جواب تمرین های درس چهارم عربی دوازدهم معارف اسلامی صفحه ‍۵۶ تا ۶۶

جواب تمرین های درس چهارم عربی دوازدهم معارف اسلامی ؛ در این نوشته به پاسخ سوالات اختبر نفسک و تمرینات صفحه ۵۶ ، ۶۲ ، ۶۳ ، ۶۴ ، ۶۵ و ۶۶ درس ۴ چهارم «نِظامُ الطَّبيعَةِ» از کتاب عربی، زبان قرآن (۳) پایه دوازدهم متوسطه دوم رشته علوم و معارف اسلامی پرداخته ایم. در ادامه با آموزش و پرورش ماگرتا همراه باشید.

ترجمه درس چهارم: ترجمه درس چهارم عربی دوازدهم معارف اسلامی

جواب بخش الف تمرین حَوْلَ النَّصِّ صفحه ۵۶ درس ۴ عربی دوازدهم معارف اسلامی

أ. عَيِّنِ الصَّحيحَ وَ الْخَطَأَ حَسَبَ نَصِّ الدَّرسِ.
«الف. بر اساس متن درس، درست یا نادرست را مشخص کن.»

١- الرَّوابِطُ الْمُتَداخِلَةُ بَيْنَ الْكائِناتِ الْحَيَّةِ وَ بيئَتِها تُؤَدّي إلَى اخْتِلالِ التَّوازُنِ فِي الطَِّيعَةِ. پاسخ: نادرست
ترجمه: «پیوندهای درهم‌تنیده میان موجودات زنده و زیستگاهشان، منجر به برهم خوردن تعادل در طبیعت می‌شود.»

٢- كانَ الْفَلاحُ يَمْلِكُ مَزرَعَةً في شَمالِ إيران يَزْرَعُ فيهَا الرُّزَّ. پاسخ: نادرست
ترجمه: «کشاورز مزارعی در شمال ایران داشت که در آن برنج می‌کاشت.»

٣- ظَنَّ الْمُزارِعُ أَنَّ الْبوماتِ هيَ الَّتي تَأْكُلُ أَفْراخَ الطُيورِ. پاسخ: درست
ترجمه: «کشاورز گمان کرد که جغدها هستند که جوجه‌های پرندگان را می‌خورند.»

۴- الزّارِعُ لَمْ يَسْمَحْ لِلثَّعالِبِ بِالدُّخولِ إلى مَزرَعَتِهِ. پاسخ: درست
ترجمه: «کشاورز اجازه نداد روباه‌ها وارد مزرعه‌اش شوند.»

۵- كانَ الْمُزارِعُ يُرَبِّي الطُيورَ وَالْبوماتِ في مَزْرَعَتِهِ. پاسخ: نادرست
ترجمه: «کشاورز پرندگان و جغدها را در مزرعه‌اش پرورش می‌داد.»

۶- فِي النِّهايَةِ حافَظَ الْمُزارِعُ عَلَى الطُّيورِ وَ أَفْراخِها. پاسخ: نادرست
ترجمه: «در پایان، کشاورز از پرندگان و جوجه‌هایشان محافظت کرد (و آن‌ها را نجات داد).»

٧- تُعَدُّ النُّفاياتُ الصِّناعيَّةُ تَهْديداً لِنِظامِ الطَّبیعَةِ. پاسخ: درست
ترجمه: «پسماندهای صنعتی تهدیدی برای نظام طبیعت به شمار می‌روند.»

پاسخ بخش ب تمرین حَوْلَ النَّصِّ صفحه ۵۶ درس ۴ عربی دوازدهم معارف اسلامی

ب. اِنْتَخِبِ الْكَلِمَةَ الصَّحيحَةَ لِلْفَراغِ.
«ب. کلمه صحیح را برای جای خالی انتخاب کن.»

١- بَعْدَ (سِنينَ ✅ شُهورِ 🔲) شاهَدَ المُزارعُ أَنَّ الخَضْراواتِ بالمَزْرَعَةِ تَتَعرَّضُ لِلْأَکْلِ وَالتَّلَفِ.
کلمه صحیح: سِنينَ
ترجمه کامل: «پس از چند سال، کشاورز مشاهده کرد که سبزیجات مزرعه دستخوش خوردن و تباهی شده‌اند.»

٢- كانَتْ مَجْموعَةٌ كَبيرَةٌ مِنَ (الثَّعالِبِ 🔲 الْفِئرانِ ✅) تَهْجُمُ عَلَى الْخَضْراواتِ وَ تَأْكُلُها.
کلمه صحیح: الْفِئرانِ
ترجمه کامل: «گروه بزرگی از موش‌ها به سبزیجات هجوم می‌بردند و آن‌ها را می‌خوردند.»

٣- عَيْشُ الْحَيَواناتِ بَعْضِها عَلى بَعْضٍِ يُحَقِّقُ إِيجادَ (النُّفايَةِ 🔲 التَّوازُنِ ✅) فِي الطَّبيعَةِ.
کلمه صحیح: التَّوازُنِ
ترجمه کامل: «زندگی جانوران بر مبنای تغذیه از یکدیگر، ایجاد تعادل در طبیعت را محقق می‌سازد.»

۴- أَيُّ خَلَلٍ في نِظامِ الطَّبيعَةِ يُؤَدّي إلى تَخْريبِها وَ (مَوْتِ ✅ حَياةِ 🔲) مَنْ فيها.
کلمه صحیح: مَوْتِ
ترجمه کامل: «هرگونه اختلال در نظام طبیعت، به نابودی آن و مرگ موجوداتِ درون آن می‌انجامد.»

۵- إيجادُ النُّفاياتِ الصِّناعيَّةِ وَ الْمَنْزِليَّةِ (يُهَدِّدُ ✅ لا يُهَدِّدُ 🔲) نِظامَ الطَّبيعَةِ.
کلمه صحیح: يُهَدِّدُ
ترجمه کامل: «پدید آوردن پسماندهای صنعتی و خانگی، نظام طبیعت را تهدید می‌کند.»

۶- تَدَخُّلُ الْإنْسانِ في أُمورِ الطَّبيعَةِ يُؤدّي إلى (تَنظيمِ 🔲 اِخْتِلالِ ✅) تَوازُّنِها.
کلمه صحیح: اِخْتِلالِ
ترجمه کامل: «دخالت انسان در امور طبیعت، منجر به برهم خوردن (اختلال) تعادل آن می‌شود.»

٧- هَدَّدَ الْمُزارِعُ الطَّبيعَةَ في مَزْرَعَتِهِ بـِ (حِفْظِ 🔲 قَتْلِ ✅) بوماتِها.
کلمه صحیح: قَتْلِ
ترجمه کامل: «کشاورز با کُشتن جغدهای مزرعه‌اش، طبیعت را در آن تهدید کرد.»

جواب تمرین اول صفحه ۶۲ درس چهارم عربی دوازدهم معارف اسلامی

التَّمْرينُ الأَوَّلُ: أعْرِبِ الْجُمَلَ الآتيةَ!
«تمرین اول: جملات زیر را ترکیب (اعراب) کن!»

١- رَأَيْتُ السِّعْرَ غاليًا.
ترجمه: قیمت را گران دیدم (یافتم/دانستم).

٢- حَسِبْتُ الوَقْتَ مُتَأَخِّرًا.
ترجمه: وقت را دیر (پنداشتم/خیال کردم).

٣- وَجَدْنَا المَطْعَمَ مُغْلَقًا لِلتَّصْلِيحِ.
ترجمه: رستوران را برای تعمیر بسته یافتیم.

۴- مَا أجمَلَ الرَّبِيعَ إِذَا انْفَتَحَتْ أَزَاهِيرُهُ.
ترجمه: چه زیباست بهار هنگامی که شکوفه‌هایش باز می‌شوند.

۵- حَسِبْنَا الصَّبْرَ فِي البَلاءِ مِفْتَاحًا لِلفَرَجِ.
ترجمه: صبر را در بلا کلید گشایش پنداشتیم.

۶- مَا أَجْلَی نُورَ الْحَقِيقَةِ فِي كَلَامِهِ.
ترجمه: چه درخشان (روشن) است نور حقیقت در سخن او!

٧- ظَنَنْتُ الطَّرِيقَ مُغْلَقًا اليَوْمَ.
ترجمه: راه را امروز بسته پنداشتم.

٨- مَا أَغْنَى قَلْبَ الْكَرِيمِ عَنِ الْمَسْأَلَةِ.
ترجمه: چه بی‌نیاز است قلب شخص بزرگوار (کریم) از درخواست کردن (سوال و گدایی)!

۱	رَأَیْتُ	السَّعْرَ	غالبًا	–	–	–	–
–	فعل ماضی، فاعل: تُ	مفعول‌به اول، منصوب	مفعول‌به دوم، منصوب	–	–	–	–
۲	حَسِبْتُ	الوَقْتَ	مُتَأَخرًا	–	–	–	–
–	(فعل ماضی، فاعل: تُ	مفعول‌به اول، منصوب	مفعول‌به دوم، منصوب	–	–	–	–
۳	وَجَدْنَا	المَطْعَمَ	مَغْلُوقًا	لـِ	التَّصْلِيحِ	–	–
–	فعل ماضی، فاعل: نا	مفعول‌به اول، منصوب	مفعول‌به دوم، منصوب	حرف جر	اسم مجرور	–	–
۴	مَا	أجمَلَ	الرَّبیعَ	إِذَا	انْفَتَحَتْ	أَزَاهِيرُ	هُ
–	تعجبیه، مبتدا	(فعل تعجب، فاعل مستتر: هُ	مفعول‌به و منصوب به تبعیت از صیغه تعجب	ظرف، مضاف‌الیه ساز یا ظرفیه	فعل ماضی مؤنث	فاعل و مرفوع	مضاف‌الیه
۵	حَسِبْنَا	الصَّبْرَ	فِي البَلَاءِ	مفْتَاحًا	لـِ	الفَرَچ	–
–	فعل ماضی، فاعل: نا	مفعول‌به اول، منصوب	فی: رف جر البَلَاءِ: اسم مجرور	مفعول‌به دوم، منصوب	حرف جر	جار و مجرور	–
۶	مَا	أَجْلى	نُورَ	الْحَقِيقَةِ	فِي	کَلام	ـهِ
–	تعجبیه، مبتدا	فعل تعجب، فاعل مستتر	مفعول‌به، منصوب	مضاف‌الیه، مجرور	حرف جر	اسم مجرور	مضاف‌الیه
۷	ظَنَنْتُ	الطَّرِيقَ	مُغْلَقًا	اليَوْمَ	–	–	–
–	عل ماضی، فاعل: تُ	(مفعول‌به اول، منصوب	مفعول‌به دوم، منصوب	ظرف زمان، منصوب	–	–	–
۸	مَا	أَغْنى	قَلْبَ	الْكَرِيمِ	عَنِ	الْمَسْأَلَةِ	–
–	تعجبیه، مبتدا	فعل تعجب، فاعل مستتر	مفعول‌به، منصوب	مضاف‌الیه، مجرور	حرف جر	اسم مجرور	–

پاسخ تمرین دوم صفحه ۶۳ درس چهارم عربی دوازدهم معارف اسلامی

التَّمرينُ الثّاني: تَرْجِمِ الْآيَتَينِ الْكَرِيمَتَينِ وَالْعِبارَتَينِ؛ ثُمَّ أَعْرِبْ ما تَحْتَهُ خَطٌّ.
«تمرین دوم: دو آیه کریمه و دو عبارت را ترجمه کن؛ سپس آن‌چه را که زیرش خط کشیده شده، ترکیب (اعراب) کن.»

١- ﴿. مَأْواهُ” جَهَنَّمُ وَبِثْسَ الْمَصيرُ﴾ _{الأَنفال: ١۶}
ترجمه: جایگاهش جهنم است و چه بد سرانجامی است [جهنم]!

٢- ﴿ … نِعْمَ الْعَبْدُ إنَّهُ أَوَابٌ﴾ _{ص: ٣٠}
ترجمه: چه خوب بنده‌ای است، او بسیار بازگشت‌کننده (به سوی خدا) است.

٣- بِئْسَ الْعَمَلُ الرِّئاءُ!
ترجمه: چه بد عملی است ریاکاری!

۴- نِعْمَ الْفِعْلُ الابْتِسامُ!
ترجمه: چه خوب عملی است لبخند زدن!

۱	مأوا	جَهَنَّم	المَصيرُ
–	مبتدا + مضاف‌الیه	خبر	فاعلِ بئس
۲	العبدُ	ـهُ	أوَّابٌ
–	فاعلِ نعم	ضمیر، اسمِ إنّ	خبرِ إنّ
۳	العملُ	الرئاءُ	–
–	فاعلِ بئس	مخصوص به ذم، مبتدای مؤخر یا خبر	–
۴	الفعلُ	الإبتسام	–
–	فاعلِ نعم	مخصوص به مدح، مبتدای مؤخر یا خبر	–

جواب تمرین سوم صفحه ۶۳ و ۶۴ درس ۴ عربی دوازدهم معارف اسلامی

التَّمرينُ الثَالِثُ: عَيِّنِ الْمَفْعولَ بِهِ فِي الْآياتِ الْكَريمَةَ وَ الْعِباراتِ التّاليَةِ.
«تمرین سوم: در آیات کریمه و عبارت‌های زیر، «مفعول‌به» را مشخص کن.»

١- ﴿أَوَلا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللهَ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونْ﴾ _{الْبَقَرَة: ٧٧}
ترجمه: آیا نمی‌دانند که خداوند آنچه را پنهان می‌دارند و آنچه را آشکار می‌سازند، می‌داند؟!

مفعول‌به:
جمله‌ی «أَنَّ اللهَ يَعْلَمُ…»: سدّ مَسدّ دو مفعول برای فعل «يَعْلَمُونَ» اول (در محل نصب).
اسم موصول «ما» (در «ما يُسِرُّونَ»): مفعول‌به فعل دومِ «يَعْلَمُ» (مبنی، در محل نصب).

٢- ﴿ .. تَحْسَبُهُم جَميعاً وَ قُلوبُهُم شَتَى .. ﴾ _{الحشر: ١۴}
ترجمه: آن‌ها را متحد و یکپارچه می‌پنداری، در حالی که دل‌هایشان پراکنده است.

مفعول‌به:
ضمیر «ـهُم» در تَحْسَبُهُم: مفعول اول (مبنی، در محل نصب).
کلمه «جَميعاً»: مفعول دوم (منصوب به فتحه ظاهری).
(فعل «تَحْسَبُ» از افعال قلوب / رجحان است و دو مفعول می‌گیرد).

٣- ﴿إِنّا جَعَلْناها فِتْنَةً لِلظَّالِمينَ﴾ _{الصّافَات: ۶٣}
ترجمه: همانا ما آن را مایه آزمایش و ابتلایی برای ستمکاران قرار دادیم.

مفعول‌به:
ضمیر «ـها» در جَعَلْناها: مفعول اول (مبنی، در محل نصب).
کلمه «فِتْنَةً»: مفعول دوم (منصوب به فتحه ظاهری).
(فعل «جَعَلَ» از افعال تصییر / دگرگونی است و دو مفعول می‌گیرد).

۴- ﴿قالُوا وَجَدْنا آباءَنا لَها عابِدینَ﴾ _{الأنبياء: ۵٣}
ترجمه: گفتند: ما پدرانمان را یافتیم که پرستش‌کنندگانِ آن‌ها بودند.

مفعول‌به:
کلمه «آباءَ» در آباءَنا: مفعول اول (منصوب به فتحه ظاهری).
کلمه «عابِدینَ»: مفعول دوم (منصوب به «یـ» زیرا جمع مذکر سالم است).
(فعل «وَجَدَ» از افعال یقین است و دو مفعول می‌گیرد).

۵- ﴿ .. ظَنُّوا أَنَّهُم إلَينا لا يُرْجَعونَ﴾ _{الْقَصَص: ٣٩}
ترجمه: و گمان کردند که آنان به‌سوی ما بازگردانده نمی‌شوند.

مفعول‌به:
جمله‌ی «أَنَّهُم إلَينا لا يُرْجَعونَ» (جمله اسمیه تأویل‌ رفته به مصدر همراه «أنّ» و اسم و خبرش): سدّ مَسدّ دو مفعول برای فعل قلبی «ظَنُّوا» (در محل نصب).

۶- ﴿ .. وَاتَّخَذَ اللهُ إبراهيمَ خَليلاً﴾ _{النَّساء: ١٢۵}
ترجمه: و خداوند ابراهیم را به دوستی برگزید.

مفعول‌به:
کلمه «إبراهيمَ»: مفعول اول (منصوب به فتحه).
کلمه «خَليلاً»: مفعول دوم (منصوب به فتحه).
(فعل «اِتَّخَذَ» از افعال تصییر است و دو مفعول می‌گیرد).

٧- ﴿ .. أَلَمْ يَجِدْكَ يَتيماً فَآوى﴾ _{الضُّحى: ۶}
ترجمه: آیا تو را یتیم نیافت، پس پناه داد؟!

مفعول‌به:
ضمیر «کَ» در يَجِدْكَ: مفعول اول (مبنی بر فتح، در محل نصب).
کلمه «يَتيماً»: مفعول دوم (منصوب به فتحه ظاهری).
(فعل «يَجِدْ» مضارع مجزوم از «وَجَدَ» قلبی است و دو مفعول گرفته است).

پاسخ تمرین چهارم صفحه ۶۴ و ۶۵ درس ۴ عربی دوازدهم معارف اسلامی

التَّمْرینُ الرّابعُ: لِلتّذكار: اقرأ النّصَّ التّالي وأعرِبِ الكلَماتِ الحَمراءَ ثُمَّ املأِ الفراغَ في الجدولِ الآتیةِ:
«تمرین چهارم: جهت یادآوری: متن زیر را بخوان و کلمات قرمز را ترکیب (اعراب) کن، سپس جای خالی را در جدول زیر پُر کن.»

الخُطبةُ المئةُ والتّاسعة والتّسعون من نهج البلاغة

تَعَاهَدُوا أَمْرَ الصَّلَاةِ وَ حَافِظُوا عَلَيْهَا وَ اسْتَكْثِرُوا مِنْهَا وَتَقَرَّبُوا بِهَا فَإِنَّهَا كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً
أَلَا تَسْمَعُونَ إِلَى جَوَابٍ أَهْلِ النَّارِ حِينَ سُئِلُوا؟ «ما سَلَككُمْ فِي سَقَرَ قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ» _{(المدثّر ۴٢ و ۴٣)}
وَ شَبَّهَهَا رَسُولُ اللهِ (ص) بِالْحَمَّةِ تَكُونُ عَلَى بَابِ الرَّجُلِ فَهُوَ يَغْتَسِلُ مِنْهَا فِي الْيَوْمِ وَ اللَّيْلَةِ خَمْسَ مَرَّاتٍ. فَمَا عَسَى أَنْ يَبْقَى عَلَيْهِ مِنَ الدَّرَنِ؟!!
وَ قَدْ عَرَفَ حَقَّهَا رِجَالٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ لَا تَشْغَلُهُمْ عَنْهَا زِينَةُ مَتَاعٍ وَلَا قُرَةُ عَيْنٍ مِنْ وَلَدٍ وَ لَا مَالٍ.
يَقُولُ اللهُ سُبْحَانَهُ «رِجالُّ لا تُلْهِيهِمْ تِجارَةُ وَلا بَيْعُ عَنْ ذِكْرِ اللهِ وَ إِقامِ الصَّلاةِ وَ إِيتاءِ الزَّكاةِ …» _{(النّور ٣٧)}

خطبه صد و نود و نهم نهج البلاغه

به دستور نماز پایبند باشید و آن را پاس دارید و بسیار به جای آورید و با آن به خدای نزدیکی جویید؛ زیرا نماز بر مؤمنان واجبی وقت‌دار است.
آیا به پاسخ دوزخیان گوش فرا نمی‌دهید، آن کاه که پرسیده شدند: چه چیز شما را داخل دوزخ کرد؟ گفتند: ما از نمازگزاران نبودیم ….
فرستاده خدا (ص) نماز را به چشمە آبگرم کنار درِ (سرای) آن کس همانند کرده است که او هر روز و شب پنج بار تنش را در آن می‌شوید. پس چه چرکی ممکن است بر (تن) او بماند؟!
حق نماز را افراد مؤمنی شناخته اند که آنان را نه زیور کالایی و نه نور چشمی از فرزندی و نه دارایی‌ای، از نماز به کار دیگری مشغول نمی‌دارد.
خدا که او را پاک می‌دانم می‌فرماید: «ایشان کسانی هستند که نه داد و ستدی و نه خرید و فروشی، آنان را از یاد خدا و نمازگزاردن و دادن زکات باز نمی‌دارد.»

ترجمه و معادل کلمات قرمز شده در متن:

۱. أَمْرَ: دستور / کار
۲. الصَّلَاةِ: نماز
۳. الْمُؤْمِنِينَ: مؤمنان
۴. كِتاباً: واجبی / فریضه‌ای نوشته شده
۵. أَهْلِ: دوزخیان (اهل دوزخ)
۶. كُمْ (در سَلَكَكُمْ): شما را
۷. ها (در شَبَّهَها): آن را (نماز را)
۸. رَسُولُ: فرستاده
۹. الْحَمَّةِ: چشمه آب گرم
۱۰. حَقَّ: حقِّ
۱۱. رِجالٌ: مردانی / افرادی
۱۲. زينَةُ: زیور
۱۳. مَتاعٍ: کالایی
۱۴. وَلَدٍ: فرزندی
۱۵. تِجارَةٌ: داد و ستدی
۱۶. الزَّكاةِ: زکات

للإعراب

الكلمة	أمرَ	الصّلاة	المؤمنین	كتاباً
الإعراب	مفعولٌ‌به و منصوب بالفتحة الظاهرة	مضافٌ‌إلیه و مجرور بالکسرة الظاهرة	مجرور بحرف الجر (علیٰ) و علامة جره الیاء (جمع مذكر سالم)	خبرُ كانَ و منصوب بالفتحة الظاهرة
الكلمة	أهل	‌ـکم	ـها	رسول
الإعراب	مضافٌ‌إلیه و مجرور بالکسرة الظاهرة	ضمیر متصل في محلّ نصب، مفعولٌ‌به	ضمیر متصل في محلّ نصب، مفعولٌ‌به	فاعلٌ لفعل «شَبَّهَ» و مرفوع بالضمة الظاهرة
الكلمة	الحمة	حقّ	رجال	زينة
الإعراب	مجرور بحرف الجر (الباء) و علامة جره الکسرة الظاهرة	مفعولٌ‌به مقدم و منصوب بالفتحة الظاهرة	فاعلٌ مؤخر لفعل «عَرَفَ» و مرفوع بالضمة الظاهرة	فاعلٌ لفعل «تَشْغَلُ» و مرفوع بالضمة الظاهرة
الكلمة	متاع	ولد	تجارة	الزَّکاة
الإعراب	مضافٌ‌إلیه و مجرور بالکسرة الظاهرة	مجرور بحرف الجر (مِنْ) و علامة جره الکسرة الظاهرة	فاعلٌ لفعل «تُلْهِي» و مرفوع بالضمة الظاهرة	مضافٌ‌إلیه و مجرور بالکسرة الظاهرة

للتّحليل الصّرفي

فعل	الزمان	الصيغة	الثلاثي المجرد أو المزيد	باب	اللازم أو المتعدّي	المعلوم أو المجهول	الصحيح أو المعتلّ	نوع الصحيح أو المعتلّ	المعرب أو المبني
تَقَرَّبُوا	أمر مخاطب	للغائبين / الجمع المذكر المخاطب	الثلاثي المجرد	تَفَعُّل	لازم	المعلوم	صحيح	سالم	مبني على حذف النون
سُئِلُوا	ماضٍی	للغائبين (جمع مذكر غائب)	الثلاثي المجرد	—	متعدّی	المجهول	صحيح	مَهْموز (مهموز العین)	مبني على الضم
قالُوا	ماضٍی	للغائبين (جمع مذكر غائب)	الثلاثي المجرد	—	متعدّی	المعلوم	معتلّ	أجوف	مبني على الضم
تَكُونُ	مضارع	للغائبة (مفرد مؤنث غائب)	الثلاثي المجرد (ناقص)	—	فعل ناقص (لازم)	المعلوم	معتلّ	أجوف	معرب (مرفوع بالضمة)
يَبْقَى	مضارع	للغائب (مفرد مذكر غائب)	الثلاثي المجرد	—	لازم	المعلوم	معتلّ	ناقص	معرب (منصوب تقدیراً)
تَشْغَلُ	مضارع	للغائبة (مفرد مؤنث غائب)	الثلاثي المجرد	—	متعدّی	المعلوم	صحيح	سالم	معرب (مرفوع بالضمة)
تُلْهِي	مضارع	للغائبة (مفرد مؤنث غائب)	الثلاثي المزيد	إفْعال	متعدّی	المعلوم	معتلّ	ناقص	معرب (مرفوع تقدیراً)

جواب تمرین پنچم صفحه ۶۶ درس چهارم عربی دوازدهم معارف اسلامی

التَّمْرينُ الْخامس: لِلتَّذكارِ: عَيِّنْ أَنواعَ الْمُشتَقَّاتِ «اسْمَ الْفاعِلِ وَ اسْمَ الْمَفعولِ وَ اسْمَ الْمُبالَغَةِ وَ اسْمَ الْمَكانِ وَ الزَّمانِ وَ الصِّفَةَ الْمُشَبَّهَةَ وَ اسْمَ التَّفضيلِ وَ اسْمَ الْآلَةِ» في هذِهِ الْآياتِ؛ ثُمَّ عَيِّنْ تَرْجَمَةَ الْكَلِماتِ الْحَمْراءِ.
«تمرین پنجم: جهت یادآوری: انواع مشتقات («اسم فاعل، اسم مفعول، اسم مبالغه، اسم مکان و زمان، صفت مشبهه، اسم تفضیل و اسم آلت») را در این آیات مشخص کن؛ سپس ترجمه کلمات قرمز را بیان کن.»

١- ﴿سُبْحانَ الَّذي أَسْرى بِعَبْدِهِ لَيلاً مِنَ الْمَسْجِدِ الحرامِ إلَى الْمَسْجِدِ الأَقصى …) _{الْإسْراء: ١}
پاک است آن [خدایی] که بندهاش را شبی از مسجد الحرام به سوی مسجد الاقصی حرکت داد.

٢- ﴿ .. وَجادِلْهُم بِالَّتي هيَ أَحْسَنُ إنَّ رَبَّكَ هوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبيلِهِ .. ﴾ _{النَّحْل: ١٢۵}
و با آنان به آنچه [به شیوه‌ای] که نکوتر است بحث کن. قطعاً پروردگارت به [حال] کسی که راهش را گم کرده داناتر است.

٣- ﴿ .. يَقولونَ بِأَفْواهِهِم مالَيسَ في قُلوبِهِم وَ اللهُ أَعْلَمُ بِما يَكْثُمونَ﴾ _{آلُ عِمران: ١۶٧}
با دهان‌هایشان (زبان‌هایشان) چیزی را می‌گویند که در دل‌هایشان نیست و خدا به آنچه پنهان می‌کنند داناتر است.

۴- ﴿وَ ما أُبَرِّىُّ نَفْسي إنَّ النَّفْسَ لَأَمَارَةُ بِالسّوءِ إلّا ما رَحِمَ رَبّي … ﴾ _{یوسف: ۵٣}
و نفسم را بی‌گناه نمی‌شمارم؛ زیرا نفس، بسیار دستور دهندە به بدی است؛ مگر اینکه پروردگارم رحم کند.

۵- ﴿قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤمِنونَ الَّذينَ هُم في صَلاتِهِم خاشِعونَ﴾ _{الْمُؤمِنونَ: ا و ٢}
به راستی که مؤمنان رستگار شده‌اند؛ همانان که در نمازشان فروتن‌اند.

۶- ﴿ .. قالوا لا عِلْمَ لَنا إنَّكَ أَنتَ عَلامُ الْغُيوبِ﴾ _{المائدة: ١٠٩}
گفتند: هیچ دانشی نداریم؛ قطعاً تو بسيار داناى نهان‌ها هستى.

٧- ﴿ … وَ أَحْسِنوا إنَّ اللهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ﴾ _{البَقَرَة: ١٩۵}
و نیکی کنید؛ زیرا خدا نیکوکاران را دوست می‌دارد.

٨ ﴿وَلَقَدْ زَيَّنًا السَّماءَ الدُّنيا بِمَصابيحَ … ﴾ _{الْمُلك: ۵}
و قطعاً آسمان نزدیک‌تر را با چراغ‌هایی بیاراستیم.

٩- ﴿وَ جَعَلْنَا السَّماءَ سَقفاً مَحْفوظاً … ﴾ _{الأنبياء: ٣٢}
و آسمان را سقفی نگه‌داشته شده قرار دادیم.

تعیین انواع مشتقات در هر مورد

مورد	مشتق	نوع مشتق
۱	مَسْجِد (در «مَسجِدِ الحَرام و مَسجِدِ الأقصی»)	اسم مکان (محلّ سجود / جایی که سجده می‌شود)
۲	جادِلْ (در «جادِلْهُم»)	فعل امر از باب مفاعله است؛ اما مشتقِ مربوطه در آیه: أَحْسَنُ ← اسم تفضیل (افعل تفضیل از «حَسُنَ») و همچنین أَعْلَمُ ← اسم تفضیل (داناتر)
۳	أَفْواه (جمع فم)	مشتق صریحی ندارد؛ مشتق در این آیه: أَعْلَمُ ← اسم تفضیل (داناتر)
۴	أَمَارَة (در «لَأَمَارَةٌ بِالسّوء»)	اسم فاعل (بر وزن فَعّالَة، از «أَمَرَ»؛ بسیار فرمان‌دهنده) — در واقع صیغه مبالغه‌گونه اسم فاعل است
۵	خاشِعون (در «خاشِعونَ»)	اسم فاعل (از «خَشَعَ» بر وزن فاعِل؛ فروتنان)
۶	عَلام (در «عَلّامُ الْغُيوب»)	اسم مبالغه (بر وزن فَعّال از «عَلِمَ»؛ بسیار دانا)
۷	مُحْسِنين (در «الْمُحْسِنين»)	اسم فاعل (از «أَحْسَنَ» باب افعال؛ نیکوکاران)
۸	الدُّنْيا (در «السَّماءِ الدُّنْيا»)	اسم تفضیل (از «دَنَا»؛ نزدیک‌تر)
۹	مَحْفوظ (در «سَقفاً مَحْفوظاً»)	اسم مفعول (از «حَفِظَ» بر وزن مَفعول؛ نگه‌داشته‌شده)

جمع‌بندی انواع خواسته‌شده:

• اسم فاعل: أَمَارَة، خاشِعون، مُحْسِنين
• اسم مفعول: مَحْفوظ
• اسم مبالغه: عَلّام
• اسم مکان: مَسْجِد
• اسم تفضیل: أَحْسَن، أَعْلَم، دُنْيا
• (اسم زمان و صفت مشبهه و اسم آلت در این آیات نیامده است)

ترجمه کلمات قرمز

کلمه	ترجمه
أَسْرى	حرکت داد (در شب = اسراء)
لَيلاً	شبی / در شب
جادِلْ	بحث کن (جدل کن)
ضَلَّ	گم کرد / گمراه شد
أَفْواهِ	دهان‌ها (زبان‌ها)
يَكْثُمونَ	پنهان می‌کنند
أُبَرِّىُّ	بی‌گناه نمی‌شمارم / تبرئه نمی‌کنم
أَمَارَةُ	بسیار فرمان‌دهنده (به بدی)
قَدْ	به‌راستی / قطعاً (برای تأکید ماضی)
أَفْلَحَ	رستگار شد
خاشِعونَ	فروتنان
عَلامُ	بسیار دانا
أَحْسِنوا	نیکی کنید
زَيَّنّا	بیآراستیم
جَعَلْنا	قرار دادیم / ساختیم

نکته: شما دانش آموزان عزیز پایه دوازدهم متوسطه دوم، برای دسترسی سریع و بهتر به ترجمه و جواب تمرینات درس های کتاب عربی دوازدهم معارف اسلامی، می توانید با اضافه کردن کلمه «ماگرتا» در سرچ های درسی خود، به مطلب مورد نظرتان دست پیدا کنید.

جواب درس بعدی:

جواب درس قبلی: جواب تمرین های درس سوم عربی دوازدهم معارف اسلامی

✅ در انتها امیدواریم که این گام به گام تمرینات درس 4 چهارم کتاب عربی دوازدهم متوسطه دوم رشته علوم و معارف اسلامی، برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد و از آن استفاده و بهره برده باشید.