جواب فعالیت های درس ۸ تاریخ دهم انسانی ⏺ سپیده دم تمدن ایرانی

جواب فعالیت های درس ۸ تاریخ دهم انسانی : گام به گام درس هشتم تاریخ (۱) ایران و جهان باستان پایه دهم رشته انسانی که شامل جواب فعالیت ها و پرسش های نمونه درس 8 سپیده دم تمدن ایرانی از فصل سوم ایران در عصر باستان ؛ سرآغاز هویت ایرانی در صفحه های ۷۰ ، ۷۲ ، ۷۳ ، ۷۴ ، ۷۵ ، ۷۸ و ۷۹ است را در ادامه در بخش آموزش و پرورش ماگرتا آماده کرده ایم.

پاسخ درس بعدی : جواب فعالیت های درس ۹ تاریخ دهم انسانی

جواب فعالیت های درس ۸ تاریخ دهم انسانی

در ادامه با پاسخ درس هشت تاریخ ۱ رشته انسانی پایه دهم داریم :

جواب فعالیت ۱ صفحه ۷۰ تاریخ انسانی دهم

نقشهٔ محوطه‌های باستانی در صفحهٔ ٧١ را با نقشهٔ کنونی پراکندگی روستاها و شهرها در ایران مقایسه کنید و بگویید:

الف- چه نسبتی میان پراکندگی محوطه‌های باستانی، با پراکندگی روستاها و شهرها در زمان حال وجود دارد؟

پاسخ: محوطه های باستانی ایران بیشتر در کوهپایه ها یا دشت ها و به میزان کمتری در مناطق پست قرار دارند. زیرا امکان دسترسی به آب و کار کشاورزی و دامداری وجود داشت. همچنین برخی از اماکن باستانی ایران در نزدیکی مراکز تمدن بین النهرین واقع شده اند. اما امروزه به دلیل فناوری آبرسانی در بسیاری از نقاط ایران امکان زندگی وجود دارد و محدود به مکان خاصی نیست.

ب- عوامل جغرافیایی و به ویژه آب و هوا، چه نقشی در پراکندگی محوطه‌های باستانی داشته است؟

پاسخ: یکی از موثرترین عوامل در شکل گیری محوطه های باستانی در نقاط مختلف بوده است. عواملی مانند دریاها و راه های ارتباطی دریاها، کوه ها و رودخانه ها بیشتر سکونت گاه ها را به خود جذب کرده است و عوامل اقلیمی به ویژه اقلیم کوهستانی و سواحل نقش بسیار مهمی داشته است.

پ- سکونتگاه‌های باستانی استان محل زندگی و یا یکی از استا‌ن‌های هم جوار خود را بر روی نقشه مشخص نمایید.

پاسخ: تخت جمشید در استان فارس- بم در استان کرمان- شهر سوخته در استان سیستان و بلوچستان و… نمونه‌های از این مواردند.

همچنین بخوانید : جواب فعالیت های درس ۶ تاریخ دهم انسانی

جواب فعالیت ۲ صفحه ۷۲ تاریخ انسانی دهم

تصاویر صفحه قبل را به دقت ملاحظه کنید و بگویید ساخت این ابزارها چه اطلاعاتی در مورد مهارت‌ها و نیازهای انسان پیش از تاریخ به ما می‌دهد؟

پاسخ: ابزارهای سنگی مانند یک سند تاریخی خاموش عمل می‌کنند: هرچه ابزارها ظریف‌تر و پیچیده‌تر می‌شوند، نشان می‌دهند که مغز انسان تکامل یافته‌تر، مهارت‌های او متنوع‌تر و نیازهایش (از شکار گرفته تا کشاورزی و ساخت سرپناه) گسترده‌تر شده است. به‌طور کلی، اندازه، شکل و جنس ابزارها، آینه‌ای از سطح فکر، فناوری و سبک زندگی انسان پیش از تاریخ است.

جواب فعالیت ۳ صفحه ۷۲ تاریخ انسانی دهم

به تصاویر ظروف سفالی بالا و نیز تصاویر دیگری از ظروف سفالی دورهٔ پیش از تاریخ که دبیر محترم به شما نشان می‌دهد. به دقت توجه کنید و بگویید:

الف- چه نوع تصاویری بر روی ظروف سفالی نقاشی شده است؟ پاسخ: تصاویر حیوانات و گیاهان
ب- این تصاویر از چه جهاتی به باستا‌ن شناسان در تحلیل زندگی مردمان پیش از تاریخ کمک می کند؟ (دو مورد ذکر کنید)

پاسخ: ۱- نوع ابزارآلات و نیازهای زمان و استفاده از آنها- شرایط اجتماعی و اقتصادی یک دوره
۲- نگرش مردم آن منطقه و سطح فرهنگ و هنر

جواب فعالیت ۴ صفحه ۷۳ و ۷۴ تاریخ انسانی دهم

تمدن جیرفت یکی از نخستین تمدن‌های شناخته‌شدهٔ ایران است که حدود پنج‌هزار سال پیش در جنوب استان کرمان و در کنار رود هلیل‌رود شکل گرفت. مرکز مهم این تمدن، محوطهٔ باستانی «گُرئُصل» بود؛ شهری بزرگ با ارگ حاکم، بناهای مسکونی، کارگاه‌های صنعتی و گورستان. شناخت جدیدِ جیرفت در روزگار ما از سال ۲۷۹گار ما از سال ۲۷۹۷ آغاز شد؛ زمانی که پس از جاری شدن یک سیل گسترده، بخش‌هایی از آثار و گورستان‌های باستانی از زیر خاک بیرون آمد و پس از آن کاووش‌های علمی باستان‌شناسی آغاز شد. در سال ۱۳۸۰ یک روستایی به‌صورت اتفاقی یک طُرّهٔ تزیینی از سنگ کلرین (سنگ صابون) پیدا کرد و به دنبال آن پژوهشگران مجموعه‌ای از ظروف و اشیای نقش‌برجسته را از زیر خاک بیرون آوردند. آثار «سنگ صابون»، شاخص‌ترین یادگارهای تمدن جیرفت‌اند. چون سنگ صابون نرم است، هنرمندان می‌توانستند روی آن هرچه گرفته‌کَندی کنند و نقش‌های برجسته بسازند. به همین دلیل، از آن ظرف‌ها و اشیای متنوعی مثل لیوان‌های بلند شیبهِ نخ، جامعده، زونه‌های شبیه کف رانه و حتی صفحات‌های بازی ساختند. روی بسیاری از این آثار نقش‌های بومی منطقه دیده می‌شود؛ مثل شتر، عقرب، حیوانات بیابانی و شهرهای حصاردار، حیوانات بیابانی و شهرهای تصادار با برپاهحنه‌هایی که نفس گیر نبرد را نشان می‌دهند؛ نمیره یوزپلنگ یا کرکس (با شاید پرنده‌ای افسانه‌ای مثل هما) هما) با مار و حتی پهلوانی که دو حیوان را مهار کرده؛ ردّی از یک دنیای اسطوره‌ای که چون متن مکتوبى از آن نداريم، همین نقش‌ها مثل «پنجرە»ای هستند به خیال و باورهای مردم شرق ایران در پنج هزار سال پیش.

با توجه به تصاویر بگویید این نقش‌ها چه ارتباطی بین زندگی روزمره و باورهای اسطوره‌ای در تمدن جیرفت را نشان می‌دهند؟

پاسخ: نقش‌های روی ظروف سنگ صابون (کلریت) جیرفت، مانند «پنجره‌ای» به دنیای درونِ مردم آن روزگار هستند و چند پیوند مهم میان زندگی واقعی و جهان اسطوره‌ای را نشان می‌دهند:

۱) حضور طبیعت و حیوانات در هر دو دنیا

• در نقش‌ها حیوانات واقعی و بومی منطقه مانند شترِ اهلی، عقرب، بز کوهی و گاو دیده می‌شود که بخشی از زندگی روزمره، شکار و دامپروری مردم جیرفت بودند.
• همین حیوانات در کنار موجودات افسانه‌ای (مثل پرنده‌ای شبیه هما یا کرکس که با مار مبارزه می‌کند) نقش بسته‌اند؛ یعنی مرز میان دنیای واقعی و دنیای اسطوره‌ها در ذهن آن مردم آن‌چنان روشن نبود و طبیعتِ پیرامون، سرچشمهٔ باورهای نمادین‌شان بود.

۲) نمایش صحنه‌های نبرد واقعی به‌شکل اسطوره‌ای

• روی ظروف و صحنه‌هایصاردار با برج و بارو** و صحنه‌های نفس‌گیر نبرد ترسیم شده است؛ این نشان می‌دهد مردم جیرفت در شهرهای مستحکم زندگی می‌کردند و با جنگ و دفاع آشنایی داشتند.
• اما در همین نبردها، پهلوانی که دو حیوان (شیر و گاو یا یوزپلنگ) را مهار کرده ظاهر می‌شود؛ تصویری که بیشتر از یک صحنهٔ جنگی واقعی، یادآور پهلوانان اسطوره‌ای و قدرت فراطبیعی است — درست مثل رستم‌های بعدی ادبیات ایران. یعنی قهرمان واقعیِ زندگی روزمره در خیال مردم به قهرمان اسطوره‌ای ارتقا یافته بود.

۳) پیوند هنر و زندگی روزمره

• ظروف سنگ صابون ظاهراً اشیای کاربردی و تزیینی بودند (لیوان، جام، کفه‌لنگ و حتی صفحهٔ بازی)، نه فقط اشیای آیینی؛ پس این نقش‌ها نشان می‌دهند که اسطوره و باورهای مذهبی در همهٔ ابعاد زندگی روزانه — از ظرف خوردن گرفته تا سرگرمی و بازی — جاری بود و از هنر جدا نبود.

۴) نشانه‌های جهان‌بینی مذهبی

• تصویر درخت نمادین و مبارزهٔ خیر و شر (پرندهٔ افسانه‌ای با مار) نشان می‌دهد مردمان جیرفت مانند دیگر تمدن‌های شرق، دوگانگی خوبی و بدی را در قالب حیوانات به تصویر می‌کشیدند؛ جهانی که بعدها در اسطوره‌های ایران‌زمین (مثل نبرد هورمزد و اهریمن) ادامه یافت.

جمع‌بندی

نقش‌های ظروف جیرفت نشان می‌دهند که زندگی روزمره و باورهای اسطوره‌ای در این تمدن درهم‌تنیده بودند: حیوانات و شهرهایی که مردم هر روز می‌دیدند، در خیال‌شان به نمادهای مقدس و صحنه‌های اسطوره‌ای بدل می‌شد و هنرمندان همین تصورات را روی اشیای معمولی زندگی حک می‌کردند. به همین دلیل، با اینکه هیچ متن مکتوبی از جیرفت در دست نیست، همین نقش‌ها برای ما حکم «سنگ‌نوشتهٔ تصویری» فرهنگ و خیال مردم جنوب شرق ایران پنج‌هزار سال پیش را دارند.

جواب فعالیت ۵ صفحه ۷۵ تاریخ انسانی دهم

الف- با راهنمایی دبیر خود، تحقیق کنید که چرا شهر سوخته به این نام معروف شده است.

پاسخ: به دلیل آتش‌سوزی که در دو دوره بین سال های ۳۲۰۰ تا ۲۷۵۰ قبل از میلاد در این شهر روی داده و آثار باقیمانده از آن هنوز دیده می‌شود به شهر سوخته معروف شد.

ب- مشهورترین کشفیات باستا‌ن شناسی این شهر چه بوده است؟

پاسخ: نظام مرتب و منظم آب‌رسانی و تخلیه‌ی فاضلاب، دانش پزشکی (چشم مصنوعی، جراحی مغز و…)، وجود کارگاه‌های صنعتی ساخت سفال و جواهرات، صنعت پیشرفته پارچه بافی

جواب فعالیت ۶ صفحه ۷۸ تاریخ انسانی دهم

با توجه به نقشهٔ صفحهٔ ۷۶ شهرهای قلمرو ایلام را فهرست نمایید.

پاسخ: شهرهای واقع در جلگه خوزستان، استان‌های فارس و بوشهر، قسمت‌هایی از استان‌های کرمان- لرستان- کرمانشاه تا کردستان.

جواب فعالیت ۷ صفحه ۷۸ درس ۸ تاریخ انسانی دهم

با اسکن کردن رمزینه، فیلم کوتاهی درباره معبد چغازنبیل را مشاهده می‌کنید و سپس به پرسش‌های زیر پاسخ دهید.

فرض کنید در زمان ایلامیان زندگی می‌کنید و زیگورات چغازنبیل سالم است و رفت‌وآمد در آن جریان دارد.

شما راهنمای معبد هستید و یک بازدیدکننده برای انجام آیین عبادی وارد محوطه شده است و شما باید او را راهنمایی کنید. یک متن کوتاه «راهنمای بازدید» بنویسید که شامل موارد زیر باشد: معرفی مکان، هدف مذهبی، مسیر حرکت، محدودیت ورود، یک نشانه از باورها.

می‌توانید از این الگو استفاده کنید:

«خوش آمدید. شما وارد معبد زیگورات چغازنبیل شده‌اید که در شهر آیینیِ دور-اونتاش قرار دارد. اینجا برای نیایش خدایان و برقراری ارتباط میان زمین و آسمان ساخته شده و معابد آن به اینشوشیناک (خدای شوش) و ناپیریشا تقدیم می‌شود. لطفاً از دروازه‌های اصلی (دروازه شاهی) وارد شوید و از مسیر حیاط‌های بیرونی و طبقه اول حرکت کنید. از ایستادن/ورود در بخش‌های پلکان‌های مرکزی و حریم درونی طبقات بالاتر خودداری کنید. بالاترین بخش زیگورات، معبد بالایی نام دارد و ورود به آن برای همه آزاد نیست و کاهنان اعظم و پادشاه اجازه دارند. روی آجرها نوشته‌هایی دیده می‌شود که می‌گوید پادشاه این بنا را برای خشنودی خدایان و برای حفاظت از سرزمین و مردم ایلام ساخته است. بنابراین در این مکان، نظم و احترام به مسیرها و بخش‌های مقدس ضروری است.»

همچنین بخوانید : جواب فعالیت درس ۵ تاریخ دهم انسانی

جواب پرسش های نمونه صفحه ۷۹ درس هشتم تاریخ انسانی دهم

۱- موقعیت جغرافیایی فلات ایران از چه جهاتی بر وضعیت تاریخ و تمدن در ایران تأثیرگذار بوده است؟

فلات ایران بین شرق و غرب جهان باستان، تمدن ایرانی را به پلی میان شرق و غرب تبدیل کرد که پیوندهای تجاری، سیاسی، نظامی و فرهنگی میان سرزمین های دور و نزدیک برقرار کرد. سرزمین ایران به مرکز مبادلات فرهنگی، هنری و اقتصادی بین ملت ها تبدیل شده بود. از سوی دیگر موقعیت جغرافیایی ایران باعث هجوم اقوام مختلف و حملات نظامی به ایران شد که تأثیر زیادی در ابعاد مختلف زندگی سیاسی، اجتماعی، فکری و … داشت.

۲- مهم‌ترین دستاوردهای ساکنان فلات ایران در دوران پیش از تاریخ در زمین‌های سفالگری و فلزکاری چه بوده است؟

پاسخ: تولید ظروف و ابزار سفالی و مسی ، به ویژه جواهرات ، ساخت اشیاء و ابزار برنزی (ترکیب مس و قلع) و ظروف سنگ صابون ، تکنیک های ذوب و قالب گیری فلز

۳- چرا نواحی غربی و جنوب غربی فلات ایران زودتر از دیگر نواحی، وارد دورهٔ تاریخی شدند؟

پاسخ: نزدیکی به تمدن های بین النهرین و استفاده از دستاوردهای آنها و دسترسی به منابع آبی در دامنه های زاگرس از جمله رودخانه کارون، گروهی از مردم به کشاورزی و دامداری روی آوردند و به تدریج آبادی ها و روستاها پدید آمد.

۴- چگونگی تأسیس حکومت ایلام را توضیح دهید.

پاسخ: تهاجمات و لشکرکشی های پی در پی فرمانروایان سومری و اکدی به سرزمین ایلام، حاکمان کوچک و مستقل را به این نتیجه رساند که باید متحد شوند. پس از اتحاد آنها، حکومت پادشاهی ایلام تأسیس شد.

۵- وضعیت دین و اعتقادات ایلامیان را شرح دهید.

پاسخ: ایلامیان به خدایان زیادی اعتقاد داشتند و از آنها در پیشبرد کار خود کمک خواستند. به گفته ایلامی ها، خدایان دارای قدرت های ماوراء طبیعی بودند که آنها را قادر به انجام هر کاری می کرد. آنها الهه های مادر را مادر خدایان می دانستند و برای آنها احترام زیادی قائل بودند و معابد زیادی برای پرستش آنها می ساختند. محبوب ترین خدایان ایلامی اینشوشیناک (خدای شهر شوش) بود. معبد چغازنبیل محل عبادت این ایزد محسوب می شد.

پاسخ درس قبلی : جواب فعالیت های درس ۷ تاریخ دهم انسانی

⭐️ اگر سوالی در رابطه با جواب فعالیت ها و پرسش های نمونه درس ۸ تاریخ انسانی دهم دارید آن را از قسمت دیدگاه بپرسید. همچنین جهت مشاهده گام به گام سایر درس های کتاب کافیست شماره درس را به همراه عبارت ماگرتا در گوگل جست و جو کنید.