جواب درس ۳ فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر نهم 📖 نگاشتار (گرافیک) محیطی

جواب درس 3 فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر نهم : در این نوشتار پاسخ سوالات و تمرینات صفحه ۵۱ ، ۵۳ و ۵۵ درس ۳ سوم (نگاشتار (گرافیک) محیطی) فصل دوم (نگاشتار «گرافیک») بخش اول (هنرهای تجسمی) کتاب فرهنگ و هنر پایه نهم متوسطه اول را برایتان آماده کرده‌ایم. با بخش آموزش و پرورش ماگرتا همراه شوید.

همچنین بخوانید: گام به گام کتاب فرهنگ و هنر نهم متوسطه اول

جواب فکر کنید صفحه ۵۱ درس سوم فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر نهم

با دقت به محیط زندگی خود (مثل میدان‌ها، تابلوها، ایستگاه‌های اتوبوس، سردرمغازه‌ها، نقاشی‌هایی که بر روی دیوار مهدکودک‌ها کشیده شده است و…) نگاه کنید. به نظر شما این تصاویر در جامعهٔ ما چه نقشی دارند؟ برای تزیین شهر یا روستای محل زندگی شما از چه روش‌هایی استفاده شده است؟ آیا این نوع از تزیینات فقط برای محیط‌های بیرونی کاربرد دارند؟

تمامی عناصر تصویری در محل زندگی ما مانند نقشه‌ها، نشانه‌ها، علائم راهنمایی و رانندگی، ایستگاه‌های اتوبوس، آبنماها، پیکره‌ها، نقاشی‌های دیواری، تابلوهای بزرگ و کوچک، تبلیغات بدنهٔ اتوبوس‌ها، وسایل حمل و نقل و… جزء آثار نگاشتار محیطی به شمار می‌آیند.

پاسخ: ۱. به نظر شما این تصاویر در جامعهٔ ما چه نقشی دارند؟
این تصاویر و عناصر بصری نقش‌های بسیار مهم و گوناگونی دارند:

راهنمایی و هدایت افراد: تابلوها، نقشه‌های شهری و علائم راهنمایی به شهروندان کمک می‌کنند تا مسیرها، مکان‌ها و امکانات عمومی را به‌سرعت و آسانی پیدا کنند.

زیباسازی و هویت‌بخشی به فضا: نقاشی‌های دیواری، آب‌نماها و تندیس‌ها باعث از بین رفتن یکنواختی و خستگی بصری شهر شده و محیط زندگی را شاداب و دلپذیر می‌کنند.

اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی: نقاشی‌های روی دیوار مهدکودک‌ها یا مدارس پیام‌های آموزشی، بهداشتی و اخلاقی را به زبانی شاد و کودکانه منتقل می‌کنند. همچنین اعلان‌ها و بیلبوردها رویدادهای فرهنگی، اجتماعی و خدمات شهری را به اطلاع عموم می‌رسانند.

ایجاد نظم و امنیت: نشانه‌های ترافیکی و هشدارهای شهری مانع از بروز هرج‌ومرج و تصادفات می‌شوند.

۲. برای تزیین شهر یا روستای محل زندگی شما از چه روش‌هایی استفاده شده است؟

نقاشی‌های دیواری و گرافیتی‌های هنری: اجرای طرح‌های چشم‌نواز، سنتی یا فانتزی روی دیوارهای فرسودهٔ خیابان‌ها و مدارس.

نصب تندیس‌ها و اِلمان‌های حجمی (پیکره‌ها): قرار دادن مجسمه‌های نمادین (مثل نماد صنایع دستی، مفاخر و دانشمندان محلی، یا رویدادهای فصلی مثل نوروز) در میدان‌ها و پارک‌ها.

نورپردازی‌های مناسبتی و دائمی: استفاده از نورهای رنگی، ریسه‌ها و پروژکتورها برای جلوه دادن به پل‌ها، بناهای تاریخی، درختان و میدان‌ها در شب.

طراحی فضای سبز و مبلمان شهری: کاشت گل‌های فصلی در بلوارها، نصب آب‌نماها، و ساخت نیمکت‌ها و سطل‌های زباله با طراحی زیبا و هماهنگ.

۳. آیا این نوع از تزیینات فقط برای محیط‌های بیرونی کاربرد دارند؟
خیر، نگاشتار محیطی فقط مختص فضای بیرون نیست؛ بلکه در محیط‌های سرپوشیده و داخلی نیز نقش بسیار مهمی دارد.

نمونه‌های کاربرد در محیط‌های داخلی:
بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها: استفاده از خطوط و تابلوهای راهنمای رنگی روی دیوارها و زمین برای پیدا کردن بخش‌های مختلف.
مترو، فرودگاه و پایانه‌ها: تابلوهای ورود و خروج، سکوها، نقشه‌های حرکتی و اطلاعات سفر.
مجتمع‌های تجاری، اداری و دانشگاه‌ها: راهنمای طبقات، نشانه‌های اتاق‌ها، و تزیین راهروها با پوسترها و تابلوهای گرافیکی.
مدارس و سالن‌های ورزشی: نقاشی‌های آموزشی روی دیوارهای داخلی، شعارها، تابلوهای اعلانات و راهنمای کلاس‌ها و سالن‌ها.

جواب طراحی کنید صفحه ۵۳ درس ۳ فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر نهم

🔸 به کمک دوستان و با راهنمایی معلم خود برای زیباسازی کلاس، سالن و یا حیاط مدرسه چند طرح در نظر بگیرید. سپس در گروه‌های کاری مختلف، آن‌ها را اجرا کنید تا شما نیز سهمی در زیباسازی محیط خود داشته باشید.

پاسخ: در گروه‌های کاری مختلف می‌توانیم طرح‌های خلاقانه و زیر را برای زیباسازی محیط مدرسه پیشنهاد داده و با راهنمایی معلم عزیز اجرا کنیم:

طرح طراوت و سرسبز (حیاط مدرسه): نقاشی و رنگ‌آمیزی دیوارهای حیاط با طرح‌های گل‌برگ، درختان سرسبز، پرندگان و مناظر طبیعی شاداب برای ایجاد حس نشاط در زنگ تفریح.

طرح دیوار مهربانی و ارزش‌های اخلاقی (راهروها و سالن‌ها): طراحی تابلوهای دیواری شامل شعارهای زیبا، احادیث اخلاقی، یا تصاویر گرافیکی ساده و جذاب درباره‌ی دوستی، کتابخوانی و احترام متقابل.

طرح نجوم و طبیعت (دیوار کلاس‌ها): اجرای نقاشی‌های آموزشی و فانتزی مرتبط با درس‌های مختلف (مثل صورت‌های فلکی، نقشه جغرافیایی، یا چرخه‌ی آب) روی بخشی از دیوارهای کلاس یا سالن آموزشگاه.

🔸 برای ورود به مکان‌های مختلف مدرسهٔ خود، تابلوهای راهنما طراحی کنید.

پاسخ و ایدهٔ تابلوهای راهنما (نگاشتار محیطی داخلی): می‌توانیم با استفاده از مقواهای رنگی، چوب، یا چاپ دیجیتال و با رعایت اصول طراحی گرافیک (رنگ‌های خوانا، علائم و آیکون‌های ساده)، تابلوهای راهنمای زیر را برای بخش‌های گوناگون مدرسه بسازیم و نصب کنیم:

تابلو راهنمای دفتر مدیر و معاونان: استفاده از یک آیکون ساده (مثل کلید یا کیف مدیر) به همراه رنگ زمینهٔ رسمی (مانند آبی تیره یا قهوه‌ای) و فلش جهت‌نما.
تابلو راهنمای نمازخانه: طراحی نمادی از محراب یا جانماز با رنگ سبز آرامش‌بخش و فلش راهنما به سمت سالن نمازخانه.
تابلو راهنمای آزمایشگاه و کارگاه: استفاده از آیکون لوله آزمایش یا چرخ‌دنده با رنگ‌های زرد و نارنجی هشداردهنده و جذاب.
تابلو راهنمای کتابخانه: استفاده از نماد کتاب باز و حروف خوانا با رنگ‌های گرم (مثل قرمز یا نارنجی) تا دانش‌آموزان به‌راحتی آن را پیدا کنند.
تابلو سرویس‌های بهداشتی و آبخوری: استفاده از علائم بین‌المللی استاندارد، ساده و گویای زنانه/مردانه یا آبخوری با رنگ‌بندی تمیز و قابل تشخیص از دور.

پاسخ پرسش صفحه ۵۵ درس سوم فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر نهم

شما چند نمونهٔ دیگر از آثار نگاشتار محیطی را می‌شناسید که با چاپ بر روی سایر اشیا و وسایل ایجاد شده باشند؟

پاسخ: بر اساس متن درس و پیرامون زندگی روزمره، نمونه‌های گوناگونی از آثار نگاشتار محیطی که با چاپ روی اشیا و وسایل مختلف ایجاد می‌شوند عبارتند از:

چاپ طرح‌ها و نشانه‌ها روی ساک‌های دستی پارچه‌ای یا کاغذی فروشگاه‌ها.
چاپ تصاویر گرافیکی، لوگوها و نوشته‌ها روی لیوان‌ها، ماگ‌ها و انواع ظروف تبلیغاتی یا تزئینی.
چاپ طرح‌های مختلف روی لباس‌ها، پیراهن‌ها، کلاه‌ها و یونیفرم‌ها (به‌ویژه لباس تیم‌های ورزشی یا لباس‌های فرم مدارس و شرکت‌ها).
چاپ و تبلیغات روی بدنهٔ اتوبوس‌ها، تاکسی‌ها، مترو و بدنهٔ بالن‌های تبلیغاتی.
چاپ روی جعبه‌ها و بسته‌بندی‌های کالاها (مثل جعبه‌های کفش، مواد غذایی و وسایل برقی).

یکی دیگر از تفاوت‌های اجرا در نگاشتار محیطی، ارائهٔ آثار به صورت حجم (سه‌بعدی)، کاشی‌کاری، نقاشی دیواری، اشیای متحرک و وسایل حمل و نقل است. این امر موجب شده تا عرضهٔ آثار نگاشتار محیطی در جامعه نسبت به سایر آثار نگاشتاری بیشتر باشد و نقش مهمی در پیام‌رسانی و ارتباط با افراد جامعه داشته باشد و در زندگی تک‌تک ما نقش بسزایی ایفا کند.

عالاوه‌بر آثار ذکر شده، شما شاهد کاربرد کدام یک از روش‌های نگاشتار محیطی در محل زندگی خود هستید؟

این پاسخ بسته به شهر یا روستای محل زندگی دانش‌آموزان می‌تواند کمی متفاوت باشد، اما به عنوان نمونهٔ کامل و استاندارد پایهٔ نهم می‌توان نوشت:

علاوه‌بر موارد گفته‌شده، در محل زندگی ما بیشتر از روش‌های زیر استفاده می‌شود:

نقاشی‌های دیواری بزرگ روی دیوارهای مدارس، حاشیهٔ خیابان‌ها و پارک‌ها با موضوعات فرهنگی، ورزشی و طبیعت.
تندیس‌ها و اِلمان‌های حجمی (سه‌بعدی) در میدان‌ها، بوستان‌ها و ورودی شهر که نمایانگر فرهنگ، آداب‌ورسوم یا پیشهٔ مردم منطقه است.
تابلوهای راهنما، تابلو سردر مغازه‌ها و بیلبوردهای تبلیغاتی در سطح شهر که به هدایت مسیر و معرفی کسب‌وکارها کمک می‌کنند.
کاشی‌کاری‌های تزئینی در میادین، دیوار مساجد، یا پارک‌ها که جلوه‌ای زیبا و سنتی به محیط می‌بخشند.

پاسخ خودارزیابی صفحه ۵۵ درس ۳ فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر نهم

🔸 به آثار نگاشتار محیطی که در محلّ زندگی شما وجود دارد با دقت نگاه کنید. چند نمونهٔ خوب را انتخاب و برای بحث در کلاس از آن‌ها عکاسی کنید.

پاسخ: با گشت‌وگذار و دقت در مسیر خانه تا مدرسه و خیابان‌های محله، نمونه‌های زیر را که از نظر پیام‌رسانی، خوانایی و زیبایی بهترین عملکرد را داشتند برای عکاسی و ارائه در کلاس انتخاب کردم:

۱. نقاشی دیواری بوستان محله: یک نقاشی دیواری شاداب و رنگارنگ از طبیعت، درختان و پرندگان که روی دیواری فرسوده اجرا شده و علاوه بر زیباسازی چهرهٔ کوچه، پیام حفظ محیط زیست و هوای پاک را منتقل می‌کند.

۲. تندیس یا المان حجمی میدان اصلی: مجسمه و المان سه‌بعدی زیبایی در میدان شهر که نماد فرهنگ بومی، کتابخوانی یا ایثار است و از زاویه‌های مختلف دید بصری جذابی ایجاد کرده است.

۳. تابلوهای راهنما و علائم ایستگاه اتوبوس/مترو: تابلوهایی با نمادها (آیکون‌ها) و رنگ‌های مشخص که نقشهٔ مسیر خطوط را خیلی ساده، واضح و سریع به مسافران نشان می‌دهند.

۴. طرح گرافیکی روی بدنهٔ اتوبوس‌های شهری: تصاویر تبلیغاتی فرهنگی یا خدماتی که با حرکت در سطح شهر، پیام خود را به افراد زیادی می‌رسانند.

🔸 بیشترین آثار نگاشتار محیطی محلّ زندگی شما با چه روشی اجرا شده‌اند؟

پاسخ: در بیشتر شهرها و محله‌ها، بیشترین آثار نگاشتار محیطی با روش‌های زیر اجرا شده‌اند:

۱. چاپ بر روی بنر، فلکس و تابلوهای تبلیغاتی (بیلبوردها و پل‌های هوایی): این روش به دلیل سرعت بالا در اجرا، هزینهٔ کمتر نسبت به سازه‌های دائمی، و قابلیت تعویض سریع پیام‌ها، بیشترین کاربرد را در سطح خیابان‌ها و جاده‌ها دارد.

۲. نقاشی دیواری با رنگ و پیستوله: روی دیوارهای بزرگ مدارس، حاشیهٔ اتوبان‌ها و ساختمان‌های شهری برای زیباسازی محیط و پوشاندن فرسودگی‌ها به فراوانی دیده می‌شود.

۳. تابلوهای شبرنگ و فلزی (علائم و تابلوهای راهنمایی و رانندگی): برای هدایت مسیرها، نمایش نام خیابان‌ها و پیام‌های هشداردهنده که به طور گسترده در تمامی معابر نصب شده‌اند.

جواب تجربیات بیشتر صفحه ۵۵ درس سوم فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر نهم

🔸 از آثار نگاشتار محیطی که جنبهٔ زیباسازی دارند عکاسی کنید و دربارهٔ ویژگی‌های آنها با دوستان خود گفت‌وگو کنید.

پاسخ دانش‌آموزی (گزارش و ویژگی‌های اثر):
معرفی عکس انتخابی: عکسی از نقاشی دیواری بزرگ روی دیوارهای فرسودهٔ یک پارک محله‌ای یا دیوار بیرونی مدرسه که طبیعت سرسبز، گل‌های رنگارنگ و پرندگان را به تصویر کشیده است.

ویژگی‌های اثر (برای بحث در کلاس):
استفاده از رنگ‌های شاد و زنده: به کارگیری طیف رنگ‌های گرم و شاداب (مثل سبز روشن، زرد، آبی آسمانی و قرمز) که حس نشاط و انرژی مثبت را به رهگذران منتقل می‌کند.
پوشاندن معایب معماری شهری: این اثر توانسته با هنرمندی، ظاهر خشن، سیمانی یا کثیف دیوار قبلی را بپوشاند و به فضای عمومی جلوه‌ای چشم‌نواز ببخشد.
هماهنگی با محیط پیرامون: طرح انتخابی کاملاً با فضای بوستان و درختان اطراف همخوانی دارد و هارمونی زیبایی ایجاد کرده است.

🔸 از ویترین مغازه‌ها و سردر آن‌ها عکاسی کنید و با ارائهٔ آن به کلاس در مورد بهترین نمونه با یکدیگر گفت‌وگو کنید. به نظر شما چه عواملی موجب جذاب‌تر شدن بعضی از موضوع‌ها نسبت به دیگر موارد شده است؟

پاسخ دانش‌آموزی:
معرفی عکس انتخابی: عکسی از سردر و ویترین یک کتابفروشی مدرن یا فروشگاه صنایع دستی که نورپردازی مناسب و چیدمان خلاقانه‌ای دارد.

عوامل جذابیت آثار: بر اساس گفتگو در کلاس، عواملی که باعث می‌شوند یک ویترین یا سردر مغازه بسیار جذاب‌تر به نظر برسد عبارتند از:

نورپردازی حرفه‌ای و هدفمند: استفاده از نورهای موضعی برای برجسته کردن محصولات اصلی و جلب توجه چشم مخاطب.
سادگی و عدم شلوغی بیش از حد: چیدمان خلوت و اصولی اشیا به همراه فضای تنفس بصری، برخلاف ویترین‌های شلوغ و درهم‌برهم.
استفاده از اصول گرافیکی و فونت‌های خوانا: انتخاب طرح‌های مدرن، هماهنگی رنگ‌ها در سردر مغازه و خوانا بودن نام تجاری از فاصلهٔ دور.

🔸 چند نمونه از آثار نگاشتار محیطی قدیمی محلّ خود را به دوستان خود معرفی و دربارهٔ آنها با یکدیگر گفت‌وگو کنید.

پاسخ دانش‌آموزی (نمونه‌های قدیمی و ماندگار):
معرفی آثار قدیمی:
۱. کاشی‌کاری‌های سردر مساجد قدیمی یا مدارس تاریخی محله: طرح‌های اسلیمی، خطاطی‌های سنتی (مثل آیه‌های قرآنی با خط ثلث یا نستعلیق) روی کاشی‌های هفت‌رنگ که از گذشته باقی مانده‌اند.
۲. سردر قدیمی برخی مغازه‌ها و حمام‌های عمومی سنتی: تابلوهای فلزی، کاشی‌کاری‌های قدیمیِ سردر دکان‌ها یا نقوش نقاشی‌شده روی بدنهٔ برخی ساختمان‌های قدیمی که نشان‌دهندهٔ هنر و پیشهٔ گذشتگان است.

ویژگی‌ها و ارزش گفتگوی کلاسی:
این آثار قدیمی نشان می‌دهند که هنر نگاشتار محیطی در گذشته نیز برای هویت‌بخشی به مکان‌ها، انتقال پیام‌های معنوی و راهنمایی مردم استفاده می‌شده است. برخلاف آثار امروزی که بیشتر جنبهٔ تبلیغاتی و تجاری دارند، آثار قدیمی بیشتر بر پایهٔ اصالت معماری، هنر دست و ماندگاری بالا (مثل کاشی‌کاری) ساخته شده‌اند.

پاسخ درس بعدی: جواب درس ۱ فصل سوم بخش اول فرهنگ و هنر نهم

پاسخ درس قبلی: جواب درس ۲ فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر نهم

✅ در این مطلب گام به گام درس ۳ سوم فصل دوم بخش اول فرهنگ و هنر پایه نهم متوسطه اول را مرور کردیم. جهت مشاهده گام به گام سایر دروس کافیست نام آن را به همراه عبارت ماگرتا در گوگل جست و جو نمایید. همچنین اگر سوالی دارید آن را از قسمت دیدگاه با سایر دانش آموزان به اشتراک بگذارید.