بیوگرافی محسن شریفیان: از تأسیس گروه لیان تا شهرت جهانی
زندگینامه کامل پژوهشگر، نویسنده و نوازنده برجستهای که با تأسیس گروه «لیان»، موسیقی پرشور و غنی بوشهر را به جهانیان معرفی کرد
در جغرافیای غنی و رنگارنگ موسیقی نواحی ایران، نام «محسن شریفیان» با نوای گرم و پرشور موسیقی جنوب، به ویژه نوای جادویی «نیانبان»، گره خورده است. 🎶 او نه تنها یک نوازنده و خواننده چیرهدست، که یک پژوهشگر خستگیناپذیر، یک نویسنده توانا و یک سفیر فرهنگی بزرگ برای موسیقی و آداب و رسوم زادگاهش، بوشهر، است.
شریفیان با تأسیس گروه موفق و بینالمللی «لیان»، توانست موسیقی پرانرژی و ریشهدار منطقه خلیج فارس را از مجالس محلی به بزرگترین صحنههای جهانی ببرد و با رویکردی عالمانه و در عین حال جذاب، این گنجینه شنیداری را به نسل جدید و مخاطبان جهانی معرفی کند. در ادامه در بخش زندگینامه ماگرتا همراه ما باشید.
پسری از دیار دریا و شرجی: کودکی در قلب بوشهر 🌊
محسن شریفیان در ۲۸ اردیبهشت ماه سال ۱۳۵۴ در شهر بندری بوشهر به دنیا آمد. او در شهری رشد کرد که موسیقی، بخشی جداییناپذیر از زندگی روزمره مردم آن است. صدای دریا، آواهای کار دریانوردان و لنجسازان، ریتمهای پرشور مراسم عروسی و نوای حزنانگیز سنج و دمام در عزاداریهای مذهبی، اولین صداهایی بودند که در گوش و جان او نشستند.
خانواده او نیز اهل فرهنگ و هنر بودند و این موضوع، بستر مناسبی را برای رشد استعدادهای او فراهم کرد. او از همان کودکی، کنجکاوی عمیقی نسبت به موسیقی و آداب و رسوم منطقه خود نشان میداد. او ساعتها به تماشای اجراهای خیابانی، مراسم مذهبی و جشنهای محلی مینشست و تلاش میکرد تا ریشهها و معانی پنهان در پس این آواها و حرکات را درک کند.
این علاقه و کنجکاوی، او را به سمت یادگیری سازهای محلی، به ویژه ساز جادویی و نمادین موسیقی بوشهر، یعنی نیانبان، سوق داد. او با عشقی بیپایان به یادگیری این ساز پرداخت و خیلی زود به یکی از نوازندگان جوان و بااستعداد این ساز تبدیل شد. اما روح جستجوگر او، تنها به نوازندگی قانع نبود؛ او میخواست به عمق این فرهنگ غنی نفوذ کند.
پژوهشگری با روح یک هنرمند: از دانشگاه تا میدان تحقیق 📚
محسن شریفیان برای دنبال کردن علایقش، مسیری آکادمیک و عالمانه را برگزید. او پس از پایان دوره دبیرستان، وارد دانشگاه شد و با مدرک کارشناسی در رشته «پژوهشگری علوم اجتماعی» فارغالتحصیل شد. او بعدها تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی ارشد در رشته «هنر» ادامه داد.
این پیشینه تحصیلی، به او ابزارهای لازم برای یک تحقیق علمی و سیستماتیک را بخشید. او با رویکرد یک پژوهشگر، سفرهای میدانی متعددی را به روستاها و شهرهای مختلف استان بوشهر و دیگر مناطق حاشیه خلیج فارس آغاز کرد.
او ساعتها پای صحبت پیران و خنیاگران محلی مینشست، آواها و نغمههای در حال فراموشی را ضبط میکرد، تاریخچه سازها را بررسی مینمود و به تحلیل جامعهشناختی و مردمشناختی موسیقی و آیینهای منطقه خود میپرداخت.
این رویکرد دوگانه، یعنی داشتن شور یک هنرمند و انضباط یک پژوهشگر، به او شخصیتی منحصر به فرد بخشید و باعث شد تا آثار او، هم از نظر هنری جذاب و هم از نظر علمی، مستند و قابل اتکا باشند.
گروه «لیان»: تولد یک سفیر فرهنگی
در سال ۱۳۷۲، محسن شریفیان در حالی که تنها ۱۸ سال داشت، به همراه گروهی از هنرمندان جوان و بااستعداد بوشهری، گروه موسیقی «لیان» را بنیان نهاد. «لیان» نام باستانی و ایلامی سرزمین بوشهر است و این انتخاب، از همان ابتدا نشان از هدف اصلی گروه، یعنی احیای هویت تاریخی و فرهنگی این منطقه داشت.
فلسفه و سبک کاری لیان
هدف اصلی گروه لیان، تنها اجرای موسیقی محلی نبود. محسن شریفیان به دنبال آن بود تا موسیقی پرشور و غنی بوشهر را با تنظیمهایی جدید و اجرایی پرانرژی و صحنهای، به مخاطبان جوان و امروزی معرفی کند، بدون آنکه به اصالت و ریشههای آن لطمهای وارد شود. موسیقی لیان، ترکیبی از ریتمهای آفریقایی-عربی که از طریق دریا وارد این منطقه شده، ملودیهای ایرانی و آواهای کار و زندگی مردم جنوب است.
سازهای لیان و نوای نیانبان
ساز اصلی و محور صدای گروه لیان، ساز نیانبان با نوازندگی ویرتئوزگونه و پرشور محسن شریفیان است. نیانبان که نوعی نی دوقلو متصل به یک انبان (مشک) است، صدایی بسیار قدرتمند، پرهیجان و در عین حال پر از سوز دارد.
در کنار آن، سازهای کوبهای متنوع و پرقدرتی چون دمام، دایره، ضرب و تمپو، کسر و پیپه، ریتمهای پیچیده و رقصآور موسیقی جنوب را خلق میکنند. ساز ملودیک دیگر، نیجفتی است که آن هم از سازهای بادی منحصر به فرد این منطقه است.
آلبومها و کنسرتهای موفق
گروه لیان در طول نزدیک به سه دهه فعالیت خود، آلبومهای موفقی را منتشر کرده است که هر یک، جنبهای از موسیقی غنی این منطقه را به نمایش میگذارند. آلبومهایی چون «شَلاله»، «موج»، «سیراف»، «دِیزَنگِرو» و «دینگو مارو» از جمله آثار ماندگار این گروه هستند.
کنسرتهای گروه لیان نیز به یک پدیده تبدیل شده است. اجراهای این گروه، تنها یک اجرای موسیقی نیست، بلکه یک «پرفورمنس» پر از انرژی، حرکت و آیینهای نمایشی است که تماشاگر را به سفری پرهیجان به دنیای پرشور جنوب ایران میبرد.
سفیری در جهان: از فستیوالهای جهانی تا موسیقی فیلم 🌍
محسن شریفیان و گروه لیان، یکی از موفقترین گروههای موسیقی نواحی ایران در عرصه بینالمللی بودهاند. آنها در معتبرترین جشنوارههای موسیقی «ملل» در سراسر جهان به روی صحنه رفتهاند.
حضور در جشنوارههایی در کشورهایی چون مالزی، چین، آلمان، فرانسه، اسپانیا، هلند و همچنین شرکت در رویدادهای فرهنگی بزرگی مانند اکسپوی جهانی، نام لیان و موسیقی بوشهر را در سطح جهان مطرح کرده است.
علاوه بر این، محسن شریفیان در زمینه موسیقی فیلم و تئاتر نیز فعالیتهای گستردهای داشته است. او برای فیلمهای سینمایی متعددی مانند «وقتی همه خواب بودند» و «شبی که ماه کامل شد» (که برای آن نامزد دریافت سیمرغ بلورین شد) و همچنین سریالهای تلویزیونی و نمایشهای تئاتری، موسیقی ساخته است. این فعالیتها، به معرفی بیشتر موسیقی او به مخاطبان گستردهتر کمک شایانی کرده است.
قلم یک پژوهشگر: آثار مکتوب محسن شریفیان
محسن شریفیان، همانطور که پیشتر اشاره شد، یک پژوهشگر جدی است. او حاصل سالها تحقیق میدانی و مطالعات خود را در قالب چندین کتاب و مقاله ارزشمند منتشر کرده است که به منابعی مهم در زمینه شناخت موسیقی و فرهنگ جنوب ایران تبدیل شدهاند.
برخی از مهمترین آثار مکتوب او عبارتند از:
- اهل ماتم، جامعهشناسی و مردمشناسی سوگواری در بوشهر: یک پژوهش عمیق درباره آیینهای عزاداری در بوشهر.
- اهل زمین، موسیقی و اوهام در جزیره خارگ: کتابی درباره موسیقی و باورهای مردم جزیره خارگ.
- تاریخ و ساختار نیانبان در ایران.
- کتابها و لوحهای فشرده آموزشی برای سازهای نیانبان و نیجفتی.
این آثار، نشان از تعهد عمیق او به حفظ و مستندسازی فرهنگی دارد که در معرض فراموشی قرار گرفته است.
موسیقی به مثابه درمان: فعالیتهای محسن شریفیان در حوزه موسیقیدرمانی ❤️🩹
یکی از وجوه کمتر شناختهشده اما بسیار ارزشمند شخصیت محسن شریفیان، باور عمیق او به قدرت درمانی موسیقی و فعالیتهایش در این زمینه است. او بارها از موسیقی به عنوان ابزاری برای ایجاد شادی، امید و آرامش برای افراد نیازمند، به ویژه کودکان، استفاده کرده است.
او کارگاهها و اجراهای اختصاصی متعددی را در مراکز نگهداری از کودکان مبتلا به سندروم داون، کودکان سرطانی و دیگر بیماران برگزار کرده است. او با انرژی مثبت و موسیقی پرشور خود، فضایی سرشار از شادی و امید را برای این کودکان و خانوادههایشان ایجاد میکند.
این فعالیتها که اغلب به صورت داوطلبانه و به دور از هیاهوی رسانهای انجام میشود، نشان از روح بزرگ و تعهد انسانی عمیق او دارد. از دیدگاه شریفیان، موسیقی تنها برای اجرا بر روی صحنههای بزرگ نیست، بلکه رسالتی اجتماعی برای تسکین دردها و ایجاد همبستگی انسانی نیز بر عهده دارد.
فراتر از گروه موسیقی: برند فرهنگی و طراحی لباس «لیان» 👗
هوش و دغدغهمندی محسن شریفیان برای حفظ فرهنگ جنوب، تنها به موسیقی محدود نمیشود. او با نگاهی کارآفرینانه، تلاش کرده است تا نام «لیان» را به یک برند فرهنگی جامع تبدیل کند که دیگر جنبههای فرهنگ بوشهر را نیز در بر میگیرد.
یکی از جالبترین اقدامات او در این زمینه، ورود به عرصه طراحی و تولید لباس است. او با الهام از پوشش سنتی، رنگها و نقوش رایج در منطقه بوشهر و خلیج فارس، خط تولید پوشاکی را راهاندازی کرده است که تلاشی برای احیای این لباسهای زیبا و معرفی آنها به نسل جدید است.
این لباسها که اغلب با استقبال خوبی نیز روبرو شدهاند، نمونهای از پیوند موفق میان سنت و مد امروزی هستند. این اقدام، نشان از دیدگاه جامع او به «فرهنگ» به عنوان یک پدیده یکپارچه دارد که موسیقی، لباس، آداب و رسوم و تاریخ را در بر میگیرد.
پیوند سنت و مدرنیته: همکاری با خوانندگان پاپ و راک 🤝🎤
یکی از هوشمندانهترین و تأثیرگذارترین رویکردهای محسن شریفیان برای معرفی موسیقی جنوب به مخاطبان گستردهتر، همکاری با هنرمندان دیگر ژانرها، به ویژه موسیقی پاپ و راک بوده است. او با این کار، پلی میان موسیقی نواحی و موسیقی عامهپسند شهری ایجاد کرده است.
او در طول سالها، با خوانندگان مشهور بسیاری به عنوان نوازنده نیانبان همکاری کرده و صدای جادویی این ساز را به قطعات آنها اضافه نموده است. این همکاریها باعث شده تا نسل جوانی که شاید به صورت مستقل به سراغ موسیقی نواحی نروند، با شنیدن صدای نیانبان در آهنگ خواننده محبوب خود، به این نوع موسیقی علاقهمند شوند.
این رویکرد، نشان از نگاهی باز و به دور از تعصب او به هنر موسیقی دارد. او معتقد است که موسیقی، زبانی جهانی است و میتوان با حفظ اصالتها، به گفتگو و همکاری با دیگر سبکهای موسیقی پرداخت و از این طریق، به غنای هر دو فرهنگ کمک کرد.
مدیری در خدمت فرهنگ: برگزاری جشنوارههای موسیقی نواحی 🗓️
محسن شریفیان علاوه بر یک هنرمند و پژوهشگر، یک مدیر فرهنگی دلسوز نیز هست. او با درک عمیقی که از چالشهای پیش روی موسیقی نواحی دارد، همواره تلاش کرده تا بسترهایی را برای دیده شدن و حمایت از دیگر هنرمندان این عرصه فراهم کند.
او در برگزاری و مدیریت چندین جشنواره موسیقی محلی و آیینی در استان بوشهر نقشی کلیدی داشته است. این جشنوارهها، فرصتی ارزشمند برای گردهمایی استادان پیشکسوت و استعدادهای جوان موسیقی منطقه، تبادل تجربه و همچنین، معرفی این موسیقی غنی به مخاطبان و گردشگران است.
این فعالیتها، که نیازمند توانایی بالای اجرایی و مدیریتی است، نشان از احساس مسئولیت عمیق او نسبت به جامعه هنری زادگاهش دارد. او خود را تنها یک هنرمند تنها نمیبیند، بلکه به عنوان بخشی از یک جریان فرهنگی بزرگ، برای بقا و پویایی آن تلاش میکند.
زندگی شخصی: خانوادهای آمیخته با هنر
محسن شریفیان با «آرزو شریفیان» ازدواج کرده و حاصل این ازدواج، دو فرزند به نامهای «لیانا» و «آیین» است. هنر و موسیقی در خانواده او نیز حضوری پررنگ دارد.
دخترش، لیانا شریفیان، خود یک نوازنده و هنرمند است و به عنوان نوازنده «عود» و همخوان، در کنار پدرش در گروه لیان فعالیت میکند. این حضور، نشان از تداوم یک میراث هنری در نسل بعد خانواده شریفیان دارد.
نظر شما درباره محسن شریفیان چیست؟
داستان محسن شریفیان، روایتی از عشق، تعهد و تلاش خستگیناپذیر برای زنده نگه داشتن یک فرهنگ غنی است. او هنرمندی است که توانسته است با موفقیت، میان پژوهش و اجرا و میان سنت و نوآوری، پیوندی عمیق برقرار کند.
- به نظر شما، مهمترین و ماندگارترین خدمت محسن شریفیان به فرهنگ ایران چیست؟
- کدام یک از آثار گروه لیان را بیشتر دوست دارید و چرا؟
- دیدگاه خود را درباره این هنرمند و پژوهشگر بزرگ در بخش نظرات با ما و دیگران به اشتراک بگذارید. 👇
