جواب سوالات درس ۵ عربی یازدهم معارف اسلامی ؛ صفحه ۵۸ تا ۶۹
گام به گام تمرینات درس 5 پنجم کتاب عربی، زبان قرآن (2) پایه یازدهم رشته علوم و معارف اسلامی
جواب تمرین های درس پنجم عربی یازدهم معارف اسلامی ؛ در این نوشته به پاسخ صحیح و غلط، اختبر نفسک و تمرین های صفحه ۵۸ ، ۶۴ ، ۶۶ ، ۶۷ ، ۶۸ و ۶۹ درس ۵ پنجم «عَجائِبُ الأشجارِ» از کتاب عربی، زبان قرآن (۲) پایه یازدهم متوسطه دوم رشته علوم و معارف اسلامی پرداخته ایم. در ادامه با آموزش و پرورش ماگرتا همراه باشید.
پاسخ درس بعدی: جواب درس ششم عربی یازدهم معارف اسلامی

جواب تمرین صفحه ۵۸ درس پنجم عربی یازدهم معارف اسلامی
ضَعْ في الْفَراغ كَلِمَةً مُناسِبَةً حَسَبَ نَصِّ الدَّرسِ
«با توجه به متن درس یک کلمه مناسب در جای خالی قرار دهید.»
١. تَبدَأَ الشَّجَرَةُ الْخانِقَةُ حَياتَها بٍـ …حَولَ جِذْعِ شَجَرَةِ وَغُصونِها.
ترجمه: درخت خفه كننده زندگی اش را با … در اطراف تنه و شاخههای يک درخت شروع مى كند.
پاسخ: الالْتِفافِ (پیچیدن)
۲. لا يُسَبِّبُ اشْتِعالُ زُيوتِ شَجَرَة النِّفْطِ خُروجَ أَيِّ … مُلَوِّثَةٍ.
ترجمه: شعله ور شدن روغنهای درخت نفط سبب خروج هيچ يک از … آلوده کننده نمیشود.
پاسخ: غازاتٍ (گازهای)
۳. توجَدُ غاباتٌ جَميلَةٌ مِنْ أَشْجارِ الْبَلّوطِ في … إِيلام وَ لُرِستان.
ترجمه: جنگل هايى زيبا از درختان بلوط در … .. ايلام و لرستان وجود دارد.
پاسخ: مُحافَظَتي (استانهای)
۴. قَدْ يَبْلُغُ ارْتِفاعُ بَعْضِ أشْجارِ السِّكويا أَكثَرَ مِنْ … مِثْرٍ.
ترجمه: گاهی ارتفاع برخى درختان سكويا به بيش از … متر میرسد.
پاسخ: مِئَةٍ (یکصد)
۵. تَحْمِلُ شَجَرَةُ الْخُبزِ أَثماراً في نِهايَة … كَالْخُبْزِ.
ترجمه: درخت نان در انتهاى … میوههایی شبیه نان دارد.
جواب: أَغصانِها (شاخههایش)
۶. تَلْمو أَثمارُ الْعِنَبِ الْبَرازبليِّ عَلَى … شَجَرَتِهِ.
ترجمه: میوههای انگور برزیلی روی … درختش میرويد.
پاسخ: جِذعِ (تنه)
جواب تمرین صفحه ۶۴ درس ۵ عربی یازدهم معارف اسلامی
أَعْرِبِ الْكَلِماتِ الْمُلَوَّنَةَ.
کلمات رنگی را تجزیه و تحلیل کنید.
١- ﴿ .. قَالَ أَنَا يوسُفُ وَهذا أَخي … ﴾ يوسف: ٩٠
ترجمه: «[یوسف] گفت: من یوسف هستم و این برادر من است…»
تحلیل اعرابی کلمات رنگی:
«أَنَا»: مبتدا، ضمیر منفصل مرفوعی، مبنی بر سکون، محلاً مرفوع.
«أَخِي»: أَخْـ: خبر برای مبتدای «هٰذَا»، مرفوع با ضمهٔ مقدره (اعراب تقدیری به دلیل اضافه شدن به یاء متکلم).
ـي: ضمیر متصل مجروری (مضافإلیه)، مبنی بر سکون، محلاً مجرور.
٢- ﴿رَبِّ اشْرَحْ لي صَدْري … ﴾ طف: ٢۵
ترجمه: «پروردگارا! سینهام را برایم بگشای…»
تحلیل اعرابی کلمه رنگی:
«صَدْرِي»: صَدْرَ: مفعولبه برای فعل امر «اشْرَحْ»، منصوب با فتحهٔ مقدره (اعراب تقدیری به دلیل اضافه شدن به یاء متکلم).
ـي: ضمیر متصل مجروری (مضافإلیه)، مبنی بر سکون، محلاً مجرور.
٣- ﴿أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكري﴾ طه: ١۴
ترجمه: «نماز را برای یاد کردن من برپا دار.»
تحلیل اعرابی کلمه رنگی:
«ذِكْرِي» (بعد از حرف جر «لِـ»): ذِكْرِ: اسم مجرور به حرف جر «لِـ»، مجرور با کسرهٔ مقدره (اعراب تقدیری به دلیل اشتغال محل به حرکت مناسبت با یاء متکلم).
ـي: ضمیر متصل مجروری (مضافإلیه)، مبنی بر سکون، محلاً مجرور.
پاسخ تمرین اول صفحه ۶۶ درس پنجم عربی یازدهم معارف اسلامی
التَّمْرِينُ الأَوَّلُ: عَيِّن ما يلي فى العباراتِ التاليةِ:
تمرین اول: در عبارات زیر، موارد زیر را مشخص کنید:
الف) الإعرابَ «الرفع والنصب والجر»
ب) علاماتِ الإعراب
ج) نوع الإعرابِ «أصلي، فرعي، تقديرى أو محلي»
د) نوعَ الاسم «جمع المذکّر السالم و … »
١- أُوصيكُم بتقوى الله ونظمٍ أمرِکم. الإمامُ عَليّ (ع)
ترجمه: «شما را به تقوای الهی (پرهیزکاری) و نظم در کارتان سفارش میکنم.»
٢- الدَّهْرُ يَومانِ؛ يومٌ لك ويَومٌ عليك. الإمامُ عَليِّ (ع)
ترجمه: «روزگار دو روز است؛ روزی به سود تو و روزی به زیان توست.»
٣- ﴿أُولئِكَ عَلى هُدَى مِنْ رَبِّهِمْ وأولَئكَ هُمُ المُفلحونَ﴾ لقمان: ۵
ترجمه: «آنان بر [مسیر] هدایتی از سوی پروردگارشان هستند و آنان همان رستگارانند.»
| کلمه | الإعراب | علامة الإعراب | نوع الإعراب | نوع الاسم |
|---|---|---|---|---|
| كُم | مفعولبه (نصب) | منصوب محلاً | محلی | ضمیر متصل و مبنی |
| تَقْوَى | مجرور به حرف جر | کسرهٔ مقدره | تقدیری | اسم مقصور |
| يَوْمانِ | خبر (رفع) | الألف | فرعی | اسم مثنی |
| يَوْمٌ | بدل / خبر برای مبتدای محذوف (رفع) | الضَّمّة (ـٌ) | اصلی | اسم مفرد |
| كَ | مجرور به حرف جر | مبنی بر فتح (مجرور محلاً) | محلی | ضمیر متصل و مبنی |
| أُولٰئِكَ | مبتدا (رفع) | مبنی بر فتح (مرفوع محلاً) | محلی | اسم اشاره و مبنی |
| هُدًى | مجرور به حرف جر | کسرهٔ مقدره | تقدیری | اسم مقصور |
| رَبِّ | مجرور به حرف جر | الكَسْرة (ـِ) | اصلی | اسم مفرد |
| هِم | مضافإلیه (جر) | مبنی بر سکون (مجرور محلاً) | محلی | ضمیر متصل و مبنی |
| الْمُفْلِحُونَ | خبر (رفع) | الواو | فرعی | جمع مذکر سالم |
پاسخ تمرین دوم صفحه ۶۷ درس ۵ عربی یازدهم معارف اسلامی
التَّمرينُ الثّاني: تَرْجِمِ الْآياتِ وَالْحَديثَ، ثُمَّ أَعْرِبِ الْكَلِماتِ الْمُلَوَّنَةَ.
تمرین دوم: آیات و حدیث را ترجمه کنید، سپس کلمات رنگی را تجزیه و تحلیل کنید.
١- ﴿وَهَلْ أَتاكَ حَديثُ موسى﴾ طهُ: ٩
ترجمه: «و آیا داستان (سرگذشت) موسی به تو رسیده است؟»
«مُوسَىٰ»:
نقش و حالت اعرابی: مضافإلیه، مجرور
نوع و علامت اعراب: تقدیری (مجرور به کسره مقدره).
توضیح تکمیلی: «موسی» اسم مقصور است (اسمی معرب که مختوم به الف مقصوره «ی/ا» میباشد). اعراب اسم مقصور در هر سه حالتِ رفع، نصب و جر، به دلیل تعذّر (ناممکن بودن حرکتپذیری الف) تقدیری است.
٢- ﴿قُلْ إنَّ الْهُدَى هُدَى اللهِ﴾ آل عمران: ۷۳
ترجمه: «بگو: همانا هدایت [واقعی]، هدایتِ خداست.»
«اللهِ»:
نقش و حالت اعرابی: مضافإلیه، مجرور
نوع و علامت اعراب: اصلی و ظاهری (مجرور به کسره ظاهره: «ـِ»).
توضیح تکمیلی: اسم مفردِ منصرف و معرب است که علامت کسره به صورت آشکار در انتهای آن تلفظ و نوشته میشود.
٣- ﴿وَاجْعَلْ لي وَزيراً مِنْ أَهلي﴾ طه: ٢٩
ترجمه: «و برای من یاوری (دستیاری/وزیری) از خاندانم قرار بده.»
«أَهْل» در ترکیب «أَهْلِي»:
نقش و حالت اعرابی: مجرور به حرف جرّ «مِنْ»
نوع و علامت اعراب: تقدیری (مجرور به کسره مقدره بر لام).
توضیح تکمیلی: اسمی است که به یای متکلم اضافه شده است. برای تناسب آوایی با حرف «ی»، حرکت حرف ماقبلِ یاء، مکسور میشود؛ به همین سبب اعراب اصلی کلمه در هر سه حالت رفع، نصب و جر، به صورت تقدیری (به دلیل اشتغال محل به حرکت مناسبت با یاء) در نظر گرفته میشود.
ضمیر «ي» در «لي»:
نقش و حالت اعرابی: مجرور به حرف جرّ «لِـ»
نوع و علامت اعراب: محلی (ضمایر مبنی هستند و اعرابشان محلی است).
توضیح تکمیلی: ضمیر متصل نصبی و جری، مبنی بر سكون، فی محلّ جرّ بحرفِ الجرّ.
۴- ﴿يا قَوْمَنا أَجيبوا داعِيَ اللهِ … ﴾ الأحقاف: ٣١
ترجمه: «ای قوم ما، [دعوتِ] دعوتکنندهٔ خدا (پیامبر) را پاسخ دهید…»
«دَاعِيَ»:
نقش و حالت اعرابی: مفعولبه، منصوب
نوع و علامت اعراب: اصلی و ظاهری (منصوب به فتحه ظاهره: «ـَ»).
توضیح تکمیلی: «داعي» اسم منقوص است (اسمی معرب که مختوم به یای ماقبلمکسورِ لازم است). در اسم منقوص، فتحه به دلیل سبکی تلفظ بر روی «یا» ظاهر میشود، برخلاف ضمه و کسره که بر روی آن تقدیری و سنگین هستند.
ضمیر «نا» در «قَوْمَنا»:
نقش و حالت اعرابی: مضافإلیه
نوع و علامت اعراب: محلی (مجرور محلاً).
توضیح تکمیلی: ضمیر متصل مشترک (وقتی به اسم وصل شود همیشه مضافإلیه است)، مبنی بر سكون، فی محلّ جرّ بالإضافة.
۵- التَّواضُعُ نِعمَةُ لا يُحْسَدُ عَليْها. الإمامُ الحَسَنُ العَسْكَريّ (ع)
ترجمه: «فروتنی نعمتی است که به آن حسادت نمیشود (صاحب آن مورد حسادت قرار نمیگیرد).»
«نِعْمَةٌ»:
نقش و حالت اعرابی: خبر (برای مبتدای «التَّوَاضُعُ»)، مرفوع
نوع و علامت اعراب: اصلی و ظاهری (مرفوع به تنوین ضمه ظاهره: «ـٌ»).
توضیح تکمیلی: اسم مفرد نکره، معرب و منصرف است که علامت رفع (ضمه/تنوین ضمه) به وضوح بر آخر آن ظاهر شده است.
ضمیر «ها» در «عَلَيْها»:
نقش و حالت اعرابی: مجرور به حرف جرّ «عَلَىٰ»
نوع و علامت اعراب: محلی (مجرور محلاً).
توضیح تکمیلی: ضمیر متصل نصبی و جری، مبنی بر سكون، فی محلّ جرّ بحرفِ الجرّ.
جواب تمرین سوم صفحه ۶۷ و۶۸ درس پنجم عربی یازدهم معارف اسلامی
التَّمرِينُ الثَّالِثُ: تَرِجمِ الجُمَلَ ثُمَّ اكملِ الجدولَ الآتي:
تمرین سوم: جملات را ترجمه کنید و سپس جدول زیر را کامل کنید:
١- مَعْرِفَةُ اللهِ سُبْحَانَهُ أَعْلَى الْمَعَارِفِ.
ترجمه: شناخت خداوند پاک و منزّه، برترینِ شناختهاست.
٢- الَدِّینُ أَقْوَی عِمَادٍ.
ترجمه: دین، استوارترین (محکمترین) ستون/پایه است.
٣- مَنْ أَفْسَدَ دِينَهُ أَفْسَدَ مَعَادَهُ.
ترجمه: هر کس دینش را تباه کند (فاسد سازد)، آخرت (معاد) خود را تباه کرده است.
| الکلمة | المحلّ الإعرابي | الإعراب | علامة الإعراب |
|---|---|---|---|
| مَعْرِفَةُ | مبتدا | رفع | الضمة |
| اللهِ | مضافٌإليه | جرّ | الكسرة |
| أَعْلَى | خبر | رفع | الضمة المقدرة |
| أَقْوَى | خبر | رفع | الضمة المقدرة |
| عِمَادٍ | مضافٌإليه | جرّ | الكسرة (تنوين الكسر) |
| مَنْ | مبتدا (اسم شرط) | رفع | محلي (مبني علی السكون) |
| «ه» في مَعَادِهِ | مضافٌإليه | جرّ | محلي (ضمير متصل، مبني على الضم) |
جواب تمرین چهارم صفحه ۶۸ و ۶۹ درس ۵ عربی یازدهم معارف اسلامی
التَّمرِينُ الرَّابِعُ: تَرْجِمِ الْجُمَلَ الآتيةَ ثُمَّ أعْرِبْهَا!
تمرین چهارم: جملات زیر را ترجمه کن، سپس آنها را اعرابگذاری کن!
١- الْإِخْلَاصُ أَعْلَى الْإِيمَانِ.
ترجمه: اخلاص، بالاترین (مرتبه و درجهی) ایمان است.
٢- يَسِيرُ الدِّينِ خَيْرٌ مِنْ کَثِیرِ الدُّنْیَا.
ترجمه: اندکی از دین، بهتر از بسیاریِ دنیا است.
٣- تَمييزُ الْبَاقِي مِنَ الْفَانِي مِنْ أَشْرَفِ النَّظَرِ.
ترجمه: تشخیص دادنِ امرِ باقی و ماندگار از امرِ فانی و گذرا، از شریفترین (والاترین) اندیشهها و بینشهاست.
للإعراب:
| الْإِخْلَاصُ | أَعْلَى | الْإِيمَانِ | – | – |
| مبتدا، مرفوع به ضمه ظاهره | خبر، مرفوع به ضمه مقدره (اسم مقصور) | مضافٌإليه، مجرور به کسره ظاهره | – | – |
| يَسِيرُ | الدِّينِ | خَيْرٌ | مِنْ كَثِيرِ | الدُّنْيَا |
| مبتدا، مرفوع به ضمه ظاهره | مضافٌإليه، مجرور به کسره ظاهره | خبر، مرفوع به ضمه ظاهره | جار و مجرور (من: حرف جر / كثيرِ: اسم مجرور به کسره ظاهره) | مضافٌإليه، مجرور به کسره مقدره (اسم مقصور) |
| تَميِيزُ | الْبَاقِي | مِنَ الْفَانِي | مِنْ أَشْرَفِ | النَّظَرِ |
| مبتدا، مرفوع به ضمه ظاهره | مضافٌإليه، مجرور به کسره مقدره (اسم منقوص) | جار و مجرور (من: حرف جر / الفاني: مجرور به کسره مقدره – اسم منقوص) | جار و مجرور (شبهجمله خبر)، کلمه «أشرفِ» مجرور به کسره ظاهره | مضافٌإليه، مجرور به کسره ظاهره |
پاسخ تمرین پنجم صفحه ۶۹ درس پنجم عربی یازدهم معارف اسلامی
التَّمرِينُ الخَامِسُ: للتَّحليل الصَّرفيّ!
تمرین پنجم: برای تحلیل صرفی!
جدول اول:
| فعل | ماضٍ/مضارع/أمر | مجرد/مزید | لازم/متعدی | معلوم/مجهول | معرب/مبنی |
|---|---|---|---|---|---|
| تَحْمِلُ | مضارع | مجرد | متعدی | معلوم | معرب |
| أَفْسَدَ | ماضٍی | مزید | متعدی | معلوم | معرب |
| اجْعَلْ | أمر | مجرد | متعدی | معلوم | مبنی |
| يُحْسِدُ | مضارع | مزید | متعدی | معلوم | معرب |
جدول دوم:
| اسم | مفرد/مثنى/جمع | مذكر/مؤنث | معرفة/نكرة | جامد/مشتق | معرب/مبنی |
|---|---|---|---|---|---|
| الْمُفْلِحُونَ | جمع | مذكر | معرفة | مشتق | معرب |
| أَوْلَتِكَ | جمع | مؤنث | معرفة | جامد | مبنی |
| ذَهَاب | مفرد | مذكر | نكرة | جامد | معرب |
| الْبَصِيرَةُ | مفرد | مؤنث | معرفة | مشتق | معرب |
| الْإِخْلَاصِ | مفرد | مذكر | معرفة | جامد | معرب |
نکته: شما دانش آموزان عزیز پایه یازدهم متوسطه دوم، برای دسترسی سریع و بهتر به ترجمه و جواب تمرینات درس های کتاب عربی یازدهم معارف اسلامی، می توانید با اضافه کردن کلمه «ماگرتا» در سرچ های درسی خود، به مطلب مورد نظرتان دست پیدا کنید.
معنی درس: ترجمه درس پنجم عربی یازدهم معارف اسلامی
✅ در انتها امیدواریم که این گام به گام تمرینات درس 5 پنجم کتاب عربی یازدهم متوسطه دوم رشته علوم و معارف اسلامی، برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد و از آن استفاده و بهره برده باشید.


























