ادبیاتفرهنگ و هنر

جواب خودارزیابی درس چهارم علوم و فنون یازدهم انسانی ♨️ صفحه ۴۰ و ۴۱

پاسخ و حل سوال های خودارزیابی صفحه 40 و 41 درس 4 چهار کتاب علوم و فنون ادبی 2 پایه یازدهم انسانی

جواب خودارزیابی درس چهارم علوم و فنون ادبی یازدهم انسانی ؛ در این مطلب به پاسخ و جواب سوالات خودارزیابی صفحه ۴۰ و ۴۱ درس ۴ چهارم «سبک عراقی سبک شناسی قرن‌های هفتم، هشتم و نهم» کتاب علوم و فنون ادبی ۲ پایه یازدهم رشته انسانی پرداخته ایم. در ادامه با بخش آموزش و پرورش ماگرتا ، همراه ما باشید.

همچنین بخوانید: جواب کارگاه تحلیل فصل اول علوم و فنون یازدهم انسانی

جواب خودارزیابی درس چهارم علوم و فنون ادبی یازدهم انسانی
جواب خودارزیابی درس چهارم علوم و فنون ادبی یازدهم انسانی

جواب خودارزیابی صفحه ۴۰ و ۴۱ درس ۴ چهارم علوم و فنون ادبی یازدهم

شعر زیر را بخوانید و به پرسش‌ها پاسخ دهید:

آن یکی آمد درِ یاری بزد / گفت یارش: «کیستی ای معتمد؟
گفت من؛ گفتش «برو هنگام نیست / بر چنین خوانی مقام خام نیست
خام را جز آتش هجر و فراق / کی پزد کی وارهاند از نفاق؟
رفت آن مسکین و سالی در سفر / در فراق دوست سوزید از شرر
پخته شد آن سوخته؛ پس بازگشت / باز گرد خانه‌ انباز گشت
حلقه زد بر در به صد ترس و ادب / تا بنجهد بی‌ادب لفظی ز لب
بانگ زد یارش که «بر در کیست آن؟ / گفت «بر در هم تویی ای دلستان مولوی

الف) دو مورد از ویژگی‌های زبانی ابیات بالا را بنویسید.

پاسخ: ۱- به کار بردن کلمات عربی، مثل «معتمد، فراق، نفاق»
۲- در هم آمیختگی مختصات نو و کهن، مثل کاربرد «در» به جای «اندر»، کاربرد کلماتی چون «انباز» و کاربرد ساختار فعل «بنجهد.»

ب) ویژگی فکری حاکم بر شعر چیست؟

پاسخ: مولوی در این شعر ضمن ستایش عشق، روحیه‌ عرفانی و اخلاقی را در مخاطب تقویت می‌کند و یادآور می‌شود که برای ترک خودبینی باید ریاضت کشید و رنج فراق دید تا «من» از میان برود و «او» باقی بماند.

پ) دو مورد از ویژگی‌های ادبی شعر را بنویسید.

پاسخ: ۱) استفاده از آرایه‌های علم بیان؛ مثل تشبیه (آتش هجر) و کنایه (پخته شد)
۲) بهره‌گیری از قالب مثنوی جهت ارائه‌ٔ مضامین عارفانه 

ت) بیت پایانی را تقطیع هجایی کنید و در جدول بنویسید:

پاسخ: در جدول زیر:

پایه‌های آواییبان   ک  زَد  یارَش  کِ  بَر  دَرکی  س آن
پایه‌های آواییگُف  ت  بَر  دَرهَم  تُ  یی  ایدِل  سِ  تان
نشانه‌های هجاییـUـ ــUـ ــUـ
وزنتن ت تن تنتن ت تن تنتن ت تن

۲- چرا در عصر مغول و تیمور، تاریخ نویسی رواج پیدا کرد؟ توضیح دهید.

پاسخ: تاریخ‌نویسی از اوایل دوره مغول به سبب توجه آنها به زندگی اجداد خود شروع شده بود و در دورهٔ تیموری هم ادامه یافت. در تاریخ‌نویسی این دوره، توجه به نثر ساده رواج یافت تا عامهٔ مردم هم بفهمند؛ منتها باید توجه داشت که نثر سادهٔ این دوره فصیح و بلیغ نیست.

۳- ویژگی‌های زبانی ابیات فردوسی و حافظ را در مثال‌های زیر با یکدیگر مقایسه کنید:

نین گفت رستم به آواز سخت / که ای شاه شادان دل و نیک بخت
اگر جنگ خواهی و خون ریختن / بر این گونه سختی بر آویختن
بگو تا سوار آورم زابلی / که باشند با خنجر کابلی
بر این رزمگه‌شان به جنگ آوریم / خود ایدر زمانی درنگ آوریم فردوسی

کی شعر تر انگیزد خاطر که حزین باشد / یک نکته از این معنی گفتیم و همین باشد
از لعل تو گر یابم انگشتری زنهار / صد ملک سلیمانم در زیر نگین باشد
غمناک نباید بود از طعن حسود ای دل / شاید که چو وابینی، خیر تو در این باشد
هرکاو نکند فهمی زین کلک خیال انگیز / نقشش به حرام‌ار خود، صورتگر چین باشد حافظ

پاسخ: زبان شعر فردوسی ساده اما زبان شعر حافظ قدری دشوار است. در شعر فردوسی، کلمه‌ کهنه و مهجور همچون «ایدر» به کار رفته؛ اما در شعر حافظ ترکیبات نو، مثل «غمناک» مشاهده می‌شود و از کلمات مهجور و کهنه به ندرت استفاده شده است؛ علاوه بر این، در شعر حافظ نوعی آمیختگی مختصات نو و کهن دیده می‌شود. زبان فردوسی حماسی و کوبنده است؛ ولی زبان حافظ نرم و لطیف و توأم با غم و اندوه است.

۴- یک مورد از ویژگی‌های فکری بیت‌های زیر را بنویسید؛ سپس تشبیه‌های موجودرا بیابید و نوع آن را مشخّص کنید.

آتش است آب دیدهٔ مظلوم / چون روان گشت، خشک و تر سوزد
تو چو شمعی از او هراسان باش / کاوّل، آتش ز شمع سر سوزد سیف فرغانی

پاسخ: ویژگی فکری: توجه به امور اخروی، امور معنوی و اخلاقی. چنانکه در ابیات فوق، شاعر مقوله‌ ظلم را مورد عنایت قرار داده و هشدار می‌دهد که از اشک مظلوم باید هراسید؛ این مضمون برآمده از اوضاع سیاسی و اجتماعی این دوره است که به جهت حمله‌ مغول ایجاد شده است.
تشبیه فشرده: آتش (مشبّه‌به) است آب دیده‌ی مظلوم (مشبّه)
تشبیه گسترده: تو (مشبّه) چو (ادات تشبیه) شمعی (مشبّه‌به) … آتش ز شمع سر سوزد (وجه شبه)

۵- ویژگی‌های فکری متن زیر را بنویسید.

بدان که شریعت، گفتِ انبیاست و طریقت، کردِ انبیاست و حقیقت، دیدِ انبیاست. سالک باید که اوّل از علم شریعت آنچه ما لابُدّ است، بیاموزد و یادگیرد و آنگاه از عمل طریقت، آنچه مالابُدّ است به جای آورد تا از انوار حقیقت به قدر سعی و کوشش وی روی نماید. عزیزالدّین بن محمّد نَسَفی

پاسخ: ویژگی های فکری: ۱) توجه به امور اخروی
۲) توجه به صفا و پالایش درون
۳) نثری عرفانی است

به طور کلی متنی عرفانی است که نویسنده در آن به بیان تفاوت شریعت، طریقت و حقیقت می‌پردازد.

ویژگی های ادبی: ۱) ارایه ی تلمیح
۲) ارایه ی کنایه
۳) ارایه ی تکرار یا واژه ارایی

ویژگی زبانی : ۱) وجود لغات عربی مثل طریقت و شریعت
۲) کمی لغات فارسی اصیل

۶- پایه‌های آوایی را در شعر فردوسی (خودآزمایی ۳) مشخّص نمایید.

پاسخ: در جدول زیر:

پایه‌های آواییاَ   گَر  جَنگ  خا  هییُ  خون  ریخ  تَن
پایه‌های آواییبَ  رین  گونِ  سَخ  تیبَ  را  ویخ  تَن
نشانه‌های هجاییUـ ـUـ ـUـ ـUـ
وزنت تن تنت تن تنت تن تنت تن

همچنین بخوانید: جواب خودارزیابی درس سوم علوم و فنون یازدهم انسانی

توجه: شما دانش آموز پایه یازدهم رشته علوم انسانی می توانید برای دسترسی سریع و آسان تر به جواب تمرینات و سوالات دروس کتاب علوم و فنون ادبی یازدهم متوسطه دوم ، در انتهای عنوان خود عبارت «ماگرتا» را نیز در گوگل جستجو کنید.

✅ در انتها امیدواریم که مقاله جواب سوالات خودارزیابی درس ۴ چهارم کتاب علوم و فنون ادبی پایه یازدهم متوسطه دوم ؛ برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد. شما می توانید سوالات خود را در بخش نظرات بیان کنید. 💖

زنجیران

هم‌بنیانگذار ماگرتا ، عاشق دنیای وب و ۷ سالی ست که فعالیت جدی در حوزه اینترنت دارم. تخصص من تولید محتوایی‌ست که مورد نیاز مخاطبان است. مدیر ارشد تیم شبکه های اجتماعی سایت هستم. به قول ماگرتایی‌ها وقت بروز شدنه !

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *