جواب فعالیت های درس پنجم تفکر و سواد رسانه ای صفحه ۳۹ تا ۴۶

جواب فعالیت های درس پنجم تفکر و سواد رسانه ای ؛ برای آشنایی با پاسخ و جواب گفت و گوی کلاسی صفحه ۳۹ ، ۴۱ و ۴۳ ، تحلیل و بررسی عکس و مکث صفحه ۴۳ و فعالیت در خانه صفحه ۴۶ درس ۵ پنجم از بازنمایی تا کلیشه کتاب تفکر و سواد رسانه پایه دهم و یازدهم متوسطه دوم تمامی رشته ها ، در ادامه با بخش آموزش و پرورش ماگرتا همراه ما باشید.

بعدی: جواب فعالیت های درس ششم تفکر و سواد رسانه ای

جواب گفت و گو کنید صفحه ۳۹ درس ۵ تفکر و سواد رسانه ای

در درس قبل، از شما خواسته شد به حداقل سه مورد از برنامه‌های تلویزیونی (فیلم‌ها، مجموعه‌های تلویزیونی، تبلیغات و مستندات داخلی و خارجی) در حال پخش دقّت کنید. تعداد، ترکیب و نقش اعضای خانواده، چگونگی روابط خانوادگی و تعداد فرزندان را تحلیل کنید. این جلسه تحلیل خود را در کلاس ارائه و با دیگر هم کلاسی‌ها مقایسه کنید.

مقایسه یافته‌ها (شباهت‌ها و تفاوت‌ها)

شباهت‌ها: در بیش‌تر تولیدات مدرن (به‌ویژه پیام‌های بازرگانی و فیلم‌های جدید)، الگوی خانواده به سمت «خانواده هسته‌ای»، کم‌جمعیت و زندگی طبقه متوسط شهری گرایش دارد. همچنین رفاه، خانه شیک و مصرف‌گرایی از ویژگی‌های مشترک تصویر ارائه‌شده در بیشتر این برنامه‌هاست.
تفاوت‌ها: در سریال‌های بومی و سنتی یا آثار طنز، هنوز خانواده‌های پرجمعیت‌تر و گسترده دیده می‌شوند؛ در حالی که در فیلم‌های سینمایی، تبلیغات و آثار خارجی، معمولاً خانواده بسیار کم‌جمعیت و حتی تک‌فرزند یا تک‌والد بازنمایی می‌شود.

آیا شباهت و تفاوتی بین یافته ها مشاهده می کنید؟ هر یک از موارد زیر در رسانه ها چگونه نمایش داده می شود؟

🟨 تعداد اعضای خانواده
🟨 ترکیب اعضای خانواده
🟨 نقش اعضا در خانواده
🟨 روابط بین اعضای خانواده

🟨 تعداد اعضای خانواده:
نحوه نمایش در رسانه‌ها: در بیش‌تر برنامه‌های تلویزیونی و آگهی‌های بازرگانی، خانواده‌ها بسیار کم‌جمعیت، عمدتاً ۳ یا ۴ نفره (پدر، مادر و یک یا دو فرزند) تصویر می‌شوند. کمتر پیش می‌آید که در تبلیغات یا فیلم‌های روز، خانواده‌هایی با سه فرزند یا بیشتر به عنوان خانواده امروزی و موفق نشان داده شوند.

🟨 ترکیب اعضای خانواده:
نحوه نمایش در رسانه‌ها: ترکیب غالب در رسانه‌ها «خانواده هسته‌ای» (فقط پدر، مادر و فرزندان) است. نقش و حضور پدربزرگ‌ها، مادربزرگ‌ها و بستگان دورتر (خانواده گسترده) کمرنگ شده و آن‌ها اغلب در حاشیه قرار دارند یا تنها در مناسبت‌های خاص و بحران‌ها دیده می‌شوند.

🟨 نقش اعضا در خانواده:
نحوه نمایش در رسانه‌ها:
پدر: معمولاً به عنوان نان‌آور اصلی، پرمشغله و گاه خسته یا غایب در فضای عاطفی خانه به تصویر کشیده می‌شود.
مادر: بسته به نوع فیلم، یا مادری سنتی و مدیر امور داخل منزل است یا مادری شاغل که در ایجاد تعادل میان وظایف کار و خانه دچار چالش است. در تبلیغات نیز مادر بیشتر به عنوان هدایت‌کننده سبد خرید و مصرف معرفی می‌شود.
فرزندان: اغلب مستقل، آشنا به فناوری‌های دیجیتال، تصمیم‌گیرنده در خریدها و گاه دارای شکاف نسلی و دیدگاه‌های متفاوت با والدین نشان داده می‌شوند.

🟨 روابط بین اعضای خانواده:
نحوه نمایش در رسانه‌ها:
در آثار نمایشی و درام‌ها، روابط معمولاً همراه با تضاد نسلی، سوءتفاهم یا فاصله عاطفی تصویر می‌شود تا کشمکش داستانی ایجاد گردد.
در آگهی‌های تبلیغاتی، روابط بسیار آرمانی، شاد و صمیمی نشان داده می‌شود، اما این صمیمیت معمولاً مشروط به «مصرف یک کالا یا خدمت رفاهی خاص» به نمایش درمی‌آید.
در مجموع، تعاملات رو در رو و سنتی کمتر نشان داده شده و وابستگی اعضای خانواده به گوشی‌های تلفن همراه و رسانه‌های فردی پررنگ‌تر شده است.

پاسخ گفت و گو کنید صفحه ۴۱ درس پنجم تفکر و سواد رسانه ای

با توجّه به بررسی و مطالعه‌ای که در مورد بازنمایی رسانه‌ها در موضوع خانواده کرده‌اید، اینک بگویید کدام یک از گزاره های زیر توسط رسانه‌ها در مورد خانواده، نقش‌های خانوادگی و فضای خانه، به کلیشه تبدیل شده است. دلایل و شواهد خود را ذکر، و مواردی نیز به آن اضافه کنید.

🟨 پدر به عنوان شخصیتی دلسوز که در کشاکش حوادث خانواده، نقش سپر بلا و سنگ زیرین آسیاب را بر عهده دارد.

پاسخ: کلیشه ای ؛ کاربرد زیاد در ژانر (سبک) درام و اکشن و استفاده بیشتر در فیلم های امروزی

🟨 پدر به عنوان شخصیتی دیکتاتور که بدون علم و آگاهی، دائماً حرف زور می‌زند.

پاسخ: کلیشه ای ؛ کاربرد زیاد در ژانر رمان و استفاده در فیلم های قدیمی

🟨 مادر به عنوان فردی مهربان و فداکار که پناهگاه و محور عاطفی برای همۀ اعضای خانواده است.

پاسخ: کلیشه ای ؛ کاربرد زیاد در اکثر فیلم ها، چه قدیمی و چه امروزی و حتی در اکثر ژانرها

🟨 محیط خانه همراه با مبلمان و گفت‌وگو و دیدن تلویزیون، همراه با نشستن روی مبل و استفاده از میز ناهارخوری

پاسخ: غیر کلیشه ای ؛ این صحنه حالتی عمومی است، اما با این حال چندان بصورت همزمان کاربرد ندارد.

🟨 آشپزخانۀ باز در محیط خانه در مقابل آشپزخانۀ جدا و دور از چشم میهمانان

پاسخ: غیر کلیشه ای ؛ بیشتر آشپزخانه های امروزی باز و تکی است. از این رو بیشتر در فیلم های قدیمی وجود دارد.

🟨 فضای خانۀ روستایی یعنی فضاهای باز با رنگ سبز و زندگی در دل طبیعت

پاسخ: کلیشه ای ؛ بسیار به چشم می خورد، در حالی که در اکثر روستاها فضای سبز چندانی وجود ندارد.

🟨 وجود آدم خوب و بد در اکثر فیلم ها و مجموعه های تلویزیونی

پاسخ: کلیشه ای ؛ این مورد به قدری در فیلم ها به چشم می خورد که بسیاری موضوعات را برای بینندگان قابل پیش بینی نموده و یکی از اصلی ترین ضعف های فیلم ها می باشد.

پاسخ گفت و گو کنید صفحه ۴۳ درس ۵ تفکر و سواد رسانه ای

به نظر شما، چه کلیشه‌ای از ایرانیان در ذهن مردم جهان توسط رسانه‌ها شکل گرفته است؟ شما چه نمونه‌هایی از کلیشه سازی ایران، ایرانیان و مسلمانان در صنعت سینمای جهان سراغ دارید؟

پاسخ: متاسفانه در بین رسانه های خارجی ایرانیان اکثرا خشن و حامی تروریسم جلوه داده شده اند که با زمینه سازی آمریکا ایجاد شده است. این مورد به برخی دیگر از مسلمان تیز تامیم داده شده است.

کلیشه سازی اینکه که ایرانی‌ها عرب هستند: برخلاف تصور بسیاری، مردم خاورمیانه یک قومیت ندارند علاوه بر اینکه ایران خود از تنوع شگرف قومیتی برخوردار است، بیشتر ایرانی‌ها فارس هستند و سپس قومیت‌های بسیاری همانند آذری، کرد، عرب، بلوچ و لر بیشتر از یک سوم جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند.

کلیشه سازی مراقب باشید ایران خطرناک است: تا پیش از مدت اخیر بسیاری کشورها توصیه می‌کردند که به ایران سفر نکنید اما بیشتر این توصیه‌ها به خاطر نبود روابط دیپلماتیک بود و نه نگرانی برای امنیت. در واقع نه تنها جرائم خشونت آمیزعلیه خارجی‌ها در ایران بسیار به ندرت اتفاق می‌افتد بلکه از نظر سیاست داخلی بسیار با ثبات است و مقصد امنی برای گردشگران به حساب می‌آید.

🟨 حال فیلم «معرّفی ایران» را ببینید. در این فیلم، ایران و ایرانی چگونه بازنمایی شده است؟ به نظر شما چگونه می‌توان این گونه بازنمایی‌ها را در ذهن مردم جهان به کلیشۀ ذهنی آنها از ایرانیان تبدیل کرد؟

پاسخ: در این فیلم شهرهای مختلف ایران به نمایش گذاشته است و در آن خبری از خشونت نیست و ایران را جایی امن و بدون مشکل نشان می دهد و پیام صلح و دوستی را به تمام دنیا می دهد.
به نظر من می توان با ساختن سریال و فیلم های سینمایی در سطح جهانی و نمایش آنها در کشورهای مختلف دنیا، می توان نکات مثبت و بسیار خوب کشور ایران به جای جای کره خاکی زمین بازنمایی و معرفی کرد.

🟨 آیا در ذهن شما، کلیشه‌ای از مردم ژاپن یا چین یا امریکا وجود دارد؟ اگر آری، در مورد علّت‌ها و چگونگی تشکیل آن و همچنین میزان واقعی بودنش در کلاس گفت‌وگو کنید. می‌توانید این گفت‌وگو را به سایر ملّت‌ها نیز توسعه دهید.

پاسخ: بله، کشور ژاپن پیشتاز در علم فناوری جهانی است، عنوان مثال این کشور مدتی پیش 3 ربات انسان نمای اندرویدی را معرفی کرد که براحتی می‌توانند با انسان ارتباط برقرار کنند.

🟨 فیلم «زود قضاوت نکن» و «باب اسفنجی» را مشاهده کنید.

🟨 به نظر شما تأثیر جنایات وهابیت و گروهک‌های تکفیری مانند داعش در بازنمایی از اسلام در جهان چگونه بوده است. آیا این تصویر، به کلیشه‌ای برای بازنمایی اسلام تبدیل شده است؟ آیا ایجاد کلیشه به منظور نمایش قساوت و خون ریزی و ترور، برای وهابیت و داعش، درست است؟

پاسخ: داعش با ارائه یک هویت جمعی مبتنی بر آموزه‌های تکفیری و با شعار بازگرداندن افتخار و عزت‌نفس مسلمانان و نیز تعریف هویت‌های برون‌گروهی، توانسته طیف وسیعی از مسلمانان و نوکیشان را به خود جذب کند. داعش به‌طور مستمر در پی ایجاد فضای دوقطبی و تأکید بر هویت درون‌گروه و برون‌گروه است و با استفاده از این فضا، هویت خویش را هویت خالص و برتر و هویت مقابلش را اهریمنی و پست معرفی می‌کند و به این وسیله به توجیه اقدامات خشونت‌آمیز خود می‌پردازد.

جواب تحلیل و بررسی عکس و مکث صفحه ۴۳ درس ۵ تفکر و سواد رسانه ای

تحلیل و بررسی تصویر عکس و مکث صفحه ۴۳ درس پنجم تفکر و سواد رسانه ای : جنایات داعش را نشان می دهد که این کار را با نام خدا و اسلام انجام می دهند به همین دلیل اسلام و مسلمانی مردم جهان را یاد داعش و جنایات آن می اندازد.

پاسخ بلند: این کاریکاتور، یک شخصیت تروریست و خشن را با چندین دست نشان می‌دهد که هم‌زمان ابزارهای گوناگون قدرت و ویرانگری را در دست گرفته است. این تصویر به‌طور استعاری نشان می‌دهد که تروریسم یک پدیده تک‌بعدی و خالص نیست، بلکه پدیده‌ای چندوجهی است که توسط عوامل و منافع مختلفی حمایت و تغذیه می‌شود.

تحلیل نمادهای به‌کاررفته در تصویر:
۱. کیسه پول (دلار): نشان‌دهنده حمایت‌های مالی برخی کشورها و جریان‌های سیاسی از گروه‌های تروریستی است.
۲. بمب (شعله و چاقو/شمشیر): نماد خشونت، خونریزی و ترساندن مردم بی‌گناه توسط گروه‌های تروریستی است.
۳. بشکه نفت و شیر فلکه‌ای (شیر آب/نفت): اشاره به چاه‌های نفت و منابع انرژی دارد؛ یعنی هدف اصلی تروریست‌ها و حامیانشان، تسلط بر منابع و ثروت‌های ملی کشورهای اسلامی و منطقه است.
۴. چکش (پتک): نماد تخریب، ویرانی و نابودی زیرساخت‌های کشورهاست.
۵. زندانی با لباس نارنجی: اشاره به پرونده‌های ساختگی و نمایشی (مانند زندان‌های گوانتانامو و بازداشت‌گاه‌های مخفی) دارد که برای توجیه حضور نظامی و فریادها علیه تروریسم ساخته شده است.
۶. آثار تاریخی و مذهبی (معبد/بنای تاریخی): نشان می‌دهد تروریسم با نابودی هویت تاریخی، فرهنگی و مذهبی ملت‌ها همراه است (مانند تخریب آثار باستانی سوریه و عراق توسط داعش).

پیام اصلی کاریکاتور: پیام اصلی این تصویر آن است که تروریسم یک ابزار در خدمت منافع قدرت‌های بزرگ و استعمارگر است؛ این جریان‌ها با اتکا به پول نفت و حمایت‌های مالی، از خشونت و ترس برای تسلط بر منابع منطقه و نابودی هویت فرهنگی و تاریخی ملل مسلمان استفاده می‌کنند. در واقع، تروریسم نه یک مسئله داخلی کشورهای اسلامی، بلکه پروژه‌ای برنامه‌ریزی‌شده و خارجی است.

این تصویر با کدام مفهوم درس ارتباط دارد:
این کاریکاتور با مفهوم «بازنمایی» و «قرارداد با معنا» در ارتباط است. کاریکاتوریست با کنار هم قرار دادن نمادهای پول، نفت، خشونت و تخریب، واقعیت پنهان پشت جریان تروریسم را در قالبی ساده و تأثیرگذار بازنمایی کرده است. این تصویر نشان می‌دهد که چگونه یک پیام عمیق و پیچیده را می‌توان از راه ترکیب نمادهای تصویری به مخاطب منتقل کرد و افکار عمومی را در برابر بازنمایی‌های رسانه‌ای منفی (همچون ایران‌هراسی و اسلام‌هراسی) آگاه ساخت.

جواب فعالیت در خانه صفحه ۴۴ درس پنجم تفکر و سواد رسانه ای

یکی از دو فعّالیت زیر را انجام دهید.

🟨 با تمرکز بر رسانه‌های اطرافتان چند کلیشۀ ساخته شده توسط رسانه‌ها را پیدا کنید و پیامدهای پذیرفتن آن کلیشه‌ها را بنویسید. در این میان مشخّص کنید کدام یک از این کلیشه‌ها بار ارزشی مثبت دارد.

پاسخ: ۱)‌ کالای کشورمان کیفیت خوبی دارند، ولی کشور های مستبد می‌خواهند با جلوه نمایی از کالاهای خودشان مانع گسترش شرکت های ایرانی شوند.

۲) در میان مردم جا افتاده که گربه ها موزی هستن یا روباه ها پلیدن، این مورد یک کلیشه منفی است که پذیرفتن آنها باعث می شود ما به حیوانات آسیب بزنیم و آنها رو نادیده بگیریم و یا مورد آزار قرارشان دهیم.

🟨 بررسی کنید که چه رابطه‌ای بین دو مفهوم کلیشه و نام تجاری (برند) وجود دارد.

پاسخ: گاهی اوقات از برخی برندها بجاری نام یک کالا استفاده می شود. به طور مثال استفاده از زیراکس به جای دستگاه کپی یا تاید به جای پودر لباسشویی، علت این کلیشه سازی بیشتر به نبود برندهای متفاوت برای آن کالا در زمان های قدیم برمی گردد.

قبلی: پاسخ فعالیت های درس 4 چهارم تفکر و سواد رسانه ای

توجه: شما دانش آموزان عزیز پایه دهم متوسطه دوم می توانید برای دسترسی بهتر و سریعتر به جواب های درس تفکر و سواد رسانه ای ، در انتهای جواب صفحه یا فعالیت مورد نظر خود، عبارت « ماگرتا » را نیز به همراه آن در گوگل جستجو کنید.

در انتها امیدواریم که مقاله جواب فعالیت های درس 5 پنجم کتاب تفکر و سواد رسانه ای دهم و یازدهم ، برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد و توانسته باشید تا از آن استفاده و بهره برده باشید.