جواب سوالات درس ۴ عربی یازدهم معارف اسلامی ؛ صفحه ۴۶ تا ۵۴

جواب تمرین های درس چهارم عربی یازدهم معارف اسلامی ؛ در این نوشته به پاسخ صحیح و غلط، اختبر نفسک و تمرین های صفحه ۴۶ ، ۵۱ ، ۵۲ ، ۵۳ و ۵۴ درس ۴ چهارم «اَلصِّدْقُ» از کتاب عربی، زبان قرآن (۲) پایه یازدهم متوسطه دوم رشته علوم و معارف اسلامی پرداخته ایم. در ادامه با آموزش و پرورش ماگرتا همراه باشید.

پاسخ درس بعدی: جواب درس پنجم عربی یازدهم معارف اسلامی

جواب تمرین صفحه ۴۶ درس چهار عربی یازدهم معارف اسلامی

أَجِبْ عَنِ الْأَسئِلَةِ التّاليَةِ حَسَبَ نَصَّ الدَّرْسِ.
با توجه به متن درس به سوالات زیر پاسخ دهید.

١- هَلْ وافَقَ الْأُستاذُ أَنْ يُؤَجِّلَ الامْتِحانَ لِلطُّلَابِ لِمُدَّةِ أُسبوعَينِ؟
ترجمه پرسش: آیا استاد موافقت کرد که امتحان را برای دانشجویان به مدت دو هفته به تعویق بیندازد؟

پاسخ: لا، وافَقَ أَنْ يُؤَجِّلَهُ لِمُدَّةِ أُسْبوعٍ واحِدٍ.
ترجمه پاسخ: خیر، موافقت کرد که آن را به مدت یک هفته به تعویق بیندازد.

٢- ماذا قالَ الرَّجُلُ لِرَسولِ اللهِ (ص) حينَ جاءَ إلَیهِ؟
ترجمه پرسش: مرد هنگامی که نزد رسول خدا (ص) آمد، به او چه گفت؟

پاسخ: قالَ: «عَلِّمْني خُلُقاً يَجْمَعُ لي خَيْرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ.»
ترجمه پاسخ: گفت: «اخلاقی به من بیاموز که خیر دنیا و آخرت را برایم جمع کند.»

٣- ما قالَ الطُّلابُ لِأُستاذِهِم نادِمينَ؟
ترجمه پرسش: دانشجویان در حالی که پشیمان بودند، به استادشان چه گفتند؟

پاسخ: قالوا: «تَعَلَّمْنا دَرْساً لَنْ نَنْساهُ أَبَداً.»
ترجمه پاسخ: گفتند: «درسی یاد گرفتیم که هرگز آن را فراموش نخواهیم کرد.»

۴- مَنْ قالَ «مَنْ یَکذِبْ لا یَنْجَحْ»؟
ترجمه پرسش: چه کسی گفت: «هر کس دروغ بگوید، موفق نمی‌شود»؟

پاسخ: قالَ الْأُستاذُ.
ترجمه پاسخ: استاد گفت.

۵- كَيفَ اتَّصَلَ الطُّلَابُ بِالْأُستاذِ؟
ترجمه پرسش: دانشجویان چگونه با استاد تماس گرفتند؟

پاسخ: اتَّصَلوا بِهِ هاتِفيّاً.
ترجمه پاسخ: با او تلفنی تماس گرفتند.

۶- لِماذا فَرِحَ الطُّلَابُ؟
ترجمه پرسش: چرا دانشجویان خوشحال شدند؟

پاسخ: لِأَنَّ خُطَّتَهُمْ لِتَأْجیلِ الِامْتِحانِ نَجَحَتْ.
ترجمه پاسخ: زیرا نقشه‌شان برای به تعویق انداختن امتحان موفق شده بود.

جواب تمرین اول صفحه ۵۱ درس چهارم عربی یازدهم معارف اسلامی

التَّمرينُ الْأَّوَّلُّ: عَيِّنْ ما يَلي فِي العِباراتِ التّالِيَةِ كَما فِي المِثالِ:
تمرین اول: موارد زیر را در عبارات زیر، مانند مثال، مشخص کنید:

الف) الإعرابَ
ب) عَلاماتِ الإعرابِ
ج) نوع الإعراب «أصليّ، فرعيّ»
د) نوعَ الاسم «جمع المذکر السالم و … »

١- ﴿الَّذينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ كَبيرٌ﴾ ف_{اطر: ٧}
ترجمه: کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند، برای آنان آمرزش و پاداشی بزرگ است.

٢- ﴿ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فيهِ هُدَّى لِلْمُتَّقينَ﴾ _{البقرة: ٢}
ترجمه: آن کتابی است که هیچ شکی در آن نیست، (و) برای پرهیزکاران هدایت‌گر است.

٣- ﴿إِنَّا أَعْتَدْنا لِلْكافِرينَ سَلاسِلَ وَأَغْلالاً وَسَعيراً﴾ _{الإنسان: ۴}
ترجمه: همانا ما برای کافران، زنجیرها و غل‌ها (طوق‌های آهنین) و آتشی سوزان آماده کرده‌ایم.

۴- ﴿وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهيمَ مُصَلَّى﴾ _{البقرة: ١٢۵}
ترجمه: و از مقام ابراهیم، عبادتگاهی (برای خود) انتخاب کنید.

۵- ﴿أولئِكَ في جَنّاتٍ مُكْرَمونَ﴾ _{المعارج: ٣۵}
ترجمه: آنان در باغ‌هایی (از بهشت) گرامی داشته‌شدگانند.

پاسخ تمرین دوم صفحه ۵۲ درس چهارم عربی یازدهم معارف اسلامی

التَّمرِينُ الثّاني: تَرْجِمِ الأَحاديثَ، ثُمَّ عَیِّنِ الْمَطلوبَ مِنكَ.
تمرین دوم: احادیث را ترجمه کنید، سپس آنچه از شما خواسته شده است را مشخص کنید.

١- إنَّ مِن شَرِّ عِبادِ اللهِ مَن تُكْرَهُ مجالَستُهُ لِفُحْشِهِ. _{رَسولُ اللهِ (ص)} الْفِعلَ الْمَجهولَ وَنائِبَ الْفاعِلِ)
ترجمه: به‌راستی از بدترین بندگان خدا کسی است که از همنشینی با او، به سبب زشتی (گفتار و رفتارش)، کراهت داری.

فعل مجهول: ← تُكْرَهُ (فعل مضارع مجهول، مفرد مذکر غایب، از باب «کَرِهَ – یَکْرَهُ»)
نائب الفاعل: ← مَجالَسَتُهُ (مصدر؛ نائب فاعل مرفوع با ضمه، زیرا در جایگاه فاعلِ فعل مجهول نشسته است)

٢- أَتقَى النّاسِ مَن قالَ الْحَقَّ في مالَهُ وَعَلَيهِ. _{رَسولُ اللهِ (ص)} (اسمَ التَّفضيلِ وَالْمَفعولَ بِهِ)
ترجمه: باتقواترین مردم کسی است که حق را درباره‌ی مالِ خودش و به ضرر (علیه) خودش بگوید.

اسم تفضیل: ← أَتقَى (از وزن «أَفْعَل» اسم تفضیل، بر وزن افعَل از ریشه‌ی و‌ق‌ی)
مفعول به: ← الْحَقَّ (مفعول به منصوب با فتحه)

٣- قُلِ الْحَقَّ وَإنْ كانَ مُرّا١ً. _{رَسولُ اللهِ (ص)} (الْمَفعولَ بِهِ)
ترجمه: حق را بگو، هرچند که تلخ (و ناگوار) باشد.

مفعول به: ← الْحَقَّ (مفعول به منصوب با فتحه)

۴- مادِحُ الرَّجُلِ بِما لَيسَ فيهِ مُسْتَهزِىٌّ “بِهِ. _{أميرُ المُؤمِنينَ عَليٍّ (ع)} (اسْمَ الْفاعِلِ)
ترجمه: ستایش‌کننده‌ی مرد (کسی) به آنچه در او نیست، مسخره‌کننده‌ی او (و خودش) است.

اسم فاعل: ← مُسْتَهزِئٌ (اسم فاعل از مصدر «استهزاء»؛ همزه آن حذف شده است)
نکته: مادِحُ (در ابتدای حدیث) نیز اسم فاعل از «مَدح» است.

۵- لا تَقُلْ ما لا تَعْلَمُ، بَلْ لا تَقُلْ كُلَّ ما تَعْلَمُ. _{أميرُ المُؤمِنينَ عَليِّ (ع)} (الْمُضارِعَ الْمَنفيَّ وَ الْفاعِلَ الْمُستَتِرَ)
ترجمه: آنچه را نمی‌دانی نگو، بلکه همه‌ی آنچه را می‌دانی (هم) نگو.

مضارع منفی: ← لا تَعْلَمُ (فعل مضارع منفی با «لا»ی نافیه؛ مفرد مذکر مخاطب)
فاعل مستتر: ← «أَنتَ» (تو)؛ ضمیر مستتر در فعل «تَعْلَمُ»
نکته: «لا تَقُلْ» مضارع منفی نیست، بلکه فعل نهی است.

جواب تمرین سوم صفحه ۵۲ درس ۴ عربی یازدهم معارف اسلامی

التَّمرينُ الثّالِثُ: اِنْتَخِبِ الْجَوابَ الصَّحیحَ.
تمرین سوم: پاسخ صحیح را انتخاب کنید.

۱- ﴿ سَلامٌ عَلیٰ … ﴾ _{(الصّافّات: ۱۰۹)}
گزینه صحیح: إبراهيمَ ☑️
دلیل و تحلیل نحوی: کلمه بعد از حرف جرّ «عَلیٰ» مجرور است، اما کلمه «إبراهيم» اسم غیرمنصرف (ممنوع من الصرف – علم عجمی/غیرعربی) است؛ اعراب اسم غیرمنصرف در حالت جرّ، نیابتاً فتحه (ـَ) می‌گیرد.

ترجمه: «سلام بر ابراهیم باد.»

۲- ﴿ وَ اللهُ … فَضْلٍ عَظیمٍ ﴾ _{(آلِ عِمران: ۱۷۴)}
گزینه صحیح: ذو ☑️
دلیل و تحلیل نحوی: «اللهُ» مبتدا و مرفوع است و جای خالی، خبر برای آن می‌باشد. واژه «ذو» از اسماء خمسه بوده و علامت رفع آن واو (ـُو) است.

ترجمه: «و خداوند دارای بخشش و فضلی بزرگ است.»

۳- ﴿ وَ فَوْقَ کُلِّ … عِلْمٍ عَلیمٌ ﴾ _{(یوسُف: ۷۶)}
گزینه صحیح: ذی ☑️
دلیل و تحلیل نحوی: کلمه بعد از «کُلّ» در نقش مضافٌ‌إلیه و مجرور است. واژه «ذی» از اسماء خمسه بوده و علامت جرّ آن یاء (ـِی) است.

ترجمه: «و بالاتر از هر صاحب دانشی، دانایی (داناتری) هست.»

۴- ﴿ وَ زَیَّنَّا السَّماءَ الدُّنْیا بِـ … ﴾ _{(فُصِّلَت: ۱۲)}
گزینه صحیح: مَصابیحَ ☑️
دلیل و تحلیل نحوی: کلمه با حرف جرّ «بـِ» مجرور شده است. اما «مَصابیح» جمع مکسر و بر وزن صیغه منتهی‌الجموع (مَفاعیل) بوده و غیرمنصرف است؛ بنابراین علامت جرّ آن فرعی (نیابتاً فتحه ـَ) می‌باشد.

ترجمه: «و آسمان دنیا (آسمان نزدیک‌تر) را با چراغ‌هایی (ستارگان) آراستیم.»

پاسخ تمرین چهارم صفحه ۵۳ درس ۴ عربی یازدهم معارف اسلامی

التَّمرينُ الرّابِعُ: لِلْإعرابِ وَالتَّحليلِ الصَّرفيِّ.
تمرین چهارم: برای اعراب‌گذاری و تحلیل صرفی.

١- ﴿أَلَيْسَ اللهُ بِأَعْلَمَ بِالشّاكِرِينَ﴾ _{الأَنعام: ۵٣}
ترجمه: «آیا خداوند به سپاسگزاران داناتر نیست؟»

الشّاكِرينَ:
اعراب: اسم مجرور با حرف جرّ «بـِ» و متعلق به «أَعْلَم».
علامت اعراب: یاء (اعراب اصلی)، زیرا جمع مذکر سالم است.
تحلیل صرفی: جمع مذکر سالمِ «شاکر» (اسم فاعل از شَکَرَ – یَشکُرُ)؛ صیغه‌ی جمع، مذکر.

٢- ﴿وَاذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِسماعيلَ إنَّهُ كانَ صادِقَ الْوَعْدِ﴾ _{مريم: ۵۴}
ترجمه: «و در این کتاب (آسمانی) از اسماعیل یاد کن؛ به‌راستی که او صادقِ (راستگوی) وعده بود.»

إِسماعيلَ:
اعراب: مفعول به برای فعل امر «اُذْکُرْ» (یاد کردنِ چه‌کسی؟ ← اسماعیل).
علامت اعراب: فتحه (اعراب اصلی).
تحلیل صرفی: اسم علم (عجمی)، غیرمنصرف (ممنوع من الصرف)؛ بر وزن إِفْعيل؛ مفرد، مذکر.

٣- ﴿وَنادَىُ فِرْعَوْنُ في قَوْمِهِ قالَ يا قَوْمٍ أَ لَيْسَ لي مُلْكُ مِصْرَ … ﴾ _{الزُخْرُنى: ۵١}
ترجمه: «و فرعون در میان قومش فریاد زد و گفت: ای قومِ من، آیا پادشاهی مصر برای من نیست…؟»

فِرْعَوْنُ:
اعراب: فاعل برای فعل «نادَى» (فریاد زد چه کسی؟ ← فرعون) و مرفوع است.
علامت اعراب: ضمه (اعراب اصلی).
تحلیل صرفی: اسم علم، غیرمنصرف (ممنوع من الصرف)؛ زیرا دارای «عَلَمیت» و «عجمی بودن» (غیر عربی) است. به همین دلیل اگر این کلمه در نقش مجرور هم می‌آمد، به جای کسره، فتحه می‌گرفت.

۴- ﴿قالَ عيسَى ابْنُ مَريَمَ اللُّهُمَّ رَبَّنا أَنزِلْ عَلَينا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ﴾ _{المائِدَة: ١١۴}
ترجمه: «عیسی بن مریم گفت: خدایا! پروردگار ما! سفره‌ای از آسمان بر ما فروفرست.»

مَريَمَ:
اعراب: مضاف‌الیه برای «ابْن» (ابنِ مریم)؛ مجرور.
علامت اعراب: فتحه — زیرا اسم غیرمنصرف است (بر وزن «فَعِلَ» مانند فعل ماضی) و به جای کسره، فتحه می‌گیرد. (اعراب فرعی/نیابتی)
تحلیل صرفی: اسم علم، غیرمنصرف؛ مفرد، مؤنث.

جواب تمرین پنجم صفحه ۵۳ و ۵۴ درس چهارم عربی یازدهم معارف اسلامی

التَّمْرينُ الخَامِسُ: عَيِّنِ الْجَوابَ الصَّحيحَ، ثُمَّ أَعْرِبْهُ.
تمرین پنجم: پاسخ صحیح را مشخص کن، سپس آن را اعراب‌گذاری کن.

۱. ﴿يا لَيْتَ بَيْني وَ بَيْنَكَ بُعْدَ الـ…﴾ _{(الزُّخرُف: ۳۸)}
گزینه‌ها: مَشْرِقَيْنِ ✅ | مَشْرِقانِ ◯ | مَشارِقُ ◯
گزینه صحیح: مَشْرِقَيْنِ
ترجمه: «(کاش) ای کاش میان من و تو، فاصله و دوریِ دو مشرق (مشرق و مغرب / فاصله‌ای بسیار دور) بود!»

اعراب کلمه انتخابی (الْمَشْرِقَيْنِ):
نقش: مضافٌ‌إلیه (برای کلمه «بُعْدَ»)
اعراب و علامت: مجرور به علامت فرعی «یاء» (ـيْنِ)؛ زیرا اسم مثنی است.

۲. ﴿رَبِّ انْصُرْني عَلَى الْقَوْمِ الـ…﴾ _{(العَنکَبوت: ۳۰)}
گزینه‌ها: مُفْسِدونَ ◯ | مُفْسِدینَ ✅ | مُفْسِدينِ ◯
گزینه صحیح: مُفْسِدينَ
ترجمه: «(لوط گفت:) پروردگارا! مرا بر قوم فسادکار و تبهکار پیروز گردان.»

اعراب کلمه انتخابی (الْمُفْسِدينَ):
نقش: صفت / نعت (برای موصوف «الْقَوْمِ» که مجرور به حرف جرّ «عَلَى» است)
اعراب و علامت: مجرور به علامت فرعی «یاء» (ـينَ)؛ زیرا اسم جمع مذکر سالم است.

۳. ﴿إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ الـ…﴾ (هود: ۱۱۴)
گزینه‌ها: سَيِّئاتِ ✅ | سَيِّئاتُ ◯ | سَيِّئاتٍ ◯
گزینه صحیح: سَيِّئاتِ (با «الـ» در آیه: السَّيِّئاتِ)
ترجمه: «همانا نیکی‌ها و کارهای شایسته، بدی‌ها و گناهان را از بین می‌برند.»

اعراب کلمه انتخابی (السَّيِّئاتِ):
نقش: مفعولٌ‌به (برای فعل «يُذْهِبْنَ»)
اعراب و علامت: منصوب به علامت فرعی «کسره» (ـتِ) به‌جای فتحه؛ زیرا اسم جمع مؤنث سالم است و چون «الـ» دارد تنوین نمی‌پذیرد.

۴. ﴿إِنَّ اللهَ لا يُضيعُ أَجْرَ الـ…﴾ (التَّوبَة: ۱۲۰)
گزینه‌ها: مُحْسِنينَ ✅ | مُحْسِنونَ ◯ | مُحْسِنَتانِ ◯
گزینه صحیح: مُحْسِنينَ
ترجمه: «همانا خداوند پاداش نیکوکاران را تباه نمی‌کند (ضایع نمی‌گرداند).»

اعراب کلمه انتخابی (الْمُحْسِنينَ):
نقش: مضافٌ‌إلیه (برای اسم «أَجْرَ»)
اعراب و علامت: مجرور به علامت فرعی «یاء» (ـينَ)؛ زیرا اسم جمع مذکر سالم است.

۵. ﴿يُعْرَفُ الـ… بِسيماهُمْ﴾ (الرَّحمن: ۴۱)
گزینه‌ها: مُجْرِماتُ ◯ | مُجْرِمينَ ◯ | مُجْرِمونَ ✅
گزینه صحیح: مُجْرِمونَ
ترجمه: «گناهکاران از چهره‌ها و نشانه‌هایشان شناخته می‌شوند.»

اعراب کلمه انتخابی (الْمُجْرِمونَ):
نقش: نائب فاعل (برای فعل مجهول «يُعْرَفُ»)
اعراب و علامت: مرفوع به علامت فرعی «واو» (ـونَ)؛ زیرا اسم جمع مذکر سالم است.

۶. عاتِبْ … بِالْإِحْسانِ إِلَيْهِ. (أَميرُ الْمُؤمِنينَ عَليٌّ ع)
گزینه‌ها: أَخاكَ ✅ | أَخوكَ ◯ | أَخيكَ ◯
گزینه صحیح: أَخاكَ
ترجمه: «برادرت را با نیکی کردن به او سرزنش و شرمنده کن (به‌جای تلافیِ بدی، به او نیکی نما).»

اعراب کلمه انتخابی (أَخاكَ):
نقش: مفعولٌ‌به (برای فعل امر «عاتِبْ» / فاعل: «أَنْتَ» مستتر)
اعراب و علامت: منصوب به علامت فرعی «الف» (أَخا)؛ زیرا از اسماء خمسه (اسماء ستّه) است که به ضمیر غیریای متکلم («کَ») مضاف شده است. («کَ»: ضمیر متصل در نقش مضاف‌الیه و محلاً مجرور).

پاسخ تمرین ششم صفحه ۵۴ درس چهارم عربی یازدهم معارف اسلامی

التَّمرِينُ السّادِسُ: للتَّحليلِ الصَّرفيّ!
تمرین ششم: برای تحلیل صرفی!

جدول اول: التحلیل الصرفی للفعل (تحلیل صرفی فعل‌ها)

جدول دوم: التحلیل الصرفی للاسم (تحلیل صرفی اسم‌ها)

نکته: شما دانش آموزان عزیز پایه یازدهم متوسطه دوم، برای دسترسی سریع و بهتر به ترجمه و جواب تمرینات درس های کتاب عربی یازدهم معارف اسلامی، می توانید با اضافه کردن کلمه «ماگرتا» در سرچ های درسی خود، به مطلب مورد نظرتان دست پیدا کنید.

معنی درس: ترجمه درس چهارم عربی یازدهم معارف اسلامی

✅ در انتها امیدواریم که این گام به گام تمرینات درس 4 چهارم کتاب عربی یازدهم متوسطه دوم رشته علوم و معارف اسلامی، برای شما دانش آموزان عزیز مفید بوده باشد و از آن استفاده و بهره برده باشید.