جواب درس ۲ بخش پنجم فرهنگ و هنر نهم 🤹 انتخاب بازیگر و خواندن متن

جواب درس 2 بخش پنجم فرهنگ و هنر نهم : در این نوشتار پاسخ سوالات و تمرینات صفحه ۱۸۰ و ۱۸۱ درس ۲ دوم (انتخاب بازیگر و خواندن متن) بخش پنجم (هنرهای نمایشی) کتاب فرهنگ و هنر پایه نهم متوسطه اول را برایتان آماده کرده‌ایم. با بخش آموزش و پرورش ماگرتا همراه شوید.

همچنین بخوانید: گام به گام کتاب فرهنگ و هنر نهم متوسطه اول

جواب فکر کنید صفحه ۱۸۰ درس دوم بخش پنجم فرهنگ و هنر نهم

به نظر شما مهمترین اقدام کارگردان بعد از انتخاب نمایشنامهٔ مناسب چیست؟

به نظر می‌رسد با انجام مراحل زیر بهتر بتوانید به پرسش مورد نظر پاسخ دهید.

🔸 چند صحنه از یک نمایشنامه را به دقت بخوانید.
🔸 تصور کنید کدام یک از هم‌کلاسی‌های شما می‌توانند شخصیت‌های اثر منتخب شما را بازی کنند.
🔸 برای انتخاب بازیگران مناسب برای ایفای نقش هر یک از اشخاص نمایشنامه، چه ویژگی‌هایی را در نظر می‌گیرید؟
🔸 کارگردان برای انتخاب بازیگران مناسب برای هر شخصیت، به ویژگی‌های فردی و ظاهر بازیگران و خصوصیات چهره‌شان و نوع بیان و گویش آنها دقت می‌کند تا مناسب‌ترین افراد را برای ایفای نقش شخصیت‌های نمایشنامه برگزیند.

پاسخ: مهم‌ترین اقدام کارگردان پس از انتخاب نمایشنامهٔ مناسب، «انتخاب بازیگران مناسب برای هر نقش» و آغاز مرحلهٔ «دورخوانی گروهی متن» است.

در این مرحله، کارگردان کارهای زیر را انجام می‌دهد:

بررسی ویژگی‌های شخصیت‌ها: مطابقت دادن ویژگی‌های فردی، ظاهر، چهره، سن، نوع بیان، لحن صدا و گویش بازیگران با نقش‌های موجود در نمایشنامه.
انتخاب بازیگر: برگزیدن بااستعدادترین و مناسب‌ترین افراد از میان هم‌کلاسی‌ها (یا هنرمندان) برای ایفای نقش هر شخصیت.
دورخوانی و تمرین اولیه: تشکیل جلسات خوانش گروهی متن برای اینکه بازیگران با لحن، احساسات و نحوهٔ ادای دیالوگ‌های نقش خود آشنا شوند و کارگردان بتواند نقاط قوت و ضعف آن‌ها را بررسی و هدایت کند.

جواب تجربه کنید صفحه ۱۸۱ درس ۲ بخش پنجم فرهنگ و هنر نهم

در گروه‌های کاری قطعات یا بخش‌هایی از یک گفت‌وگوی نمایشی را انتخاب کنید. این گفت‌وگوهای نمایشی را می‌توانید از آثار منتشر شده توسط هم‌کلاسی‌هایتان انتخاب کنید.
بعد از انتخاب این بخش‌ها، چند بار آنها را مطالعه و مرور کنید.
سپس از میان هم‌کلاسی‌های خود به تعداد شخصیت‌های حاضر در بخش‌های گفت‌وگو، افرادی را برگزینید که مناسب اشخاص نمایشنامه باشند.
گفت‌وگوها را به تعداد افراد تکثیر کنید و به آنها بدهید تا در حضور شما با صدای بلند بخوانند. شما باید در مقام یک هدایت‌کننده گروه، به بازیگرانی که انتخاب کرده‌اند، نقاط قوت و ضعف (مثل قدرت، لحن صدا و…) آن‌ها را در خوانش نمایش بگویید.
به این روش خواندن گفت‌وگو یا نمایشنامه، دور(هم)خوانی می‌گویند.
دورخوانی شاید دهها بار تکرار شود تا بازیگران به راحت‌ترین و روان‌ترین شکل موجود، یک اثر را بخوانند.

پاسخ: این بخش یک فعالیت عملی و گروهی در کلاس است که می‌توانید برای انجام آن به شکل زیر عمل کنید:

۱. انتخاب متن (گفت‌وگوی نمایشی):
اقدام: در گروه‌های کلاسی چندنفره، یک بخش کوتاه و جذاب از یک نمایشنامه (یا متن‌های داستانی و نمایشیِ نوشته‌شده توسط خودِ بچه‌های کلاس) را انتخاب می‌کنیم.
تمرین متن: متن انتخابی را چند بار به دقت می‌خوانیم تا کاملاً با موضوع، فضا و احساساتِ موجود در آن آشنا شویم.

۲. انتخاب بازیگران (بر اساس نقش‌ها):
اقدام: به تعداد شخصیت‌های موجود در آن بخش از گفت‌وگو، از میان هم‌کلاسی‌ها افرادی را انتخاب می‌کنیم که از نظر لحن بیان، روحیه و ویژگی‌های شخصیتی بیشترین تناسب را با آن نقش داشته باشند.

۳. تمرین دورخوانی (دورهم‌خوانی):
اقدام: متن گفت‌وگوها را تکثیر کرده و به بازیگران منتخب تحویل می‌دهیم تا روبروی هم بنشینند و متن را با صدای بلند و رسا بخوانند.
هدایت گروه (کارگردان): یکی از اعضای گروه در مقام هدایت‌کننده نظارت می‌کند و پس از خوانش، نقاط قوت (مثل انرژی خوب و لحن مناسب) و نقاط ضعف (مثل تن صدای پایین، تپق زدن یا عدم احساس کافی در خواندن) را به بازیگران گوشزد می‌کند.

۴. نتیجه و تکرار:
این کار (دورخوانی) باید چندین بار تکرار شود تا بازیگران کاملاً بر متن مسلط شوند و بتوانند دیالوگ‌ها را به ساده‌ترین، روان‌ترین و طبیعی‌ترین شکل ممکن اجرا کنند.

پاسخ خودارزیابی صفحه ۱۸۱ درس دوم بخش پنجم فرهنگ و هنر نهم

به نظر شما چه نکات و معیارهایی در انتخاب بهتر بازیگران برای خواندن اثر و ایفای نقش تأثیرگذارتر است؟

پاسخ: برای انتخاب مناسب‌ترین بازیگران جهت خواندن اثر (دورخوانی) و ایفای نقش، معیارهای زیر اهمیت دارند:

۱. تناسب صدا، لحن و قدرت بیان: بازیگر باید تن صدا، قدرت و رسایی لازم برای آن شخصیت را داشته باشد و بتواند لحن مناسبِ هر موقعیت (شادی، خشم، ترس، آرامش و…) را به درستی در کلامش پیاده کند.

۲. تناسب ظاهری و چهره با شخصیت نمایشنامه: ویژگی‌های فیزیکی مانند سن، قد، حالت و میمیک چهره باید با خصوصیات کاراکتری که در متن توصیف شده، هم‌خوانی داشته باشد تا نقش برای تماشاگر باورپذیر شود.

۳. درک درست از متن و شخصیت‌پردازی: بازیگر باید بتواند روحیه، انگیزه‌ها و احساسات درونی شخصیتی را که بازی می‌کند به خوبی درک کند تا خوانش و حرکاتش مصنوعی به نظر نرسد.

۴. توانایی هماهنگی و روحیهٔ کار گروهی: بازیگری یک کار گروهی است؛ بنابراین توانایی گوش دادن به پارتنر، دقت و انعطاف‌پذیری در برابر هدایت و راهنمایی‌های کارگردان بسیار مهم است.

۵. روان‌خوانی، تمرکز و عدم تپق زدن: تسلط بر روان‌خوانی متن و ادای صحیح کلمات بدون لغزش زبانی، باعث جذابیت و انتقال بهتر پیام نمایشنامه می‌شود.

پاسخ صفحه ۱۸۱ درس ۲ بخش پنجم فرهنگ و هنر نهم

🔸 از میان آثار ادبی کهن و معاصر کشورمان، بخش‌هایی را که به حالت گفتم، گفت (نظم یا نثر مثل اشعار پروین اعتصامی) است انتخاب کرده و به هم‌کلاسی‌های خود بدهید تا هر کدام یک بخش را بخوانند.

پاسخ: یکی از بهترین و معروف‌ترین نمونه‌های گفت‌وگوی دوطرفه (مناظره) در ادبیات معاصر، شعر «سیر و پیاز» از پروین اعتصامی است. برای اجرای این تمرین، شعر را میان دو نفر از هم‌کلاسی‌ها به عنوان بازیگر (یکی در نقش سیر و دیگری در نقش پیاز) تقسیم می‌کنیم تا با لحن مناسب بخوانند:

راوی / توضیحات اولیه: یک روز پیاز به سیر طعنه زد و گفت: «چقدر بوی بدی می‌دهی و بدبو هستی!»
دیالوگ پیاز (با لحن مغرورانه و تمسخرآمیز): «سیر یک روز طعنه زد به پیاز / که تو مسکین چه‌قدر بدبویی!»«گفت: از عیب خویش بی‌خبری / زان ره از خلق عیب‌جویی!»
دیالوگ سیر (با لحن حق‌به‌جانب): «گفت: خود را مدان رسوای جهان / که نه بر عیب خود نظر داری!»
دیالوگ پیاز (با لحن سرزنش‌گر و قاطع): «گفت: از خود بپرس ای بدبوی / که چرا خویشتن بیارایی؟»«تو خود از بوی گند مدهوشی / پس چرا دیگران بیازاری؟»

نحوهٔ اجرای دورخوانی این بخش در کلاس:
۱. دانش‌آموز اول (نقش پیاز): کلمات را با صدای تمسخرآمیز و کمی مغرورانه ادا می‌کند.
۲. دانش‌آموز دوم (نقش سیر): در ابتدا لحنی طلبکارانه دارد اما در ادامه با پاسخ‌های پیاز غافلگیر می‌شود.
۳. سایر دانش‌آموزان به عنوان ناظر (کارگردان)، شدت صدا و تناسب حس هر بیت را بررسی و اصلاح می‌کنند.

(نمونه‌های دیگر قابل استفاده: مناظرهٔ «نخود و لوبیا» پروین اعتصامی، یا مناظرهٔ کهن «مست و هشیار»)

🔸 به دیدن نمایش‌های روی صحنه بروید و دقت کنید که هر کدام از بازیگران، چگونه به ایفای نقش می‌پردازند.

پاسخ (گزارش مشاهدات یک تماشاگر از اجرای بازیگران روی صحنه): هنگام تماشای یک نمایش واقعی در سالن تئاتر، متوجه شدیم که بازیگران فراتر از خواندن سادهٔ متن، از اصول زیر برای ایفای نقش اثرگذار استفاده می‌کنند:

۱. تسلط بر صدا و فن بیان:
بازیگران صحنه، بدون میکروفون دستی و با صدای رسا (پروژکشن صدا) کلمات را شمرده و بدون تپق ادا می‌کردند؛ به‌طوری‌که حتی تماشاچیان ردیف‌های آخر نیز دیالوگ‌ها را با وضوح و احساس کامل (خشم، خنده، بغض و شادی) می‌شنیدند.

۲. استفاده از زبان بدن و میمیک چهره:
هر بازیگر متناسب با حس و حال نقشش، حالت چهره (چشم‌ها، ابروها و لبخند) و وضعیت ایستادن یا راه رفتن خود را تغییر می‌داد؛ مثلاً فرد سالخورده آرام و خمیده گام برمی‌داشت و فرد جوان پرانرژی و چالاک بود.

۳. تمرکز بالا و هماهنگی با دیگران:
بازیگران حتی زمانی که دیالوگی برای گفتن نداشتند، در حس نقش خود باقی می‌ماندند، به صحبت‌های بازیگر مقابل با دقت گوش می‌دادند و واکنش طبیعی نشان می‌دادند که این نشان‌دهندهٔ تمرینات طولانی دورخوانی و صحنه‌بندی قبل از اجراست.

پاسخ درس بعدی: جواب درس ۳ بخش پنجم فرهنگ و هنر نهم

پاسخ درس قبلی: جواب درس ۱ بخش پنجم فرهنگ و هنر نهم

✅ در این مطلب گام به گام درس ۲ دوم بخش پنجم فرهنگ و هنر پایه نهم متوسطه اول را مرور کردیم. جهت مشاهده گام به گام سایر دروس کافیست نام آن را به همراه عبارت ماگرتا در گوگل جست و جو نمایید. همچنین اگر سوالی دارید آن را از قسمت دیدگاه با سایر دانش آموزان به اشتراک بگذارید.