جواب درس سوم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق دهم ✅ نظم چیست؟

جواب درس سوم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق اقلیت های دینی دهم ؛ در این مقاله به جواب و حل سوال های ذکر نمونه ، پرسش و پژوهش صفحه ۱۹ ، ۲۰ ، ۲۱ ، ۲۲ و ۲۴ درس ۳ سوم نظم چیست؟ کتاب آفرینش کتاب تعلیمات ادیان الهی و اخلاق ویژه اقلیت های دینی پایه دهم متوسطه دوم پرداخته ایم. در ادامه با بخش آموزش و پرورش ماگرتا همراه ما باشید.

همچنین بخوانید: گام به گام کتاب تعلیمات ادیان الهی و اخلاق ویژه اقلیت های دینی دهم

جواب ذکر نمونه صفحه ۱۹ درس سوم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق دهم

١- با تکميل جمله‌ها، مشخص کنید کە دستگاه‌های نمونه‌ی زیر برای چەکاری ساختەشده‌اند؟

ساعت، دستگاهی است برای نشان دادن و سنجش زمان.
دوربين عکاسی، دستگاهی است براى ثبت و ضبط تصاویر و صحنه‌ها.
گلل، دستگاهی است برای تولید مثل، بقای گیاه و گرده‌افشانی.
قلب، دستگاهی است برای تلمبه کردن و گردش خون در سراسر بدن.
موتور، دستگاهی است برای تولید نیروی محرکه و ایجاد حرکت.
چشم، دستگاهی است برای دیدن اشیاء، دریافت نور و بینایی.

٢- در این جمله‌ها، کلمه‌ی «برای» نشان دهنده‌ی چیست؟

پاسخ: نشان‌دهندهٔ «هدف، غایت و نتیجهٔ معین» است. وجود واژهٔ «برای» نشان می‌دهد که اجزا و کل دستگاه بی‌هدف پدید نیامده‌اند، بلکه کارکرد آن‌ها متوجه رسیدن به مقصدی مشخص است.

پاسخ ذکر نمونه صفحه ۲۰ درس سوم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق دهم

با استفاده از مثال‌هایى که در فعاليت قبل آمد، توضیح دهید که چه رابطه‌ای میان نوع و جنس اجزای هر دستگاهی و کاری که برعهده دارند، هست؟ (ساعت، دوربين عكاسی، كل، قلب، موتور و چشم)

پاسخ: رابطهٔ تطابق و هماهنگی دقیق. جنس هر جزء متناسب با ویژگی فیزیکی و شیمیایی مورد نیاز برای انجام وظیفهٔ آن جزء انتخاب شده است؛ اگر جنس قطعه عوض شود، دستگاه کارایی خود را از دست می‌دهد:

ساعت و موتور: قطعات داخلی از فلزات مقاوم و صیقلی ساخته شده‌اند تا در برابر سایش و حرارت دوام بیاورند.
دوربین عکاسی و چشم: عدسی و قرنیه از مواد کاملاً شفاف ساخته شده‌اند تا نور بتواند از آن‌ها عبور کند.
قلب: از بافت ماهیچه‌ای ارتجاعی و خستگی‌ناپذیر ساخته شده تا بتواند مدام منقبض و منبسط شود و خون را پمپاژ کند.
گل: گلبرگ‌ها از بافت‌های رنگین و لطیف ساخته شده‌اند تا حشرات را جذب کنند.

جواب ذکر نمونه صفحه ۲۱ درس ۳ تعلیمات ادیان الهی و اخلاق دهم

با استفاده از مثال‌هایی که در فعالیت اول آمد، توضیح دهید که چه رابطه‌ایی ميان شكل و قيافه‌ى اجزای هر دستكاه و كارى كه بر عهده دارند، هست؟

پاسخ: شکل ظاهری هر جزء دقیقاً متناسب با نوع همکاری آن با اجزای مجاور و انجام وظیفهٔ اختصاصی‌اش طراحی شده است:

در ساعت و موتور، چرخ‌دنده‌ها دندانه‌دار و دایره‌ای هستند تا به خوبی در یکدیگر چفت شوند و حرکت را انتقال دهند.
در چشم و دوربین، عدسی محدب و برآمده است تا نور را در یک نقطه (شبکیه/سنسور) متمرکز کند.
در قلب، دهلیزها و بطن‌ها به شکل حفره‌های کیسه‌ای و دریچه‌ها یک‌طرفه هستند تا خون را در جهت معین هدایت کنند.

با استفاده از مثال‌هایی که در فعالیت اول آمد، توضیح دھید که چە رابطه‌اى ميان اندازه و مقدار اجزاى هر دستگاه و کاری كه برعهده دارند، مى‌باشد؟

پاسخ: اندازه و ابعاد هر جزء به گونه‌ای مهندسی و تنظیم شده است که توازن کل مجموعه حفظ شود؛ کوچک‌تر یا بزرگ‌تر بودن یک جزء کل سیستم را مختل می‌کند:

در ساعت، قطر و تعداد دندانه‌های چرخ‌دنده‌ها نسبت‌های هندسی مشخصی دارند تا عقربه‌ها ثانیه، دقیقه و ساعت را دقیق نشان دهند.
در چشم، فاصلهٔ کانونی عدسی و قطر کرهٔ چشم به اندازه‌ای دقیق است که تصویر دقیقاً روی شبکیه تشکیل شود.
در موتور، ابعاد سیلندر و پیستون کاملاً جفت و متناسب است تا نیروی تراکم هدر نرود.

با استفاده از مثال‌هایی که در فعالیت اول آمد، توضیح دهید که چه رابطه‌اى ميان جاو محل اجزاى هر دستگاه و کاری كه برعهده دارند، مى‌باشد؟

پاسخ: هر جزء در مکان و جایگاه ویژه‌ای قرار گرفته تا بتواند وظیفهٔ خود را بدون مزاحمت و در ارتباط با سایر اجزا انجام دهد:

در دوربین و چشم، عدسی در جلو و پردهٔ حساس به نور (فیلم/شبکیه) در عقب قرار گرفته است.
در قلب، دریچه‌ها بین دهلیز و بطن و ابتدای سرخرگ‌ها مستقر شده‌اند تا مانع برگشت خون شوند.
در موتور، شمع در بالای محفظهٔ احتراق قرار دارد تا در زمان تراکم، سوخت را مشتعل سازد.

پاسخ ذکر نمونه صفحه ۲۲ درس ۳ تعلیمات ادیان الهی و اخلاق دهم

با استفاده از مثال‌هایی که در فعالیت اول آمد، توضیح دهید که چه رابطه‌اى ميان کار مخصوص هر جزء و کاری که کل دستگاه انجام می‌دهد، مى‌باشد؟

پاسخ: کار مخصوص هر جزء، بخشی از یک وظیفهٔ زنجیره‌ای و هماهنگ است که از ترکیب و همکاری همهٔ آن‌ها، هدف نهایی کل دستگاه حاصل می‌شود. هیچ جزئی برای خود به تنهایی کار نمی‌کند، بلکه کار تخصصی آن مقدمه و مکمل کار اجزای دیگر در مسیر خدمت به هدف کل مجموعه است (مثلاً در چشم: عنبیه نور را تنظیم می‌کند، عدسی آن را متمرکز می‌کند و شبکیه پیام عصبی می‌سازد تا در نهایت «دیدن» محقق شود).

با استفاده از مثال‌هایی که در فعالیت اول آمد، توضيح دهيد که چه رابطه‌ای میان زمان کار مخصوص هر یک از اجزا با اجزای دیگر می‌باشد؟

پاسخ: رابطهٔ هم‌زمانی و ترتیب زمانی دقیق (توالی زمان). اجزا باید در لحظه و زمان مشخصی فعال شوند؛ تأخیر یا تعجیل در کار یک جزء، هماهنگی کل دستگاه را بر هم می‌زند:

در قلب، ابتدا دهلیزها منقبض می‌شوند و سپس بطن‌ها؛ دریچه‌ها دقیقاً هم‌زمان با انقباض باز و بسته می‌شوند.
در موتور، جرقه‌زدن شمع باید دقیقاً در کسری از ثانیه که پیستون در بالاترین نقطهٔ تراکم قرار دارد اتفاق بیفتد.

جواب پرسش صفحه ۲۴ درس سوم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق دهم

۱. نظم را تعریف کنید و پنج دستگاه منظم را نام ببرید و آنها را با تعريف نظم تطبيق دهيد.

پاسخ: تعریف نظم: «گرد آمدن اجزای متفاوت در یک مجموعه، به‌طوری‌که همکاری و هماهنگی آن‌ها، هدف مشخص و واقعی را تأمین کند.»

پنج دستگاه منظم:

1. ساعت: اجزای متفاوت (چرخ‌دنده، فنر، عقربه) با هماهنگی ← هدف: نشان دادن زمان.
2. چشم انسان: اجزای گوناگون (قرنیه، مردمک، عدسی، شبکیه) با همکاری ← هدف: عمل دیدن و بینایی.
3. دستگاه گردش خون (قلب و رگ‌ها): بطن‌ها، دهلیزها، سیاهرگ و سرخرگ با هماهنگی ← هدف: خون‌رسانی و تغذیه سلول‌ها.
4. موتور اتومبیل: سیلندر، پیستون، میل‌لنگ و شمع با همکاری منظم ← هدف: تولید حرکت و جابه‌جایی خودرو.
5. منظومهٔ شمسی: خورشید و سیارات با فواصل و مدارهای معین ← هدف: تعادل گرانشی و پیدایش شب و روز و فصل‌ها.

۲- جهات گوناگون نظم را بگویید و در یک دستگاه منظم این جهات را معین کنید.

پاسخ: شش جهت (ویژگی) نظم:
۱. نوع و جنس اجزا،
۲. شکل و قیافهٔ اجزا،
۳. اندازه و مقدار اجزا،
۴. جا و محل اجزا،
۵. کار مخصوص هر جزء،
۶. زمان کار اجزا.

معین کردن جهات در دستگاه «قلب»:

جنس: ماهیچهٔ مخطط قلبی با خاصیت انقباض خودکار.
شکل: توخالی و مخروطی شکل با ۴ حفره مجزا.
اندازه: متناسب با جثهٔ انسان (تقریباً به اندازهٔ مشت دست هر فرد).
محل: در قفسهٔ سینه، بین دو شش، با متمایل به سمت چپ برای محافظت کامل توسط دنده‌ها.
کار مخصوص: تلمبه کردن خون غنی از اکسیژن به بدن و فرستادن خون به شش‌ها برای تصفیه.
زمان: انقباض منظم با فازهای متوالی سیستول و دیاستول در کسری از ثانیه.

٣- آیا ممکن است در مجموعه‌ای نظم وجود داشته باشد، امّا هدف وجود نداشته باشد؟

پاسخ: خیر، هرگز.
اساس و ماهیت نظم، «هدفداری» است. هماهنگی اجزا زمانی نظم نامیده می‌شود که در راستای تحقق یک غایت و هدف مشخص باشد. اگر مجموعه‌ای از اجزا هیچ هدف یا کارکرد واحدی را دنبال نکنند، هماهنگی و نظمی در آن‌ها متصور نیست و تنها توده‌ای پراکنده یا تصادفی هستند.

۴- آیا می‌توان نظم را در یک کلام به هم «آهنگی» تعبیر کرد یا نه؟ و آیا هم‌آهنگی بدون وجود داشتن «هدف» معنی دارد؟

پاسخ: بله، نظم در یک کلام همان «هماهنگی هدفمند میان اجزا» است.
معنای هماهنگی بدون هدف: خیر، هماهنگی بدون هدف هیچ معنایی ندارد. اجزا زمانی با یکدیگر هماهنگ و جفت می‌شوند که برای رسیدن به یک نتیجهٔ معین و مشترک طراحی شده باشند. هماهنگیِ بدون جهت و غایت، به تلاقی‌های اتفاقی و بی‌ثمر منجر می‌شود و نظم واقعی پدید نمی‌آورد.

پاسخ پژوهش صفحه ۲۴ درس سوم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق دهم

سه نمونه از مخلوقات طبیعی را انتخاب کنید و با بررسی علمی ویژگی‌های ششگانه‌ی مجموعه‌ی منظم را در آنها مشخص نمایید و هدفی را که هر کدام دارند، توضیح دهید.

پاسخ: نمونهٔ اول: «برگ درختان (دستگاه فتوسنتز و تغذیهٔ گیاه)»

• هدف: تولید غذا (قند و نشاسته) برای گیاه و تولید اکسیژن برای موجودات زنده.
  1. جنس: بافت پارانشیم حاوی کلروفیل (سبزینه) حساس به نور.
  2. شکل: پهن و نازک برای جذب بیشترین میزان تابش نور خورشید و گاز دی‌اکسید کربن.
  3. اندازه: متناسب با نوع اقلیم و میزان آب گیاه (در مناطق معتدل پهن، در کویر سوزنی‌شکل).
  4. محل: روی شاخه‌ها در معرض تابش آفتاب و در انتهای آوندهای چوبی.
  5. کار مخصوص: شکستن مولکول‌های آب با نور خورشید و ترکیب با $CO_2$​ برای تولید گلوکز.
  6. زمان کار: در طول روز و زمان تابش نور خورشید.

نمونهٔ دوم: «بال پرندگان (دستگاه پرواز)»

• هدف: ایجاد نیروی بالابرنده (Lift) و پرواز در هوا.
  1. جنس: پرهای کراتینیِ سبک، محکم و انعطاف‌پذیر با استخوان‌های توخالی و عضلات سینهٔ قوی.
  2. شکل: مقطع ایرودینامیک (سطح بالایی منحنی و زیرین صاف) جهت ایجاد اختلاف فشار هوا.
  3. اندازه: متناسب با جرم و وزن پرنده.
  4. محل: در دو طرف تنه در مرکز ثقل بدن.
  5. کار مخصوص: شکافتن هوا و ایجاد نیروی جلوبرنده و بالابرنده.
  6. زمان کار: حرکت هماهنگ و ریتمیک بال‌ها در کسری از ثانیه هنگام اوج‌گیری و پرواز.

نمونهٔ سوم: «دستگاه شنوایی و ردیابی خفاش (سونار زیستی)»

1. زمان کار: ارسال و دریافت سریع پالس‌ها در چند میلی‌ثانیه قبل از برخورد با مانع.
2. هدف: جهت‌یابی دقیق و شکار حشرات در تاریکی مطلق.
3. جنس: حنجره با تارهای صوتی فرکانس بالا و گوش‌های حساس با گیرنده‌های مافوق صوت.
4. شکل: لاله‌های گوش بزرگ، شیپوری و قیفی‌شکل برای تمرکز امواج صوتی بازتاب‌یافته.
5. اندازه: متناسب با بسامد امواج اولتراسونیک.
6. محل: حنجره در مجرای تنفسی و گوش‌ها در دو سوی سر برای دریافت اختلاف زمانی صوت.
7. کار مخصوص: تولید پالس‌های فراصوت و تحلیل پژواک بازگشتی از موانع توسط مغز.

توجه: شما دانش آموز پایه دهم متوسطه دوم می توانید برای دسترسی سریع و آسان تر به معنی مطالب آموزشی و جواب سوالات درس های کتاب تعلیمات ادیان الهی و اخلاق ویژه اقلیت های دینی پایه دهم متوسطه دوم ، در انتهای عنوان خود عبارت «ماگرتا» را نیز در گوگل جستجو کنید.

پاسخ درس بعدی:

پاسخ درس قبلی: جواب درس دوم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق دهم

📝 در انتها امیدواریم که مقاله جواب سوالات تمرین های درس ۳ سوم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق ویژه اقلیت های دینی پایه دهم متوسطه دوم ، برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد و توانسته باشید تا از آن استفاده و بهره برده باشید.