به این دلیل که سخنان آن ها با یکدیگر متضاد است و آنان نتوانسته‌اند تفسیر درستی از جهان به دست آورند.

۴۳) هدف سوفیست‌ها چه بود؟

پاسخ: سوفیست‌ها به جای رسیدن به حقیقت، پیروزی بر رقیب را هدف قرار دادند و به آنجا رسیدند که اصل حقیقت و واقعیت را انکار کردند.

۴۴) نام چند تن از فلاسفه و اندیشمندان اولیه یونانی پیش از سقراط را بنویسید.

پاسخ: ۱- تالس ۲- فیثاغورس ۳- هراکلیتوس ۴- پارمنیدس

نکته مهم: دانش آموزان عزیز، تنها به خواندن این سوالات اکتفا نکنید و حتما متن درس را هم به دقت مطالعه کنید.

سوال های متن درس قبلی: سوالات متن درس سوم فلسفه یازدهم انسانی

توجه: شما دانش آموز پایه یازدهم رشته علوم انسانی می توانید برای دسترسی سریع و آسان تر به جواب تمرینات و فعالیت های دروس کتاب فلسفه یازدهم متوسطه دوم ، در انتهای عنوان خود عبارت «ماگرتا» را نیز در گوگل جستجو کنید.

✅ در انتها امیدواریم که مقاله نمونه سوالات متن درس ۴ چهارم کتاب فلسفه پایه یازدهم متوسطه دوم ؛ برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد. شما می توانید سوالات خود را در بخش نظرات بیان کنید. 💖