جواب درس ۴ فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر هشتم ✏️ روند تصویرسازی
گام به گام درس 4 چهارم فصل دوم بخش اول کتاب فرهنگ و هنر پایه هشتم متوسطه اول صفحه 32 ، 35 و 36
جواب درس 4 فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر هشتم : در این نوشتار پاسخ سوالات و تمرینات صفحه ۳۲ ، ۳۵ و ۳۶ درس ۴ چهارم (روند تصویرسازی) فصل دوم (تصویرسازی) بخش اول (هنرهای تجسمی) کتاب فرهنگ و هنر هشتم پایه هشتم متوسطه اول را برایتان آماده کرده‌ایم. با بخش آموزش و پرورش ماگرتا همراه شوید.
همچنین بخوانید: گام به گام کتاب فرهنگ و هنر هشتم متوسطه اول
جواب فکر کنید صفحه ۳۲ درس چهارم فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر هشتم
آیا می‌دانید هنرمندان چگونه سیر داستان را در تصاویر خود به نمایش می‌گذارند؟
پاسخ: هنرمندان ابتدا داستان را با دقت می‌خوانند و بخش‌های مهم و جذاب آن را انتخاب می‌کنند. سپس با کشیدن نقاشی برای اتفاقات مهم (مثل شروع داستان، گره‌افکنی، نقطه اوج و پایان ماجرا)، سیر جریان داستان را مرحله‌به‌مرحله به تصویر می‌کشند تا خواننده با دیدن تصاویر، متوجه روند اتفاقات بشود.
مهم‌ترین صحنه‌های یک داستان کدام‌اند؟
پاسخ: مهم‌ترین صحنه‌های یک داستان عبارت‌اند از:
۱. صحنه شروع و معرفی: معرفی شخصیت‌ها و مکان ماجرا.
۲. صحنه حادثه اصلی یا کشمکش: جایی که مشکل یا ماجرای اصلی شروع می‌شود.
۳. نقطه اوج (حساس‌ترین لحظه): هیجان‌انگیزترین و مهم‌ترین لحظه داستان که سرنوشت شخصیت‌ها مشخص می‌شود.
۴. صحنه پایان و نتیجه: لحظه به آرامش رسیدن داستان یا روشن شدن نتیجه کار.
برای تصویرسازی یک متن، کدام صحنه‌ها را باید انتخاب و اجرا کرد؟ به تصاویر زیر دقّت کنید.
پاسخ: باید صحنه‌هایی را انتخاب کرد که تعیین‌کننده، کلیدی و پیش‌برنده هستند؛ یعنی صحنه‌هایی که اگر نقاشی نشوند، خواننده متوجه اتفاقات اصلی داستان نمی‌شود. (مثل صحنه‌های عطف داستان، بحران‌ها و نقطه اوج). در تصاویر کتاب (مثل کتاب «ما کجا هستیم؟» اثر ماساهیرو کاسویا)، می‌بینیم که تصویرگر از نمای نزدیک (کودک در طبیعت) تا نمای بسیار دور (کهکشان‌ها و فضا) را مرحله‌به‌مرحله به تصویر کشیده تا سیر موضوع به خوبی به مخاطب منتقل شود.
جواب تصویرسازی کنید صفحه ۳۵ و ۳۶ درس ۴ فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر هشتم
در گروه، شعر، داستان کوتاه یا متن زیبایی را انتخاب کنید و سیر مطلب را با تصویرسازی نشان دهید.
پاسخ: هدف فعالیت: یادگیری نحوه تبدیل یک متن به تصویر و نشان دادن «سیر داستان» (یعنی اینکه چطور اتفاقات پشت سر هم رخ می‌دهند).
برای انجام این فعالیت، ما یک داستان معروف ایرانی به نام «کبوتران و صیاد» (از کتاب کلیله و دمنه) را انتخاب کرده‌ایم. در ادامه، مراحل کار و نحوه تصویرسازی آن را به صورت یک مثال کامل می‌بینید:
تصویرسازی داستان «کبوتران و صیاد»
ما این داستان را به ۴ صحنه اصلی تقسیم می‌کنیم تا سیر منطقی آن (شروع، حادثه، اوج و پایان) کاملاً مشخص باشد:
۱. صحنه اول (شروع داستان – معرفی):
- متن: دسته‌ای از کبوتران در آسمان پرواز می‌کردند که ناگهان دانه‌های گندم را روی زمین دیدند و برای خوردن آن‌ها فرود آمدند.
- تصویر پیشنهادی: تصویری از یک دشت زیبا که دانه‌های طلایی گندم روی زمین ریخته شده و کبوتران با خوشحالی در حال نشستن روی زمین هستند.
۲. صحنه دوم (شروع حادثه و کشمکش):
- متن: کبوتران مشغول خوردن دانه بودند که ناگهان متوجه شدند در دام صیاد گرفتار شده‌اند. هر کبوتر تلاش می‌کرد به تنهایی خودش را نجات دهد اما نمی‌توانست.
- تصویر پیشنهادی: تصویری که کبوتران را داخل یک تور بزرگ نشان می‌دهد که بال‌بال می‌زنند و صیاد از دور با خوشحالی به سمت آن‌ها می‌دود.
۳. صحنه سوم (نقطه اوج داستان – حساس‌ترین لحظه):
- متن: کبوترِ رهبر گفت: «اگر هر کدام به سمتی بپرید، صید می‌شوید. بیایید همه با هم و در یک لحظه به سمت آسمان پرواز کنیم تا تور را از جا بکنیم!»
- تصویر پیشنهادی: این هیجان‌انگیزترین بخش کار است. کبوترها را نشان می‌دهیم که همگی با قدرت بال می‌زنند و تور سنگین را از روی زمین بلند کرده و به آسمان می‌برند. (در این تصویر باید حس قدرت و اتحاد دیده شود).
۴. صحنه چهارم (پایان و نتیجه‌گیری):
- متن: کبوتران با تور به خانه موش رفتند. موش مهربان بندهای تور را با دندان‌هایش برید و همه کبوتران آزاد شدند.
- تصویر پیشنهادی: تصویری که در آن کبوترها روی زمین نشسته‌اند و یک موش کوچک در حال جویدن بندهای تور است تا آن‌ها را آزاد کند.
✅ ویژگی‌های این تصویرسازی (بررسی تصاویر):
وقتی این ۴ تصویر را کنار هم قرار می‌دهیم، ویژگی‌های زیر به چشم می‌آید:
- سیر منطقی: خواننده بدون خواندن متن و فقط با دیدن نقاشی‌ها، متوجه می‌شود که چه اتفاقی افتاده است.
- ارتباط متن و تصویر: هر تصویر دقیقاً همان چیزی را نشان می‌دهد که در آن بخش از داستان نوشته شده است.
- تغییر زاویه دید: در صحنه اول کبوترها از بالا دیده می‌شوند (نمای دور)، اما در صحنه آخر برای نشان دادن جزئیات بریدن تور توسط موش، از نمای نزدیک (زوم) استفاده می‌کنیم.
- خلاقیت در اجرا: می‌توانیم برای واقعی‌تر شدن کار، از روش تکه‌چسبانی (کلاژ) استفاده کنیم؛ مثلاً برای تور صیاد از نخ واقعی و برای کبوترها از پر یا مقواهای رنگی استفاده کنیم.
ویژگی‌های مختلف این تصاویر را بررسی کنید. کتاب را بچرخانید و دوباره تصاویر را ببینید.
پاسخ: وقتی کتاب را می‌چرخانیم و تصاویر را از جهت‌های مختلف (بالا، پایین، چپ و راست) تماشا می‌کنیم، متوجه چند ویژگی بسیار جالب می‌شویم:
۱. تغییر زاویه دید (پرسپکتیو و نقطه نظر): تصویرگر با هوشمندی کتاب را طوری طراحی کرده است که با چرخاندن آن، دنیا از نگاه موجودات مختلف دیده می‌شود. مثلاً یک شیء ممکن است از دید یک کرم ابریشم کوچک مثل یک کوه یا هیولای ترسناک به نظر برسد، اما از دید یک پروانه یا انسان، همان شیء خیلی کوچک و معمولی باشد.
۲. روایت چندلایه داستان: با چرخاندن کتاب، تصاویر و متن‌ها معنای جدیدی پیدا می‌کنند و داستان از دید شخصیت‌های مختلف روایت می‌شود؛ این کار باعث می‌شود تا مخاطب حس کند در دل ماجرا قرار دارد و دنیا را از زاویه دید شخصیت‌های داستان تجربه می‌کند.
۳. خلاقیت در ترکیب‌بندی: این تمرین به ما نشان می‌دهد که در هنر تصویرسازی، نیازی نیست همیشه تصاویر به یک شکل ثابت باشند؛ بلکه می‌توان با بازی با جهت صفحات، حرکت، خطوط و ترکیب‌بندی، پویایی و هیجان داستان را چندین برابر کرد.
پاسخ خودارزیابی صفحه ۳۶ درس چهارم فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر هشتم
🔸 به‌صورت گروهی، یک داستان ایرانی را انتخاب کنید. مهم‌ترین تصاویر آن را بیابید و برای نوشتن متن یا شعر و روش تصویرسازی آن همفکری و طرّاحی کنید. کارها را تقسیم کنید و برای اجرا از امکانات در دسترس استفاده کنید. نمونه‌ها را در کلاس به نمایش بگذارید و درمورد ویژگی‌های آن با هم گفت‌وگو کنید.
پاسخ: تصویرسازی داستان «سیمرغ و زال» (از شاهنامه فردوسی)
برای اجرای این فعالیت گروهی، داستان معروف و جذاب «زال و سیمرغ» را انتخاب می‌کنیم و مراحل کار را قدم‌به‌قدم جلو می‌بریم:
گام اول: انتخاب مهم‌ترین تصاویر و صحنه‌های کلیدی داستان (سیر منطقی)
داستان را به ۴ صحنه اصلی تقسیم می‌کنیم تا ماجرا از شروع تا نتیجه به‌خوبی با تصویر روایت شود:
- صحنه اول (آغاز داستان – رها شدن کودک):
- خلاصه متن: زال با موهای کاملاً سپید به دنیا می‌آید. پدرش سام از این موضوع ناراحت می‌شود و نوزاد را بر بلندای کوه البرز رها می‌کند.
- طرح تصویر: قله سنگی و بلند کوه البرز زیر نور مهتاب که نوزادی تنها در میان قنداق پارچه‌ای روی صخره قرار گرفته است (نمای دور و نشان‌دهنده تنهایی).
- صحنه دوم (کشمکش و نجات – ورود سیمرغ):
- خلاصه متن: سیمرغ افسانه‌ای برای یافتن غذا پرواز می‌کند، اما با دیدن نوزاد دلش می‌سوزد، او را با مهربانی به آشیانه‌اش می‌برد و در کنار جوجه‌هایش بزرگ می‌کند.
- طرح تصویر: سیمرغ غول‌پیکر با پرهای رنگارنگ و درخشان که نوزاد را به‌آرامی در پنجه گرفته و به سمت لانه‌اش در نوک کوه پرواز می‌کند.
- صحنه سوم (نقطه اوج داستان – بازگشت سام و هدیه سیمرغ):
- خلاصه متن: سام پشیمان می‌شود و به دنبال فرزندش می‌آید. زال جوانی رشید شده است. هنگام خداحافظی، سیمرغ یکی از پرهایش را به زال می‌دهد و می‌گوید: «هر زمان به سختی افتادی، این پر را آتش بزن تا فوراً به کمکت بیایم.»
- طرح تصویر: زال و سیمرغ روبروی هم؛ سیمرغ در حال دادن پر درخشان به دستان زال است و در پایین کوه، کاروان اسب‌سواران سام دیده می‌شوند (مهم‌ترین و پرهیجان‌ترین لحظه داستان).
- صحنه چهارم (پایان داستان – بازگشت به خانه و شادمانی):
- خلاصه متن: سام با دیدن فرزند برومندش اشک شوق می‌ریزد، او را در آغوش می‌کشد و با افتخار به شهر بازمی‌گردند.
- طرح تصویر: زال سوار بر اسب سفید در کنار پدرش سام، در حالی که مردم شهر با گل و شادی به استقبال آن‌ها آمده‌اند.
گام دوم: همفکری برای روش و ابزار تصویرسازی
- روش و تکنیک: برای رنگ‌آمیزی کوهستان و آسمان از آبرنگ یا گواش (برای ایجاد فضایی نرم و مه‌آلود) و برای کشیدن جزئیات پرهای سیمرغ و چهره‌ها از مدادرنگی یا روان‌نویس مشکی استفاده می‌کنیم.
- خلاقیت کلاسی: می‌توانیم برای واقعی‌تر شدن پر سیمرغ در صحنه سوم، از تکنیک تکه‌چسبانی (کلاژ) استفاده کنیم و یک تکه پر واقعی یا مقوای طلایی‌رنگ روی کار بچسبانیم.
گام سوم: تقسیم کار بین اعضای گروه
- عضو اول (نویسنده): خلاصه‌نویسی کوتاه متن شاهنامه برای زیر هر تصویر به زبان ساده و خوش‌خط.
- عضو دوم (طراح صحنه ۱ و ۲): نقاشی صحنه تولد در کوهستان و پرواز سیمرغ.
- عضو سوم (طراح صحنه ۳ و ۴): نقاشی صحنه نقطه اوج (دادن پر سیمرغ) و استقبال مردم در شهر.
- عضو چهارم (مسئول هماهنگی و صفحه‌آرایی): چسباندن نقاشی‌ها روی یک مقوای بزرگ به‌ترتیب سیر داستان و تنظیم کادرها.
گام چهارم: نمایش در کلاس و گفت‌وگو درباره ویژگی‌های اثر
- مقوای نهایی را روی تابلوی کلاس نصب می‌کنیم.
- نکات گفتگو با هم‌کلاسی‌ها:
- سیر منطقی: همه متوجه می‌شوند که چگونه نقاشی‌ها بدون کلمات اضافه، ماجرای رشد زال را گام‌به‌گام نشان داده‌اند.
- نقطه اوج: صحنه سوم به دلیل استفاده از رنگ‌های گرم و طلایی برای پر سیمرغ، سریع‌تر از بقیه صحنه‌ها توجه چشم را به خود جلب می‌کند.
- هماهنگی تصویر و متن: زاویه دید از نمای دور (کوهستان تنهایی) به نمای نزدیک (لحظه وداع و احساسی زال و سیمرغ) تغییر کرده تا حس داستان بهتر منتقل شود.
پاسخ درس بعدی: جواب درس ۱ فصل سوم بخش اول فرهنگ و هنر هشتم
پاسخ درس قبلی: جواب درس ۳ فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر هشتم
✅ در این مطلب گام به گام درس ۴ چهارم فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر پایه هشتم متوسطه اول را مرور کردیم. جهت مشاهده گام به گام سایر دروس کافیست نام آن را به همراه عبارت ماگرتا در گوگل جست و جو نمایید. همچنین اگر سوالی دارید آن را از قسمت دیدگاه با سایر دانش آموزان به اشتراک بگذارید.
