جواب درس دوم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم ⭐️ برهان علیّت

جواب درس دوم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق اقلیت های دینی یازدهم ؛ در این مقاله به جواب و حل سوال های نمونه یابی ، قاعده ، حل مساله ، پاسخ و پرسش صفحه ۱۶ ، ۱۷ ، ۱۸ ، ۱۹ ، ۲۰ و ۲۱ درس ۲ دوم برهان علیّت کتاب آفرینش کتاب تعلیمات ادیان الهی و اخلاق ویژه اقلیت های دینی پایه یازدهم متوسطه دوم پرداخته ایم. در ادامه با بخش آموزش و پرورش ماگرتا همراه ما باشید.

همچنین بخوانید: گام به گام کتاب تعلیمات ادیان الهی و اخلاق ویژه اقلیت های دینی یازدهم

جواب نمونه یابی صفحه ۱۶ درس دوم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

درباره‌ی وجود خود تفکر کنید و ببینید وجود شما در گذشته و حال به چه عواملی وابسته و نیازمند است.

پاسخ: در گذشته (پیدایش و آغاز حیات): وجود من به وجود والدین (پدر و مادر)، سلول‌های اولیه، تغذیهٔ دوران جنینی، شرایط زیستی مناسب و در نهایت به علل و عواملی وابسته بوده است که بدون آن‌ها اصلاً متولد نمی‌شدم.

در حال (بقا و ادامهٔ حیات): وجود من لحظه‌به‌لحظه به اکسیژن هوا، آب، غذا، حرارت مناسب محیط، کارکرد منظم قلب و مغز و قوانین ثابت حاکم بر طبیعت وابسته است؛ به طوری که اگر چند دقیقه هوا یا جریان خون قطع شود، حیاتم به پایان می‌رسد.

نتیجه: انسان موجودی سراسر «وابسته، نیازمند و پدیده» است که هستی‌اش از خودش نیست و دائماً به دیگری تکیه دارد.

پاسخ قاعده صفحه ۱۷ درس دوم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

هر چیزی از آن جهت که پدیده (موجودِ نیازمند و وابسته) است نیازمند به علّت است و اگر چیزی پدیده (نیازمند) نباشد، بی‌نیاز از علّت است.

جواب حل مساله صفحه ۱۸ درس ۲ تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

قبل از پاسخ به سؤال فوق، درباره‌ی مسأله‌های زیر بیندیشید و پاسخ سؤال‌های طرح شده را بدهید:

۱ـ افراد بیشماری را برای حضور در یک میدان مسابقه دعوت کرده‌اند. همه‌ی شرکت‌کنندگان که تعدادشان غیرقابل شمارش است، به ترتیب پشت در ورودی میدان صف کشیده‌اند تا وارد میدان شوند، اما هیچ کدام از شرکت‌کنندگان بدون قید و شرط حاضر نیست پا به صحنه‌ی میدان مسابقه گذارد. به سراغ هرکدام که می‌رویم می‌گوید «تا» فلان شخص حاضر در میدان نباشد، من حضور پیدا نخواهم کرد.

آیا در این صورت کسی پا به صحنه‌ی مسابقه خواهد گذاشت؟

پاسخ: خیر، هرگز هیچ‌کس وارد میدان نخواهد شد. زیرا شرط ورود هر فرد، ورود نفر قبلی است و چون این شرط تا بی‌نهایت پیش می‌رود و هیچ فردی بدون قید و شرط اقدام نمی‌کند، ورود معلق مانده و هیچ حرکتی آغاز نمی‌شود (تسلسل شرایط).

در چه صورتی همه‌ی این افراد در میدان مسابقه حاضر خواهند شد؟

پاسخ: در صورتی که حداقل یک نفر بدون هیچ قید و شرطی و به‌طور مستقل وارد میدان مسابقه شود. با ورود او، شرط نفر بعدی برآورده شده و سلسلهٔ ورودها آغاز می‌گردد.

۲ـ الآن که شما در کلاس نشسته‌اید، اگر به هر یک از دانش‌آموزان گفته شود که از کلاس خارج شود، ولی در پاسخ، هریک از آن‌ها خارج شدن خود را، مشروط به خارج شدن یک فرد دیگر کند، و فرد دیگر نیز به نوبه‌ی خود خارج شدن خود از کلاس را مشروط به خارج شدن دیگری کند، آیا در این صورت کسی از کلاس خارج خواهد شد؟

پاسخ: خیر، هیچ‌کس خارج نمی‌شود. چون خروج هر دانش‌آموز وابسته و معلق به دیگری است و تا وقتی عاملی مستقل وجود نداشته باشد، این زنجیره به جایی نمی‌رسد.

در چه صورتی خروج از کلاس آغاز خواهد شد؟

پاسخ: در صورتی که یک نفر بدون معلق‌کردن تصمیم خود به دیگران، به‌صورت داوطلبانه، مستقل و بدون قید و شرط قدم اول را بردارد و از کلاس خارج شود.

حل سوال پاسخ صفحه ۱۹ درس ۲ تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

درباره‌ی سؤال فوق بیندیشید و پاسخ آن را ارائه کنید.

پاسخ: حضور واقعی و کنونی این همه موجودات گوناگون در جهان، نشانهٔ قطعی آن است که این سلسلهٔ پدیده‌ها بی‌آغاز و بدون تکیه‌گاه نمانده است؛ بلکه در رأس همهٔ آن‌ها موجودی «مستقل، نامشروط و بی‌نیاز از علت» وجود دارد که خودش محتاج علت دیگری نیست و سرچشمهٔ فیض و هستی‌بخش تمام پدیده‌هاست.اگر چنین وجود بی‌نیازی (خداوند) وجود نداشت، جهان هستی درست مانند همان مسابقه یا کلاس درس، هرگز پا به عرصهٔ وجود نمی‌گذاشت.

جواب حل مساله صفحه ۲۰ درس دوم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

با توجه به مطالب فوق، درباره‌ی سؤالات زیر بیندیشید و بر اساس آموخته‌های خود پاسخ دهید:

آیا پرسش از علت و آفریننده‌ی خدا معنا دارد؟

پاسخ: خیر، اصلاً معنا ندارد. قانون علیت می‌گوید «هر پدیده‌ای علت می‌خواهد»، نه هر موجودی. چون خدا پدیده، نوپدید و حادث نیست، پرسش از علت او یک مغالطه و پرسشی نادرست و بی‌معنا است.

آیا می‌توان پرسید خدا از کجا آمده و خالق و علت او چیست؟

پاسخ: خیر. این پرسش‌ها مخصوص موجوداتی است که محدود، زمانی و مکانی بوده و از عدم به وجود آمده‌اند. وجود خداوند از خودش است (واجب‌الوجود) و آغازی ندارد تا از جایی آمده باشد یا کسی او را آفریده باشد.

آیا چنین سخنی از مقایسه‌ی خدا با طبیعت نبوده است که «چون طبیعت محتاج علت است، خدا هم نیازمند علت است»؟

پاسخ: بله، دقیقاً یک مقایسهٔ غلط و نابجاست. طبیعت چون مادی، متغیر، تجزیه‌پذیر و محدود است، «پدیده» بوده و محتاج علت است؛ اما خداوند از جنس ماده و طبیعت نیست و هیچ‌یک از نقص‌ها و ویژگی‌های طبیعت مادی را ندارد تا نیازمند علت باشد.

آیا چنین سخنی مانند این مثال نیست که «همان‌طور که میهمانان یک خانه برای ورود به خانه محتاج به اجازه هستند، صاحبخانه نیز نیازمند اجازه است»؟

پاسخ: بله، کاملاً شبیه این مثال است. در این تمثیل، میهمانان نماد پدیده‌های وابسته و نیازمند هستند که برای حضورشان باید از دیگری اذن و هستی بگیرند؛ اما صاحبخانه (نماد آفریدگار) خود صاحب و منشأ خانه است و نیازی به اجازه از دیگران ندارد. نسبت دادن نیازِ میهمان به صاحبخانه خنده‌دار و نامعقول است.

پاسخ پرسش صفحه ۲۱ درس دوم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

۱ـ پدیده را تعریف نموده و «حس علت‌یابی» و جستجوی علت در پدیده‌ها را توضیح دهید.

پاسخ: تعریف پدیده: هر موجودی که هستی‌اش از خودش نباشد و دارای ویژگی‌هایی چون دگرگونی، وابستگی، آغاز و محدودیت باشد، «پدیده» (معلول) نام دارد.

حس علت‌یابی: عقل و فطرت انسان همواره برای هر تغییر، حادثه و نوپدیدی به دنبال علت و آفریننده می‌گردد؛ این کشش عقلانی که از کودکی در انسان وجود دارد، «حس علت‌یابی» نامیده می‌شود و یکی از پایه‌ای‌ترین ادراکات عقلی بشر است.

۲ـ ریشه نیازمندی اشیاء به علت چیست؟

پاسخ: ریشهٔ نیازمندی، «پدیده‌بودن»، «فقر وجودی» و «وابستگی ذاتی» اشیاء است. شیء از آن جهت که به خودیِ خود وجود نداشته و امکان بودن و نبودنش یکسان است، برای ترجیح دادنِ «بودن» بر «نبودن» ذاتاً محتاجِ علت و هستی‌بخش است.

۳ـ چرا مجموعه‌ی پدیده‌ها نمی‌تواند خودکفا و بی‌نیاز از خداوند باشد؟

پاسخ: زیرا تک‌تک اجزای این مجموعه نیازمند و وابسته‌اند. اجتماع هزاران یا میلیاردها موجود نیازمند، هرگز ماهیتِ آن‌ها را به «بی‌نیازی» تبدیل نمی‌کند (جمع صفرها هرگز عددی بزرگ‌تر از صفر نمی‌سازد). مجموعه‌ای از محتاجان، خود نیز کلاً محتاج است و برای هستی‌یافتن ناگزیر است به وجودی متکی باشد که از جنس این پدیده‌ها نبوده و کاملاً بی‌نیاز باشد.

۴ـ علاوه بر مثال‌هایی که در این درس ذکر شده چند مثال دیگر نیز ذکر کنید.

پاسخ: سایه: سایه پدیده‌ای است که تا نور و جسمی نباشد به وجود نمی‌آید و به خودیِ خود استقلالی ندارد.
موج دریا: حرکت موج معلول باد و تکانه‌های آب است و به تنهایی نمی‌تواند موج ایجاد کند.
روشنایی ماه: نور مهتاب از خودِ ماه نیست، بلکه پدیده‌ای وابسته به بازتاب نور خورشید است.

۵ـ در برابر این سؤال که خدا را چه کسی آفریده است، چه پاسخی دارید؟

پاسخ: پاسخ می‌دهیم که این سؤال مانند آن است که بپرسیم: «چه کسی آب را تر کرده است؟» یا «روشناییِ خودِ نور از کجاست؟». آب ذاتاً تر است و نور ذاتاً روشن است. در مورد خداوند نیز، هستی عین ذات اوست و او پدیده‌ای نیست که اول نباشد و بعد آفریده شود؛ بنابراین سؤال از این که «خالقِ خدا کیست؟» خود متناقض و بی‌معنا است.

۶ـ تفاوت سخن خداپرستان و مادیون را درباره‌ی موجود بدون علت بیان کنید.

پاسخ: اشتراک هر دو: هر دو گروه قبول دارند که در نهایت باید موجودی بدون علت وجود داشته باشد تا زنجیرهٔ هستی متوقف نشود.

تفاوت و خطای مادیون:
مادیون معتقدند که «طبیعت و ماده» خودبه‌خود و بدون علت وجود دارند؛ در حالی که علم و عقل اثبات می‌کند ماده متغیر، محدود، ترکیب‌پذیر و پدیده است و موجود نیازمند نمی‌تواند بدون علت باشد (مانند اتاق تاریکی که بدون منبع نور ادعا شود خودبه‌خود روشن است!).
خداپرستان معتقدند که آن موجودِ بی‌علت، خداوند متعال است؛ وجودی فرامادی، نامحدود، ثابت، کمال مطلق و غنی بالذات که تمام نشانه‌های یک حقیقت بی‌نیاز را داراست.

توجه: شما دانش آموز پایه یازدهم متوسطه دوم می توانید برای دسترسی سریع و آسان تر به معنی مطالب آموزشی و جواب سوالات درس های کتاب تعلیمات ادیان الهی و اخلاق ویژه اقلیت های دینی پایه یازدهم متوسطه دوم ، در انتهای عنوان خود عبارت «ماگرتا» را نیز در گوگل جستجو کنید.

پاسخ درس بعدی:

پاسخ درس قبلی: جواب درس اول تعلیمات ادیان الهی و اخلاق یازدهم

📝 در انتها امیدواریم که مقاله جواب سوالات تمرین های درس ۲ دوم تعلیمات ادیان الهی و اخلاق ویژه اقلیت های دینی پایه یازدهم متوسطه دوم ، برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد و توانسته باشید تا از آن استفاده و بهره برده باشید.