جواب درس ۳ فصل اول بخش اول فرهنگ و هنر هفتم 〽️ خط در طراحی

جواب درس 2 فصل اول بخش اول فرهنگ و هنر هفتم : در این نوشتار پاسخ سوالات و تمرینات صفحه ۳ ، ۴ و ۵ درس ۳ سوم خط در طراحی فصل اول بخش اول کتاب فرهنگ و هنر هفتم پایه هفتم متوسطه اول را برایتان آماده کرده‌ایم. با بخش آموزش و پرورش ماگرتا همراه شوید.

همچنین بخوانید: گام به گام کتاب فرهنگ و هنر هفتم متوسطه اول

جواب فکر کنید صفحه ۹ درس سوم فصل اول بخش اول فرهنگ و هنر هفتم

به این تصاویر نگاه کنید. چه چیزی در این تصاویر مشترک است؟

پاسخ: عنصر مشترک در تمام این تصاویر، وجود «خط» (فرم‌های کشیده و باریک) است. در همه آن‌ها حالت امتداد یافته، کشیدگی و حرکت دیده می‌شود.

شاخه‌های درخت، سیم و طناب به چه شکلی به نظر می‌آیند؟

پاسخ: به شکل «خط» دیده می‌شوند. با این‌که در واقعیت حجم و ضخامت دارند، اما چون طول آن‌ها نسبت به ضخامتشان بسیار بیشتر است، چشم ما آن‌ها را مانند خطوط راست یا منحنیِ کشیده در فضا می‌بیند.

نرده‌ها، تیرهای برق و شاخه‌های درختان که از نزدیک ضخیم هستند از دور شبیه به خط به نظر می‌آیند. فرم‌های کشیده و دور از ما، بیشتر شبیه به خط به نظر می‌آیند. پس در همه این تصاویر عنصر خط وجود دارد. حال به محیط اطراف خود نگاه کنید. در کدام اشیا خط را مشاهده می‌کنید؟

پاسخ: با نگاه کردن به کلاس درس، خانه و خیابان می‌توان خط را در اشیای گوناگون مشاهده کرد؛ مانند:

در محیط کلاس و خانه: شیارهای بین سرامیک‌های کف یا کاشی‌های دیوار، لبه‌های میز و صندلی، کناره‌ها و قاب پنجره و در، پایه‌های میز و نیمکت، خطوط روی دفتر، پره‌های رادیاتور شوفاژ، سیم شارژر و سیم‌های برق.

در محیط بیرون و طبیعت: کابل‌های انتقال برق میان تیرها، خط‌کشی‌های سفید کف خیابان و گذرگاه عابر پیاده، ریل‌های قطار، لبه‌های جدول خیابان، ساقه گیاهان، ترک‌های روی تنه درختان یا روی زمین خشک، و خط افق در هنگام غروب آفتاب.

جواب پرسش صفحه ۱۰ و ۱۱ درس ۳ فصل اول بخش اول فرهنگ و هنر هفتم

به تصاویر صفحهٔ بعد نگاه کنید. با استفاده از خط در این طراحی‌ها چه چیزهای متنوعی نشان داده شده است؟ طراحان پدیده‌ها و اشیایی مانند درختان، تیر چراغ برق، سیم‌ها، موها و… را با خط ترسیم کرده‌اند. خطوط را در هر یک از این تصاویر مشاهده کنید. آیا این خطوط با یکدیگر متفاوت هستند؟ چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟

پاسخ: بله، خطوط در این تصاویر با یکدیگر کاملاً متفاوت هستند و هرکدام ویژگی‌های خاص خود را دارند. این تفاوت‌ها شامل موارد زیر است:

۱. تفاوت در ضخامت و نازکی:
برخی خطوط (مانند تیر چراغ برق و تنه اصلی درختان) با خطوط ضخیم‌تر و تیره‌تر کشیده شده‌اند تا محکم‌تر و نزدیک‌تر به نظر برسند؛ در حالی که برخی دیگر (مانند سیم‌های نازک برق یا شاخه‌های باریک دوردست) با خطوط نازک و ظریف رسم شده‌اند.

۲. تفاوت در حالت و فرم (راست، منحنی و شکسته):
در تصویر اول (تیر برق و سیم‌ها)، خطوط مستقیم، کج، زاویه‌دار و متراکم در کنار هم دیده می‌شوند که حس شلوغی و درهم‌تنیدگی کابل‌های برق را نشان می‌دهند.
در تصویر دوم (منظره کوچه و درختان)، خطوط آزاد، رها و طبیعی برای کشیدن شاخه‌های بدون برگ درختان و دیوارهای قدیمی به کار رفته است.
در تصویر سوم (چهره فرد در حال استراحت)، خطوط نرم، منحنی و لطیف برای طراحی حالت چهره، موها و لباس به کار رفته است تا آرامش را منتقل کند.

۳. تفاوت در تراکم و فاصله (پراکنده یا فشرده):
در بعضی قسمت‌ها خطوط بسیار به هم نزدیک و فشرده هستند (مثل تیر برق یا سایه‌ها) که تیرگی و حجم ایجاد کرده‌اند، اما در جاهای دیگر خطوط با فاصله و پراکنده رسم شده‌اند که حس سبکی و فضای باز را القا می‌کنند.

پاسخ طراحی کنید صفحه ۱۱ و ۱۲ درس سوم فصل اول بخش اول فرهنگ و هنر هفتم

یک شیء ساده انتخاب کنید. با مشاهده دقیق شکل محیط آن و با یک خط آن را ترسیم کنید. برای این کار بیشتر به شیء نگاه کنید تا به کاغذ.

پاسخ و راهنمای اجرا: هدف از این تمرین، تقویت تمرکز چشم و دست و هماهنگی بین آن‌هاست. وقتی بدون اینکه به کاغذ نگاه کنیم (یا مداد را از روی کاغذ برداریم)، فقط به لبه‌ها و فرم بیرونی شیء خیره شویم و آن را نقاشی کنیم، خطی ساده، روان و تا حدی انتزاعی به دست می‌آید که حس واقعی بودنِ شکل را به ما می‌دهد.

پیشنهاد برای اجرا: می‌توانید یک شیء ساده مثل یک لیوان دسته‌دار، یک جفت قیچی، یا یک برگ پهن را روی میز بگذارید. چشم خود را روی لبه‌های آن بچرخانید و هم‌زمان مداد را روی کاغذ حرکت دهید تا دور تا دور شیء فقط با یک خط ممتد ترسیم شود.

به تصاویر صفحهٔ بعد نگاه کنید. آیا این طراحی‌ها به چیزهایی که ما در محیط اطراف خود می‌شناسیم شباهت دارند؟ سعی کنید با نگاه کردن به اشیا در محیط اطراف خود، خطوط را تشخیص دهید. یک شیء ساده را انتخاب کنید و به‌وسیله ابزار دلخواه خود، طرحی خطی شبیه به آنچه می‌بینید ترسیم کنید.

پاسخ: خیر، این مدل طراحی‌های سریع و خطی معمولاً به شکل واقعی و جزئیات کامل اشیا شبیه نیستند، بلکه فرم کلی، اسکلت اصلی و حالت کلی آن‌ها را نشان می‌دهند. در واقع هنرمند در این روش به جای کشیدن جزئیات، تنها با کمک «خطوط ساده» ماهیت و فرم کلی شیء را بیان می‌کند.

یکی از انواع خطوطی که هنرمندان از آنها استفاده می‌کنند، خطوط هندسی است. این خطوط عموماً برای طراحی نقوش سنتی استفاده می‌شوند. به تصویر زیر نگاه کنید. طرح این گل یکی از نقوش سنتی هنر ما است که معمولاً به‌ عنوان حاشیه در معماری و نگارگری به‌کار می‌رود. چنین نقوشی معمولاً متقارن و تکرارشونده هستند.

حال به محیط اطراف خود نگاه کنید و سعی کنید چنین نقوش سنتی را پیدا کنید.

پاسخ: نقوش سنتی و هندسی که دارای تقارن و تکرار هستند (مانند تصویر گل‌های اسلیمی و ختایی در کتاب)، جلوه‌ای اصیل از هنر ایرانی-اسلامی دارند. ما می‌توانیم نمونه‌های مشابه این نقوش را در پیرامون خود در جاهای زیر پیدا کنیم:

در معماری و تزئینات شهری: حاشیه‌کاری‌ها و کاشی‌کاری‌های مساجد، حسینیه‌ها، آرامگاه‌ها و سردر خانه‌های قدیمی یا بعضی ساختمان‌های مدرن.
در اشیای خانگی و سنتی: حاشیه‌های فرش‌ها، گلیم‌ها و جاجیم‌ها، نقش‌ونگار روی ظروف سفالی و چینی‌های سنتی، طرح‌های پارچه‌های ترمه یا پرده‌های سنتی، و قاب آینه‌ها و میزهای منبت‌کاری‌شده.

پاسخ خودارزیابی صفحه ۱۲ درس ۳ فصل اول بخش اول فرهنگ و هنر هفتم

🔸 به کمک خط طرح‌های ساده‌ای از اشیا را ترسیم کنید.

پاسخ: برای انجام این فعالیت، اشیای ساده‌ای که پیرامون ما در کلاس یا خانه قرار دارند را انتخاب کرده و تنها با کشیدن خطوط محیطی (دورگیری) بدون سایه‌زدن یا رنگ‌آمیزی، فرم اصلی آن‌ها را روی کاغذ پیاده می‌کنیم:

وسایل پیشنهادی برای ترسیم: لیوان، قیچی، گلدان کوچک، عینک، بطری آب یا کتاب نیمه‌باز.
روش ترسیم: ابتدا با نگاه کردن دقیق به شیء، خطوط اصلی آن را با دستِ روان و آزاد روی کاغذ می‌کشیم. لازم نیست خطوط کاملاً بی‌نقص یا خط‌کشی‌شده باشند؛ هدف، نشان دادن فرم کلی و نمای ساده شیء تنها با «عنصر خط» است (مانند طرح‌های خطی گلدان‌ها و کاکتوس در کتاب).

🔸 با ابزارها و وسایل در دسترس و با استفاده از انواع خط آثار هنری متنوعی خلق و آن را با خلاقیت‌های هنری هم‌کلاسی‌های خود مقایسه کنید.

پاسخ: ۱. انتخاب ابزار و وسایل: می‌توانیم از ابزارهای مختلف نقاشی و گرافیک مانند مداد طراحی، خودکار، روان‌نویس، ماژیک‌های نوک‌پهن و نوک‌باریک، پاستل گچی، یا حتی نخ، کاموا و سیم‌های مفتولی نازک استفاده کنیم.

۲. روش خلق اثر: با ترکیب انواع خطوط (راست، افقی، عمودی، مورب، منحنی، مواج، شکسته و زیگزاگ) و تغییر در ضخامت (نازک و کلفت) و تراکم (فشرده و باز)، طرح‌های خلاقانه‌ای ایجاد می‌کنیم؛

مانند:
کشیدن تنه و شاخه‌های درهم‌پیچیده یک درخت پاییزی.
طراحی تار عنکبوت، امواج خروشان دریا یا موهای فرخورده و رها.
کشیدن نقوش تزیینی، سنتی و تکرارشونده (مانند اسلیمی‌ها و طرح‌های ماندالا).
چسباندن رشته‌های نخ یا کاموا روی مقوا برای ایجاد خطوط برجسته.

۳. مقایسه با آثار هم‌کلاسی‌ها: پس از پایان کار، نقاشی‌ها را کنار هم روی تابلوی کلاس قرار می‌دهیم و آن‌ها را از جنبه‌های زیر بررسی می‌کنیم:

تنوع خطوط: چه کسی توانسته از انواع بیشتری از خطوط (نرم، خشن، منحنی یا زاویه‌دار) استفاده کند؟
حس و حال اثر: کدام خطوط حس آرامش (خطوط افقی و منحنی‌های ملایم) و کدام حس هیجان و حرکت (خطوط مورب و شکسته) را منتقل کرده‌اند؟
ابزار مورد استفاده: استفاده از ابزارهای متفاوت (مثلاً ماژیک در مقایسه با روان‌نویس یا نخ) چه بافت و تفاوت‌های جذابی در آثار دوستانمان ایجاد کرده است؟

پاسخ درس بعدی: جواب درس ۴ فصل اول بخش اول فرهنگ و هنر هفتم

پاسخ درس قبلی: جواب درس ۲ فصل اول بخش اول فرهنگ و هنر هفتم

✅ در این مطلب گام به گام درس ۳ سوم فصل اول بخش اول فرهنگ و هنر پایه هفتم متوسطه اول را مرور کردیم. جهت مشاهده گام به گام سایر دروس کافیست نام آن را به همراه عبارت ماگرتا در گوگل جست و جو نمایید. همچنین اگر سوالی دارید آن را از قسمت دیدگاه با سایر دانش آموزان به اشتراک بگذارید.