جواب درس دهم فارسی و نگارش تکمیلی هفتم صفحه ۵۸ ، ۵۹ و ۶۰

جواب صفحه 58 ، 59 و 60 درس 10 فارسی و نگارش تکمیلی هفتم ؛ در این مقاله به جواب و حل سوال های جستنی و نوشتنی صفحه ۵۸ ، ۵۹ و ۶۰ درس ۱۰ دهم «کلاس ادبیات» فارسی و نگارش تکمیلی (ویژه مدارس استعداد درخشان) پایه هفتم متوسطه اول پرداخته ایم. در ادامه با بخش آموزش و پرورش ماگرتا همراه ما باشید.

همچنین بخوانید: گام به گام کتاب فارسی و نگارش تکمیلی (ویژه مدارس استعداد درخشان) هفتم

جواب جستنی صفحه ۵۸ و ۵۹ درس ۱۰ فارسی و نگارش تکمیلی هفتم

۱ـ یک واژۀ جمع شکسته (مکسّر) در «مرواریدی در صدف» بیابید و مفردش را بنویسید.

پاسخ: جمع مکسر یا «شکسته» جمعی است که با «ـان» و «ـات» ساخته نمی‌شود و صورت واژه در آن تغییر می‌کند.
نمونه: اشعار (مفرد: شعر)؛ نمونه‌های دیگر: «اوقات» (وقت)، «افکار» (فکر)، «آثار» (اثر)، «ادبا» (ادیب).

۲ـ شعری را که در پی آورده‌ایم، پروین اعتصامی برای سنگ مزار خود سروده است. شعر را بخوانید و به پرسش‌ها پاسخ دهید.

آ ـ با توجّه به معنا، واژۀ مناسب را از میان واژگان زیرین بیابید و در جاهای تهی بنشانید. (دو واژه، افزوده است)
سنگین، غمگین، دیرین، شیرین، مسکین، نفرین، یاسین، قوّت، مِحنَت، عبرت

پاسخ: در متن شعر (جدول بالا) کلمات را در جاهای خالی قرار دادیم.

واژه‌های «نفرین» و «قوت» در شعر جایی ندارند و اضافه‌اند.

ب ـ اگر شاعر در بیتی از خود و شعرش ستایش کند، در اصطلاح ادبی «مُفاخره» نام دارد. اکنون شما در این شعر بیتی را نشان دهید که مفاخره داشته باشد و بنویسید شاعر چگونه از خود ستایش کرده است.

پاسخ: این که خاک سیهش بالین است، / اخترِ چرخِ ادب پروین است
در بیت نخست، پروین خود را «ستاره‌ی آسمانِ ادب» نامیده است (استعاره و تشبیه: ادب به آسمان و پروین به ستاره مانند شده)؛ یعنی او را درخشان‌ترین و والاترین چهره‌ی ادب می‌داند. همچنین در بیت دوم می‌گوید «هرچه خواهی سخنش شیرین است»؛ یعنی شعر او سراسر شیرین و دل‌نشین است.

پ ـ مصراعی بیابید که در آن «جابه‌جاییِ ضمیر» رخ داده باشد؛ آنگاه پس از بازگردانیِ ضمیر به جایگاه اصلی، مصراع را سامان دهید.

پاسخ: مصراع «این که خاک سیهش بالین است»: ضمیر «ـش» به «سیه» چسبیده است، ولی در اصل به «بالین» مربوط است (بالینِ او).
پس از سامان‌دهی: «این که خاکِ سیه، بالینِ او است» یا «این که بالینش خاک سیاه است».

۳ـ از میان واژه‌های زیر جفت‌های هم‌معنا، هم‌خانواده و متضاد را بیابید و روبه‌روی هم بیاورید.
آسایش ـ احتیاج ـ اضطراب ـ اعجاب ـ بی‌خبری ـ بیزاری ـ پیشرفت ـ ترتیب ـ تردید ـ ترقّی ـ تشویق ـ تنفّر ـ جفا ـ حیات ـ رهگذر ـ زندگی ـ زیارتگاه ـ ستم ـ سودمند ـ شگفتی ـ شوق ـ عابر ـ غفلت ـ فراغت ـ محتاج ـ مرتّب ـ مزار ـ مصاحبت ـ مفید ـ نگرانی ـ وجد ـ هم‌نشینی ـ هیجان ـ یقین.

پاسخ: در جدول‌های زیر نوشته‌ایم:

جفت‌های هم‌معنا

جفت‌های هم‌خانواده و متضاد

توضیح: واژه‌های هم‌خانواده از یک ریشه‌اند (رتب، حوج، شوق)؛ «تردید» و «یقین» معنای مخالف دارند.

پاسخ نوشتنی صفحه ۶۰ درس دهم فارسی و نگارش تکمیلی هفتم

۱ـ دو اثر مشهور از ویکتور هوگو، شاعر و نویسندۀ فرانسه در سدۀ نوزدهم میلادی نام ببرید.

پاسخ: «بینوایان» (لُه میزرابل) و «گوژپشت نوتردام» (کلیسای نوتردام).

۲ـ دو معنایی که از عنوان «زندگیِ حسابی» برمی‌آید، چیست؟

پاسخ: زندگی با «حساب‌وکتاب»؛ یعنی زندگی منظم، حساب‌شده، دارای برنامه و دقت در خرج و درآمد.
زندگی «حسابی»؛ یعنی زندگی درست، شایسته، سر و سامان‌دار و در شأن آدم‌های «حسابی» (مانند «آدم حسابی»).

۳ـ افزودن جزء «چه» به واژه، به آن معنای «خُردی و کوچکی» می‌افزاید (مانند: باغچه)؛ پنج واژه بنویسید که «چه» در پایانشان بیاید و چنین معنایی بیفزاید. جزء «ـیچه» صورت دیگری از «چه» است که آن هم معنای کوچکی به واژه اضافه می‌کند. در کدام واژه این جزء به کار رفته است؟

پاسخ: پنج واژه: دفترچه (دفتر کوچک)، کتابچه (کتاب کوچک)، دریاچه (دریای کوچک)، صندوقچه (صندوق کوچک)، قالیچه (قالی کوچک)؛ نمونه‌های دیگر: حوضچه، نامچه.
جزء «ـیچه» در واژه‌ی «ماهیچه» (ماهی + ـچه؛ ماهی کوچک) و «باغیچه» (باغ کوچک) به کار رفته است.

۴ـ متضادّ دقیق عبارت «چشم از جهان فروبست»، چیست؟

پاسخ: «چشم از جهان فروبست» یعنی مرد و از دنیا رفت. متضاد دقیق آن: «چشم به جهان گشود» (به دنیا آمد، متولد شد).

۵ـ در واژه‌شناسیِ «کلاس ادبیات» خواندید که در واژۀ «مرغک» مرغ معنای پرنده دارد. در فارسیِ کهن غالباً مرغ چنین معنایی داشته و به معنای هر نوع پرنده به کار می‌رفته است.

ـ معنای قدیم مرغ در ساختمان کدام واژه‌های امروزی هنوز باقی مانده است؟

پاسخ: مرغ‌ماهی‌خوار، مرغ‌مگس‌خوار، مرغ‌دریایی، مرغابی (مرغ + آب)، مرغزار (جای پرندگان و چمن)، و واژه‌ی «مرغان» و «مرغک».

ـ آیا می‌دانید در گذشته برای مرغ امروزی (مرغ در برابر خروس) چه واژه‌هایی کاربرد داشته است؟

پاسخ: در گذشته برای مرغ خانگی واژه‌هایی مانند «کرک» و «ماکیان» (و برای نوع نر «خروس» یا «خروسک») به کار می‌رفته است.

۶ـ بیت پایانی از قطعۀ صفحۀ ٩۴ کتاب درسی را سامان دهید.

پاسخ کوتاه: سامان‌یافتهٔ بیت پایانی: که تا چند روزی توانی گذشت / توان گفت با روزگارم سرشت (یا شکل استاندارد بیت در متن کتاب: «نکردی در این روز بر من جفا / که تو شیرمردی و من پیرزن»)

پاسخ کامل و تشریحی: ۱. در این تمرین، دانش‌آموز باید به صفحهٔ ۹۴ کتاب فارسی اصلی (درس مربوط به قطعه‌ی ادبی یا شعر حکمت‌آموز) مراجعه کند. مصراع‌های درهم‌ریخته یا به‌هم‌خوردۀ بیت پایانیِ قطعه را با توجه به قافیه، ردیف و معنی شعر در کنار هم بچیند تا معنای پیوسته و آهنگِ درست شعر حفظ شود.

۲. در این شعرِ پندآموز، زال به فرزندش (رستم) یادآوری می‌کند که چون در دوران کودکی و ناتوانی در آغوشِ پرمهرِ او پرورش یافته، اکنون در دوران پیریِ مادر نیز باید قدردان باشد و از آزار و بی‌مهری پرهیز کند.

توجه: شما دانش آموز پایه هم متوسطه اول می توانید برای دسترسی سریع و آسان تر به معنی مطالب آموزشی و جواب سوالات درس های کتاب فارسی و نگارش تکمیلی (ویژه مدارس استعداد درخشان) پایه هفتم متوسطه اول ، در انتهای عنوان خود عبارت «ماگرتا» را نیز در گوگل جستجو کنید.

پاسخ درس بعدی: جواب صفحه ۶۲ شعر گِل و گُل فارسی و نگارش تکمیلی هفتم

پاسخ درس قبلی: جواب درس نهم فارسی و نگارش تکمیلی هفتم

📝 در انتها امیدواریم که مقاله جواب سوالات صفحه ۵۸ ، ۵۹ و ۶۰ درس ۱۰ دهم کتاب فارسی و نگارش تکمیلی ویژه استعداد درخشان پایه هفتم متوسطه اول، برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد و توانسته باشید تا از آن استفاده و بهره برده باشید.