جواب درس پنجم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق دهم ⭐️ برهان نظم

جواب درس پنجم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق اقلیت های دینی دهم ؛ در این مقاله به جواب و حل سوال های قضاوت کنید ، تکمیل کنید ، الهام از ، پیام ، پرسش و پژوهش صفحه ۳۸ ، ۳۹ ، ۴۰ ، ۴۱ ، ۴۲ و ۴۷ درس ۵ پنجم برهان نظم کتاب آفرینش کتاب تعلیمات ادیان الهی و اخلاق ویژه اقلیت های دینی پایه دهم متوسطه دوم پرداخته ایم. در ادامه با بخش آموزش و پرورش ماگرتا همراه ما باشید.

همچنین بخوانید: گام به گام کتاب تعلیمات ادیان الهی و اخلاق ویژه اقلیت های دینی دهم

جواب قضاوت کنید صفحه ۳۸ و ۳۹ درس پنجم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق دهم

۱- اگر کسی به شما بگوید که یک کودک ناآگاه و بی‌سواد، ساعتی چند با ماشین تحریری بازی کرده و مقاله‌ای چند صفحه‌ای درباره‌ی ستارگان نوشته است، چه می‌گویید؟ وجود چه چیزی را کم می‌یابید؟

پاسخ: این ادعا را غیرقابل‌باور و محال عقلی می‌دانیم؛ زیرا کنار هم چیده‌شدن معنادار حروف و کلمات که به تولید جملات علمی و مقاله منتهی شود، تصادفی ممکن نیست.

۲- اگر کسی به شما بگوید ابن‌سینا کتاب شفا و قانون را در حالی نوشته که از فلسفه و طب چیزی نمی‌دانسته و سعدی و حافظ دیوان خود را در حالی نوشته‌اند که هیچ ذوق شعری نداشته‌اند، به او چه می‌گویید؟ و بدون این‌که از کتاب‌های تاریخی برای او دلیل بیاورید، چگونه او را قانع می‌کنید؟

پاسخ: می‌گوییم هر اثری آیینهٔ اوصاف پدیدآورندهٔ خود است. نمی‌توان اثری سرشار از حکمت، پزشکی و شعر لطیف داشت اما نویسنده‌اش جاهل و بی‌ذوق باشد.

اقناع عقلانی: همان کتاب‌ها و اشعار را پیش رویش می‌گذاریم و نشان می‌دهیم که عمق علمی کتاب «قانون» و ظرافت‌های شعری «دیوان حافظ»، معلولِ علتِ دانا و باذوق است؛ زیرا «معلول نمی‌تواند صفاتی والاتر و بیش از علت خود داشته باشد» (فقدان علم و هنر در فاعل نمی‌تواند به کمال اثر در فعل بینجامد).

پاسخ تکمیل کنید صفحه ۴۰ درس پنجم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق دهم

جواب الهام از صفحه ۴۰ و ۴۱ درس پنج تعلیمات ادیان الهی و اخلاق دهم

الهام از …؟

متن زیر را بخوانید و به سؤال‌هایی که در پایان آن می‌آید، پاسخ دهید:

«یکی از شگفت‌انگیزترین کشفیاتی که درباره خفّاش صورت گرفته شکار ماهی به وسیله این حیوان در شب است. در جهان چهار نوع خفاش وجود دارد که ماهی‌ها را شکار می‌کنند. آن‌ها در شب تاریک در سطح آب پرواز می‌کنند و ناگهان پاهای خود را در آب فرو می‌برند و یک ماهی را شکار می‌کنند. راز شگفت‌آور این‌است که آن‌ها از کجا اطلاع دارند در آن نقطه‌ی به‌خصوص یک ماهی در زیر آب شنا می‌کند؟

انسان با تمام وسایل و پیشرفت‌های فنی خود، تاکنون به این کار موفق نشده است. یک هواپیمای بمب‌افکن نمی‌تواند، محل دقیق یک زیردریایی را در زیر آب تشخیص دهد. باید دستگاهی را که مجهز به یک فرستنده رادیویی است، بر روی دریا پرتاب کند، تا این دستگاه امواجی را که از زیر دریایی دریافت می‌کند، تقویت نموده و به هواپیما بفرستد.

براساس این‌که انعکاس صدای منتشر شده از ماهی در بیرون از آب، بیش از یک میلیونیم انعکاسی که یک شب پره دارد، نیست ؛ دانشمندان فیزیک معتقدند، برای خفاش‌ها درک صدایی که از ماهی صادر می‌شود، امکان ندارد. در نتیجه این سؤال برای آن‌ها مطرح است که چگونه ممکن است کاری را که دانشمندان لابراتوارهای نیروی دریایی و زمینی به انجام آن موفق نشده‌اند، یعنی نتوانسته‌اند رابطه‌ای مستقیم میان هواپیماهای بمب‌افکن و زیردریایی برقرار سازند، خفاش به راحتی و بدون واسطه می‌تواند، با ماهی در زیر آب رابطه برقرار کند؟!

یکی از دانشمندان مراکز تحقیقاتی معتقد است، به جای این‌که میلیون‌ها دلار در آزمایشگاه‌ها برای پیدا کردن وسیله‌ی تشخیص محل زیر دریایی خرج کنند، بهتر است این معما را حل کنند که خفاش چگونه از وجود ماهی در زیر آب اطلاع حاصل می‌نماید. شاید بدین وسیله معمای زیردریایی هم حل شود.

از این جهت دانشمندان، دانش جدیدی را بنیاد نهاده‌اند و قصد دارند که از روی سرمشق‌هایی که طبیعت به انسان می‌دهد تحقیق و بررسی کنند تا با پی‌بردن به رازهای آن، نتایج فنی و تکنیکی جدیدی گرفته شود».

۱- دانشمندان اختراعات خود را چگونه پدید می‌آورند؟

پاسخ: با مشاهدهٔ پدیده‌های طبیعت، کشف قوانین حاکم بر آنها و الهام گرفتن (الگوبرداری زیستی/بیونیک) از شگفتی‌ها و سازوکارهای موجود در جانوران و گیاهان.

۲- نظمی که انسان در پدیده‌های خود به وجود می‌آورد کامل‌تر است یا نظم در طبیعت؟

پاسخ: نظم موجود در طبیعت کامل‌تر، پیچیده‌تر و حیرت‌انگیزتر است. چنان‌که بشر با پیشرفته‌ترین آزمایشگاه‌ها هنوز نتوانسته دستگاهی به ظرافت و دقت گوش و رادار خفاش در شکار ماهی از زیر آب بسازد.

۳- سرچشمه‌ی دانشی که انسان در اختراعات خود به کار می‌برد، کجاست؟

پاسخ: سرچشمهٔ آن، نظم حاکم بر جهان طبیعت و علم بیکران آفریدگار است که آن قوانین را در متن آفرینش نهاده و انسان تنها با عقل و پژوهش، آن‌ها را کشف می‌کند.

جواب پیام صفحه ۴۲ درس ۵ تعلیمات ادیان الهی و اخلاق دهم

مهم‌ترين پيام داستانی كه خوانديد، چه مى‌باشد؟

پاسخ: همان‌طور که ساخت یک ماکت ساده از سیارات، تصادفی نیست و حتماً سازنده‌ای دانا و ماهر دارد، گردش منظم و بی‌نقص خورشید، زمین و ستارگان واقعی در آسمان نیز هرگز نمی‌تواند بی‌نیاز از آفریدگاری بی‌نهایت دانا، حسابگر و توانا باشد (ردّ احتمال تصادف در نظام هستی).

نظر خود را با نظر دوستانتان مقايسه كنيد.

پاسخ: مقایسهٔ یک ماکت دست‌ساز کوچک با جهان آفرینش، یک برهان محکم عقلی است؛ پذیرش سازنده برای مصنوع کوچک و انکار ناظم برای جهان بی‌کران، نشان‌دهندهٔ ناسازگاری و تناقض‌گویی در اندیشه است.

پاسخ پرسش صفحه ۴۷ درس ۵ تعلیمات ادیان الهی و اخلاق دهم

۱- وجود نظم نشانگر چیست؟ و چگونه آن را اثبات می‌کنید؟

پاسخ: وجود نظم نشانگر «علم، آگاهی، شعور و تدبیرِ ناظم» است.
اثبات: نظم یعنی هماهنگی اجزای مختلف برای رسیدن به یک هدف معیّن. پیدایش چنین هماهنگی پیچیده‌ای نیازمند سنجش، گزینش و چینش اجزاست، و چون ماده و عناصر بی‌جان فاقد عقل و قصد هستند، عقلاً محال است چنین هدف‌داری‌ای تصادفی پدید آید؛ بنابراین به ناظمی آگاه نیاز است.

۲- آیا نوع علم و آگاهی و حدّ آن را از یک اثر منظم دریافت می‌کنیم؟ آن را با ذکر مثال بیان کنید.

پاسخ: بله. ویژگی‌های اثر منظم نشان‌دهندهٔ نوع و میزان دانش پدیدآورندهٔ آن است.
مثال: یک کتاب ریاضی، از تسلط نویسنده بر علم ریاضیات خبر می‌دهد نه پزشکی؛ یک کتاب طب، از عمق آگاهی پزشک حکایت دارد؛ و عظمت و پیچیدگی جهان خلقت، نمایانگر علم و قدرت نامحدود خالق آن است.

۳- آیا ما با دیدن یا شنیدن، وجود ناظم را درک می‌کنیم؟ اگر نه، چگونه است؟ در مورد مصنوعات بشری چه می‌گویید؟

پاسخ: خیر، ناظم معمولاً با حواس ظاهری (دیدن یا شنیدن) ادراک نمی‌شود، بلکه با عقل و از راه استدلال غیرمستقیم (برهان پی‌بردن از اثر به مؤثر) درک می‌گردد. در مصنوعات بشری نیز ما مهندس سازندهٔ برج یا طراح گوشی تلفن را با چشم ندیده‌ایم، اما با مشاهدهٔ نظم دستگاه، عقلاً به وجود و توانمندی سازنده پی می‌بریم.

۴- آیا فرضیه‌ی تکامل می‌تواند دخالت آگاهی را در نظام جهان نفی کند؟ آن را چگونه توضیح می‌دهید؟

پاسخ: خیر. حتی اگر فرضیهٔ تکامل و پیدایش تدریجی انواع موجودات اثبات شود، تنها شیوه، مراحل و سازوکار شکل‌گیری حیات را شرح می‌دهد. حرکت از حالت پست‌تر به تکامل‌یافته‌تر و هدایت موجودات در مسیری هدفمند، نیازمند طراحی، برنامه‌ریزی و تدبیری هوشمندانه است؛ بنابراین تکامل، خود جلوه‌ای از نظم و برنامهٔ الهی است نه نفی‌کنندهٔ آن.

۵- آیا فرضیه‌ی تکامل و داروینیسم جزو اصول مسلم علمی هستند؟ فرق فرضیه و قانون را توضیح دهید.

پاسخ: خیر، تکامل جزو اصول مسلّم و قطعی نیست، بلکه یک «فرضیه و نظریهٔ علمی» است که همچنان نقدهای علمی بر آن وارد است.

تفاوت فرضیه و قانون: فرضیه (Hypothesis): حدس و فرضی مقدماتی و توجیهی اولیه برای یک پدیده است که صحت آن هنوز به طور قطعی اثبات نشده است.
قانون علمی (Scientific Law): بیانی ثابت، کلی و تجربی است که بارها آزمایش شده، صحت آن به قطعیت رسیده و در شرایط یکسان همواره تکرارپذیر است (مانند قانون جاذبه).

۶- وحدت ناظم و خالق چیست؟

پاسخ: به این معناست که در جهان هستی، آفریننده (خالق) و سامان‌بخشِ نظم (ناظم) یک حقیقت واحد هستند؛ یعنی آفرینش جهان از نظم آن جدا نیست و آفریدگار همان است که در ذات مخلوقات، قوانین و روابط منظم را قرار داده است (نه آن‌که کسی جهان را بسازد و دیگری آن را تنظیم کند).

جواب پژوهش صفحه ۴۷ درس پنجم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق دهم

۱- با مطالعه‌ی آثار دانشمندان، یکی از اختراعاتی را که با الهام از طبیعت ساخته شده، مشخص کرده و چگونگی الهام آن از طبیعت را توضیح دهید.

پاسخ: موضوع: ساخت «چسب پارچه‌ای یا ولکرو (Velcro)» توسط ژرژ دومسترال.

چگونگی الهام: این مهندس پس از پیاده‌روی دید که خارهای میوهٔ گیاه باباآدم به لباسش و موهای سگش چسبیده‌اند. بررسی زیر میکروسکوپ نشان داد که این خارها دارای قلاب‌های بسیار ریزی هستند که در الیاف پارچه گیر می‌کنند. او با الهام از این ویژگی طبیعی، دو نوار با پرزها و قلاب‌های نایلونی ساخت که امروزه در کفش‌ها و وسایل مختلف استفاده می‌شود.

۲- نمودار زیر را تبیین کنید:

علم خداوند ← مخلوقات ← علم انسان ← مصنوعات

پاسخ: تبیین:
۱. مصنوعات بشری زاییده و نتیجهٔ علم و آگاهی انسان هستند.
۲. علم انسان خود از راه مطالعه، مشاهده و الهام‌گیری از مخلوقات و جهان طبیعت به دست آمده است.
۳. مخلوقات جهان نیز آفریده و تجلیِ علم، حکمت و تدبیر بی‌پایان خداوند هستند.

نتیجه: سرچشمه و مبدأ نخستینِ تمام زیبایی‌ها، علوم و ابداعات بشری، علم بی‌نهایت پروردگار است.

توجه: شما دانش آموز پایه دهم متوسطه دوم می توانید برای دسترسی سریع و آسان تر به معنی مطالب آموزشی و جواب سوالات درس های کتاب تعلیمات ادیان الهی و اخلاق ویژه اقلیت های دینی پایه دهم متوسطه دوم ، در انتهای عنوان خود عبارت «ماگرتا» را نیز در گوگل جستجو کنید.

پاسخ درس بعدی:

پاسخ درس قبلی: جواب درس چهارم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق دهم

📝 در انتها امیدواریم که مقاله جواب سوالات تمرین های درس ۵ پنجم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق ویژه اقلیت های دینی پایه دهم متوسطه دوم ، برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد و توانسته باشید تا از آن استفاده و بهره برده باشید.