جواب فصل پنجم علوم تکمیلی هشتم ؛ در این مقاله به جواب و حل سوال های متن تکمیلی ، فعالیت و خود را بیازمایید صفحه ۵۵ ، ۵۹ و ۶۰ فصل پنجم «حس و حرکت» علوم تجربی تکمیلی (ویژه مدارس استعداد درخشان) پایه هشتم متوسطه اول پرداخته ایم. در ادامه با بخش آموزش و پرورش ماگرتا همراه ما باشید.
همچنین بخوانید: گام به گام کتاب علوم تجربی تکمیلی (ویژه مدارس استعداد درخشان) هشتم

جواب متن تکمیلی صفحه ۵۵ فصل پنجم علوم تکمیلی هشتم
بدن، یک گیرندهٔ بسیار قوی
توی خانه، در مدرسه، پارک، جنگل و … و در هر لحظه بدن ما اطّلاعات مختلفی را از محیط دریافت میکند و مغز آنها را برایمان پردازش میکند. به این ترتیب ما میتوانیم نسبت به محیط و وضعیت بدنمان آگاه باشیم.

فعالیت: جاهای خالی را در شکل زیر پُر کنید:
محرک ⬅️ گیرندهٔ حسی ⬅️ عصب حسی ⬅️ مغز ⬅️ پردازش اطّلاعات
جواب فعالیت صفحه ۵۹ فصل ۵ علوم تکمیلی هشتم
حتماً شما هم از این عکسها دیدهاید و شاید هم دلتان بخواهد بدن شما هم عضلانی و قوی شود. عضلات بدن ما در طول روز و هنگام کار روزمره، نشست و برخاست و یا راه رفتن عادی منقبض و منبسط میشوند؛ اما هیچ کدام از این فعالیتها ورزش محسوب نشده و قدرت عضلات ما را تغییر نمیدهند.
مطالعات نشان داده شده است که انجام حرکات ورزشی و انقباضی برای حداقل سه روز در هفته و حدود ۶ الی ۸ هفته باعث افزایش قدرت عضلات میشود. درصورت ادامه این برنامه پس از آن حجم عضلات هم زیاد میشود. البته تعدادی از داروها و مواد پروتئینی هم هستند که در باشگاههای ورزشی برای افزایش حجم عضلات به ورزشکاران میدهند. این داروها عوارض جانبی بسیار زیادی از جمله اختلال در سوختوساز بدن، نقص در عملکرد کبد و حتّی نازایی را به همراه دارند.
با توجه به اطلاعات بالا جدول زیر را (فقط به صورت کیفی) تکمیل کنید:
| نوع حرکت | شدت انجام حرکت | مدت زمان انجام حرکت | تأثیر بر افزایش قدرت و حجم عضلات |
|---|---|---|---|
| راه رفتن معمولی در خانه | کم (بسیار کم) | کوتاهمدت (پراکنده و ناپیوسته) | بیتأثیر (هیچ تأثیری ندارد) |
| بازی فوتبال | زیاد (متوسط تا شدید) | طولانیمدت (پیوسته، مثلاً ۶۰ تا ۹۰ دقیقه) | مؤثر (باعث افزایش قدرت و حجم عضلات میشود) |
پاسخ خود را بیازمایید صفحه ۶۰ فصل پنجم علوم تکمیلی هشتم
۱- چرا بعضی از حسها همانند حس شنوایی در افراد نابینا قویتر از افراد عادی است؟
پاسخ تشریحی: بر خلاف تصور عموم، ساختار فیزیکی گوش یا گیرندههای شنوایی در افراد نابینا قویتر یا بزرگتر از افراد عادی نیست؛ بلکه علت اصلی، پدیدهٔ انعطافپذیری مغز (Neuroplasticity) و «توجه انتخابی» است. وقتی فردی بینایی خود را از دست میدهد، بخشهایی از قشر مغز که به پردازش اطلاعات بینایی اختصاص داشتند، بدون کار نمیمانند؛ بلکه مغز آنها را بازتخصیص داده و برای تقویت پردازش سایر حسها (مانند شنوایی و لامسه) به کار میگیرد. علاوه بر این، افراد نابینا در طول زندگی یاد میگیرند که برای درک بهتر محیط، بسیار بیشتر و دقیقتر به صداها و اطلاعات بساوایی گوش فرا دهند و آنها را تحلیل کنند.
پاسخ خلاصه: به این دلیل که مغز این افراد به دلیل انعطافپذیری عصبی، بخشهای بدوناستفادهی بینایی را برای تقویت پردازش حسهای دیگر (مثل شنوایی) بازتخصیص میدهد و فرد با تمرین و دقت بیشتر، از صداها بهتر استفاده میکند.
۲- زبری یا نرمی یک بافت معمولاً توسط سر انگشتان دست بهتر تشخیص داده میشود. فکر میکنید علت آن چیست؟
پاسخ تشریحی: پوست سر انگشتان دست دارای بیشترین تراکمِ گیرندههای حسی مکانیکی (گیرندههای فشار، لرزش و تماس) در کل بدن است. همچنین، وسعت ناحیهٔ مربوط به پردازش نوک انگشتان در قشر حسیِ مغز بسیار بزرگتر از سایر قسمتهای پوست بدن است. این تراکم بالای گیرندهها و پایش دقیق آنها توسط مغز باعث میشود که جزئیات بسیار ریز و پستیوبلندیهای یک بافت (نرمی، زبری یا ناهمواری) با دقت فوقالعادهای تشخیص داده شوند.
پاسخ خلاصه:چون تراکم گیرندههای حسی (مکانیکی) در پوست سر انگشتان بسیار زیاد است و مغز نیز بخش بزرگی از سلولهای خود را به پردازش احساسات لمسی این ناحیه اختصاص داده است.
۳- استخوانهای کف دست، انگشتان، کتف و لگن در کدام گروه از استخوانها قرار میگیرند؟
پاسخ تشریحی: استخوانهای بدن از نظر شکل به چند دسته تقسیم میشوند:
استخوانهای کف دست و انگشتان: در گروه استخوانهای بلند قرار دارند (طول آنها بیشتر از عرض و ضخامتشان است).
استخوانهای کتف و لگن: در گروه استخوانهای پهن قرار میگیرند (ساختاری تخت و مسطح دارند که عمدتاً برای محافظت از ارگانهای داخلی و سطح اتعطافپذیر پیوند ماهیچهها به کار میروند).
پاسخ خلاصه: استخوانهای کف دست و انگشتان: استخوانهای بلند
استخوانهای کتف و لگن: استخوانهای پهن
۴- چرا شکستگی و صدمات استخوانی در کودکان و نوجوانان نسبت به بزرگسالان میتواند پُر خطرتر باشد؟
پاسخ تشریحی: در دوران کودکی و نوجوانی، استخوانها در حال رشد طولی هستند و در دو انتهای استخوانهای بلند، نواحی غضروفی حساسی به نام صفحات رشد (Growth plates) وجود دارد. اگر ضربه یا شکستگی در این نواحی رخ دهد و به این صفحات آسیب جدی برسد، سلولهای غضروفی خاصیت تقسیمشوندگی خود را از دست داده و رشد طولی آن استخوان متوقف یا منحرف میشود. این پدیده میتواند باعث کوتاهی اندام یا کج شدن استخوان در بزرگسالی شود، در حالی که استخوان بزرگسالان کامل شده و دیگر صفحات رشد فعالی ندارد.
پاسخ خلاصه: چون در کودکان و نوجوانان صفحات رشد غضروفی در انتهای استخوانها فعال است و صدمه به آنها میتواند باعث اختلال در رشد طولی، کوتاهی یا کج شدن استخوان در آینده شود.
۵- چرا افرادی که مبتلا به سرطان خون هستند به پیوند مغز استخوان نیاز پیدا میکنند؟
پاسخ تشریحی: مغز استخوان بافت نرم درون حفرهٔ استخوانهاست که کارخانهی تولید سلولهای خونی (گلبولهای قرمز، گلبولهای سفید و پلاککتها) از طریق سلولهای بنیادی است. در بیماری سرطان خون (لوکمی)، مغز استخوان دچار اختلال شده و تعداد بسیار زیادی گلبولهای سفید غیرطبیعی و سرطانی تولید میکند که توانایی تولید سلولهای سالم خونی را از بین میبرند. در درمان این بیماری، پزشکان ابتدا با شیمیدرمانی مغز استخوانِ بیمار را کاملاً پاکسازی میکنند و سپس با پیوند مغز استخوان سالم از یک فرد اهداکننده، سلولهای بنیادی سالم را وارد بدن بیمار میکنند تا کارخانهٔ تولید سلولهای خونی دوباره به طور طبیعی فعال شود.
پاسخ خلاصه: چون در سرطان خون، مغز استخوان سلولهای خونی غیرطبیعی و سرطانی تولید میکند؛ با پیوند مغز استخوان سالم، سلولهای بنیادی جدیدی وارد بدن میشود تا جایگزین سلولهای آسیبدیده شده و تولید خون سالم را از سر بگیرند.
توجه: شما دانش آموز پایه هشتم متوسطه اول می توانید برای دسترسی سریع و آسان تر به معنی مطالب آموزشی و جواب سوالات درس های کتاب علوم تجربی تکمیلی (ویژه مدارس استعداد درخشان) پایه هشتم متوسطه اول ، در انتهای عنوان خود عبارت «ماگرتا» را نیز در گوگل جستجو کنید.
پاسخ فصل بعدی:
پاسخ فصل قبلی: جواب فصل چهارم علوم تکمیلی هشتم
📝 در انتها امیدواریم که مقاله جواب فعالیت ها و تمرین های فصل پنجم کتاب علوم تجربی تکمیلی ویژه استعداد درخشان پایه هشتم متوسطه اول، برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد و توانسته باشید تا از آن استفاده و بهره برده باشید.
























