جواب درس ۳ فصل اول بخش سوم فرهنگ و هنر هفتم ✂️ طراحی گره

جواب درس 3 فصل اول بخش سوم فرهنگ و هنر هفتم : در این نوشتار پاسخ سوالات و تمرینات صفحه ۸۱ ، ۸۲ و ۸۳ درس ۳ سوم طراحی گره فصل اول بخش سوم کتاب فرهنگ و هنر هفتم پایه هفتم متوسطه اول را برایتان آماده کرده‌ایم. با بخش آموزش و پرورش ماگرتا همراه شوید.

همچنین بخوانید: گام به گام کتاب فرهنگ و هنر هفتم متوسطه اول

جواب فکر کنید صفحه ۸۱ درس سوم فصل اول بخش سوم فرهنگ و هنر هفتم

به تصویر کاشی‌کاری مسجد کبود تبریز نگاه کنید؛ چه شکل‌هایی در آن می‌بینید. آیا فقط یک شکل می‌بینید یا ترکیبی از شکل‌ها و نقش‌های مختلف؟

پاسخ: خیر، فقط یک شکل دیده نمی‌شود؛ بلکه ترکیبی از شکل‌ها و نقش‌های مختلف هندسی است.

در این کاشی‌کاری شکل‌هایی مثل لوزی، شش‌ضلعی، ستاره و خطوط شکسته به صورت منظم کنار هم قرار گرفته‌اند. از تکرار و هماهنگی این شکل‌های هندسی، یک طرح زیبا و به‌هم‌پیوسته به وجود آمده است که در هنرهای سنتی ایران به آن گِره می‌گویند.

به این کاشی دقت کنید؛ چه شکلی دارد؟ آیا نظم هندسی خاصی در آن می‌بینید؟ آیا راه ساده‌ای برای کشیدن آن وجود دارد؟

پاسخ: این کاشی به شکل یک ستارهٔ هشت‌پَر (هشت‌گوش) است که در مرکز آن نام مبارک «الله» به همراه نقش‌های اسلیمی و سنتی خوشنویسی و تزیین شده است.

بله، کاملاً منظم و دارای تقارن هندسی است. این ستاره از هشت گوشه و پَرِ کاملاً مساوی تشکیل شده است و اگر آن را از خط‌های تقارن (افقی، عمودی یا مورب) تقسیم کنیم، دو نیمهٔ آن کاملاً قرینه و یکسان هستند.

بله؛ ساده‌ترین راه برای رسم ستارهٔ هشت‌پر این است که:
۱. ابتدا یک مربع رسم کنیم.
۲. سپس یک مربع دیگر هم‌اندازه با مربع اول را دقیقاً در مرکز آن قرار دهیم، طوری که نسبت به اولی ۴۵ درجه چرخیده باشد (ترکیب و تداخل دو مربع هم‌اندازه).
۳. همچنین می‌توان با رسم یک دایره و تقسیم محیط آن به ۸ قسمت مساوی با پرگار، گوشه‌های این ستاره را به دست آورد و آن را رسم کرد.

جواب طراحی کنید صفحه ۸۲ درس ۳ فصل اول بخش سوم فرهنگ و هنر هفتم

روی یک کاغذ شطرنجی مربعی بکشید.
سپس مربع دیگری به همان اندازه اما به شکل یک لوزی روی آن بکشید.
خطوط میانی را به نحوی پاک کنید که یک ستاره هشت‌پر مانند این تصویر دیده شود.

پاسخ: برای کشیدن ستارهٔ هشت‌پَر روی کاغذ شطرنجی، این کارها را به ترتیب انجام می‌دهیم:

۱. مربع اول را بکش: روی خط‌های شطرنجی، یک مربع بزرگ و منظم رسم کن (مثل تصویر سوم). بهتر است رأس‌های مربع دقیقاً روی محل برخورد خط‌های کاغذ شطرنجی باشند تا اندازه‌ها درست دربیاید.

۲. مربع دوم را به شکل لوزی بکش: دوباره از همان مرکزِ مربع اول، یک مربع دیگر هم‌اندازهٔ مربع اول رسم کن، ولی این‌بار آن را طوری بکش که مثل یک لوزی شود؛ یعنی گوشه‌هایش رو به بالا، پایین، چپ و راست باشد و ضلع‌هایش از روی قطرهای مربع اول بگذرد (مثل تصویر دوم). با شمردن خانه‌های شطرنجی، اندازهٔ هر دو را مساوی نگه دار.

۳. خطوط اضافه را پاک کن: حالا دو مربع روی هم افتاده‌اند و داخل آن‌ها خط‌های اضافی دیده می‌شود. آن قسمت‌هایی از ضلع‌های دو مربع که داخل شکل افتاده‌اند را با پاک‌کن پاک کن. فقط ضلع‌های بیرونی باید بمانند.

نتیجه: با این کار، یک ستارهٔ هشت‌پَر زیبا به دست می‌آید؛ درست مثل همان گره‌های هندسی که روی کاشی‌کاری‌های مساجد ایران (مثل مسجد کبود تبریز) دیده می‌شود (مثل تصویر اول).

💡 نکته: اگر پاک کردن خط‌ها سخت بود، می‌توانی اول با خط نازک مداد طراحی کنی و بعد از پاک کردن خط‌های اضافی، دور ستاره را با خط پررنگ‌تر بکشی.

آیا می‌توانید راه‌های دیگری برای کشیدن این ستاره هشت‌پر پیدا کنید؟

پاسخ: بله، برای رسم ستارهٔ هشت‌پر راه‌های جالب و مختلف دیگری هم وجود دارد که می‌توانیم امتحان کنیم:

۱. استفاده از پرگار و دایره (روش هندسی): اول یک دایره با پرگار می‌کشیم. بعد با کمک خط‌کش، دو قطر عمود بر هم (افقی و عمودی) رسم می‌کنیم تا دایره به ۴ قسمت مساوی تقسیم شود. حالا زاویه‌های بین آن‌ها را هم نصف می‌کنیم تا دایره به ۸ قسمت مساوی تقسیم شود. در نهایت، با وصل کردن این نقاط به یکدیگر به شکل ستاره، ستارهٔ هشت‌پر به دست می‌آید.

۲. استفاده از تقارن و کاغذ تاخورده: یک کاغذ مربع‌شکل را چند بار تا می‌زنیم (نصف می‌کنیم و روی قطرهایش تا می‌دهیم). سپس نیمی از پره‌های ستاره را روی لبه‌ی کاغذ طراحی می‌کنیم و با قیچی می‌بریم. وقتی کاغذ را باز می‌کنیم، یک ستارهٔ هشت‌پر کاملاً منظم و قرینه ساخته می‌شود.

۳. رسم با دو لوزی متقاطع: به جای دو مربع، می‌توانیم دو عدد لوزی هم‌اندازه را به صورت مورب و در وسط صفحه طوری روی هم رسم کنیم که مرکز آن‌ها یکی باشد؛ با پاک کردن خط‌های داخل شکل، باز هم ستارهٔ هشت‌پر شکل می‌گیرد.

پاسخ خودارزیابی صفحه ۸۳ درس سوم فصل اول بخش سوم فرهنگ و هنر هفتم

🔸 یک واگیره طراحی کنید.

پاسخ: واگیره چیست؟ واگیره به یک نقش یا طرح کوچک (مثل یک گل، بته‌جقه، ستاره یا شکل هندسی) گفته می‌شود که اگر آن را کنار هم تکرار کنیم، یک طرح بزرگ و زیبا مثل قالی، کاشی‌کاری یا کاغذدیواری به دست می‌آید.

چطور یک واگیره طراحی کنیم؟
۱. ابتدا یک کادر کوچک (مثلاً یک مربع ۴ در ۴ سانتی‌متری) روی کاغذ بکش.
۲. داخل این کادر کوچک، یک نقش ساده (مثل یک ستارهٔ کوچک، گل چهارپر یا یک شکل هندسی متقارن) بکش.
۳. خطوط نقش باید طوری باشد که وقتی این کادر را از هر چهار طرف (بالا، پایین، چپ و راست) کنار کادرهای دیگر تکرار کنیم، خط‌ها به هم وصل شوند و یک طرح پیوسته و منظم بسازند.
۴. در آخر، داخل طرح واگیره را با مدادرنگی‌های هماهنگ (مثل آبی و فیروزه‌ای یا رنگ‌های سنتی) رنگ‌آمیزی کن.

پاسخ درس بعدی:

پاسخ درس قبلی: جواب درس ۲ فصل اول بخش سوم فرهنگ و هنر هفتم

✅ در این مطلب گام به گام درس ۳ سوم فصل اول بخش سوم فرهنگ و هنر پایه هفتم متوسطه اول را مرور کردیم. جهت مشاهده گام به گام سایر دروس کافیست نام آن را به همراه عبارت ماگرتا در گوگل جست و جو نمایید. همچنین اگر سوالی دارید آن را از قسمت دیدگاه با سایر دانش آموزان به اشتراک بگذارید.