۷ شوینده و ابزار نظافت رایج که نباید روی هر سطحی در آشپزخانه استفاده کنید
۷ شوینده و ابزار پرکاربرد آشپزخانه که برای بعضی سطوح مناسب نیستند
تمیزی آشپزخانه هم برای سلامت اعضای خانواده مهم است و هم نشان می‌دهد چقدر به خانه‌تان رسیدگی می‌کنید. از طرفی، با هزینه‌های بالای تعویض کابینت، صفحه روی کابینت و لوازم آشپزخانه، بهتر است طوری از آن‌ها مراقبت کنیم که ظاهر و کیفیتشان برای مدت بیشتری حفظ شود.
اما گاهی حتی با نیت تمیزکاری، نتیجه برعکس می‌شود؛ چون بعضی شوینده‌ها و ابزارهای نظافت می‌توانند به پوشش سطوح آسیب بزنند. پس قبل از اینکه دست‌به‌کار شوید، این هفت مورد را بشناسید و ببینید استفاده از هرکدام روی چه سطحی مناسب نیست. در ادامه با بخش خانه داری ماگرتا همراه ما باشید.
۱. سرکه سفید
سرکه سفید حاوی اسید استیک است که می‌تواند برخی باکتری‌ها را از بین ببرد؛ اما این ویژگی به معنای مناسب بودن آن برای همه سطوح یا جایگزین بودنش با یک ضدعفونی‌کننده استاندارد نیست.
لازم نیست سرکه را به‌کلی از برنامه نظافت خانه حذف کنید، ولی بهتر است برای تمیز کردن هر چیزی سراغش نروید. استفاده مکرر از آن روی صفحه‌های مرمر یا سنگ طبیعیِ بدون پوشش محافظ، ممکن است سطح سنگ را دچار خوردگی کند و ردهای کدر روی آن باقی بگذارد.
برای تمیز کردن روزمره صفحه‌های سنگی، کمی محلول رقیق آب و مایع ظرف‌شویی ملایم، همراه با یک دستمال میکروفایبر تمیز، انتخاب مناسب‌تری است. البته تمیز کردن با این محلول لزوماً به معنای ضدعفونی کردن سطح نیست.
سرکه رقیق‌نشده ممکن است روی چاقوها و ابزار فلزی آشپزخانه هم خوردگی‌های ریز ایجاد کند. برای شستن این وسایل، بهتر است از آب گرم و مایع ظرف‌شویی استفاده کنید.
آبلیمو و شوینده‌های حاوی اسید مرکبات هم الزاماً جایگزین بی‌خطری نیستند. اسید سیتریک موجود در آن‌ها، در صورت استفاده غلیظ یا مکرر، می‌تواند به سنگ و بعضی سطوح فلزی آسیب بزند.
۲. شوینده‌های چندمنظوره
عبارت «چندمنظوره» روی بطری به این معنا نیست که می‌توانید شوینده را با خیال راحت روی همه وسایل و سطوح استفاده کنید.
این محصولات همیشه بهترین انتخاب برای بدنه استیل یخچال، ماشین ظرف‌شویی، صفحه‌های سنگی یا کابینت‌های چوب طبیعی نیستند. بعضی از آن‌ها روی استیل رد و رگه باقی می‌گذارند یا ظاهر سطح را مات و کدر می‌کنند.
برخی شوینده‌های چندمنظوره نیز حاوی موادی مانند آمونیاک، اسید سیتریک یا سفیدکننده هستند. ترکیب بیش‌ازحد اسیدی یا قلیایی این محصولات ممکن است به سنگ طبیعی و پوشش محافظ کابینت‌های چوبی آسیب بزند.
به‌جای تکیه بر عنوان «چندمنظوره»، روی برچسب بررسی کنید که محصول دقیقاً برای چه سطوحی مناسب است.
۳. اسفنج‌های جادویی یا ملامینی
اسفنج‌های ملامینی که معمولاً با نام «اسفنج جادویی» فروخته می‌شوند، برای پاک کردن بعضی لکه‌ها کاربردی‌اند؛ اما عملکرد ساینده آن‌ها می‌تواند به برخی سطوح آسیب دائمی بزند.
قبل از استفاده، اسفنج را روی قسمت کوچکی که در دید نیست امتحان کنید و آن را با فشار بسیار کم روی سطح بکشید. برای سطوح زیر بهتر است سراغ روش ملایم‌تری بروید:
- کابینت‌ها، دیوارها و بخش‌های چوبی رنگ‌شده: سابیدن محکم ممکن است رنگ را پاک کند یا روی آن قسمت‌های مات و لکه‌لکه ایجاد کند.
- صفحه‌ها و کف‌پوش‌های سنگی: استفاده از این اسفنج روی سنگ‌هایی مانند مرمر، گرانیت، سنگ صابونی و اسلیت، و همچنین صفحات کوارتز، ممکن است به پرداخت یا پوشش سطح آسیب بزند. ترمیم چنین آسیب‌هایی معمولاً دشوار و پرهزینه است.
- قابلمه‌ها و تابه‌های نچسب، از جمله ظروف تفلون: این اسفنج‌ها ممکن است پوشش نچسب را خراش بدهند یا بخشی از آن را از بین ببرند. برای لکه‌های سمج، ابتدا ظرف را با آب گرم و مایع ظرف‌شویی بخیسانید و با اسفنج نرم تمیز کنید. خمیر آب و جوش‌شیرین هم فقط در صورت مجاز بودن طبق دستور سازنده و بدون سابیدن شدید استفاده شود.
- کابینت‌های چوب طبیعی: خاصیت سایندگی اسفنج ممکن است پوشش محافظ چوب را خراش بدهد یا بردارد.
- لوازم استیل: استیل بادوام است، اما سطح آن ممکن است با اسفنج جادویی کدر یا خش‌دار شود. اگر سازنده استفاده از این ابزار را مجاز دانسته است، آن را با فشار کم و در جهت خطوط پرداخت فلز حرکت دهید، نه خلاف جهت آن.
- اجاق‌های شیشه‌ای و شیشه‌سرامیکی: سابیدن شدید ممکن است خش‌هایی ایجاد کند که دیگر برطرف نشوند. بهتر است از دستمال میکروفایبر و شوینده مورد تأیید سازنده استفاده کنید.
برای اجاق شیشه‌ای، در متن اصلی محلولی شامل یک پیمانه آب گرم، یک پیمانه سرکه سفید و نصف قاشق چای‌خوری مایع ظرف‌شویی چربی‌زدا پیشنهاد شده است. این ترکیب را فقط در صورت سازگاری با دستور سازنده، روی سطح سرد استفاده کنید و مراقب باشید با صفحه سنگی اطراف اجاق تماس پیدا نکند.
۴. آب‌اکسیژنه
آب‌اکسیژنه یا پراکسید هیدروژن می‌تواند در غلظت و شرایط مناسب خاصیت ضدعفونی‌کنندگی داشته باشد؛ اما برای نظافت روزمره همه سطوح مناسب نیست.
بسته به غلظت و مدت تماس، ممکن است به سطح یا پوشش برخی لوازم استیل آسیب بزند و زمینه خوردگی را فراهم کند. روی چوب و سنگِ بدون پوشش محافظ نیز احتمال تغییر رنگ و سفیدشدگی وجود دارد.
آب‌اکسیژنه گاهی برای از بین بردن لکه‌های تیره روی سنگ‌های روشن به کار می‌رود، اما نباید آن را شوینده عمومی صفحه کابینت در نظر گرفت. اگر برای لکه‌بری از آن استفاده می‌کنید، ابتدا سازگاری آن را با نوع سنگ بررسی کنید و پس از پایان کار، باقی‌مانده ماده را کاملاً از سطح پاک کنید.
۵. سیم ظرف‌شویی و اسکاچ‌های زبر
شاید فکر کنید چون هم سیم ظرف‌شویی و هم بعضی ظروف و لوازم آشپزخانه فلزی‌اند، استفاده از آن‌ها در کنار هم مشکلی ندارد؛ اما این‌طور نیست.
سیم ظرف‌شویی، اسکاچ‌های بسیار زبر و برس‌های سفت می‌توانند روی استیل خش‌های دائمی ایجاد کنند. این آسیب‌ها تمیز کردن سطح را در دفعات بعد دشوارتر می‌کنند و در بعضی شرایط، احتمال زنگ‌زدگی و خوردگی را افزایش می‌دهند.
برای بدنه استیل لوازم آشپزخانه، دستمال نرم یا میکروفایبر و شوینده مناسب انتخاب بهتری است. برای ظروف استیل هم دستور شست‌وشوی سازنده را ملاک قرار دهید.
۶. سفیدکننده کلردار، مثل وایتکس، یا شوینده‌های آمونیاکی
شوینده‌های قوی مانند سفیدکننده‌های کلردار ــ که معمولاً آن‌ها را با نام وایتکس می‌شناسیم ــ و محصولات حاوی آمونیاک، به‌ویژه در حالت غلیظ، ممکن است باعث تغییر رنگ یا آسیب به برخی ظروف و لوازم استیل شوند.
استفاده مکرر یا تماس طولانی‌مدت با مواد نامناسب می‌تواند خوردگی و آسیب ماندگار ایجاد کند. بنابراین برای تمیز کردن بدنه یخچال، هود، اجاق یا ظروف استیل، فقط از محصولی استفاده کنید که برای همان سطح مناسب اعلام شده است.
نکته ایمنی مهم: وایتکس را هرگز با آمونیاک، سرکه، جوهرنمک یا دیگر شوینده‌ها مخلوط نکنید؛ این کار می‌تواند گازهای سمی و خطرناک آزاد کند.
۷. اسفنج و ابر ظرف‌شوییِ آلوده
یکی از وسایلی که شاید کمتر به آن شک کنید، همان ابر یا اسفنج کنار سینک است. قرار نیست استفاده از اسفنج را کاملاً کنار بگذارید؛ مسئله این است که چطور از آن استفاده می‌کنید و چقدر به تمیزی و تعویضش توجه دارید. رطوبت و ذرات غذا در حفره‌های اسفنج باقی می‌مانند و محیط مناسبی برای رشد باکتری‌ها، از جمله باکتری «ای‌کولای»، فراهم می‌کنند.
اگر با همان اسفنج، صفحه کابینت، دستگیره یخچال و دستگیره در را پاک کنید، ممکن است آلودگی را از یک نقطه به نقاط دیگر منتقل کنید. این آلودگی هنگام آماده کردن غذا نیز می‌تواند به دست‌ها و مواد غذایی برسد؛ اتفاقی که به آن «آلودگی متقاطع» می‌گویند.
در متن اصلی، انتقال «تا هشت میلیون باکتری» به هر سطح مطرح شده است؛ اما چون منبع و شرایط اندازه‌گیری مشخص نیست، بهتر است این عدد را یک مقدار قطعی و همیشگی در نظر نگیریم. نکته اصلی، خطر انتقال آلودگی با اسفنج کثیف است.
پس از هر بار استفاده، اسفنج را خوب بشویید، آب اضافی‌اش را بگیرید و در جایی قرار دهید که خشک شود. برای پاک کردن سطوح مختلف نیز بهتر است دستمال‌های جداگانه داشته باشید.
توصیه متن، تعویض اسفنج دست‌کم هر دو هفته یک‌بار است؛ اما اگر زودتر بو گرفت، فرسوده شد یا با آلودگی‌هایی مانند آبِ گوشت خام تماس داشت، منتظر پایان این مدت نمانید.
حرف آخر
برای تمیز کردن آشپزخانه، «قوی‌تر بودن» شوینده همیشه به معنای «بهتر بودن» آن نیست. بهترین انتخاب، محصولی است که با جنس سطح سازگار باشد. قبل از استفاده، دستور سازنده را بخوانید، شوینده را روی بخش کوچکی دور از دید امتحان کنید و تا جای ممکن از دستمال نرم و روش‌های ملایم کمک بگیرید.
