جواب درس ۱ فصل سوم بخش اول فرهنگ و هنر هشتم 🧸 بافت

جواب درس 1 فصل سوم بخش اول فرهنگ و هنر هشتم : در این نوشتار پاسخ سوالات و تمرینات صفحه ۳۸ ، ۳۹ و ۴۰ درس ۱ اول (بافت) فصل سوم (عکاسی) بخش اول (هنرهای تجسمی) کتاب فرهنگ و هنر هشتم پایه هشتم متوسطه اول را برایتان آماده کرده‌ایم. با بخش آموزش و پرورش ماگرتا همراه شوید.

همچنین بخوانید: گام به گام کتاب فرهنگ و هنر هشتم متوسطه اول

جواب فکر کنید صفحه ۳۸ درس اول فصل سوم بخش اول فرهنگ و هنر هشتم

آیا به جذّابیت بافت‌های متنوّع در پیرامون خود توجه دارید؟ آیا تا به حال از بافت خاصی عکاسی کرده‌اید؟

پاسخ: بخش اول (توجه به بافت‌ها): بله؛ پیرامون ما پر از بافت‌های جذاب و متنوّع است؛ مثل بافت زبر تنه‌ی درختان، بافت نرم و پشمی گوسفند یا لباس‌ها، بافت سخت و خشن آجرها و سنگ‌های دیوار، و بافت صاف و صیقلی برگ گیاهان. وقتی با دقت به این پدیده‌ها نگاه می‌کنیم، متوجه زیبایی بی‌نظیر نظم طبیعی آن‌ها می‌شویم.

بخش دوم (تجربه عکاسی): بله؛ تا به حال خیلی از ما با گوشی موبایل یا دوربین از بافت‌های جالبِ اطرافمان مثل پوستِه‌ ی چوب درخت، سنگ‌فرش خیابان، طرحِ بافت یک پارچه پشمی یا پوستِ هندوانه عکس گرفته‌ایم و دیده‌ایم که عکسِ آن‌ها چقدر زیبا و هنری می‌شود.

به نظر شما چه عاملی در نمایش بافت‌های مختلف در یک عکس بیشترین تأثیر را دارد؟ آیا دقت کرده‌اید که تغییر زاویه تابش نور در نمایش کیفیت بافت موضوع انتخابی چه تأثیری دارد؟

پاسخ: عاملی که بیشترین تأثیر را دارد: مهم‌ترین عامل در نمایش واضح و برجسته‌ی بافت در یک عکس، «نور و نحوه‌ی تابش آن» است. اگر نور مناسب نباشد، بافت اجسام در عکس به خوبی دیده نمی‌شود.

تأثیر تغییر زاویه تابش نور:
۱. نور مایل (از پهلو): وقتی نور خورشید یا چراغ از کنار و به صورت مایل به یک جسم (مثل دیوار آجری یا پوستِ درخت) می‌تابد، روی فرورفتگی‌ها و برجستگی‌های آن سایه‌های ریز و سایه‌روشن ایجاد می‌کند. این سایه‌ها باعث می‌شوند بافت جسم بسیار برجسته، خشن و باکیفیت دیده شود. (بهترین حالت برای عکاسی از بافت).
۲. نور مستقیم و عمود (از روبه‌رو): اگر نور دقیقاً از روبه‌رو و مستقیم بتابد، همه‌ی فرورفتگی‌ها پر از نور می‌شوند و سایه‌ای تشکیل نمی‌شود؛ در نتیجه بافت جسم صاف، تخت، بی‌روح و محو به نظر می‌رسد.

بنابراین عکاسان حرفه‌ای برای نشان دادن زیبایی بافت اجسام، ترجیح می‌دهند در زمان‌هایی مثل صبح زود یا غروب که نور خورشید مایل است (یا با استفاده از یک منبع نور از کنار) عکاسی کنند تا بافت موضوع خود را پر از جزئیات و برجسته نشان دهند.

جواب پرسش صفحه ۳۹ درس ۱ فصل سوم بخش اول فرهنگ و هنر هشتم

به تصاویر زیر دقت کنید. تأثیر نور بر بافت‌های متنوع را بررسی و مقایسه کنید.

پاسخ: تصویر اول (پوست درخت و حفره‌ی درون آن – عکاس: کایون قدس‌راد):
بررسی بافت: در این تصویر، بافت پوست درخت بسیار سخت، خشن، ناهموار و ترک‌خورده است.
نقش نور: تابش مایل نور از پهلو به پوست درخت باعث شده فرورفتگی‌ها و برجستگی‌های پوست درخت سایه ایجاد کنند. این سایه‌ها به ما کمک می‌کنند تا عمقِ حفره و زبری پوست درخت را کاملاً لمس کنیم و ببینیم.

تصویر دوم (برگ‌های خشک روی زمین – عکاس: محمد خدادادی متمرکز):
بررسی بافت: این تصویر بافتی پراکنده، نرم و طبیعی از برگ‌های پاییزی را نشان می‌دهد.
نقش نور: تابش ملایم نور بر روی فرشِ برگ‌ها، رنگ‌های گرم و بافتِ درهم‌تنیده‌ی برگ‌های خشک را به شکلی زنده و طبیعی نمایان کرده است؛ به‌طوری‌که حسِ خشک بودن و خش‌خش کردن برگ‌ها زیر پا به مخاطب منتقل می‌شود.

تصویر سوم (تنه‌ی درخت و حصار چوبی – عکاس: میترا زارع):
بررسی بافت: ترکیبی از بافتِ طبیعی و راه‌راهِ چوب‌های حصار در کنار بافتِ عمودی و خشنِ تنه‌ی درخت و برگ‌های پیچک.
نقش نور: نور ملایم روز کمک کرده تا تفاوت بین بافت صافِ تخته‌های چوبی و بافت سختِ تنه‌ی درخت به‌خوبی تفکیک شود و عکس حالت سه‌بعدی و واقعی پیدا کند.

تصویر چهارم (ترک‌های سیمانی و سخت – عکاس: محمد خدادادی متمرکز):
بررسی بافت: یک بافت بسیار سخت، زبر و ترک‌خورده (شبیه به کفِ خشک‌شده زمین یا سیمان ترک‌خورده).
نقش نور: این تصویر یکی از بهترین نمونه‌ها برای نشان دادن تأثیر نور مایل است. نور از بالا و سمت راست تابیده و درونِ ترک‌های عمیق سیمان سایه‌ی تیره ایجاد کرده است. این سایه‌ها باعث شده‌اند لبه‌ی ترک‌ها برجسته به نظر برسد و خشونت و زبری بافت سیمان به شدت در چشم مخاطب بزرگ و برجسته دیده شود.

📌 نتیجه‌گیری نهایی (برای بحث در کلاس):
از مقایسه این تصاویر می‌فهمیم که بدون نور مناسب (به‌خصوص نور مایل یا سایه‌روشن)، بافت اجسام مسطح، بی‌روح و بدون جزئیات دیده می‌شود. عکاس هنرمند با انتخاب درست زاویه نور، کاری می‌کند که ما با نگاه کردن به یک عکس صاف روی کاغذ یا گوشی، بتوانیم زبری، نرمی، سختی و عمق اجسام را با چشم خود حس کنیم.

پاسخ عکاسی کنید صفحه ۴۰ درس اول فصل سوم بخش اول فرهنگ و هنر هشتم

ابتدا چند نمونه از یک پدیده طبیعی (تنه درخت، صدف، سنگ، پر پرندگان، پوست میوه‌های مختلف و…) را لمس کرده و سعی کنید تنوع بافت‌های موجود را درک کنید. سپس یک نمونه را موضوع عکاسی خود قرار دهید و در ساعات مختلف روز از آن عکاسی کنید. برای درک بهتر شرایط نوری و مقایسه نهایی می‌توانید در هر ساعت دو عکس بگیرید (عکس اول فقط موضوع را نشان دهد و عکس دیگر، موضوع و فضای اطراف آن و شرایط نوری محیط را نشان دهد). یک بار حدود ساعت نه صبح بگیرید. بار دوم حدود ساعت دوازده ظهر عکس بگیرید. عکس‌های دیگر را ساعت چهار بعدازظهر و هفت شب بگیرید و اگر چنانچه در فصل بهار و تابستان عکاسی می‌کنید تا حدود ساعت ۷ بعدازظهر نیز می‌توانید به عکاسی ادامه دهید. هشت عکس گرفته شده را با یکدیگر مقایسه کنید و درباره این موضوعات باهم صحبت کنید:

پاسخ: نمونه تصاویر گرفته شده:

🔸 در کدام عکس بافت موضوع بهتر نشان داده شده است؟

پاسخ: بافت موضوع در عکس‌هایی که در ساعت ۹ صبح (نور صیحگاهی) یا ساعت ۴ بعدازظهر گرفته شده‌اند، بسیار بهتر و واضح‌تر نشان داده شده است؛ زیرا در این ساعت‌ها نور خورشید به صورت مایل به موضوع می‌تابد و فرورفتگی‌ها و برجستگی‌های آن را به خوبی نمایان می‌کند.

🔸 به نظر شما چه عاملی باعث شده بافت موضوع برجسته‌تر نشان داده شود؟

پاسخ: عامل اصلی، «زاویه تابش نور و ایجاد سایه‌روشن» است. وقتی نور از پهلو و به صورت مایل به تنه‌ی درخت یا صدف می‌تابد، روی ناهمواری‌های آن سایه‌های کوچکی تشکیل می‌شود. این سایه‌ها به چشم ما کمک می‌کنند تا عمق و زبری بافت را حس کنیم و موضوع به صورت سه‌بعدی و برجسته دیده شود، نه صاف و تخت.

🔸 پس از این تجربه، به نظر شما بهترین موقع عکاسی از بافت‌های مختلف در نور روز چیست؟

پاسخ: بهترین زمان، اوایل صبح (ساعت‌های اولیه روز) یا عصر (نزدیک غروب) است؛ یعنی زمانی که خورشید در آسمان پایین‌تر قرار دارد و نور آن به صورت مایل و ملایم می‌تابد. در مقابل، ساعت ۱۲ ظهر به دلیل تابش مستقیم و عمودی خورشید، سایه‌ها از بین می‌روند و بافت اجسام محو و بی‌روح دیده می‌شود.

میزان و زاویه تابش نور بر پدیده‌های مختلف در تشخیص بافت آن‌ها تأثیر به‌سزایی دارد. نور شدید و مستقیم، وضوح و کیفیت بافت را از بین می‌برد. نور کم و مایل، باعث ایجاد تیرگی‌های شدید روی موضوع می‌شود. لازم است عکاس برای نمایش بهترین حالت بافت موضوع، علاوه بر تنظیم نور مناسب، به زاویه تابش نور نیز دقت کند تا نور و سایه روی موضوع، کیفیت بافت را به بهترین نحو نمایش دهد. توجه داشته باشید که در هوای ابری، به‌دلیل یکدست بودن نور موجود در پیرامون شما و عدم وجود تیرگی و روشنایی‌هایی که به واسطه نور آفتاب ایجاد می‌شود، بافت‌های موجود به بهترین شکل در عکس به ثبت نخواهد رسید.

آیا می‌دانید پس از چندبار عکاسی می‌توانید کیفیت بافت موضوع را به بهترین نحو نشان دهید؟ اطمینان داشته باشید هرچه بیشتر تمرین کنید و تجربیات بیشتری در زمینه عکاسی‌های مختلف داشته باشید نتیجه بهتری می‌گیرید.

پاسخ: بله؛ عکاسی هنری نیاز به تمرین و صبر دارد. ممکن است در عکاسی‌های اول متوجه نور و سایه‌ها نشویم، اما با چند بار امتحان کردن در زاویه‌های مختلف (روبروی نور، پشت به نور، و از پهلو) کم‌کم یاد می‌گیریم که چطور دوربین را بچرخانیم تا بافت پوست درخت، سنگ یا پارچه با زیباترین و باکیفیت‌ترین حالت ممکن در عکس ثبت شود. هرچه بیشتر تمرین کنیم، چشم ما به دیدن جزئیات و نورهای زیبا دقیق‌تر می‌شود.

پاسخ خودارزیابی صفحه ۴۰ درس ۱ فصل سوم بخش اول فرهنگ و هنر هشتم

🔸 از میان موضوع‌های دلخواه خود نمونه‌ای را انتخاب کنید که بافت لامسه‌ای (فرورفته و برجسته) داشته باشید. از آن به‌گونه‌ای عکاسی کنید که بافت موضوع به بهترین شکل نمایش داده شود.

پاسخ: ۱. انتخاب موضوع با بافت لامسه‌ای:
ما یک تکه پوستِ ضخیم و زبرِ درخت بلوط (یا یک عدد گردوی با پوستِ چروکیده و زبر) را به عنوان سوژه انتخاب می‌کنیم؛ چون این اجسام دارای فرورفتگی‌ها و برجستگی‌های عمیقی هستند که وقتی دست به آن‌ها می‌زنیم، زبری‌شان را کاملاً حس می‌کنیم (بافت لامسه‌ای).

۲. انتخاب زمان و زاویه مناسب نور:
برای اینکه زبری و برجستگی پوست درخت در عکس کاملاً دیده شود، تصمیم می‌گیریم ساعت ۴ بعدازظهر (یا اول صبح) عکاسی کنیم. نور خورشید در این ساعت به صورت مایل و از سمت پهلو به تکه چوب می‌تابد.

۳. نحوه کادربندی و عکاسی:
تکه چوب را روی یک میز ساده قرار می‌دهیم.
گوشی موبایل را بسیار نزدیک به چوب می‌بریم (نمای نزدیک یا ماکرو) تا تمام صفحه عکس پر از جزئیات و خطوط پوست درخت شود.
زاویه دوربین را طوری تنظیم می‌کنیم که نور از پهلو بتابد و درون شیارها و ترک‌های پوست درخت، سایه‌های ریز و تاریک ایجاد کند.

۴. نتیجه نهایی:
وقتی عکس گرفته‌شده را نگاه می‌کنیم، به خاطر سایه‌روشن‌هایی که نور مایل به وجود آورده، تمام برجستگی‌ها و عمق شیارهای پوست درخت حالت سه‌بعدی به خود گرفته‌اند؛ به‌طوری‌که هرکس عکس را ببیند، ناخودآگاه حس می‌کند که اگر دستش را روی صفحه گوشی بگذارد، زبری و سختی چوب را لمس خواهد کرد!

پاسخ درس بعدی: جواب درس ۲ فصل سوم بخش اول فرهنگ و هنر هشتم

پاسخ درس قبلی: جواب درس ۴ فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر هشتم

✅ در این مطلب گام به گام درس ۱ اول فصل سوم بخش اول فرهنگ و هنر پایه هشتم متوسطه اول را مرور کردیم. جهت مشاهده گام به گام سایر دروس کافیست نام آن را به همراه عبارت ماگرتا در گوگل جست و جو نمایید. همچنین اگر سوالی دارید آن را از قسمت دیدگاه با سایر دانش آموزان به اشتراک بگذارید.