بیوگرافی برانکو ایوانکوویچ: نگاهی به زندگی شخصی و مسیر حرفه‌ای در مربیگری

برانکو ایوانکوویچ (Branko Ivanković)، سرمربی، مربی و بازیکن پیشین فوتبال اهل کرواسی، از چهره‌های شناخته‌شده و تأثیرگذار فوتبال آسیاست که نامش برای هواداران ایرانی یادآور روزهای طلایی تیم ملی و باشگاه پرسپولیس است. او با رویکردی علمی، آرام و منظم به فوتبال، توانست سبکی از مربیگری را ارائه دهد که ترکیبی از تاکتیک اروپایی و روحیه جنگنده آسیایی بود.

برانکو نخستین بار در اوایل دهه ۸۰ خورشیدی به‌عنوان دستیار میروسلاو بلاژویچ به ایران آمد و پس از مدتی هدایت تیم ملی را برعهده گرفت. دوران حضور او در پرسپولیس اما نقطه عطف کارنامه‌اش در ایران بود؛ جایی که با عملکردی درخشان، چند قهرمانی متوالی در لیگ برتر و جام حذفی به دست آورد و تیمش را به نماد ثبات و قدرت تبدیل کرد. در ادامه در بخش زندگینامه ماگرتا همراه ما باشید.

باکس پروفایل

مشخصات	جزئیات
نام و نام خانوادگی	برانکو ایوانکوویچ
تاریخ تولد	۲۸ فوریه ۱۹۵۴ برابر با ۹ اسفند ۱۳۳۲
زادگاه	واراژدین در جمهوری کرواسی یوگسلاوی سابق
قد و ویژگی‌های فنی	حدود ۱۸۱ سانتی متر، هافبک بازیساز در دوران بازی
ملیت	کرواسی
وضعیت تأهل	متأهل نام همسر وسنا ایوانکوویچ فرزندان در برخی مصاحبه ها به خانواده کم حاشیه اشاره کرده است
تحصیلات و دوره‌ها	دارای مجوز پرو یوفا و دوره های مربیگری حرفه ای در کرواسی و آلمان
سال های شروع و تداوم فعالیت	بازیکن از اواخر دهه هفتاد میلادی تا ۱۹۹۰ مربی از ۱۹۹۱ تا امروز
باشگاه دوران بازی	وارترکس یا وارتکس زاگرب اکنون واراژدین بیش از دویست و شصت بازی و ده ها گل
پست سرمربیگری شاخص	تیم ملی ایران، تیم ملی امید ایران، دینامو زاگرب، شاندونگ لوننگ، پرسپولیس، الاهلی، عمان، چین
مهم ترین افتخارات مربیگری	قهرمانی بازی های آسیایی ۲۰۰۲ با تیم امید ایران قهرمانی لیگ کرواسی و جام حذفی با دینامو زاگرب قهرمانی لیگ چین با شاندونگ سه قهرمانی پیاپی لیگ ایران، سوپرجام های ایران قهرمانی حذفی ایران، نایب قهرمانی آسیا با پرسپولیس
آخرین سمت های ملی و باشگاهی	سرمربی عمان تا اوایل ۲۰۲۴، سرمربی تیم ملی چین از فوریه ۲۰۲۴ تا ژوئن ۲۰۲۵، پایان همکاری پس از ناکامی در انتخابی جام جهانی

کودکی و مسیر تبدیل شدن به مربی نتیجه گرا

برانکو در فضای فوتبالی کرواسی قد کشید جایی که نظم تاکتیکی محور اول آموزش است و تکنیک فردی باید در خدمت ساختار قرار بگیرد. او در جوانی شیفته جزئیات بود و با همان نگاه موشکافانه وارد فوتبال حرفه ای شد. دهه ها بعد همین روحیه باعث شد تیم هایش در دوران مربیگری شمایلی انضباطی داشته باشند اما هرجا استعداد خلاقی می دید برایش چارچوبی می چید تا بدرخشد.

در وارتکس به عنوان هافبک میانی بازی خوانی و ضربات از راه دور را خوب اجرا می کرد و بعد از پایان دوران بازی به همان باشگاه برگشت تا مربیگری را آغاز کند. این بازگشت نقطه شروع راهی شد که او را از نیمکت های کرواسی به ایران چین و کشورهای عربی رساند.

ورود به مربیگری حرفه ای از باشگاه تا تیم ملی

وارتکس و سپس سگستا و رییکا ایستگاه های نخست مربیگری برانکو بودند. او در این دوره با فوت و فن مدیریت رختکن و برنامه ریزی تمرینی مدرن آشنا شد و از همان ابتدا به تحلیل داده های ساده بازی و ثبت الگوهای حرکتی علاقه نشان داد.

این نگاه دقیق در دهه نود میلادی توجه فدراسیون کرواسی را جلب کرد و او به کادر تیم ملی بزرگسالان دعوت شد تا دستیار باشد. چند سال بعد همان تجربه ملی، زمینه حضورش در فوتبال ایران را فراهم کرد.

فصل ایرانی برانکو از دستیار بلاژویچ تا سکان کامل تیم ملی

برانکو ابتدا به عنوان دستیار به تیم ملی ایران اضافه شد. سخت گیر بود اما ارتباط انسانی گرمی با بازیکنان برقرار می کرد. خیلی زود به نیمکت تیم امید ایران رسید و با همان تیم در بازی های آسیایی ۲۰۰۲ قاطعانه قهرمان شد.

کمی بعد هدایت تیم ملی بزرگسالان ایران را به دست گرفت و در جام ملت های ۲۰۰۴ با ترکیبی جوان و باتجربه به مدال برنز رسید. او فلسفه واضحی داشت تیم من باید متعادل باشد حمله کند اما همیشه با فکر دفاع.

در مسیر مقدماتی جام جهانی آلمان، ایران با هدایت برانکو از گروهش بالا آمد و به جام جهانی ۲۰۰۶ رسید. هرچند نتایج در جام جهانی مطابق انتظارات پیش نرفت اما تیم او چندین رکورد خوب در همان دوره مقدماتی برجا گذاشت و نسل تازه ای را به تیم ملی معرفی کرد.

بازگشت به باشگاه ها دینامو زاگرب و ساختن تیم های قهرمان

پس از جدایی از تیم ملی ایران، برانکو به دینامو زاگرب رفت و همانجا چیزی را که همیشه دوست داشت اجرا کرد ساخت تیمی که هم زیبا بازی کند و هم نتیجه بگیرد. دینامو با او متوالی قهرمان لیگ و جام حذفی کرواسی شد. این قهرمانی ها برای مربی ای که به کار منظم اعتقاد داشت یک تأیید جدی بود.

سپس راهی شرق آسیا شد و شاندونگ لوننگ را در چین تحویل گرفت. نخستین فصل قهرمانی لیگ چین رقم خورد و تیمش با بیشترین امتیاز فصل در آن زمان جام را برد. این قهرمانی جایگاه او را به عنوان مربی تاثیرگذار در فوتبال چین تثبیت کرد و بعدها یکی از دلایل انتخابش برای نیمکت تیم ملی چین شد.

دوره های عربی مدیریت آرام با نتایج قابل دفاع

برانکو مدتی در الاتفاق عربستان و سپس الوحده امارات کار کرد. اگرچه افتخار بزرگی در کارنامه اش در این دو تیم ثبت نشد اما مدیریت بحران و ساخت تیم های منظم بدون حاشیه از ویژگی های آن دوره بود.

او یاد گرفت در لیگ های پر فشار عربی چگونه میان خواسته های مدیریتی و واقعیت فنی تیم تعادل برقرار کند. همین مهارت بعدها در تهران به کارش آمد.

تهران دوران طلایی پرسپولیس و ساختن تیمی که قهرمانی را بلد بود

وقتی به تهران آمد تیم پرسپولیس روزهای پرنوسانی را پشت سر گذاشته بود. برانکو با یک تشخیص ساده شروع کرد ثبات در ساختار و سپس توسعه در جزئیات. ابتدا مدل ۴ سه سه و سپس ۴ دو سه یک را با توجه به مهره ها پیاده کرد.

تیم هفته به هفته بالانس شد و در فصل نخست تا آستانه قهرمانی پیش رفت. سه فصل بعد پرسپولیس زیر نظر او سه قهرمانی پیاپی لیگ برتر را تجربه کرد سوپرجام ها را برد و در جام حذفی هم به جام رسید. در لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۸ با تیمی که ترکیب ستاره و کارگر فوتبال بود تا فینال بالا رفت.

تیمش پرس پرس سراسری نمی کرد اما پرس مدیریت شده و بلوک میانی پرفشار داشت. دفاع کم اشتباه و استفاده دقیق از ضربات ایستگاهی از امضاهای فنی او در آن دوران بود. بازیکنان کلیدی در تیم او هم رشد کردند و هم ارزش بازار پیدا کردند و همین برای باشگاه سودآور بود.

جدایی پر سر و صدا شکایات مالی و ماجرای فیفا

پس از سال های طلایی، جدایی او از پرسپولیس با پرونده مالی گره خورد. طلب های پرداخت نشده باعث شد شکایت صورت بگیرد و در نهایت احکام فیفا بر پرداخت مبالغ معوقه تأکید کرد و حتی نقل و انتقالات باشگاه برای مدتی تحت فشار قرار گرفت تا تسویه انجام شود.

برانکو در موضع حقوقی قاطع بود و بر اجرای دقیق قرارداد تأکید داشت. در نهایت با پرداخت بخش عمده مطالبات، ممنوعیت ها برداشته شد. این پرونده مدت ها در افکار عمومی ایران داغ بود و هر خبر کوچکی درباره آن وایرال می شد چون پای محبوبیت و نتایج ورزشی هم در میان بود.

مقصدهای بعدی الاهلی عربستان عمان ملی و بازگشت به شرق آسیا

برانکو مدتی کوتاه در الاهلی عربستان کار کرد و سپس یکی از جالب ترین فصل های مربیگری اش را در تیم ملی عمان تجربه کرد. او با عمان نتایج چشم گیری در مقدماتی جام جهانی گرفت از جمله پیروزی تاریخی برابر ژاپن.

سازمان تیمی عمان در دوره او به بلوغ تاکتیکی رسید هرچند در جام ملت های ۲۰۲۳ از گروه صعود نکرد و همکاری شان در ابتدای ۲۰۲۴ پایان یافت. چند هفته بعد خبر رسید که فدراسیون چین به سراغ او رفته است تا تیم ملی را بازسازی کند. شناخت قبلی از لیگ چین و پیشینه قهرمانی با شاندونگ انتخابش را منطقی جلوه می داد.

نیمکت چین یک پروژه سخت با پایان تلخ

برانکو در فوریه ۲۰۲۴ کار در تیم ملی چین را آغاز کرد. برنامه اش تزریق نظم تاکتیکی استفاده از بازیکنان جوان و به روز کردن روش بازی بود. نتایج اما پر فراز و فرود شد. شکست سنگین برابر ژاپن و باخت های دیگر مقابل تیم های سطح اول آسیا فشار را بالا برد.

چین در دور سوم انتخابی جام جهانی ۲۰۲۶ از گروهش بالا نیامد و در خرداد و تیر ۱۴۰۴ خبر پایان همکاری منتشر شد. خودش مسئولیت نتایج را پذیرفت و از تلاش بازیکنان دفاع کرد اما پروژه نیمه تمام ماند. با این حال میراثش در چین به کار گیری چند بازیکن جوان و نزدیک کردن تیم به معیارهای تمرینی مدرن بود.

سبک مربیگری دیسیپلین اروپای مرکزی با چاشنی انعطاف

برانکو مربی نتیجه گراست اما محافظه کار مطلق نیست. اصولش روشن است تیم باید ساختار داشته باشد فاصله خطوط کم باشد و انتقال از دفاع به حمله حساب شده انجام شود. از وینگرهای دونده که در فاز بدون توپ کمک کنند استقبال می کند و مهاجم نوک را می خواهد که پرس آغازین را رهبری کند.

روی ضربات ایستگاهی وسواس دارد و در تمرینات زمان زیادی به الگوهای کرنر و ضربه آزاد اختصاص می دهد. در مدیریت رختکن آرام است اما قواعد مشخص دارد دیرکرد و بی انضباطی را تحمل نمی کند. اگر بازیکنی به چارچوب احترام بگذارد فرصت رشد برایش فراهم می کند حتی اگر نام بزرگی نباشد.

رابطه با رسانه ها کم حرف اما شفاف

سبک گفتاری برانکو آرام و کم حاشیه است. در نشست های خبری به ندرت وارد جدل می شود و بیشتر بر احترام به حریف و تمرکز بر بازی بعدی تأکید می کند. وقتی به پرونده های مالی و اداری می رسد با همان آرامش توضیح می دهد که قرارداد باید دقیق اجرا شود.

همین شفافیت گاهی باعث شده روایت های جنجالی علیه او دوام نیاورند. در شبکه های اجتماعی حضور محدود دارد و بیشتر خبرهای رسمی درباره اش از سوی باشگاه ها و فدراسیون ها منتشر می شود.

زندگی شخصی خانواده کوچک و سبک زندگی مینیمال

در چند گفت وگوی کوتاه به این نکته اشاره کرده که در دوران دبیرستان با همسرش آشنا شده و زندگی خانوادگی برایش پناه آرامش است. به موسیقی کلاسیک علاقه دارد و تعطیلات را اغلب در کرواسی می گذراند. برنامه روزانه اش حتی در تعطیلات هم شامل مطالعه و بازبینی مسابقات است.

غذاهای ساده مدیترانه ای را دوست دارد و پیاده روی صبحگاهی قسمتی از روتین اوست. او خانواده را از حاشیه های فوتبال دور نگه می دارد و همین رویکرد باعث شده خبرهای خصوصی بسیار کمی از او منتشر شود.

حاشیه های وایرال از شایعه تا واقعیت

چند محور همواره درباره او در فضای مجازی داغ شده است. اول ماجرای شکایت مالی از پرسپولیس که واکنش هواداران را دو قطبی کرد اما در نهایت با احکام رسمی بین المللی روشن شد چه کسی چه مقدار باید بپردازد. دوم شایعات رفت و برگشت به پرسپولیس که هر فصل با تغییر نتایج تیم به اوج می رسید و بارها خودش یا نزدیکان تکذیب کردند.

سوم پایان همکاری با تیم ملی چین که بلافاصله موجی از تحلیل ها و مقایسه ها را به راه انداخت. در همه این موارد برانکو به جای پاسخ های تند ترجیح داد با بیانیه های کوتاه یا گفت وگوهای محدود توضیح بدهد و از جنجال پرهیز کند.

جدول تیم هایی که برانکو مربیگری کرده است

سال آغاز تا پایان	تیم	رده
۱۹۹۱ تا ۱۹۹۵	وارتکس کرواسی	سرمربی
۱۹۹۵ تا ۱۹۹۶	سگستا	سرمربی
۱۹۹۶ تا ۱۹۹۸	رییکا	سرمربی
۱۹۹۸ تا ۱۹۹۹	تیم ملی کرواسی	دستیار
۱۹۹۹ تا ۲۰۰۰	هانوفر نود و شش آلمان	سرمربی
۲۰۰۱ تا ۲۰۰۲	تیم ملی ایران	دستیار
۲۰۰۲ تا ۲۰۰۳	تیم امید ایران	سرمربی
۲۰۰۲ تا ۲۰۰۶	تیم ملی ایران	سرمربی
۲۰۰۶ تا ۲۰۰۸	دینامو زاگرب	سرمربی
۲۰۰۹ تا ۲۰۱۱	شاندونگ لوننگ چین	سرمربی
۲۰۱۱ تا ۲۰۱۲	الاتفاق عربستان	سرمربی
۲۰۱۲ تا ۲۰۱۳	الوحده امارات	سرمربی
۲۰۱۳	دینامو زاگرب	سرمربی
۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹	پرسپولیس ایران	سرمربی
۲۰۱۹	الاهلی عربستان	سرمربی
۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴	تیم ملی عمان	سرمربی
۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵	تیم ملی چین	سرمربی

جدول افتخارات مهم

تیم یا رده	عنوان
تیم امید ایران	قهرمانی بازی های آسیایی ۲۰۰۲
تیم ملی ایران	قهرمانی جام غرب آسیا ۲۰۰۴ قهرمانی چلنج کاپ مشترک آسیا اقیانوسیه ۲۰۰۳ حضور در جام جهانی ۲۰۰۶
دینامو زاگرب	قهرمانی لیگ ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ قهرمانی جام حذفی ۲۰۰۷ قهرمانی سوپرجام ۲۰۰۶
شاندونگ لوننگ	قهرمانی لیگ چین ۲۰۱۰ نایب قهرمان جام حذفی چین ۲۰۱۱
پرسپولیس	قهرمانی لیگ برتر ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ قهرمانی جام حذفی ۲۰۱۹ قهرمانی سوپرجام ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ نایب قهرمان لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۸
جوایز فردی	مربی سال کرواسی ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ مربی سال فوتبال چین ۲۰۱۰ مربی فصل لیگ برتر ایران ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹

مدل تاکتیکی مورد علاقه

برانکو معمولا از آرایش چهار چهار دو لوزی یا چهار دو سه یک استفاده می کند. تیم او به ندرت مالکیت بی هدف دارد بلکه مالکیت را ابزار کنترل فضا می داند. در بلوک میانی با پرس جهت دار پاس های قطری حریف را می بندد و در هنگام تملک از عرض به عمق با نفوذ فول بک ها حمله می کند.

در انتقال منفی نزدیک ترین هافبک دفاعی مسئول کند کردن حمله حریف است و یک مدافع میانی جلو می زند تا کانال مرکزی بسته شود. روی کرنرها از ترکیب حرکت های کور و اسکرین استفاده می کند و ضربات ایستگاهی را با چیدمان های تمرین شده اجرا می کند.

نمونه ای از مدیریت بازیکن محور

در تیم هایش بارها دیده شد که بازیکنان جوان ظرف یک فصل تبدیل به مهره های کلیدی شدند. او برای بازیکن استانداردهای رفتاری می گذارد و سپس با تعریف نقش شفاف به او امنیت روانی می دهد.

به بازیکنان باتجربه نقش رهبری می سپارد تا گروه را منسجم نگه دارند. یکی از دلایل موفقیت در پرسپولیس همین ترکیب درست رهبران رختکن و جوان های جنگنده بود.

پرونده های رسانه ای مهم

پرونده شکایت مالی از پرسپولیس از مشهورترین موارد بود که احکام بین المللی و جزئیات پرداخت ها در رسانه ها بارها بازتاب یافت و در نهایت با رفع ممنوعیت نقل و انتقالات و تسویه بخش عمده بدهی پایان یافت.

دیگری داستان نیمکت چین بود از روز اعلام رسمی تا نتایج پر فراز و فرود و سپس قطع همکاری. برخی رسانه ها از احتمال بازگشت او به ایران نوشتند اما خودش با احترام به هواداران اعلام کرد برنامه فعلی اش متفاوت است و اخبار بازگشت را رد کرد.

نقاط قوت و نقدها

نقطه قوت بزرگ برانکو ثبات بخشیدن به تیم ها و تبدیل روندهای خوب به قهرمانی است. برنامه تمرینی اش مرحله بندی دقیق دارد و افت مقطعی را با مدیریت بار تمرینی کنترل می کند.

در مقابل منتقدان می گویند در برخی مسابقات بزرگ ریسک تاکتیکی کمتری می کند و گاهی تعویض ها دیر انجام می شود. خودش اعتقاد دارد که ریسک باید حساب شده و بر اساس ظرفیت تیم باشد نه بر اساس جو ورزشگاه.

جدول رویدادهای مهم حرفه ای

سال	رویداد
۲۰۰۲	قهرمانی تیم امید ایران در بازی های آسیایی
۲۰۰۴	مدال برنز جام ملت های آسیا با ایران
۲۰۰۶	صعود به جام جهانی آلمان با ایران
۲۰۱۰	قهرمانی لیگ چین با شاندونگ
۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹	سه قهرمانی پیاپی لیگ ایران با پرسپولیس
۲۰۱۸	نایب قهرمانی لیگ قهرمانان آسیا با پرسپولیس
۲۰۲۱	پیروزی تاریخی عمان برابر ژاپن در انتخابی جام جهانی
۲۰۲۵	پایان همکاری با تیم ملی چین پس از ناکامی در انتخابی جام جهانی

زندگی خارج از زمین عادت های کوچک مربی بزرگ

برانکو اهل نمایش نیست. یک روز عادی برای او با مرور ویدیوها و نگارش یادداشت های تمرینی شروع می شود. در سفرها کتاب و موسیقی همراهش است. به فوتبال پایه اعتقاد دارد و در گفت وگوهایش تأکید می کند که مهم ترین سرمایه هر فوتبال ساختار آموزش سنی است.

در تعطیلات با خانواده وقت می گذراند و سعی می کند از هیاهوی فوتبال فاصله بگیرد اما حتی آن روزها هم اخبار و آمار بازی ها را دنبال می کند.

جمع بندی

برانکو ایوانکوویچ نمونه مربی نظم محور و نتیجه گراست که هر جا فرصت کار بلندمدت پیدا کرده محصول روشن ارائه داده است. از تیم ملی ایران و قهرمانی بازی های آسیایی تا سه گانه لیگ برتر ایران با پرسپولیس و قهرمانی لیگ چین همیشه امضای او یک چیز بوده ثبات و پیشرفت تدریجی.

پروژه تیم ملی چین هرچند با پایان تلخ همراه شد اما تصویر کلی از او همان مربی حرفه ای می ماند که می داند چگونه از تیم هایش بیشینه بگیرد با رسانه ها محترمانه رفتار کند و در بحران ها از مسیر حقوقی و حرفه ای پیش برود. میراث او در فوتبال ایران به ویژه در پرسپولیس چیزی فراتر از جام هاست فرهنگ تمرین و نظم در میدان و رختکن.

نظر شما چیه؟

برانکو ایوانکوویچ برای بسیاری از هواداران فوتبال ایران یادآور روزهای پرافتخار پرسپولیس و نظم حرفه‌ای در تیم ملی است. شاید شما هم یکی از بازی‌هایی را به یاد دارید که تیم تحت هدایت او با آرامش و تاکتیک، به پیروزی رسید.

به نظر شما بزرگ‌ترین دستاورد برانکو در فوتبال ایران چه بود؟ آیا دوران حضور او در پرسپولیس را موفق‌تر می‌دانید یا در تیم ملی؟ لطفاً نظر و احساس خود را در بخش کامنت‌ها بنویسید تا این مقاله با حضور شما پرهیجان‌تر و فوتبالی‌تر شود. 🏆🔥