جواب درس ۳ بخش دوم فرهنگ و هنر نهم 🖊️ معرفی خط شکسته نستعلیق و مشق دوسطری‌نویسی

جواب درس 3 بخش دوم فرهنگ و هنر نهم : در این نوشتار پاسخ سوالات و تمرینات صفحه ۹۱ و ۹۶ درس ۳ سوم (معرفی خط شکسته نستعلیق و مشق دوسطری‌نویسی) بخش دوم (خوشنویسی) کتاب فرهنگ و هنر پایه نهم متوسطه اول را برایتان آماده کرده‌ایم. با بخش آموزش و پرورش ماگرتا همراه شوید.

همچنین بخوانید: گام به گام کتاب فرهنگ و هنر نهم متوسطه اول

جواب فکر کنید صفحه ۹۱ درس سوم بخش دوم فرهنگ و هنر نهم

به نمونه خطّ زیر توجه کنید. آیا شبیه خط نستعلیق است؟ چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی با خط نستعلیق دارد؟

پاسخ: بله؛ این اثر به خط «شکستهٔ نستعلیق» نوشته شده است و همان‌طور که از نامش پیداست، بسیار شبیه خط نستعلیق است و از زیبایی‌ها و شکل‌های آن بهره می‌برد.

شباهت‌های خط شکستهٔ نستعلیق با خط نستعلیق:
۱. قاعده و اندازهٔ دور و سطح: این خط نیز مانند خط نستعلیق دارای «پنج دانگ دور و یک دانگ سطح» است (یعنی بیشتر گردش و انحنا دارد تا صافی و خشکی).
۲. فرم و ساختار پایهٔ حروف: حروف و کلمات اساساً زیبایی، لطافت و ساختار اصلی خط نستعلیق را در خود حفظ کرده‌اند.

تفاوت‌های خط شکستهٔ نستعلیق با خط نستعلیق:
۱. اتصالات بیشتر: در خط شکستهٔ نستعلیق، حروف و کلمات اتصال‌های متعددی دارند و گاه حروفی که در نستعلیق جدا نوشته می‌شوند، به هم پیوسته می‌شوند.
۲. سرعت بیشتر در نگارش: این خط با رهایی قلم و برای تندنویسی و راحت‌تر نوشتن پدید آمده و سرعت نوشتن آن نسبت به نستعلیق بیشتر است.
۳. تنوع کشیده‌ها: در خط شکستهٔ نستعلیق تنوع و آزادی کشیده‌ها بسیار بیشتر است.
۴. درهم‌پیچیدگی و سوار شدن کلمات: چیدمان سطرها و کلمات دارای فشردگی، درهم‌پیچیدگی و ترکیب‌های پیچیده‌تری است.
۵. استفاده از شکل حروف خط تعلیق: برخی از حروف و کلمات در شکستهٔ نستعلیق مانند خط تعلیق (خط کهن اداری ایران) نوشته می‌شوند.

جواب خودارزیابی صفحه ۹۶ درس ۳ بخش دوم فرهنگ و هنر نهم

🔸 بزرگ‌ترین شکسته نویس تاریخ چه نام دارد؟

پاسخ: درویش عبدالمجید طالقانی (متولد ۱۱۵۰ و درگذشت ۱۱۸۵ هجری قمری) که با وجود عمر کوتاه سی‌وچندسالهٔ خود، خط شکستهٔ نستعلیق را به اوج زیبایی رساند و آثار فراوانی به یادگار گذاشت.

🔸 دو ویژگی خط شکسته نستعلیق را بنویسید.

پاسخ: ۱. اتصالات زیاد حروف و کلمات: در این خط، حروف و کلمات اتصال بیشتری به هم دارند و پیوستگی آن‌ها بیشتر از خط نستعلیق است.
۲. سرعت بیشتر در نگارش: خط شکستهٔ نستعلیق با رهایی قلم و برای تندنویسی به وجود آمده و سرعت نوشتن در آن نسبت به نستعلیق بیشتر است.

(سایر ویژگی‌های این خط عبارتند از: تنوع بیشتر در کشیده‌ها، درهم‌پیچیدگی و ترکیب فشردهٔ کلمات در سطر، و استفاده از برخی اشکال خط تعلیق).

پاسخ تجربه‌های بیشتر صفحه ۹۶ درس سوم بخش دوم فرهنگ و هنر نهم

🔸 سعی کنید نمونه‌های بیشتری از دوسطری را با رعایت فاصله و دقت بنویسید.

پاسخ: برای تمرین دوسطری‌نویسی در خط شکستهٔ نستعلیق، لازم است به نکات زیر توجه کنید و آن‌ها را روی کاغذ پیاده نمایید:

۱. رعایت فاصله: فاصلهٔ میان دو سطر باید متناسب باشد؛ نه آن‌قدر زیاد باشد که ارتباط بصری سطرها قطع شود و نه آن‌قدر نزدیک که کلمات درهم بروند.
۲. دقت در اتصالات: به اتصالات حروف و کشیده‌های کلمات در هر سطر دقت کنید تا تعادل و زیبایی کل قطعه حفظ شود.

(مثال برای مشق دوسطری: عبارات کوتاه ادبی، شعر یا جملات پندآموز که با قلم یا خودکار مناسب تمرین می‌شود).

🔸 خط شکسته نستعلیق را با نستعلیق مقایسه کنید و شباهت‌ها و تفاوت‌های آن را نام ببرید.

پاسخ: شباهت‌ها:
۱. خط شکستهٔ نستعلیق از نظر ساختار و تعریف پایه مانند نستعلیق است؛ یعنی هر دو دارای «پنج دانگ دور و یک دانگ سطح» هستند و انحنا و دور در آن‌ها نقش اصلی را دارد.
۲. شکستهٔ نستعلیق بسیار به خط نستعلیق شبیه است و زیبایی‌ها، لطافت و شکل‌های کلی آن را حفظ کرده است.

تفاوت‌ها:
۱. اتصالات حروف: در خط شکسته، اتصالات حروف و کلمات به همدیگر بسیار بیشتر از خط نستعلیق است.
۲. سرعت نگارش: شکستهٔ نستعلیق برای سرعت بالا و تندنویسی ایجاد شده و روان‌تر نوشته می‌شود.
۳. کشیده‌ها و چیدمان: تنوع کشیده‌ها در خط شکسته بسیار بیشتر است و چیدمان کلمات در سطرها دارای درهم‌پیچیدگی و فشردگی بیشتری است.
۴. شکل حروف: برخی حروف و کلمات در شکستهٔ نستعلیق با تأثیر از خط کهن «تعلیق» نوشته می‌شوند.

🔸 نمونه‌هایی از خط شکسته نستعلیق را به کلاس بیاورید و در مورد آن با هم‌کلاسی‌های خود گفت‌وگو کنید.

پاسخ: پیشنهاد برای نمونه: می‌توان قطعاتی از آثار استادان بزرگ شکسته‌نویسی (مانند قطعاتی از درویش عبدالمجید طالقانی یا سیدعلی‌اکبر گلستانه) را از کتاب یا اینترنت تهیه کرده و به کلاس آورد.

موضوعات گفت‌وگو با هم‌کلاسی‌ها:
۱. بررسی میزان خوانایی خط شکستهٔ نستعلیق نسبت به نستعلیق (چرا خواندن شکسته سخت‌تر اما جذاب‌تر است؟).
۲. نقش رهایی قلم، زیبایی ترکیب‌بندی و سیاه‌مشق‌ها در آثار شکسته‌نویسان بزرگ.

پاسخ درس بعدی:

پاسخ درس قبلی: جواب درس ۲ بخش دوم فرهنگ و هنر نهم

✅ در این مطلب گام به گام درس ۳ سوم بخش دوم فرهنگ و هنر پایه نهم متوسطه اول را مرور کردیم. جهت مشاهده گام به گام سایر دروس کافیست نام آن را به همراه عبارت ماگرتا در گوگل جست و جو نمایید. همچنین اگر سوالی دارید آن را از قسمت دیدگاه با سایر دانش آموزان به اشتراک بگذارید.