سوالات متن درس ششم جامعه شناسی دهم انسانی با جواب

نمونه سوالات متن درس ۶ ششم «پیامدهای جهان اجتماعی» کتاب جامعه شناسی ۱ پایه دهم رشته علوم انسانی متوسطه دوم را می توانید در ادامه این مطلب از بخش آموزش و پرورش ماگرتا ، مشاهده نمایید.

سوال های متن درس بعدی: سوالات متن درس هفتم جامعه شناسی دهم انسانی

همچنین بخوانید: جواب درس ششم جامعه شناسی دهم انسانی

نمونه سوال های متن امتحانی درس 6 ششم جامعه شناسی دهم

۱) افراد انسانی چگونه در ساختن جهان اجتماعی و تداوم آن مشارکت می‌کنند؟

پاسخ: افراد انسانی با آگاهی و ارادۀ خود به کنش اجتماعی می‌پردازند و با همین کنش‌ها در ساختن جهان اجتماعی و تداوم آن مشارکت می‌کنند.

۲) منظور از «سهم مردگان در ساختن جهان اجتماعی بیشتر از سهم زندگان است» یعنی چه؟

پاسخ: یعنی سهم پیشینیان ما در ساختن جهان اجتماعی بیشتر از ماست. همچنان که سهم ما در ساختن جهان آیندگان بیش از آنهاست.

۳) آیا جهان اجتماعی فقط وابسته به خواست و اراده ماست و ما هر گونه که بخواهیم می‌توانیم آن را بسازیم و تغییر دهیم؟

پاسخ: جهان اجتماعی با آگاهی و ارادۀ افراد انسانی پدید می‌آید. ولی این پدیده، پس از آنکه با کنش انسان تحقق پیدا کرد، پیامدها و الزام‌هایی را به دنبال می‌آورد که وابسته به قرارداد و اراده تک‌تک افراد نیست. این پیامدها خود، موقعیت جدیدی (فرصت‌ها و محدودیت‌ها) را برای کنش‌ها و انتخاب‌های بعدی ما فراهم می‌آورد.

۴) مهمترین تفاوت خانه‌سازی انسان و حیوان در چیست؟

پاسخ: مهم‌ترین تفاوت خانه‌سازی انسان و حیوان در این است که انسان پس از ساختن خانه‌اش ناچار می‌شود متناسب با شرایط خانه، در خود و شیوۀ زندگی‌اش تغییر ایجاد کند. به همین دلیل شیوۀ زندگی انسان کوچ نشین، یک جانشین و شهرنشین متفاوت می‌شود.

۵) چرا جهان اجتماعی را می توان همچون خانه ای جدید در نظر گرفت؟

پاسخ: جهان اجتماعی را می‌توان همچون خانه‌ای در نظر گرفت که انسان می‌سازد؛ ولی این خانه پس از ساخته شدن، الزام‌ها و پیامدهایی برای انسان پدید می‌آورد که رفتار و زندگی او را متأثر می‌سازد.

۶) آیا در مقابل جهان اجتماعی که توسط گذشتگان پدید آمده است، صرفا کنش‌گری منفعل هستیم؟

پاسخ: هر یک از ما صرفاً کنش‌گری منفعل نیستیم بلکه می‌توانیم یا در جهت تداوم، گسترش و پیشرفت این جهان حرکت کنیم یا در مسیر حرکت به سوی جهان اجتماعی جدیدی گام برداریم. ساختن جهان اجتماعی جدید، نیازمند پیدایش و گسترش آگاهی و اراده‌ای نوین است و ممکن است جهان موجود از بسط آن جلوگیری کند.

۷) ساختن جهان اجتماعی جدید نیازمند چیست؟

پاسخ: ساختن جهان اجتماعی جدید، نیازمند پیدایش و گسترش آگاهی و اراده‌ای نوین است و ممکن است جهان موجود از بسط آن جلوگیری کند.

۸) هر جهان اجتماعی تا چه زمانی می‌تواند پا بر جا بماند؟ (آیا با تغییر جهان اجتماعی، پیامدها و الزامات آن هم تغییر می‌کند؟

پاسخ: هر جهان اجتماعی تا زمانی که از طریق مشارکت اجتماعی افراد پابرجاست، پیامدهای آن نیز باقی است. با تغییر جهان اجتماعی موجود، و در پی آن، برداشته شدن الزام‌هایش، جهان اجتماعی جدیدی شکل می‌گیرد و الزام‌های دیگری به دنبال می‌آورد که بر فعّالیت اجتماعی اعضای آن تأثیر می‌گذارد.

۹) قوانین راهنمایی و رانندگی چه فرصت‌ها و چه محدودیت‌هایی برای ما ایجاد می‌کند؟

پاسخ: محدودیت: اجرای این مقررات برای رانندگان و عابران محدودیت‌هایی پدید می‌آورد.
فرصت: فرصت رفت و آمد ایمن و سریع را نیز به دنبال دارد.

۱۰) فرصت‌ها و محدودیت‌های زبانی که مردم یک جامعه با آن صحبت می‌کنند چیست؟

پاسخ: محدودیت: باید قواعدش را بیاموزند و در چارچوب آن حرف بزنند. آنها نمی‌توانند هرگونه که دلشان بخواهد صداها، حرف‌ها، کلمات و جملات را به کار ببرند.
فرصت: فرصت ارتباط با هم زبانان و مبادلۀ معانی پیچیده را فراهم می‌آورد.

۱۱) فرصت ها و محدودیت ها دو روی یک سکه اند، یعنی چه؟

پاسخ: فرصت‌ها و محدودیت‌ها به یکدیگر وابسته‌اند و هیچکدام بدون دیگری محقق نمی‌شوند. به عبارت دقیق‌تر، فرصت‌ها و محدودیت‌ها، دو روی یک سکه‌اند.

۱۲) آیا جهان‌های اجتماعی مختلف به صورت یکسان به انسان‌ها فرصت و محدودیت می‌دهند؟

پاسخ: هر جهان اجتماعی نیز براساس عقاید و ارزش‌های خود، افق‌ها و ظرفیت‌های جدیدی برای انسان فراهم می‌کند و ممکن است ظرفیت‌ها و توانمندی‌های دیگر بشر را نادیده بگیرد.

۱۳) جهان اجتماعی را بر چه اساسی ارزیابی می کنند؟

پاسخ: جهان‌های اجتماعی مختلف را می‌توان براساس آرمان‌ها و ارزش‌های آنها و نیز فرصت‌ها و محدودیت‌هایی که به دنبال می‌آورند، ارزیابی کرد.

۱۴) برخی از جهان‌های اجتماعی، ……….. و سرمایه‌های معنوی انسان را ………… می‌گیرند یا فرصت شکوفایی ………. را فراهم نمی‌آورند.

پاسخ: استعدادها – نادیده – فطرت آدمی

۱۵) برخی دیگر، ………….. ابعاد دنیوی وجود انسان می‌شوند و نسبت به ………………….. انسان ………….. و با رویکرد دنیاگریز خود، از …………….. آدمی برای آباد کردن این جهان استفاده نمی‌کنند.

پاسخ: مانع بسط – نیازهای مادی و دنیوی – بی‌توجه‌اند – توانمندی‌های

۱۶) ویژگی‌های تار عنکبوت و خانه عنکبوت را بنویسید.

پاسخ: تار عنکبوت محکم‌ترین مادۀ زیستی است که تاکنون شناخته شده است. تارهای ابریشمیِ سازندۀ خانۀ عنکبوت، از فولاد هم محکم‌ترند. یک تار بلند عنکبوت پیش از پاره شدن تا پنج برابر طول خود کشیده می‌شود. اگر یک عنکبوت، تاری به ضخامت انگشت شست می‌ساخت می‌توانست یک هواپیمای جمبوجت را به آسانی حمل کند.

۱۷) چرا قران، خانه عنکبوت را سست‌ترین خانه‌ها توصیف کرده است؟

پاسخ: خانۀ عنکبوت و نه تارهای آن، سست‌ترین خانه‌هاست؛ زیرا عنکبوت را نه از گرمای خورشید محافظت می‌کند و نه از سرمای زمستان. سایۀ کافی ایجاد نمی‌کند و در برابر باران، تند باد و خطر مهاجمان قادر به محافظت از او نیست. این خانه از دوستی و مهربانی نیز تهی است؛ در برخی عنکبوت‌ها جنس ماده، جنس‌نر را می کُشد. در برخی حالت‌ها عنکبوت ماده بی‌رحمانه بچه‌های خود را می‌خورد. وقتی بچه عنکبوت‌ها از تخم بیرون می‌آیند، خود را در یک مکان بسیار شلوغ، داخل کیسه تخم می‌بینند. این خواهرها و برادرها به خاطر غذا یا فضا با هم درگیر می شوند و یکدیگر را می‌کشند.

۱۸) …………. و …………. یا بایدها و نبایدهای جهان اجتماعی به‌صورت حقوق و تکالیف افراد ظاهر می‌شوند.

پاسخ: فرصت‌ها – محدودیت‌ها

۱۹) حقوق و تکالیف، به یکدیگر ………… و هیچ‌کدام بدون دیگری ……….. نمی‌شوند.

پاسخ: وابسته‌اند – محقق

۲۰) منظور از جهان متجدد چیست؟

پاسخ: منظور از جهان متجدّد، غرب بعد از رنسانس یعنی جهان غرب چهارصد سال اخیر است.

۲۱) منظور از فرهنگ سکولار چیست و چگونه فرهنگی است؟ (ویژگی‌های فرهنگ دنیوی (فرهنگ سکولار) را بنویسید.)

پاسخ: جهان دنیوی دارای فرهنگ دنیوی است. به فرهنگ دنیوی «فرهنگ سکولار» نیز می‌گویند و منظور از آن، فرهنگی است که عقاید و ارزش‌های آن، مربوط به همین جهان است. در این فرهنگ، جهانِ دیگر انکار می‌شود یا در محدودۀ منافعی که برای خواسته‌های این جهانیِ بشر دارد، پذیرفته می‌شود. جهانِ دنیوی همۀ ظرفیت‌ها و استعدادهای انسان را در خدمت دنیا به کار می‌گیرد و ظرفیت‌ها و خواسته‌های معنوی انسان‌ها را به فراموشی می‌سپارد.

۲۲) ویژگی‌های فرهنگ معنوی را بنویسید.

پاسخ: جهانِ معنوی، فرهنگ معنوی دارد. این فرهنگ، هستی را فراتر از طبیعت می‌بیند و زندگی این جهان را در سایۀ حیات برتر، مقدّس و متعالی می‌گرداند. انسان در این فرهنگ از محدودۀ مرزهای این جهان عبور کرده، چهره‌ای آسمانی و ملکوتی پیدا می‌کند.

۲۳) جهان معنوی دو نوع ……… و …………. دارد.

پاسخ: توحیدی – اساطیری

۲۴) برای «فرهنگ جهان توحیدی» مثال بزنید.

پاسخ: فرهنگ اسلام و انبیای الهی

۲۵) انواع جهان های معنوی را توضیح دهید.

پاسخ: جهان معنوی دو نوع توحیدی و اساطیری دارد. فرهنگ اسلام و انبیای الهی که تفسیری توحیدی و الهی از انسان ارائه می‌دهند، فرهنگ جهان توحیدی است، اما جهان اساطیری، فرهنگِ اساطیری دارد که به خداوندگاران و قدرت‌های فوق طبیعی قائل است و محصول انحراف بشر از فرهنگ توحیدی است.

۲۶) جهان اساطیری چگونه فرهنگی دارد؟ توضیح دهید.

پاسخ: جهان اساطیری، فرهنگِ اساطیری دارد که به خداوندگاران و قدرت‌های فوق طبیعی قائل است و محصول انحراف بشر از فرهنگ توحیدی است.

۲۷) جهان اجتماعی دنیوی، چه تصویری از طبیعت دارد و چگونه با آن تعامل می‌کند؟

پاسخ: در جهان اجتماعی دنیوی، طبیعت هیچ‌گونه معنا، هدف و غایتی ندارد و صرفا ماده خامی در اختیار انسان است که می‌تواند به میل خود در آن دخل و تصرف کند. بهره‌وری‌های بی‌نظیر کنونی و بحران‌های زیست‌محیطی کنونی در دنیا محصول همین دیدگاه است.

۲۸) جهان اساطیری چه تصویری از طبیعت دارد و چگونه با آن تعامل می‌کند؟

پاسخ: جهان اساطیری طبیعت را قلمرو قدرت‌های فوق طبیعی و محصور رازها و افسون‌های آنها می‌بیند و با طرد دانش ابزاری متناظر با طبیعت، امکان بهره‌وری معقول انسان از طبیعت را دور از دسترس می‌سازد. منع انسان از تناول گیاهان و حیوانات، نمونه‌ای از این محدودیت‌هاست.

۲۹) جهان توحیدی چه تصویری از طبیعت دارد و چگونه با آن تعامل می‌کند؟

پاسخ: در جهان توحیدی، طبیعت موجودی زنده و آیت و نشانه خداوند حکیم و به خواست او مسخر انسان است و انسان خلیفه الهی و مسئول عمران و آبادانی طبیعت است. تصرفات انسان در طبیعت مقید به ارادۀ حکیمانه الهی است.

۳۰) یکی از متفکرانی که دربارهٔ ویژگی‌های جهان متجدّد اندیشیده، …………. جامعه شناس آلمانی است.

پاسخ: ماکس وبر

۳۱) منظور از این که جهان متجدد، رویکردی دنیوی و این جهانی دارد، چیست؟

پاسخ: جهان متجدّد، رو یکرد دنیوی و این جهانی دارد و در جهت برخورداری از زندگی دنیوی و تسلط انسان بر این عالم گام برمی‌دارد.

۳۲) بسط و توسعه‌ی عقلانیت ابزاری، به عنوان یکی از ویژگی‌های جهان متجدد چیست؟

پاسخ: در این جهان اجتماعی، آدمیان متوجه اهداف دنیوی‌اند و برای رسیدن به این اهداف، از علوم تجربی استفاده می‌کنند. این علوم با روش تجربی و فنّاوری حاصل از آن، قدرت پیش‌بینی و پیشگیری از حوادث و مسائل طبیعی همانند بیماری، زلزله، سیل و… و مسلط شدن بر آنها را به انسان می‌دهد.

۳۳) علوم تجربی در جهان متجدد، چه امکانی را برای انسان فراهم می‌کند؟

پاسخ: این علوم با روش تجربی و فنّاوری حاصل از آن، قدرت پیش‌بینی و پیشگیری از حوادث و مسائل طبیعی همانند بیماری، زلزله، سیل و… و مسلط شدن بر آنها را به انسان می‌دهد.

۳۴) در جهان متجدد چه نوع کنش هایی رواج دارد؟ و پیامد آن چیست؟ (منظور وبر از قفس آهنین چیست؟)

پاسخ: در جهان متجدّد، کنش‌هایی که اهداف دنیوی را به وسیله علوم تجربی تعقیب می‌کنند، به شدت رواج می‌یابند. رواج این دسته از کنش‌های حسابگرانه معطوف به دنیا، عرصه را بر سایر کنش‌های انسانی، مانند کنش‌های عاطفی و اخلاقی تنگ می‌کند. این وضعیت، افراد خواهان تسلط براین جهان را به تدریج، اسیر نظام اجتماعی پیچیده‌ا‌ی می‌سازد که مثل قفس آهنین، همه ابعاد وجود آنان را احاطه می‌کند و فرصت رهایی از این قفس خود ساخته را از آنان می‌گیرد. از این روند، به از دست رفتن اراده و آزادی انسان‌ها یاد می‌شود.

۳۳) آیا در جهان متجدد، عناصر معنوی و مقدس طرد می‌شوند؟ توضیح دهید.

پاسخ: در جهان متجدّد، عناصر معنوی و مقدس طرد می‌شوند و جهان، از هیچ گونه قداستی برخوردار نیست. جهان صرفا از مواد و موجودات خامی ساخته شده است که همه در اختیار و کنترل بشرند؛ به وسیلۀ او به کار گرفته می‌شوند، دگرگون می‌شوند و به مصرف می‌رسند و هیچ گونه قداستی ندارند.

۳۴) بیت «در نگاهش آدمی آب و گل است / کاروان زندگی بی‌منزل است» به چیزی اشاره دارد؟

پاسخ: این بیت شعر از اقبال لاهوری به افسون زدایی جهان متجدد اشاره دارد.

۳۵) جهان متجدد به چه نوع علومی معتقد است؟ و پیامد آن چیست؟

پاسخ: جهان متجدّد فقط علومی را که با روش‌های تجربی به‌دست می‌آیند، علم می‌داند و علومی را که از روش‌های فرا تجربی (عقلانی و وحیانی) استفاده می‌کنند، علم نمی‌شناسد. با افول این دسته از علوم، امکان ارزیابی ارزش‌ها و آرمان‌های بشری – که پدیده‌های فرا تجربی‌اند و با علوم تجربی قابل مطالعه نیستند – از دست می‌رود و داوری دربارهٔ این امور، به تمایلات افراد و گروه‌های متفرّق سپرده می‌شود.

۳۶) روش‌های فراتجربی کدامند؟

پاسخ: عقلانی و حیاتی

۳۷) با افول علوم عقلانی و حیاتی در جهان متجدد، داوری درباره‌ی ارزش‌ها و آرمان‌ها چگونه انجام می‌شود؟

پاسخ: با افول این دسته از علوم، امکان ارزیابی ارزش‌ها و آرمان‌های بشری – که پدیده‌های فرا تجربی‌اند و با علوم تجربی قابل مطالعه نیستند – از دست می‌رود و داوری دربارهٔ این امور، به تمایلات افراد و گروه‌های متفرّق سپرده می‌شود.

۳۶) فرصت‌ها و محدودیت‌های جهان متجدد از نگاه وبر را نام ببرید.

پاسخ: ۱- بسط و توسعه عقلانیت ابزاری (گسترش دانش وسایل) = فرصت
۲- زوال عقلانیت ذاتی (از دست رفتن دانش اهداف و ارزش‌ها) = محدودیت
۳- قفس آهنین = محدودیت
۴- غلبه کنش‌های عقلانی که اهداف دنیوی را تعقیب می‌کنند. = محدودیت

۳۷) جهان اجتماعی با …… و ……. افراد انسانی پدید می‌آید.

پاسخ: آگاهی و اراده

۳۸) یکی از تفاوت‌های ما و حیوانات، در خانه‌سازی …………. می‌شود.

پاسخ: آشکار

۳۹) در جهان متجدّد، عناصر …………. و …………. طرد می‌شوند و جهان، از هیچ گونه قداستی برخوردار نیست.

پاسخ: معنوی و مقدس

نکته مهم: دانش آموزان عزیز، تنها به خواندن این سوالات اکتفا نکنید و حتما متن درس را هم به دقت مطالعه کنید.

سوال های متن درس قبلی: سوالات متن درس پنجم جامعه شناسی دهم انسانی

توجه: شما دانش آموز پایه دهم رشته علوم انسانی می توانید برای دسترسی سریع و آسان تر به جواب تمرینات و فعالیت های دروس کتاب جامعه شناسی دهم متوسطه دوم ، در انتهای عنوان خود عبارت «ماگرتا» را نیز در گوگل جستجو کنید.

✅ در انتها امیدواریم که مقاله نمونه سوالات متن درس ۶ ششم کتاب جامعه شناسی پایه دهم متوسطه دوم ؛ برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد. شما می توانید سوالات خود را در بخش دیدگاه بیان کنید. 💖