تخفیف‌های امروز دیجی کالا مشاهده
+
ادبیاتفرهنگ و هنر

معرفی ۱۰ رمان برتر جهان ⭐ که باید قبل از هر کتابی بخوانید!

معرفی بهترین رمان های برتر تاریخ دنیا ؛ از رمان آنا کارنینا تا دن کیشوت

رمان های برتر جهان ؛ همیشه کتاب و رمان خواندن یکی از لحظات لذت بخش هر انسانی بوده است، اما امروزه این امر نسبت گذشته آنچنان مانند سابق نمی باشد و طرفداران این ژانر دوست داشتی کم شده است، ولی همچنان رمان های طولانی و خواندنی، طرفداران خاص خود را دارند. از این رو تصمیم گرفتیم تا در این مقاله از بخش ادبیات ماگرتا به معرفی بهترین رمان های برتر تاریخ دنیا بپردازیم، کتاب هایی مانند آنا کارنینا، مادام بواری و … . پس در ادامه این مقاله برای آشنایی با 10 کتاب طولانی برتر جهان به همراه معرفی کوتاه و خلاصه داستان آنها، با ماگرتا همراه باشید.

همچنین بخوانید: کتاب ملت عشق اثر الیف شافاک – The Forty Rules of Love


۱. رمان آنا کارنینا (Anna Karenina) اثر لئو تولستوی

رمان آنا کارنینا (Anna Karenina)
رمان آنا کارنینا (Anna Karenina)

رمان Anna Karenina (آنا کارنینا) به عنوان یکی از رمان های برتر جهان از پرفروش‌ترین رمان های دنیا اثری جاودانه از لئو تولستوی فعال سیاسی-اجتماعی و نویسنده روسی می باشد. کتاب Anna Karenina در سال های 1875 تا 1877 بصورت پاورقی در روزنامه و تقویم های آن روزها به چاپ می رسید که سپس با استقبال به کتاب چاپی مبدل گردید.

داستان کتاب بر خلاف عنوان کتاب فقط درخور شخصیت آنا کارنینا نمی باشد بلکه شخص دیگری نیز در داستان به نام “لوین” وجود دارد که نیم دیگری از داستان، روایتگر اتفاقات مربوط به وی است.

لئو تولستوی در این داستان سعی داشته برخی از افکار شخصی خود را در مباحث مختلفی نظیر مذهب، کشاورزی و … را در قالب شخصیت های داستان قرار دهد و خواننده کتاب را به فکر وادارد.

آنا کارنینا در واقع بر گرفته از نام آنا نام شخصیت مونث داستان و نام شوهر وی کارنین می باشد. داستان در ابتدا با سفر آنا کارنینا از سن پترزبورگ به مسکو جهت حل اختلاف خانوادگیه خواهرش آغاز می شود که حضور وی در شهر مسکو باعث به وجود آمدن اتفاقات جالب و مهیجی می گردد. لوین شخصیت دیگر داستان رابطه دوری با آنا کارنینا دارد که در خلا داستان با هم روبرو می شوند.

۲. رمان مادام بواری (Madame Bovary) اثر گوستاو فلوبر

رمان مادام بواری (Madame Bovary)
رمان مادام بواری (Madame Bovary)

مادام بواری کتابی بی نظیر و روانشناسانه که مدت ها مخاطب خود را به تفکر درباره ماهیت انسان و روابطش وامی دارد. “Gustave Flaubert” نویسنده سرشناس فرانسوی و از اولین چهره های برجسته سبک رئالیسم در کشور خود بود. او عمده شهرت خود را با نوشتن رمان “Madame Bovary” به دست آورد. چندین اقتباس از همین رمان بر روی پرده های سینما رفته است.

رمان مادام بوواری به عنوان یکی از رمان های برتر جهان با داستان زندگی شارل بوواری آغاز می‌شود. پیشینه خانوادگی، دوران کودکی و ماجرای ازدواج اول شارل به شکلی تند و سریع بیان می‌شود. گویی نویسنده فقط می‌خواهد تصویری از اتفاقات مهم و جایی که شارل از آن آمده است در اختیار خواننده قرار دهد.

شارل بوواری پزشکی بی‌استعداد و ساده است که می‌توان گفت از زندگی هیچ‌چیز ویژه‌ای نمی‌خواهد. شارل از زندگی‌اش راضی است. هنگامی که زن اولش را از دست می‌دهد، با وجود اینکه بسیار از او مسن‌تر بود و هیچ کششی میان آن‌ها وجود نداشت، بعد از کارهای گورستان «به میز تحریر تکیه داد و تا غروب محو فکر و خیالی دردآلود باقی ماند.»

در این میان، شارل که شکستگی پای بابا روئو را معالجه کرده بود به او نزدیک‌تر می‌شود. بابا روئو نیز همسرش را از دست داده و خود را شریک غم شارل می‌داند. وقتی شارل به خانه آن‌ها در روستا سری می‌زند با دختر بابا روئو یعنی اِما آشنا می‌شود. خیلی زود شارل و اِما با هم ازدواج می‌کنند و از این جا به بعد، کتاب روی شخصیت اِما که حال به مادام بوواری تبدیل شده است تمرکز می‌کند.

۳. رمان جنگ و صلح (War and Peace) اثر لئو تولستوی

رمان جنگ و صلح (War and Peace)
رمان جنگ و صلح (War and Peace)

رمان مشهور لئو تولستوی، نویسنده مشهور روسی است. وی کتاب جنگ و صلح به عنوان یکی از رمان های برتر جهان را در سال 1869 میلادی نوشت. رمان جنگ و صلح یکی از بزرگ‌ترین آثار ادبیات روسی و از مهم‌ترین رمان‌های ادبیات جهان به شمار می‌رود و تقریبا بلافاصله پس از نگارش آن به چندین زبان از جمله انگلیسی و فرانسوی ترجمه شد و امروز این اثر جاویدان به بیش از 20 زبان، از جمله فارسی ترجمه شده است.

در این رمان طولانی بیش از 580 شخصیت با دقت توصیف شده‌اند و یکی از معتبرترین منابع تحقیق و بررسی در تاریخ سیاسی و اجتماعی قرن نوزدهم امپراتوری روسیه است و به شرح مقاومت روس‌ها در برابر حملهٔ ارتش فرانسه به رهبری ناپلئون بناپارت می‌پردازد. منتقدان جنگ و صلح را به عنوان حماسه‌ای بزرگ بسیار ستوده‌اند.

معروف است که تولستوی هفت بار این اثر را بازنویسی کرده است. تولستوی در این رمان شرح‌حال پنج خانواده‌ی روسی به نام‌های واسیلی کوراگین، کنت رستوف، کنت بزوخف، کنت بالکونسکی بزرگ و آنا میخاییلونا، در اوج حمله‌ی ناپلئون به روسیه و جنگ و آتش‌سوزی در مسکو را روایت می‌کند.

داستان از محفل اشرافی پترزبورگ شروع میشود و همه جا بحث و نگرانی از حمله ی فرانسوی هاست اما در کنار این دل نگرانی ها با شخصیتهای مهم رمان از جمله پییر بزوخف و پرنس واسیلی کوراگین و … آشنا می شویم. شخصیت‌پردازی قهرمان‌های بسیار زیاد این رمان برجسته با جزئیات و زیبایی حکایت از توانایی تولستوی در نوشتن یک شاهکار ادبی دارد.

۴. رمان ماجراهای هاکلبری فین (The Adventures of Huckleberry Finn) اثر مارک تواین

رمان ماجراهای هاکلبری فین (The Adventures of Huckleberry Finn)
رمان ماجراهای هاکلبری فین (The Adventures of Huckleberry Finn)

ماجراهای هاکلبری فین به عنوان یکی از رمان های برتر جهان را مارک تواین سال 1884 نوشت و حدود هفت سال صرف نوشتنش کرد. همینگوی در وصف این رمان گفته «تمام ادبیات مدرن آمریکا مدیون این کتاب است… تمام آثار آمریکایی. قبلش چیز خاصی نبود و بعدش هم چیز دندان‌گیری نیامده»!

این اولین رمانی بود که به زبان عامیانه‌ی آمریکایی نوشته می‌شد و انقلابی در سبک نوشتاری رمان‌های آمریکایی به شمار می‌رفت. اولین بار ابراهیم گلستان سال 1328 این رمان را به زبان فارسی ترجمه کرد و بعد از او مترجمان متعددی از جمله نجف دریابندری و هوشنگ پیرنظر و کیومرث پارسای و… این اثر را دوباره و چندباره ترجمه کرده‌اند. در ادامه روایتی طنز از این رمان را می‌خوانید.

داستان این رمان درباره هاکلبری فین Huckleberry Finn است که از دست پدر الکی خود فرار کرده و با فرد جالبی برخور می کند. او با برده ای به نام جیم Jim آشنا می شود و در پی کشاکشی خواست خود را بر این می گذارد تا او را از بند برده گی رها سازد.

آنها تصمیم می گیرند کلکی بسازند و ماجراجویی های خود را بر فراز رودخانه می‌سی‌سی‌پی Mississippi آغاز کنند. آنها ماجراها و رخدادهای زیادی را از سر می گذرانند و روابط خود با پیرامون شان را دگرگون می سازند.

در حقیقت موضوع اصلی رمان کشمکش های اخلاقی و انسان دوستانه هاکلبری فین Huckleberry Finn با خود می باشد. او در این سفر می آموزد که چگونه اندیشه های نژادپرستانه را دور ریخته و در عین کودکی به رشد فکری عمیقی دست یابد تا آنچه را که خود آموخته بپذیرد نه محملات جامعه خویش را. او در نتیجه به این مفهوم دست می یابد که انسان ها با وجود گوناگونی و تفاوت های بسیار، همسان و یکی هستند.

۵. رمان هملت (Hamlet) اثر ویلیام شکسپیر

رمان هملت (Hamlet)
رمان هملت (Hamlet)

هَملِت (Hamlet) به عنوان یکی از رمان های برتر جهان نمایش نامه‌ای تراژیک اثر ویلیام شکسپیر است که در سال 1602 نوشته شده و یکی از مشهورترین نمایش نامه‌های تاریخ ادبیات جهان به شمار می‌آید و این نمایش بلندترین اثر شکسپیر است.

داستان این نمایش نامه از آنجا آغاز می‌شود که هملت شاهزاده دانمارک از سفر آلمان به قصر خود در هلسینبورگ دانمارک بازمی‌گردد تا در مراسم خاک سپاری پدرش شرکت کند. پدرش به گونه مرموزی به قتل رسیده‌است. کسی از چندوچون قتل شاه آگاه نیست.

در همان حین هملت درمی‌یابد که مادر و عمویش باهم پیمان زناشویی بسته و هم بستر شده‌اند. وسوسه‌ها و تردیدهای هملت هنگامی آغاز می‌شود که روح شاه مقتول بر او نمودار می‌گردد. روح بازگو می‌کند که چگونه به دست برادر خود به قتل رسیده‌است و از هملت می‌خواهد انتقام این قتل مخوف و ناجوانمردانه را بازستاند.

هملت در این اثنا درمی‌یابد که پدر معشوقه‌اش اوفلیا نیز در قتل پدرش دست داشته‌است. اوفلیا از نقشه‌های هملت آگاه می‌شود و پس از آگاهی از مرگ پدرش مجنون می‌گردد و خود را در رودخانه‌ای غرق می‌کند. سرانجام هملت انتقام پدر را از عمو می‌گیرد و در پایان نمایش هردو کشته می‌شوند.

۶. رمان گتسبی بزرگ (The Great Gatsby) اثر اف. اسکات فیتزجرالد

رمان گتسبی بزرگ (The Great Gatsby)
رمان گتسبی بزرگ (The Great Gatsby)

کتاب گتسبی بزرگ به عنوان یکی از رمان های برتر جهان در سال 1925 منتشر شد، اما در اواسط دهه 1940 جلب توجه کرد و سپس آن را یکی از برترین رمان‌های قرن خواندند، آن هم در سرزمینی که در نیمه اول قرن بیستم بهترین رمان‌ها و بهترین نویسنده‌ها را به جهان عرضه کرده بود.

گتسبی بزرگ همتایان چندانی در میان رمان‌های قرن بیستم ندارد و فقط چند اثر از ویلیام فاکنر، ارنست همینگوی، ویلا کاتر و تئودور درایزر در کنار آن قرار می‌گیرند.

داستان این رمان از زبان کاراوی روایت می‌شود. فردی که همسایه گتسبی بزرگ است. اما داستان کتاب با دیدار کاراوی با عموزاده خود، دِیزی و شوهرش آغاز می‌شود. تام که اشراف‌زاده‌ای ثروتمند است زندگی تجملاتی و خوشی را در کنار همسرش تجربه می‌کند.

در مقابل گتسبی یک جوان بسیار موفق و پولدار است و کسی از گذشته او چیزی نمی‌داند. این مرد جوان همواره مشغول خوشگذرانی و برگزاری مهمانی‌های بزرگ و باشکوه است. مهمانی‌هایی که هر کسی می‌تواند در آن‌ها شرکت کند و شاد باشد.

کسی خبر ندارد که این ثروت عظیم گتسبی از کجا آمده است. در مورد ثروت و حتی خود گتسبی شایعات زیادی وجود دارد. مثلا شایعه است که گتسبی از خانواده بسیار فقیری بود که عاشق دِیزی می‌شود. گتسبی در زمان سربازی از دِیزی دور می‌شود اما بعد خبر ازدواج او را می‌شنود. با این حال گتسبی عاشق می‌ماند و همیشه چشمش به دنبال دیزی می‌گردد.

در این میان، گتسبی فرصت بی‌نظیری پیدا می‌کند، چرا که کاراوی همسایه او، با دِیزی فامیل درجه یک است و…

۷. رمان در جستجوی زمان از دست رفته (In Search of Lost Time) اثر مارسل پروست

رمان در جستجوی زمان از دست رفته (In Search of Lost Time)
رمان در جستجوی زمان از دست رفته (In Search of Lost Time)

کتاب در جستجوی زمان از دست رفته به عنوان یکی از رمان های برتر جهان نوشته مارسل پروست را قطعاً می‌توان یکی از رمان‌های کلاسیک تاریخ ادبیات جهان دانست. همان کتابهایی که مارک تواین در مورد آنها می‌گوید: همه آرزو دارند آنها را خوانده باشند، اما هیچ کس حوصله‌ی خواندن آنها را ندارد.

این رمان کلاسیک بسیاری از خوانندگان جدی را به خاطر طویل بودنش ترساند. رمانی که تعداد صفحاتش 3308 صفحه است. البته این اثر با وجود طولانی بودنش، خوانش سختی ندارد؛ تنها طولانی است.

در واقع سبک نوشتاری رمان ساده و روان است و با این که شامل متن های توصیفی وسیعی است، اما متن و نوشته پیچیده ای ندارد. این رمان در اصل به هشت کتاب تقسیم شده بود، پس می توان به آن به عنوان یک مجموعه طولانی و طویل نگاه کرد.

البته به جز کتاب اول با عنوان طرف خانه سوان مابقی کتاب های این مجموعه را نمی توان چندان مستقل از هم نگاه کرد، وقتی کتاب اول را خواندید دیگر در جریان مسیری طولانی از مجموعه ای طولانی قرار خواهید گرفت.

این رمان، با خاطرات خوش کودکی راوی میان سال خود آغاز می شود. مارسل، راوی و شخصیت اصلی رمان در جست و جوی زمان از دست رفته، همزمان با توصیف داستان زندگی خود، شخصیت هایی به یاد ماندنی را نیز به مخاطب معرفی می کند:

شارلز سوان، که رابطه ای محکم با فاحشه ای به اسم اودت برقرار می کند؛ دختر این دو نفر به اسم گیلبرت سوان، که معشوقه ی مارسل است؛ خانواده ی اشرافی گرمانتس که شامل مردی فاسد به اسم بارون دو شارلس، پسرعمویش رابرت و البته آلبرتین می شود؛ کسی که مارسل به او دلبستگی شدیدی پیدا می کند. زندگی مارسل، آینه ی جهان نمایی از انسان های سالم و فاسد است.

او در طول اتفاقات این رمان، طیف وسیعی از نادانی ها و بیچارگی های بشر را به چشم خود می بیند. او در پست ترین حالت روحی خود، زمان را از دست رفته می یابد و احساس می کند که زیبایی و معنی، از هر آنچه که تا به حال به دست آورده، بسیار محو و دور شده است.

۸. رمان بینوایان (Les Misérables) اثر ویکتور هوگو

رمان بینوایان (Les Misérables)
رمان بینوایان (Les Misérables)

کمتر کسی در دنیا وجود دارد که نام کتاب فوق العاده زیبای بینوایان به عنوان یکی از رمان های برتر جهان را تا به حال نشنیده باشد. بینوایان نام زیباترین رمان نوشته شده به قلم ویکتور هوگو، نویسنده فرانسوی است که کتاب خود را برای اولین بار در سال 1862 منتشر کرد. کتاب بینوایان یکی از بزرگترین کتاب های جهان در قرن 19 بود و هنوز هم بعد از گذشت سال ها، همواره در لیست بهترین کتاب های دنیا قرار دارد.

رمان بینوایان در سیر داستانی خود به بررسی ماهیت قانون و اجرای حکم در دوران قرن هجدهم می پردازد و در ادامه راه گریزی به تاریخ، معماری، جامعه شناسی و مردمان آن زمان پرداخته است.

کتاب بینوایان به صورت سوم شخص روایت می‌شود و در آن نویسنده زمان به جلو و عقب می‌کشد و ماجراهای مختلف را روایت می‌کند. این اثر هرآنچه را که لازم است درباره فرانسه قرن نوزدهم بیان کرده و یک اثر تاریخی، روانشناسانه، اجتماعی و عاشقانه محسوب می‌شود. ویکتور هوگو 17 سال را صرف نوشتن این اثر برجسته کرده است.

رمان بینوایان این چنین آغاز می شود که در غروب یکی از روزهای سال 1815، مردی چهل و چند ساله با هیکلی درشت و ظاهری که به غایت ژولیده و بهم ریخته بود، وارد شهر ” دین یه ” می شود. مرد با همان لباس های چرکی که از روی پوسیدگی زرد شده بودند و موها و ریش هایی که معلوم بود سالها اصلاح نشده بودند، به شهرداری شهر دین دیه رفت و بعد از چند دقیقه به بهترین رستوران شهر که واقع در یکی از بهترین مسافرخانه های دین دیه بود، رفت و همانجا ماندگار شد.

صاحب مسافرخانه از اینکه مردی با ظاهر او که بسیار کثیف بود، مسافرخانه اش را انتخاب کرده است ، بسیار تعجب کرده بود و به محض اینکه مرد را دید بدون هیچ سلام و علیکی به او گفت که: ” پول همراهتان دارید یا خیر ؟ ” . مرد هم با همان آرامش همیشگی که در کارهایش داشت، گفت: ” بله پول همراهم هست.

صاحب مسافرخانه که به این مسافر تازه وارد شک کرده بود، کمی معطلش کرد و به یکی از کسانی که برایش کار می کرد، گفت که: ” به شهرداری برو و ببین این مردی که تازه وارد شهر شده است، چه کسی است و از کجا آمده است؟ ”. وقتی که آن کارمرد به شهرداری رفت و برگشت، چیزهایی را در گوش مدیر مسافرخانه گفت و ناگهان مدیر مسافرخانه رو به آن مرد ژولیده گفت که: ” ما نمی توانیم به تو جای خواب و خوراک دهیم و در ادامه ..

تخفیف صد تومانی دیجی کالا

۹. رمان میدل مارچ (Middlemarch) اثر جورج الیوت

رمان میدل مارچ (Middlemarch)
رمان میدل مارچ (Middlemarch)

جورج الیوت یکی از پایه گذاران رمان روانشناسانه است و شاهکار عظیم او میدل مارچ شاخص ترین اثر وی و یکی از بهترین رمان های همه‌ی زمان هاست. نام اصلی او، ماریان ایوانز بود.

اما نام مستعار مردانه‌ی جورج الیوت را برای خود برگزید تا اطمینان یابد آثارش مورد توجه مخاطبان قرار می‌گیرند. او مایل بود نگاهی جدی‌تر به آثارش شود و تنها یک نویسنده‌ی داستان‌های عاشقانه محسوب نشود.

از این نویسنده انگلیسی 7 رمان و 11 کتاب شعر منتشر شده است. در میان این آثار، “میدل مارچ” شاهکار او به حساب می‌آید. این رمان زندگی چند خانواده ساکن “میدل مارچ” را روایت می‌کند و قهرمان آن “دورتا بروک” دختر جوانی است که به درخواست ازدواج کشیشی فرتوت و دانشمند! به نام “ادوارد کازوبن” پاسخ مثبت می‌دهد.

الیوت این ازدواج را نشانه‌ای از احساسات و عقاید افراطی دورتا می‌داند که باعث می‌شود زنی جوان از خانواده‌ای محترم چنین خطای وحشتناکی مرتکب شود. الیوت در این کتاب 6 ازدواج موفق و ناموفق را مورد بررسی قرار می‌دهد.

او با واقع‌بینی دلایل شکست یا موفقیت ازدواج‌های میدل مارچ از جمله “رزاموند” زیبا و دکتر “لایدگیت”، “فرد وینسی” و “مری گارت” و در نهایت “لادیزلا” و “دورتا” را بررسی می‌کند.

میدل مارچ، اوج نبوغ جورج الیوت بوده و در تاریخ ادبیات انگلیسی برای خود جایگاهی مستحکم دارد. این کتاب نخستین بار در سال 1871 منتشر شد و پس از آن بارها از سوی ناشران مختلف به چاپ مجدد رسید. این رمان که ویرجینیا وولف، آن را یکی از نادرترین رمان‌ها برای بزرگسالان توصیف می کند، در سال 2007 به عنوان یکی از 10 رمان برتر تمام اعصار شناخته شد.

۱۰. رمان دن کیشوت (Don Quixote) اثر میگل د سروانتس

رمان دن کیشوت (Don Quixote)
رمان دن کیشوت (Don Quixote)

دن کیشوت یکی از زیباترین، عالی‌ترین و بزرگ‌ترین داستان‌های جهان است و به اعتقاد بسیاری بهترین رمان اسپانیایی نیز می‌باشد. خواندن این اثر از سروانتس، برای همیشه در ذهن شما ماندگار خواهد شد.

رمان دن کیشوت دو جلد دارد که جلد اول آن نخستین بار در سال 1605 به چاپ رسید و از همان آغاز در اسپانیا و پرتغال مورد استقبال بی‌نظیری قرار گرفت. جلد دوم دن کیشوت پس از ده سال، یعنی در سال 1615 منتشر شد.

نقاشی که بر روی جلد رمان دن کیشوت مشاهده می‌کنید، اثر اونوره دومیه، نقاش فرانسوی است. پابلو پیکاسو نیز یک نقاشی از دن کیشوت و مهترش ترسیم کرده که در ابتدای کتاب آمده است.

دُن کیشوت زندگی فردی را به مخاطب نشان می‌دهد که دچار توهم است و وقت خود را با خواندن آثار ممنوعه می‌گذرانَد. در زمان روایت داستان، نوشتن و خواندن آثاری که به شوالیه‌ها می‌پرداخت ممنوع بود.

و شخصیت اصلی داستان، خود را جای یکی از همین شوالیه‌ها می‌بیند و دشمنانی فرضی در برابر خود می‌بیند که اغلب کوه‌ها و درخت‌ها هستند. «دُن کیشوت» پهلوانی خیالی و بی‌دست‌وپاست که خود را شکست‌ناپذیر می‌پندارد.

او، با همراهی خدمتکارش، سانچو پانزا، به سفرهایی طولانی می‌رود و در میانهٔ همین سفرهاست که اعمالی عجیب و غریب از وی سر می‌زند. او که هدفی جز نجات مردم از ظلم و استبداد حاکمان ظالم ندارد، نگاهی تخیلی به اطرافش دارد و همه چیز را در قالب ابزار جنگی می‌بیند.

همچنین بخوانید: دن کیشوت (Don Quixote) ، نخستین رمان در اثر ادبی مدرن

✅ در این مقاله به انتخاب نویسنده به معرفی ده رمان برتر جهان پرداختیم و مطمئنا جای رمان های بسیاری خالی می باشد. و شما دوستان می توانید رمان های مورد دیگر و مورد علاقه خود را در بخش دیدگاه معرفی کنید تا باقی دوستان نیز با آنها آشنا شوند.

زنجیران

هم‌بنیانگذار ماگرتا ، عاشق دنیای وب و ۷ سالی ست که فعالیت جدی در حوزه اینترنت دارم. تخصص من تولید محتوایی‌ست که مورد نیاز مخاطبان است. مدیر ارشد تیم شبکه های اجتماعی سایت هستم. به قول ماگرتایی‌ها وقت بروز شدنه !

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.